Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гидратталған темір оксид минералы
Hydrated iron oxide mineral
Лимонит (//'/l//aɪ//m//ə/,/n//aɪ//t///) – әр түрлі құрамдағы гидратталған темір(III) оксид гидроксидтерінің қоспасынан тұратын темір кені. Оның жалпы формуласы жиі FeO(OH)·nH2O деп жазылады, бірақ бұл толығымен дұрыс емес, себебі оксид пен гидроксид арақатынасы кең ауқымда өзгеруі мүмкін. Лимонит – темір рудасының үш негізгі түрінің бірі, ал қалғандары – гематит және магнетит. Бұл кен 400 ж.б. дейін темір өндіру үшін қазылып келген.
Limonite (//'/l//aɪ//m//ə/,/n//aɪ//t///) is an iron ore consisting of a mixture of hydrated iron(III) oxide hydroxides in varying composition. The generic formula is frequently written as |FeO(OH)*nH2O, although this is not entirely accurate as the ratio of oxide to hydroxide can vary quite widely. Limonite is one of the three principal iron ores, the others being hematite and magnetite, and has been mined for the production of iron since at least 400 BC.
Аттар
Лимонит көне грек тіліндегі λειμών ( ), "ылғалды шалғын" немесе λίμνη ( ), "батырған көл" деген сөздерден шыққан, себебі ол шалғындар мен батпақтардағы батпақты темір кені ретінде кездеседі. Қоңыр түрінде кейде қоңыр гематит немесе қоңыр темір кені деп аталады.
Limonite is named for the Ancient Greek word λειμών ( ), meaning "wet meadow", or λίμνη ( ), meaning "marshy lake", as an allusion to its occurrence as bog iron ore in meadows and marshes. In its brown form, it is sometimes called brown hematite or brown iron ore.
Сипаттамалары
Лимонит салыстырмалы түрде тығыз, меншікті салмағы 2,7-ден 4,3-ке дейін ауыспайды. Әдетте оның түсі орташадан қоңырға дейін болады. Лимониттің жылтыр емес фарфор табақтағы сызығы әрқашан сары қоңыр түсті болады, бұл оны қызыл сызығы бар гематиттен немесе қара сызығы бар магнетиттен ажыратады. Қаттылығы 1-ден 5-ке дейін өзгереді. Жұқа кесінде ол қызыл, сары немесе қоңыр түсте көрінеді және 2,0–2,4 жоғары жарық сыну көрсеткішіне ие. Лимонит минералдары күшті екіжақты жарық сынуға ұшырайды, бірақ оның дәндерінің мөлшері көбінесе анықтауға мүмкіндік бермейді. Бастапқыда бір минерал ретінде сипатталған лимонит қазір гидратталған темір оксидтерінің қоспасы ретінде танылады, олардың ішінде гоетит, лепидокроцит және ярозит бар. Нақты минералдық құрамын анықтау рентгендік дифракция әдістерімен ғана мүмкін. Лимонит көбінесе конкрециялық түйірлер түрінде немесе тығыз, топырақты массалар түрінде кездеседі; кейде сүтқоректі, ботриоидты, бүйрек тәрізді немесе сталактит түрінде болады. Аморфты құрылымы мен ылғалды жерлерде кездесуіне байланысты лимонит көбінесе саз немесе балшық тас ретінде кездеседі. Дегенмен, пирит сияқты басқа минералдардан кейін лимонит псевдоморфтары да кездеседі. Ол көбінесе кен өндіруден ағып шыққан суларда жиналады.
Limonite is relatively dense with a specific gravity varying from 2.7 to 4.3. It is usually medium to dark yellowish brown in color. The streak of limonite on an unglazed porcelain plate is always yellowish brown, a character which distinguishes it from hematite with a red streak, or from magnetite with a black streak. The hardness is quite variable, ranging from 1 to 5. In thin section it appears as red, yellow, or brown and has a high index of refraction, 2.0–2.4. Limonite minerals are strongly birefringent, but grain sizes are usually too small for this to be detectable. Although originally defined as a single mineral, limonite is now recognized as a field term for a mixture of related hydrated iron oxide minerals, among them goethite, lepidocrocite, and jarosite. Determination of the precise mineral composition is practical only with X ray diffraction techniques. and limonite often occurs in concretionary forms or in compact and earthy masses; sometimes mammillary, botryoidal, reniform or stalactitic. Because of its amorphous nature, and occurrence in hydrated areas limonite often presents as a clay or mudstone. However, there are limonite pseudomorphs after other minerals such as pyrite. It is often deposited in run off streams from mining operations.
Қолданылуы
Никельге бай лимонит кендері никельдің ең ірі қоры болып табылады. Мұндай минералдар латериттік никель кендері деп жіктеледі. Оның алғашқы қолданылуларының бірі пигмент ретінде болды. Сары түрі Кипрдің сары охр бояуымен әйгілі болды, ал қара түрі жердің табиғи түстерін берді. Лимонитті қыздыру оны гематитке жартылай айналдырып, қызыл охр, күйдірілген умбра және сиенна бояуларын жасады. Темірдің көзі ретінде топырақтан темір кендері мен лимонит сазды тастар қазылып алынады. Көмілген темір тоқалдары немесе кремнийлі темір оксидінің госсандары көбінесе сульфидтік кендердің қарқынды тотығуынан пайда болады. Кен іздеушілер осы госсандарды жасырылған кенді табуға көмектесетін нұсқау ретінде пайдаланған.
Nickel rich limonite ores represent the largest reserves of nickel. Such minerals are classified as lateritic nickel ore deposits. One of the first uses was as a pigment. The yellow form produced yellow ochre for which Cyprus was famous, while the darker forms produced more earthy tones. Roasting the limonite changed it partially to hematite, producing red ochres, burnt umbers and siennas. Bog iron ore and limonite mudstones are mined as a source of iron. Iron caps or gossans of siliceous iron oxide typically form as the result of intensive oxidation of sulfide ore deposits. These gossans were used by prospectors as guides to buried ore.
Лимонит алтынның қосымша мөлшері үшін қазылып алынды. Алтын қосылған сульфидтік кендердің тотығуы көбінесе темір оксиді мен кварцтағы алтынның шоғырлануына әкелді. Алғашқы тамырлардағы алтын терең тозығы жеткен тау жыныстарының лимониттерінде шоғырланды. Мысалы, Бразилияның терең тозығы жеткен темір формациялары алтынды нәтижеде пайда болған топырақтың лимонитімен шоғырландырды.
Limonite was mined for its ancillary gold content. The oxidation of sulfide deposits which contained gold, often resulted in the concentration of gold in the iron oxide and quartz of the gossans. The gold of the primary veins was concentrated into the limonites of the deeply weathered rocks. In another example the deeply weathered iron formations of Brazil served to concentrate gold with the limonite of the resulting soils.