Кіріспе

Тикондерога класының крейсері

USS Princeton (CG 59) – АҚШ Әскери-теңіз күштерінде қызмет ететін басқарылатын зымырандық крейсер. Теңіздік артиллериямен, сондай-ақ әуеге қарсы, су үстіне қарсы және су астына қарсы зымырандармен, басқа да қару-жарақтармен жабдықталған. Бұрын екі SH 60B LAMPS Mk III Seahawk тікұшағы болған, қазір MH 60R Seahawk үлгісінің бір жұбы бар. Бұл соғыс кемесі Джордж Вашингтонның Нью-Джерси штатының Принстон қаласы мен айналасындағы британдықтарға қарсы жеңістерінің құрметіне аталған. Принстон – жаңартылған AN/SPY 1B радар жүйесін алғаш тасымалдаған Тикондерога класының крейсері.

Пайдалану тарихы

Кеме 1989 жылдың 11 ақпанында Миссисипи штатындағы Паскагула қаласындағы Ингалл кеме жасаушылығында қолданысқа енгізілді. Панама каналы арқылы өтіп, "Принстон" Калифорния штатындағы Лонг-Бич теңіз базасында орналасты.

Владивосток портына сапар

1990 жылы «Принстон» екінші дүниежүзілік соғыстан бері АҚШ Әскери-теңіз күштерінің Совет Одағының Тынық мұхитындағы Владивосток портына жасаған алғашқы сапарында бас корабль болды. Ол «Рубен Джеймспен» бірге теңізге шықты. Сапар аяқталуға үлкермей, экипажға Тынық мұхитындағы саяхатының күштен тоқтатылғаны туралы хабар жетті. Олар Лонг-Бичке қайтып оралып, Парсы шығанағына жорыққа дайындалып жатқан «Рейнджер» шайқас тобына қосылды.

Шахталық шабуыл

1991 жылғы 18 ақпанда таңертең, «Шөл дауылы» операциясы кезінде Принстон Персия шығанағындағы Файлака аралының батысында, АҚШ теңіз жаяу әскері мен теңіз күштерінің жасау алдындағы күштерінің батысында патрульдеуге шықты. Жергілікті уақыт бойынша дәл сағат 7:15-те екі итальяндық MN103 Manta типіндегі, түбіне орнатылған әсерлі мина жарылды. Біреуі сол жақ рульдің астында, екіншісі оң жақ бағыттық мұрынның алдында жарылды, екінші жарылыс біріншісінің тудырған резонанстық жарылыс болуы мүмкін. Жарылыстан жоғарғы құрылымға жарықтар түсті, корпуста үш бөлік бүгілді, сол жақ руль істен шықты, суық су құбырларының жарылуынан №3 коммутациялық бөлімесі суға батты, оң жақ винт білігіне зақым келді. Үш экипаж мүшесі жараланды, біреуі ауыр жағдайда. Ауыр зақымдарға қарамастан, алдыңғы қару-жарақ және AEGIS соғыс жүйесі 15 минут ішінде қайта іске қосылды. Қауіп-қатерге қарамастан, канадтық эсминец қатты зақымдалған Принстонға зақымды жоюға қажетті жабдықтарды жеткізу үшін миналы аймақтан солтүстікке қарай өтті. Принстонның командирі капитан Эдвард Хонц, бұл аймаққа бұрын тағайындалмаған «Атабаскан» эсминцінің көмегін сұрады. Өлшемдері жағынан басқа кемелерден айырмашылығы, «Атабаскан» екі үлкен CH 124 Sea King тікұшағын бір уақытта пайдалана алатын, олар ұзақ уақыт бойы миналарды іздеуге қабілетті еді. Ынтымақтастық белгісі ретінде «Атабаскан» Принстон экипажына бірнеше жәшік сыра жеткізді, себебі АҚШ Әскери-теңіз кемелерінде алкогольге рұқсат берілмеген. Оң жақ винт білігі мен сол жақ рулі істен шыққан «Принстон» кемесін миналы аймақтан Adroit мина сыпырушы кемесі бағыттап өтті. Алдымен Бахрейнде, содан кейін Дубайға жақын жердегі Джебель Али портындағы эсминец тіреуші кемесі «Acadia» және соңында Дубайдың құрғақ догында уақытша жөндеу жұмыстары жүргізілді. Сегіз аптадан кейін «Принстон» кемесі қосымша жөндеу жұмыстарын жүргізу үшін АҚШ-қа өз күшімен оралды. Кеме мен оның экипажы Жауынгерлік қимыл лентасымен марапатталды. Капитан Эдвард Хонц команданы капитан Дж. Катлер Доусонға тапсырды, содан кейін Вирджиния штатының Дальгрен қаласындағы Aegis оқу орталығына басшылық етуге кетті. Болашақта Әскери-теңіз күштерінің бас штабының бастығы болар Майкл М. Гилдей осы қиындық кезеңде «Принстон» кемесінде офицер болып қызмет етті және көрсеткен батылдығы үшін Әскери-теңіз мақтау медалімен марапатталды. АҚШ-тың Лонг-Бичтегі Әскери-теңіз базасы BRAC шараларына байланысты жабылған кезде «Принстон» кемесінің негізгі порты Сан-Диего Әскери-теңіз базасына көшірілді. «Принстон» 1999-2000 жылдары Калифорния штатының Сан-Диего қаласында күрделі жөндеуден өтті. 2003 жылы кеме үшінші авиациялық шабуыл тобының құрамына қосылды.

Принстон әуе объектісі оқиғасы

2004 жылы қарашада Тынық мұхитында оқу-жаттығулар кезінде Принстон қырылыс жылдамдықпен үдеуге және маневр жасауға қабілетті, белгісіз ұшатын объектілерді анықтады. Принстон кейін Нимиц авиатасығышынан екі F/A-18F истребителімен байланысқа шығып, олар объектілермен болған өзара әрекеттесуді қадағалап, видеоға түсірді. Оқиға 2017 жылдың желтоқсан айында Аэроғарыш қауіптерін анықтау жөніндегі кеңейтілген бағдарламаның қаржыландырылғаны туралы мәлімдемемен жарияланды.

Хамидті құтқару

2005 жылдың 21 шілдесінде Принстон ирандық «Хамид» доуынан радио сигнал алды, ол қозғалмай қалған және инженерлік көмекке мұқтаж болған. Құтқару және көмек көрсету тобы «Хамидке» жіберілді, онда батареялары тозғандықтан және қуаты жеткіліксіз болғандықтан қозғалтқыш іске қосылмайтыны анықталды. Батареялар алынып, жөндеу, тазалау және зарядтау үшін Принстонға әкелінді. Принстон құтқару тобы «Хамидтегі» қуатты қалпына келтіріп, қозғалтқышты қайта іске қосты, содан кейін доу экипажына шағын медициналық көмек және таза су берді.

Адамды суға тастау оқиғасы

2005 жылы соғыс кемесі «Нимиц» жетекшілік ететін Carrier Strike Group Eleven тобына сүйемелдеуші ретінде қызмет етті және «Карьер» атты деректі фильмде көрсетілді. 2005 жылдың 12 қыркүйегінің түні немесе 13 қыркүйектің таңында, деректі фильм түсіріліп жатқан кезде Персия шығанағында бір теңізші суға құлап кетті. Бес күннен астам іздеу жұмыстары жүргізілді, 932 км² аумақ қарастырылды, бірақ теңізші табылмады.

Магеллан жұлдызы

2010 жылдың қыркүйегінде Принстон Аден шығанағында қаракшылар басып алған кемедегі кепілдікке алынған адамдарды құтқару операциясына қатысты.