Питер Буэлл Портер: Американ саяхатшысы және саяси қайраткері

Кіріспе

Американдық саясаткер (1773–1844)

Питер Бьюэлл Портер (14 тамыз 1773 – 20 наурыз 1844) – американдық заңгер, әскери қызметкер және саясаткер, 1828-1829 жылдары АҚШ соғыс министрі қызметін атқарған.

Ерте өмір

Портер 1773 жылғы 14 тамызда, доктор Джошуа Портердің (1730–1825) және Абигейл Бьюэллдің (1734–1797) алты баласының бірі ретінде дүниеге келді. Олар 1759 жылы Коннектикут штатының Ливан қаласында үйленген. Оның туыстары: Джошуа Портер (1760–1831), Абигейл Портер (1763–1797), Юнис Портер (1766–1848), Огастус Портер (1769–1849), Салли Портер (1776–1820). Оның анасының ата-анасы Питер мен Марта Бьюэлл (құрметті есімі Грант) Коннектикут штатының Ковентри қаласынан шыққан.

Мансап

1793 жылы Портер адвокаттық практикаға қабылданды және Нью-Йорк штатының Канандайгуа қаласында заңгерлікпен айналыса бастады. 1797 жылдан 1804 жылға дейін ол Онтарио округінің кеңсе меңгерушісі болды, ал 1802 жылы Нью-Йорк штаты Ассамблеясының депутаты (Онтарио және Стеубен округтері) болды. 1809 жылдың күзінде Портер Блэк-Рокқа, Нью-Йорк штатына, кейін Буффалоның бөлігіне көшіп, ағасы Августпен бірге «Портер, Бартон және Компания» фирмасының мүшесі болды. Бұл фирма Ниагара өзеніндегі көліктерді бақылап тұрды.

АҚШ Конгрессі

1809 жылы ол Демократиялық-республикалық партиядан АҚШ Өкілдер палатасына сайланды. Ол 11-ші және 12-ші АҚШ Конгрессінде 1809 жылдың 4 наурызынан 1813 жылдың 3 наурызына дейін қызмет етті. Конгресте қызмет еткен кезінде ол Конгрестің "соғыс жақтастары" арасындағы жетекші тұлға және Ұлыбританиямен соғысқа дайындық туралы ұсыным берген комитеттің төрағасы болды. Ол сондай-ақ Джеймс Мэдисонның ерте қолдаушысы ретінде танылды. Портер, Генри Клей және басқалармен бірге Мэдисонды пікірталас тоқтатып, Англияға қарсы қару көтеруге көндірді, бұл 1812 жылғы соғыс ретінде белгілі болды.

1812 жылғы соғыс

Конгрессте болған кезде Портер Американың соғысқа дайындық деңгейінің жеткіліксіз екенін түсінген соң, әскер саны мен жабдықтауды арттыруға ұмтылды. Оның тырыстары ешкімге ұқпағанда, ол әскерилерге саудадағы тәжірибесін ұсынды. 1812 жылдың мамыр айынан бастап ол Нью-Йорк штатының милициясында генерал-квартирмейстердің көмекшісі қызметін атқарды. Кейін Портер Нью-Йорк милициясының бригадасын құрып, оған Алты Ұлттың үнділік жасағын қосып, өз жасағын айрықша көзге түсіре басқарды. Ол Қызыл Жакетпен келісім шарт жасады, ол Портердің басшылығымен 500 әскер беруге келісті.

Чиппауаның оңтүстігінде тосқауыл

Питер Б. Портер Чиппава шайқасында американдық қарулы күштерге көмек көрсету үшін Қызыл Жакетпен одақ құру бойынша сәтті келіссөздер жүргізе алды. Қызыл Жакет 300 сенека жауынгерінен тұратын күшін британдық регулярлы әскерлер, канадалық милиция және мохоктардан құралған жау күшіне шабуыл жасау үшін жақын маневрлеу жоспарын жасады. Питер Б. Портер Қызыл Жакеттің күшіне 250-300 адамнан тұратын өз күшімен қосылды. Портердің 250-300 адамнан тұратын күші негізінен американдық милициядан және бірқатар АҚШ регулярлы әскерлерінен құралды. Портер мен Қызыл Жакет 600-ға жуық сенека, милиция және регулярлы әскерлерден құралған біріккен күштерімен британдық одақтас күштеріне тұзақ құруға бет бұрды. Портердің 600 адамдық күші тымызын орманға еніп, оңтүстікке қарай жылжыды. Америкалықтар жаудың көзіне түспеу үшін үлкен орманның табиғи жамылғысына кірді. Америкалықтар жаудың орналасқан жеріне байқалмай жақындады. Америкалықтар 3 жақтан тұратын формация құрды. Қызыл Жакеттің сенекалары алдыңғы екі жақта, ал Портердің адамдары артқы үшінші жақта болды. Қызыл Жакеттің сенекаларының барлығы ақ матадан жасалған бас киімдерін киген, соның арқасында Портердің әскерлері шайқас қызып келе жатқанда британдық мохоктарды және американдық сенекаларды ажырата алды. Америкалықтар күтпеген жауды қоршағанда, әрбір американдық өз қаруын жауға бағыттады. Америкалықтар тұзақты серпіліспен ашты және ауыр оқ жаудырды. Британдық одақтас күштер толығымен дағдарып қалды және көптегені дереу қаза тапты. Содан кейін американдықтар жауға шабуыл жасап, қолма-қол ұрысқа түсті. Америкалықтар британдықтарды, канадалықтарды және мохоктарды қатыгездікпен өлтірді, өйткені олар американдық тұзақтан әлі де дүрліксіп, шатастырылған еді. Британдықтар мен олардың одақтастары далаға қашты. Питер және оның күштері жауды қуды. Бірақ американдықтар британдық регулярлы әскерлерінің жаңа резервіне тап болды, олар тізім бойынша орналасып, оқ атып шабуыл жасады. Портер мен оның күштері қауіпсіз жерге шегінді, ал британдықтар оларды қысқа қашықтыққа дейін қуды. Чиппава шайқасы негізгі британдық және американдық армиялар арасында аяқталғаннан кейін, барлық британдық күштер, соның ішінде негізгі британдық армия уақытша кері шегінді. Портер және оның адамдары өздерінің және жаудың жоғалғандарын бағалау үшін оқиға орнына оралып, орналастырды. Онда кем дегенде 90 британдық, канадалық және мохоктардың денелері табылды. Алаңда тек он екі американдық қаза тапты. Сенекалар өлген британдықтардың, канадалықтардың және мохоктардың басын қырқып алды. Осыдан кейін Портер, Қызыл Жакет және олардың күштері алаңнан шығып кетті.

Peter B. Porter was able to successfully negotiate an alliance with Red Jacket to assist the American armed forces in the Battle of Chippawa. Red Jacket conceived of a plan to maneuver his force of 300 Seneca warriors close enough to ambush the enemy force which consisted of British regulars, Canadian militia, and Mohawks. Peter B. Porter accompanied Red Jacket’s force with a force of his own numbering 250 300 men. Porter’s 250 300 man force consisted mostly of American militia and some U. S. regulars. Porter and Red Jacket headed with their combined force of 600 Senecas, militia, and regulars to ambush the British allied force. Porter’s 600 man force moved stealthily into the woods, creeping off to the south. The Americans entered the natural cover of the massive forest to stay out of sight of the enemy. The Americans came close undetected to the enemy’s position. The Americans formed a formation of 3 arcs. Red Jacket’s Senecas were in the 2 front arcs while Porter’s men were in the third arc in the rear. Red Jacket’s Senecas all wore white hankie hats so that Porter’s men could tell the difference between a British Mohawk Indian and a pro American Seneca indian in the heat of battle. Once the Americans were in position enveloping the unsuspecting enemy. Each American aimed and leveled his gun at an enemy. The Americans sprang their ambush and opened heavy fire. The British allied force was taken completely by surprise and many of them dropped dead. The Americans then charged in and engaged the enemy in close hand to hand combat. The Americans brutally killed many British, Canadian, and Mohawk as they were still so shocked and confused from the American ambush. The British and their allies retreated into the wilderness. Peter and his force pursued the enemy. However, the Americans ran into a fresh reserve of British regulars waiting in linear formation who fired a volley. Porter and his force retreated to safety as the British pursued them a short distance. After the battle of Chippawa ended between the main British army and the main American army, all British forces including the British main army withdrew temporarily. Porter and his men came back to their ambush site to police the scene to assess casualties of their force and of the enemy. There were at least 90 dead bodies of British, Canadian, and mohawks. There were only a dozen dead Americans on the field. The Senecas scalped all of the dead British, Canadian, and Mohawks. After that, Porter, Red Jacket, and their forces withdrew from the field.

Ландидің жолағы шайқасы

Питер Портер осы шайқасқа қатысты. Портер Джейкоб Браунның негізгі позициясын өз ополчениесімен күшейтті. Басқа американдық күштер британдықтармен аяусыз шайқасқа түсті. Ұзақ шайқастан кейін американдықтар Портердің кеңесіне қарамастан, Жакоб Браунның бұйрығымен шегінді.

Эри фортындағы соққыдан қашып кету

Форт-Эри қоршауында британдықтар американдық бекініске қымбатқа түсетін жаяу әскер шабуылдары жасап, ауыр қаза тапты. Американдықтар өз бекінісінің қорғанысында терең орналасқандықтан, аз ғана шығынға ұшырады. Американдық командир Джейкоб Браун британдықтарға ауыр зардаптар келтіру, олардың артиллериясын жарамсыз ету және оқ-дәрі қоймаларын жою мақсатымен шабуыл жасауды жоспарлады. Бір шабуылды Питер Б. Портер, екіншісін Джеймс Миллер басқарды. Питер Б. Портер отаршылдар мен тұрақты әскерлерден құралған шабуыл жасағын, ал Миллер – тек тұрақты әскерлерден құралған шабуыл жасағын жетектеді. Американдық шабуылшылар өздерінің міндеттерін орындау үшін британдық қатарларға тымысынан еніп кіретін. Портер өз күштерін орманды пайдаланып, жасырын жолмен жүргізді, ал Миллер өз күштерін жасырын түрде шатқал арқылы алып өтті. Американдық шабуылшылар күтпеген жерден, толық күшімен шабуыл жасады. Дүрбелең шабуыл кезінде американдықтар 3 батареяны жойды, оқ-дәрі қоймасын жарылысқа ұшыратты және британдықтарға ауыр зардаптар келтірді. Содан кейін барлық американдық шабуылшылар қамалға қайта оралды. Британдықтар 115 адам қаза тапты, 178 адам жараланды және 316 адам жоғалып кетті. Портер мен Миллер басқарған американдық шабуылшылар 79 адамды өлтірді, 216 адам жараланды және 216 адам жоғалып кетті. Американдық шабуылдар өз мақсаттарына жеткенімен, американдықтар үшін шығынды болды. Біраз уақыттан кейін Форт-Эридегі барлық американдық әскер Сакетс-Харборға эвакуацияланды.

Соғыстың аяқталуы

Әскери операциялар аяқталғаннан кейін Портер Вашингтонға барды, онда президент Мэдисон оған Ниагара шебіндегі американдық барлық күштерге қолбасшылық етуді тапсырды. Бейбітшілік туралы жаңалық келген соң, ол бейбіт өмірге қайтып оралды және өзінің халқы оны батыр деп жариялады.

Ұрпақтар

[[Файл:Генерал Портер (кеме, 1833). jpg|thumb|«Генерал Портер» атты аспалы дөңгелекті кеме 1834 жылы теңізге түсірілді. Буффало тарихы мұражайының қорынан, 93-бет.

Мұра

Форт-Портер, Буффалодағы Портер даңғылы, Ниагара шарлауығындағы Портер жолы және Ниагара округінің Портер қалашығы генерал Портердің құрметіне аталған. Портердің хаттары мен құжаттары Буффало тарихи мұражайының кітапханалық қорында сақталады. Буффало мемлекеттік колледжіндегі Портер залы 1980 жылы генерал Портердің есімімен аталып, 2020 жылдың шілдесінде Портердің құл иеленгеніне байланысты Бенгал Хол деп өзгертілді. Сол сияқты, Буффало университетіндегі Элликотт кешеніндегі Портер алаңы 1974 жылы Портердің есімімен аталып, оның есімі 2020 жылдың тамызында Портердің құл иеленгеніне байланысты алынып тасталды. 1834 жылы Эри көлінде "Генерал Портер" атты бу кемесі суға түсірілді. Ол 1838 жылға дейін Буффалодан (Нью-Йорк штаты) жүріп, содан кейін Корольдік теңіз күштеріне сатылып, HMS Toronto деп аталды. Корольдік теңіз күштері оны Эри көлінде, Сент-Клэр өзенінде және Ниагара өзенінің жоғарғы ағысында күзетуге пайдаланды.