Кіріспе
Уильям Ларнд Марси (12 желтоқсан, 1786 – 4 шілде, 1857) – американдық заңгер, саясаткер және судья. АҚШ Сенатының мүшесі, Нью-Йорк штатының губернаторы, АҚШ соғыс министрі және АҚШ Мемлекеттік хатшысы қызметтерін атқарған. Соңғы лауазымында ол Америка Құрама Штаттарындағы жерді сатып алудың соңғы ірі мәмілесі болған Гадсденді сатып алу туралы келіссөздер жүргізді. Массачусетс штатының Саутбридж қаласында дүниеге келген Марси, Браун университетін бітіргеннен кейін Нью-Йорк штатының Трой қаласында заңгерлік тәжірибесін ашты. 1812 жылғы соғыста 155-ші Нью-Йорк жәй аудандық әскер полкінің прапорщик, кіші лейтенант және капитан болып шайқасты. Саяси тұрғыдан ол Демократиялық-Республикалық партияның Бактейл фракциясымен бірігіп, Олбани регенттігінің жетекші мүшесі болды. 1820 жылдары Демократиялық-Республикалық партияның ыдырауына байланысты ол Демократиялық партияға қосылды. 1821 және 1831 жылдар аралығында ол Нью-Йорк штатының генерал-адъютанты, Нью-Йорк штатының есептеушісі және Нью-Йорк Жоғарғы Сотының судьясы болып қызмет етті. 1831 жылы Нью-Йорк заң шығарушы органы Марсиді АҚШ Сенатына сайлады, ол 1833 жылға дейін бұл лауазымда болды, содан кейін Нью-Йорк штатының губернаторы болды. 1838 жылы Виг партиясынан ұсынылған Уильям Сьюардқа жеңіліп, үш мерзім губернаторлық қызметтен кейін лауазымынан кетті. 1845-1849 жылдары Джеймс К. Полк басшылығымен АҚШ соғыс министрі болып қызмет етті және Мексика-Америка соғысын басқарды. Полк әкімшілігінен кеткеннен кейін заңгерлік тәжірибесіне оралды және Нью-Йорк Демократиялық партиясының «Жұмсақ» Ханкер фракциясының жетекшісі болды. 1853 жылы қайтадан үкіметке оралды, Франклин Пирс басшылығымен АҚШ Мемлекеттік хатшысы болып қызмет етті. Бұл лауазымда шетелдегі АҚШ иммигранттарының мәртебесіне қатысты дауды шешті және АҚШ дипломаттарына Еуропадан қабылданған сарайлық киімдерден гөрі қарапайым американдық киімдерін киюге нұсқау берді. Сонымен қатар, Британдық Солтүстік Америкамен өзара тиімді келісімшарт жасасты және Мексикадан 30 000 шаршы миль (77 700 км²) аумақты қамтитын Гадсденді сатып алды, бұл қазіргі Аризона және Нью-Мексико штаттарының құрамына кірді. 1857 жылы лауазымынан кетіп, көп ұзамай қайтыс болды.
William Learned Marcy (December 12, 1786July 4, 1857) was an American lawyer, politician, and judge who served as U. S. Senator, Governor of New York, U. S. Secretary of War and U. S. Secretary of State. In the latter office, he negotiated the Gadsden Purchase, the last major acquisition of land in the contiguous United States. Born in Southbridge, Massachusetts, Marcy established a legal practice in Troy, New York, after graduating from Brown University. He fought in the War of 1812, as an ensign, first lieutenant and captain in the 155th New York Infantry Regiment. Politically, he aligned with the Bucktail faction of the Democratic Republican Party and became a leading member of the Albany Regency. As the Democratic Republicans fractured in the 1820s, he became a member of the Democratic Party. Between 1821 and 1831, he successively served as Adjutant General of New York, New York State Comptroller, and as an associate justice of the New York Supreme Court. In 1831, the New York legislature elected Marcy to the U. S. Senate, and he held that position until 1833, when he became the Governor of New York. He served three terms as governor until his defeat in 1838 by the Whig nominee, William Seward. He served as Secretary of War under James K. Polk from 1845 to 1849, overseeing the Mexican–American War. After leaving the Polk administration, he resumed the practice of law and became a leader of the "Soft" Hunker faction of the New York Democratic Party. He returned to the Cabinet in 1853, serving as Secretary of State under Franklin Pierce. In this role, he resolved a dispute about the status of U. S. immigrants abroad and directed U. S. diplomats to dress in the plain style of an ordinary American rather than the court dress many had adopted from Europe. He also negotiated a reciprocity treaty with British North America and the 30000 square miles (77,700 km2) Gadsden purchase with Mexico, acquiring territory in present day Arizona and New Mexico. He left office in 1857 and died shortly thereafter.
Ерте өмір
Уильям Ларнд Марси қазіргі Саутбридж қаласында, Массачусетс штатында фермер Джедедая Марси мен Рут (Ларнд) Марсидің ұлы болып дүниеге келді. Ол Лестердегі мектептерде оқып, Коннектикут штатының Вудсток қаласындағы Вудсток академиясын бітіргеннен кейін Браун университетіне түсті және 1808 жылы диплом алды. Диплом алғаннан кейін Марси Массачусетс штатының Дедхэм қаласында және Род-Айленд штатының Ньюпорт қаласында мектепте сабақ берді. Ол Нью-Йорк адвокаты Уильям Л. Блистің кеңсесінде заңды оқыды, 1811 жылы адвокаттыққа қабылданды және Трояда тәжірибе жинады. Марси 1812 жылғы соғыс кезінде милицияда қызмет етті, бастапқыда 155-ші Нью-Йорк жаяу әскер полкінің прапорщигі болды, кейіннен бірінші лейтенант және капитан шеніне көтерілді. 1812 жылдың 22 қазанында ол Канададағы Сент-Регис бекінісіне жасалған шабуылға қатысты. Соғыстан кейін ол полкте қалды және екінші қолбасшы ретінде подполковник шеніне жетті. Кейіннен 1816-1818 және 1821-1823 жылдары Троя қаласының тіркеушісі қызметін атқарды. Демократиялық-республикалық партияның Анти-Дьюит Клинтон тобымен, Bucktails деп белгілі болған, жақтас болғандықтан, Клинтон губернатор болып сайланғаннан кейін 1818 жылы қызметтен алынды. Ол "Трой бюджет" газетінің редакторы болды. 1812 жылы Марси 1821 жылы қайтыс болған Долли Ньюеллге үйленді. 1824 жылдың 28 сәуірінде ол Корнелия Ноуэрге (1801–1889, Бенджамин Ноуэрдің қызы) Нью-Йорк штатының Гилдерланд қаласындағы Ноуэр үйінде үйленді. Олардың үш баласы болды: Сэмюэл (1820–1862), Эдмунд (1832–1853) және Корнелия (1834–1888). Сэмюэл Марси – АҚШ Әскери-теңіз күштерінің офицері, ол Азамат соғысы кезінде USS Vincennes кемесінде қаза тапты. Эдмунд денсаулығы нашарлағандықтан, Азор аралдарына барып емделуге кетіп бара жатқанда USS Preble кемесінде қайтыс болды. Корнелия Марси – Одақ армиясының ветераны және кейіннен сәтті жазушы болған Эдмунд Генри Пендлтонның (1845–1910) әйелі болды.
Мемлекеттік саясат
Марси 1821-1838 жылдар аралығында мемлекеттік саясатты бақылайтын демократиялық саясаткерлер тобының жетекші мүшесі болды. Ол 1821-1823 жылдары Нью-Йорк штатының генерал-адъютанты, бригада генералы шенімен, 1823-1829 жылдары Нью-Йорк штатының контролері, 1829-1831 жылдары Нью-Йорк Жоғарғы Сотының төрешісі болды. 1831 жылы ол штат заң шығарушы органымен Джексондық демократ ретінде Нью-Йорк штатынан АҚШ сенаторы болып сайланды және 1831 жылдың 4 наурызынан 1833 жылдың 1 қаңтарына дейін қызмет етті. Губернаторлыққа сайланғаннан кейін, ол сенаттан кетті. Ол 22-ші Конгресте АҚШ Сенатының сот мәселелері жөніндегі комитетіне мүше болды. 1832 жылы Джексонның Мартин Ван Бюренді Ұлыбританияға елші етіп тағайындауын қорғай отырып, Марси «Жеңімпазға олжа тиесілі» деген фразаны қолданды, осыдан «олжа жүйесі» термині пайда болды, ол қызметке тағайындауларға қатысты қолданылады. Марси үш рет, 1833 жылдан 1838 жылға дейін Нью-Йорк штатының губернаторы болып сайланды. Губернатор ретінде ол заң шығарушы органмен банктерге лицензия беру мәселесін тексерді және 1838 жылы жалпы банк заңының қабылдануын қамтамасыз етті, ол бұрынғы банк жүйесінен туындаған монополиялық ерекшеліктерді жойды. 1838 жылы ол Уиг партиясынан келген Уильям Х. Сьюардтан жеңілді, бұл штат саясатындағы радикалды өзгеріске және Регенттіктің аяқталуына әкелді. Губернаторлыққа үміткерлерді сынаған күлдіраушылар Марсиді «даффейс» деп санады, яғни оңтүстікке көңіл бөлетін адам. Ол Нью-Йорк штаты үшін Оңтүстік мақтасының және сауданың маңыздылығын жақсы білді, ол Нью-Йорк қаласынан экспорттың маңызды бөлігі болды, сонымен қатар Оңтүстіктен мақта өңдейтін штаттың жоғарғы мата фабрикаларына да жеткізілді. Марси 1839 жылдан 1842 жылға дейін Мексикалық талаптар комиссиясының мүшесі болып тағайындалды. Кейін ол Нью-Йорктегі Демократиялық партияның консервативті, кеңсе іздейтін және құлдық мәселесінде келісімге ұмтылатын «Ханкерлер» тобының жетекшілерінің бірі ретінде танылды.
Федералды саясат
Марси 1845 жылдан 1849 жылға дейін президент Джеймс К. Полк кабинетінде АҚШ-тың соғыс министрі қызметін атқарды, содан кейін Нью-Йоркте заңгерлік тәжірибасын жалғастырды. 1849 жылдан кейін Марси Барнбернерлермен келісуді қолдаған Хункерлердің "Жұмсақ" тобын басқарды. Ол 1852 жылы Демократиялық партиядан президенттікке ұсынылуға тырысты, бірақ Дэниел С. Дикинсон бастаған "Қатты" оппозицияның кесірінен сәтті болмады.
Мемлекеттік хатшы
Марси 1853 жылы қоғамдық өмірге оралып, президент Франклин Пирс басшылығымен АҚШ Мемлекеттік хатшысы қызметін атқарды. Сол жылдың 1 маусымында ол американдық дипломатиялық агенттерге арналған циркуляр жариялап, мүмкіндігі болғанда, американдық азаматтың қарапайым киімін киюді ұсынды. Бұл директива Еуропада кең пікірталас тудырды, онда дипломаттар көбінесе сарайлық киім киеді. 1867 жылы Марсидің ұсынысы АҚШ Конгресінде заң күшіне енді. Марси Кошта ісін (1853) шешті, ол Австрияның азаматтығы жоқ американдық тұрғынын ұстаумен байланысты болды, оның бостандығына қол жеткізді. Ол Оңтүстік-Батыста Мексикадан Гадсденді сатып алу бойынша келіссөздер жүргізді, бұл құрама Штаттардағы соңғы маңызды жер сатып алу болды. Бұл жерлер қазіргі Нью-Мексико және Аризона штаттарының құрамына кірді. АҚШ-тың бақылауындағы оңтүстік аймақтар Техастан Сан-Диегоға дейінгі теміржол құрылысын ілгерілетуге тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. 1854 жылы Марси Грейттаунды (қазіргі Сан-Хуан-де-Никарагуа) АҚШ әскери кемесі "Сиан" бомбалауынан туындаған қиындықтармен айналысты, себебі жергілікті тұрғындары американдық министрге жасаған құтпарулар мен американдық мүлікке келтірілген залал үшін өтемақы төлеуден бас тартқан. Уильям Уокердің Никарагуаға жасаған экспедициясы және оның 1855 жылы президенттік лауазымды иеленуі Орталық Америка мәселесін одан әрі күрделендірді. 1854 жылы Испанияның "Black Warrior" американдық кемесін Гавана портының кедендік ережелерін бұзды деген сылтаумен басып алғаннан кейін, АҚШ Конгресіндегі кейбір популисттер және Испаниядағы американдық министр Пьер Суле соғысқа ұмтылып, Кубаны басып алуға мүмкіндік жасады. Марсидің ықпалымен соғыстың алдын алуға, Испанияның тартып алынған жүкті қайтаруға, өтемақы төлеуге және капитанның айыбын өтеуге қол жеткізілді. Үш американдық дипломат Кубаның болашағын талқылау үшін кездесті, бірақ оның нәтижесінде пайда болған Остенд манифесті күтпеген болып шықты, және Марси дереу бұл құжаттан бас тартты. Қырым соғысы Ұлыбританиямен дипломатиялық жанжалға әкелді, себебі британдықтар бірнеше американдық қалаларда сарбаздарды жұмысқа алды, және 1856 жылдың мамырында британдық өкіл сер Джон Крэмптон мен бірнеше консулдардың құжаттары күштен шығарылды. Келесі жылы британ үкіметі сер Фрэнсис Нейпирді Крэмптонның орнын басу үшін Вашингтонға жіберді. Ұлыбританиямен дипломатиялық келіспеушілік Марсидің 1856 жылғы Париж декларациясын қабылдамауына себеп болды, ол халықаралық теңіз құқығының ережелерін белгілемек болған. Марсидің назарын аударған басқа да мәселелер: Канадамен тарифтік өзара келісімшарт, коммодор Мэтью С. Перридің Жапониямен теңіз және сауда қатынасы туралы келіссөздері және британдық балық аулау дауы.
Өлім
Марси 1857 жылдың 4 шілдесінде Нью-Йорк штатының Балстон Спа қаласында қайтыс болды. Ол Нью-Йорк штатының Албани қаласындағы Ауылдық зиратта жерленген.
Мұра мен құрмет
1853 жылы теңізге түсірілген АҚШ салық қызметінің кемесі оның құрметіне аталған. Оның суреті 1878-1891 жылдар аралығында басылған АҚШ-тың 1000 долларлық күміс сертификатында бейнеленген. Массачусетс штатының Саутбридж қаласындағы Марси көшесі оның есімімен аталыпты. Ол осы көшенің, Негізгі көше мен Марси көшесінің қиылысында дүниеге келген, қазір сол жерде Әулие Иоанн Павел II шіркеуі орналасқан. Нью-Йорк штатындағы ең биік тау – 1629 метрлік Эссекс окруғындағы Марси тауы оның құрметіне аталған. Oneida округындағы Марси қаласы да оның есімімен аталған. Бруклиндегі (Нью-Йорк) Марси тұрғын үй кешені, мемлекеттік тұрғын үйлер, оның атымен аталыпты. Миннеаполистегі Марси мектебі оның құрметіне аталған. Кейіннен Миннеаполис аудандары мектептерінің атымен аталып кеткенде, Марси Холмс ауданы Марси және Холмс мектептерін құрметтеген.