Клоазоне: металды әшекейлеудің ежелгі өнері

Кіріспе

They Might Be Giants әнінде металлға қолданылатын эмальдеу техникасы.

Клоазоне (klwazɔne) – металл бұйымдарды түрлі-түсті материалмен безендірудің ежелгі әдісі, мұнда материал металл жолақтар немесе сымдармен (әдетте алтыннан жасалған) ұсталады немесе бөлінеді. Соңғы ғасырларда шыны эмаль қолданылса, бұрынғы кезеңдерде кесілген асыл тастар, шыны және басқа материалдардан жасалған инкрустациялар да қолданылған. Шындығында, клоазоне эмаль ықтимал, асыл тастарды қолдана отырып жасалған клоазоне жұмысының оңай нұсқасы ретінде пайда болған. Соның салдарынан жасалған бұйымдар да клоазоне деп аталады. Безендіру үшін металл бұйымға алдымен бөлімдер (француз тілінде cloisons) қосылады, олар сымдар немесе жіңішке жолақтар түрінде дәнекерленеді немесе бекітіледі. Бұл бөлімдер дайын туындыда көрінеді, түрлі түсті эмаль немесе инкрустацияларды бөліп тұрады. Клоазоне эмаль бұйымдары эмаль ұнтағынан жасалған пастамен өңделеді, содан кейін оны пеште күйдіру қажет. Егер асыл тастар немесе түрлі түсті шыны қолданылса, оларды әр бөлімшенің пішініне сәйкес кесіп немесе ұнтақтап алу керек. Көне заманда клоазоне техникасы көбінесе зергерлік бұйымдарды, киімдерге, қару-жараққа немесе осы сияқты ұсақ заттарға геометриялық немесе схемалық суреттермен безендіру үшін қолданылған, мұнда клоазон қабырғалары қалың болған. Византия империясында жұқа сымдарды қолдану арқылы көбірек суреттер жасауға мүмкіндік беретін технологиялар дамыды, олар көбінесе діни суреттер мен зергерлік бұйымдар үшін қолданылды және одан әрі эмальді міндетті түрде пайдаланды. Бұл техника Еуропада, әсіресе Каролинг және Оттон өнерінде қолданылды. 14 ғасырға қарай Еуропада бұл эмаль техникасы шамплевемен алмастырылды, бірақ кейін Қытайға тарады, онда ол көп ұзамай ыдыстар мен вазалар сияқты үлкен заттарды безендіру үшін қолданыла бастады. Бұл техника Қытайда бүгінгі күнге дейін кең таралған, ал 18 ғасырдан бастап Батыс елдерінде қытай стиліндегі клоазоне эмаль бұйымдары жасалды. Орта Византия сәулетінде клоазоне қалауы – тас пен кірпіштің белгілі бір пропорцияда араластырылып салынған қабырғаларды білдіреді, көбінесе кірпіш көбірек қолданылады. Стамбулдағы 11 немесе 12 ғасырлық Паммакаристос шіркеуі осыған мысал.

Cloisonné (klwazɔne) is an ancient technique for decorating metalwork objects with colored material held in place or separated by metal strips or wire, normally of gold. In recent centuries, vitreous enamel has been used, but inlays of cut gemstones, glass and other materials were also used during older periods; indeed cloisonné enamel very probably began as an easier imitation of cloisonné work using gems. The resulting objects can also be called cloisonné. The decoration is formed by first adding compartments (cloisons in French) to the metal object by soldering or affixing silver or gold as wires or thin strips placed on their edges. These remain visible in the finished piece, separating the different compartments of the enamel or inlays, which are often of several colors. Cloisonné enamel objects are worked on with enamel powder made into a paste, which then needs to be fired in a kiln. If gemstones or colored glass are used, the pieces need to be cut or ground into the shape of each cloison. In antiquity, the cloisonné technique was mostly used for jewellery and small fittings for clothes, weapons or similar small objects decorated with geometric or schematic designs, with thick cloison walls. In the Byzantine Empire techniques using thinner wires were developed to allow more pictorial images to be produced, mostly used for religious images and jewellery, and by then always using enamel. This was used in Europe, especially in Carolingian and Ottonian art. By the 14th century this enamel technique had been replaced in Europe by champlevé, but had then spread to China, where it was soon used for much larger vessels such as bowls and vases; the technique remains common in China to the present day, and cloisonné enamel objects using Chinese derived styles were produced in the West from the 18th century. In Middle Byzantine architecture cloisonné masonry refers to walls built with a regular mix of stone and brick, often with more of the latter. The 11th or 12th century Pammakaristos Church in Istanbul is an example.

Ежелгі әлем

Клоизонна ең алғаш ежелгі Таяу Шығыстың зергерлік бұйымдарында пайда болды, ал ең алғашқы эмальдің барлығы клоизонна техникасын қолданды, эмальді алтын қабырғалары бар кішкентай ұяларға орналастырды. Бұл б.з.д. 3-мыңжылдықтан бері, мысалы Месопотамияда, содан кейін Мысырда тас пен асыл тастарды берік ұстау үшін қолданылған техника болды. Эмаль осыған ұқсас нәтижелерге қол жеткізудің арзан жолы ретінде дамыған болуы мүмкін. Эмальді қолданған ең алғашқы нақты заттар – Кипрдегі Грейвс қаласынан табылған микендік жүзіктер тобы, б.з.д. 12 ғасырға жатады, олар өте жіңішке сымнан жасалған. Ежелгі Мысырдың зергерлік бұйымдарында, оның ішінде перғауынның кеуделік әшекейлерінде, қабырғалар кішкентай болып қалатын жуан жолақтардан құралған. Мысырда асыл тастар мен эмальге ұқсас материалдар, кейде «шыны паста» деп аталатын, қолданылған. Мысырлық бұйымдар, соның ішінде шамамен б.з.д. 1325 жылғы Тутанхамон қабірінен табылған зергерлік бұйымдар, көбінесе «эмаль» қолданылған деп сипатталғанымен, көптеген ғалымдар шыны пастаның дұрыс сипатталуы үшін жеткілікті балқытылғанына күмән келтіреді және «шыны паста» сияқты терминдерді қолданады. Мысыр жағдайында шыны мен алтынның балқу температурасы эмальді тиімді техникаға айналдыру үшін тым жақын болған болуы мүмкін. Дегенмен, Мысырдың үшінші аралық кезеңінен (б.з.д. 1070 жылдан бастап) эмальдің бірнеше нақты мысалдары бар. Бірақ ол Мысыр мен Грекияда сирек кездесетін. Бұл техника Солтүстік және Орталық Кавказдың Кобан мәдениетінде пайда болған, және сарматтар арқылы ежелгі кельттерге жеткен болуы мүмкін, бірақ олар негізінен шампелеве техникасын қолданды. Кейіннен эмаль, кеш антикалық және көші-қон дәуірінің кішкентай, жуан қабырғалы ұяларын толтыру үшін қолданылған материалдардың бірі болды. Саттон-Худадағы англосаксон бұйымдары көбінесе гранатты клоизоннадан жасалған, бірақ кейде бір бұйымда эмальмен де үйлестіріледі. Ерте эмаль туралы белгісіздікке себеп болатын мәселе – эмальға дайындалған, бірақ қазір ұяларды толтырған материал жоғалған артефакттар (көбінесе қазба жұмыстарынан табылған). Бұл ежелгі Мысырдан Англосаксон Англиясына дейінгі әртүрлі аймақтарда кездеседі. Эмаль кеңінен таралғаннан кейін, мысалы, ортағасырлық Еуропада 1000 жылдан кейін, эмаль бастапқыда қолданылған деген болжамды жасау оңайырақ.

Cloisonné first developed in the jewellery of the ancient Near East, and the earliest enamel all used the cloisonné technique, placing the enamel within small cells with gold walls. This had been used as a technique to hold pieces of stone and gems tightly in place since the 3rd millennium BC, for example in Mesopotamia, and then Egypt. Enamel seems likely to have developed as a cheaper method of achieving similar results. The earliest undisputed objects known to use enamel are a group of Mycenaean rings from Graves in Cyprus, dated to the 12th century BC, and using very thin wire. In the jewellery of ancient Egypt, including the pectoral jewels of the pharaohs, thicker strips form the cloisons, which remain small. In Egypt gemstones and enamel like materials sometimes called "glass paste" were both used. Although Egyptian pieces, including jewellery from the Tomb of Tutankhamun of c. 1325 BC, are frequently described as using "enamel", many scholars doubt the glass paste was sufficiently melted to be properly so described, and use terms such as "glass paste". It seems possible that in Egyptian conditions the melting point of the glass and gold were too close to make enamel a viable technique. Nonetheless, there appear to be a few actual examples of enamel, perhaps from the Third Intermediate Period of Egypt (beginning 1070 BC) on. But it remained rare in both Egypt and Greece. The technique appears in the Koban culture of the northern and central Caucasus, and was perhaps carried by the Sarmatians to the ancient Celts, but they essentially used the champlevé technique. Subsequently, enamel was just one of the fillings used for the small, thick walled cloisons of the Late Antique and Migration Period style. At Sutton Hoo, the Anglo Saxon pieces mostly use garnet cloisonné, but this is sometimes combined with enamel in the same piece. A problem that adds to the uncertainty over early enamel is artefacts (typically excavated) that appear to have been prepared for enamel, but have now lost whatever filled the cloisons. This occurs in several different regions, from ancient Egypt to Anglo Saxon England. Once enamel becomes more common, as in medieval Europe after about 1000, the assumption that enamel was originally used becomes safer.

Византия мен Еуропа

Византиялықтар ерекше түріндегі құлыпталған бейнелерді жетілдірді. Византиялық эмаль шұғылалы мәдениеттерге тарады, ал әдетте "гранат клоизоны" деп аталатын нақты бір түрі Еуропаның "жабайы" халықтарының көші-қон дәуіріндегі өнерінде кеңінен таралған. Олар әсіресе қызыл гранаттар, сондай-ақ шыны мен эмальды кішкентай, қалың қабырғалы бөліктермен қолданды. Қызыл гранат пен алтынның үйлесімді контрастын жасады, ал христиандар үшін гранат Мәсіхтің символы болды. Қазіргі кезде бұл түрі ежелгі Шығыс Рим империясынан пайда болған деп есептеледі және көші-қон халықтарына бастапқыда Константинопольде жасалған, содан кейін өз алтын шеберлері көшірген дипломатиялық сыйлықтар ретінде жеткені айтылады. Сол кезеңдерде шыны пастасымен клоизондар да жасалды, нәтижелері ұқсас болды – гранатпен алтын англосаксондық әшекейлемені (оң жақта) және галереядағы шыны пастасы бар вестготтық брошьті салыстырыңыз. Безендірілетін ойықтардың түбіне тас немесе паста қосылғанша, алтынның қалың жолақтары дәнекерленді. Византияда бұл техника эмальға ғана жарамды, жұқа сым стиліне дамыды, ол Каролинг дәуірінен бастап Еуропада еліктелді. Саттон-Худағы англосаксондық киімге арналған әшекейлерде көптеген гранат клоизондары бар, кейбіреулері өте жұқа кесілген, төменгі алтынның өрнегін көруге мүмкіндік береді. Импортталған миллефиори шынысы да қолданылды, ол асыл тастар сияқты кесілді. Кейде бір затты безендіру үшін кесілген тастардың, шынының және эмальдің әртүрлі материалдарымен толтырылған бөліктер қосылды, мысалы, Саттон Ху әмиянының қақпағында. 8-ғасырдан бастап византиялық өнер қайтадан әлдеқайда жұқа сымдарды еркін пайдалана бастады, бұл эмальді пайдалану арқылы ғана мүмкін болған үлкен және аз геометриялық бөліктері бар күрделі суреттер жасауға мүмкіндік берді. Бұл әлі де салыстырмалы түрде кішкентай нысандарда болды, бірақ тақталар үлкен нысандарға, мысалы, Венециядағы Сан-Марко соборындағы Пала-д'Оро алтарь бейнесіне орнатылуы мүмкін. Кейбір нысандар әр түрлі әсер үшін қалың және жұқа бөліктерді біріктірді. Суреттерде (оң жақтағыдай) қазіргі византиялық мозаикасындай, қара алтынның кең фоны болды. Эмальданған жерді негізгі ойықты жасау үшін белгіледі, эмальдің жабысуына көмектесу үшін ойып, содан кейін бөліктер қосылды. Византиялық және еуропалық клоизондардағы екі түрлі техниканы ажыратады, олар үшін неміс атаулары әлі күнге дейін ағылшын тілінде қолданылады. Ең ертесі – Vollschmelz ("толық" эмаль, сөзбе-сөз "толық балқыту") техникасы, онда алтын негізінің барлық беті эмальмен жабылады. Пластинаның жиектері резервуар жасау үшін иілді, ал алтын сымдар бөліктерді жасау үшін дәнекерленді. Сондықтан эмаль суреті бүкіл пластинаны жабады. Senkschmelz ("батырылған" эмаль, сөзбе-сөз "батырылған балқыту") техникасында суретті ұстау үшін негізгі пластинаның бөліктері соққымен батырылады, ал қоршаған алтын фонды қалдырады, сондай-ақ алтын шыны фоны бар қазіргі византиялық иконалар мен мозаикаларда және мұнда бейнеленген әулиеде де көрінеді. Содан кейін сымдар мен эмальдар бұрынғыдай қосылады. Сурет контуры негізгі пластинаның арт жағында көрінеді. Екі техниканың арасындағы ауысу византиялық эмальде 900 жыл шамасында, ал Батыста 1000 жыл шамасында орын алады, бірақ одан ертерек мысалдары да бар. Венгрияның қасиетті тажындағы елшілердің тақташалары бірегей кезеңді көрсетеді, онда негізгі тақтада senkschmelz жұмысындай сурет үшін ойықтар жасалған, бірақ эмаль бүкіл тақташаны жабады, тек Vollschmelz техникасындай фигуралар мен жазулардың айналасындағы қалың контурлардан басқа (осы техника мен Vollschmelz жұмысының мысалдары үшін төмендегі галереяны қараңыз). Кейбір 10-ғасырлық бұйымдар екі тақтаны біріне-бірі жабыстыру арқылы senkschmelz әсеріне жетеді, жоғарғысы сурет контурын кесіп, ал төменгісі өзгеріссіз қалдырылады. Ортағасырлық Батыс Еуропада клоизондар эмаль техникасы біртіндеп шампель эмальмен алмастырылды, онда эмальді толтыруға арналған кеңістіктер клоизондар сияқты бөліктерді құрудың орнына негізгі нысанға ойықтар (түрлі әдістерді қолдана отырып) жасау арқылы жасалды. Бұл 11-ғасырда Батыс Еуропаның көптеген орталықтарында болды, бірақ Византияда емес; Ставелот триптихінде, 1156 жыл шамасындағы Мозан өнерінде екі түр де кездеседі, бірақ ішкі клоизондар бөлімдері Константинопольден келген сыйлықтар болғанға ұқсайды. Шампель эмальге көбірек шырақтылық, әсіресе адамдардың бейнесінде мүмкіндік берді, сондай-ақ арзан болды, өйткені металл негізі әдетте мыс болды және алтын қолданылса, ол әдетте жалатылған металлдың айналасын жабу үшін қолданылды. Шампель эмалі 14-шы немесе 15-шы ғасырларда эмальға бояу салу техникасымен алмастырылды, ол эмальдің ағып кетпестен жазық фонға боялуына мүмкіндік берді. Лимож эмалі екі түрдің де маңызды орталығы болды. Plique à jour – мөлдір эмальдарды қолданатын және металл артқы жағы жоқ ұқсас эмальдеу техникасы, нәтижесінде миниатюралық бояналған шыны нысан сияқты зат пайда болады, әсерінен клоизондардың артқы жағы жоқ. Plique à jour әдетте слюда немесе жұқа мыс негізінде жасалады, кейіннен слюданы (слюда) немесе қышқылмен кесіп алады (мыс). Ренессанс дәуірінде шыныға немесе тас кристалдарына тірелген plique à jour стиліндегі әсем бұйымдар жасалды, бірақ олар кеңінен таралған жоқ. Бұл техниканың басқа да түрлері жасалды, бірақ олардың маңызы аз. 19-ғасырдың Жапониясында олар керамикалық глазурьмен жасалған керамикалық ыдыстарда қолданылды, сондай-ақ лак пен қазіргі заманғы акрилдік толтырғыштармен клоизондар үшін қолданылды. Клоизондар техникасының нұсқасы әдетте жеңіл белгішелер, автомобильдер сияқты көптеген нысандардың логотиптері үшін қолданылады, соның ішінде BMW модельдері және басқа да қолданулар үшін, бірақ оларда металл негіз әдетте бөліктермен бірге құйылады, сондықтан клоизондар терминін қолдану жиі болғанымен, күмәнді. Бұл техника алтын шеберлері, металл өңдеушілер және эмальдеушілер арасында шампель деп аталады.

The Byzantines perfected a unique form of cloisonné icons. Byzantine enamel spread to surrounding cultures and a particular type, often known as "garnet cloisonné" is widely found in the Migration Period art of the "barbarian" peoples of Europe, who used gemstones, especially red garnets, as well as glass and enamel, with small thick walled cloisons. Red garnets and gold made an attractive contrast of colours, and for Christians the garnet was a symbol of Christ. This type is now thought to have originated in the Late Antique Eastern Roman Empire and to have initially reached the Migration peoples as diplomatic gifts of objects probably made in Constantinople, then copied by their own goldsmiths. Glass paste cloisonné was made in the same periods with similar results – compare the gold Anglo Saxon fitting with garnets (right) and the Visigothic brooch with glass paste in the gallery. Thick ribbons of gold were soldered to the base of the sunken area to be decorated to make the compartments, before adding the stones or paste. In the Byzantine world the technique was developed into the thin wire style suitable only for enamel described below, which was imitated in Europe from about the Carolingian period onwards. The dazzling technique of the Anglo Saxon dress fittings from Sutton Hoo include much garnet cloisonné, some using remarkably thin slices, enabling the patterned gold beneath to be seen. There is also imported millefiori glass cut to fit like the gems. Sometimes compartments filled with the different materials of cut stones or glass and enamel are mixed to ornament the same object, as in the Sutton Hoo purse lid. From about the 8th century, Byzantine art began again to use much thinner wire more freely to allow much more complex designs to be used, with larger and less geometric compartments, which was only possible using enamel. These were still on relatively small objects, although numbers of plaques could be set into larger objects, such as the Pala d'Oro, the altarpiece in Saint Mark's Cathedral, Venice. Some objects combined thick and thin cloisons for varied effect. The designs often (as at right) contained a generous background of plain gold, as in contemporary Byzantine mosaics. The area to be enamelled was stamped to create the main depression, pricked to help the enamel adhere, and the cloisons added. Two different techniques in Byzantine and European cloisonné enamel are distinguished, for which the German names are still typically used in English. The earliest is the Vollschmelz ("full" enamel, literally "full melt") technique where the whole of a gold base plate is to be covered in enamel. The edges of the plate are turned up to form a reservoir, and gold wires are soldered in place to form the cloisons. The enamel design therefore covers the whole plate. In the Senkschmelz ("sunk" enamel, literally "sunk melt") technique the parts of the base plate to hold the design are hammered down, leaving a surrounding gold background, as also seen in contemporary Byzantine icons and mosaics with gold glass backgrounds, and the saint illustrated here. The wires and enamels are then added as before. The outline of the design will be apparent on the reverse of the base plate. The transition between the two techniques occurs around 900 in Byzantine enamel, and 1000 in the West, though with important earlier examples. The plaques with apostles of around the latter date on the Holy Crown of Hungary show a unique transitional phase, where the base plaque has hammered recesses for the design, as in senkschmelz work, but the enamel covers the whole plaque except for thick outlines around the figures and inscriptions, as in the vollschmelz technique (see the gallery below for examples of this technique and vollschmelz work). Some 10th century pieces achieve a senkschmelz effect by using two plates superimposed on each other, the upper one with the design outline cut out and the lower one left plain. In medieval Western Europe cloisonné enamel technique was gradually overtaken by the rise of champlevé enamel, where the spaces for the enamel to fill are created by making recesses (using various methods) into the base object, rather than building up compartments from it, as in cloisonné. This happened during the 11th century in most centres in Western Europe, though not in Byzantium; the Stavelot Triptych, Mosan art of around 1156, contains both types, but the inner cloisonné sections were probably gifts from Constantinople. Champlevé allowed increased expressiveness, especially in human figures, and was also cheaper, as the metal base was usually just copper and if gold was used, it was generally to gild surrounding bare metal. In turn champlevé was replaced by the 14th or 15th century by painted enamels, once techniques were evolved that allowed the enamel to be painted onto a flat background without running. Limoges enamel was a great centre for both types. Plique à jour is a related enameling technique which uses clear enamels and no metal backplate, producing an object that has the appearance of a miniature stained glass object in effect cloisonné with no backing. Plique a' jour is usually created on a base of mica or thin copper which is subsequently peeled off (mica) or etched away with acid (copper). In the Renaissance the extravagant style of pieces effectively of plique à jour backed onto glass or rock crystal was developed, but was never very common. Other ways of using the technique have been developed, but are of minor importance. In 19th century Japan it was used on pottery vessels with ceramic glazes, and it has been used with lacquer and modern acrylic fillings for the cloisons. A version of cloisonné technique is often used for lapel badges, logo badges for many objects such as cars, including BMW models, and other applications, though in these the metal base is normally cast with the compartments in place, so the use of the term cloisonné, though common, is questionable. That technique is correctly referred to by goldsmiths, metalsmiths and enamellists as champlevé.

Қытай

Византиядан немесе ислам әлемінен бұл техника 13-14 ғасырларда Қытайға жетті; алғашқы жазбаша сілтеме 1388 жылғы кітапта, онда ол "Даши ыдысы" деп аталады. 14 ғасырға тән қытайлық ешқандай бұйым белгілі емес, ең ерте кездесетін бұйымдар Сюанде императорының (1425–35) тұсында жасалған, бірақ олар қытай стильдерін толыққанды пайдаланып, техникада мол тәжірибе жинағандарын көрсетеді. Бастапқыда қытай сардары оны күдікпен қарады, біріншіден, шетелдік екендігі үшін, екіншіден, әйелдердің талғамына сай екендігі үшін. Дегенмен, 18 ғасырдың басында Кангси императорының көптеген императорлық фабрикаларының арасында клоизоне шеберханасы болды. Ең күрделі және құнды қытайлық бұйымдар ерте Мин дәуірінен, әсіресе Сюанде императоры мен Цзиньтай императорының (1450–57) тұсынан шыққан, бірақ 19 ғасырға немесе қазіргі заманға тән бұйымдар әлдеқайда көп кездеседі. Қытай өнеркәсібі 1453 жылы Константинополь құлауынан қашқан біраз білікті византиялық босқындардың еңбегінен пайда тапқан секілді, бірақ тек атауына сүйенсек, Қытайдың бұл техника туралы білімін Таяу Шығыстан алғандығы ықтимал. Көптеген қытайлық клоизонеде көк түс басым, ал техниканың қытайша атауы, цзинтайлан ("Цзинтай көк ыдысы") осыны және Цзинтай императорын көрсетеді. 19 ғасырда сапасы төмендеуге бастады. Бастапқыда ауыр қола немесе мыс корпустар қолданылды, сымдар дәнекерленді, бірақ кейін жеңіл мыс ыдыстар қолданылып, сым ату алдында жабыстырылды. Эмаль құрамы мен пигменттері уақыт өте келе өзгерді. Қытайлық клоизоне кейде мысқа боялған эмальмен шатастырылады, ол қытайлық фарфордағы немесе эмальдалған шыныдағы эмальға жақын. Бұл сурет еркін қолмен салынған, сондықтан түстерді бөлек ұстау үшін бөліштер қолданылмайды. Византиялық бұйымдарда, тіпті қытай жұмыстарында да, сым әрқашан эмальдің жеке түсін қамтымайды. Кейде сым тек сәндік эффект үшін қолданылады, эмаль алаңының ортасында тоқталады, ал кейде екі эмаль түсінің арасындағы шекара сыммен белгіленбейді. Оң жақтағы византиялық тақтада мүкірдің қара жеңіндегі жоғарғы сымда осының бірінші белгісін көруге болады, ал екіншісі оның көзі мен жағасының ақ түсінде. Екі белгі де оң жақтағы қытай ыдысында көрсетілген.

From Byzantium or the Islamic world the technique reached China in the 13–14th centuries; the first written reference is in a book of 1388, where it is called "Dashi ware". No Chinese pieces clearly from the 14th century are known, the earliest datable pieces being from the reign of the Xuande Emperor (1425–35), which however show a full use of Chinese styles suggesting considerable experience in the technique. It was initially regarded with suspicion by Chinese connoisseurs, firstly as being foreign, and secondly as appealing to feminine taste. However, by the beginning of the 18th century the Kangxi Emperor had a cloisonné workshop among the many Imperial factories. The most elaborate and highly valued Chinese pieces are from the early Ming Dynasty, especially the reigns of the Xuande Emperor and Jingtai Emperor (1450–57), although 19th century or modern pieces are far more common. The Chinese industry seems to have benefited from a number of skilled Byzantine refugees fleeing the Fall of Constantinople in 1453, although based on the name alone, it is far more likely China obtained knowledge of the technique from the middle east. In much Chinese cloisonné blue is usually the predominant colour, and the Chinese name for the technique, jingtailan ("Jingtai blue ware"), refers to this, and the Jingtai Emperor. Quality began to decline in the 19th century. Initially heavy bronze or brass bodies were used, and the wires soldered, but later much lighter copper vessels were used, and the wire glued on before firing. The enamels compositions and the pigments change with time. Chinese cloisonné is sometimes confused with Canton enamel, a type of painted enamel on copper that is more closely related to overglaze enamels on Chinese porcelain, or enamelled glass. This is painted on freehand and so does not use partitions to hold the colours separate. In Byzantine pieces, and even more in Chinese work, the wire by no means always encloses a separate color of enamel. Sometime a wire is used just for decorative effect, stopping in the middle of a field of enamel, and sometimes the boundary between two enamel colors is not marked by a wire. In the Byzantine plaque at right the first feature may be seen in the top wire on the saint's black sleeve, and the second in the white of his eyes and collar. Both are also seen in the Chinese bowl illustrated at top right.

Жапония

Жапондықтар сондай-ақ 19-ғасырдың ортасынан бастап өте жоғары техникалық сапаға ие үлкен көлемде өнімдер шығарды. Мейдзи дәуірінде жапондық клоазон эмалі өзінің техникалық жетістігінің шарына жетіп, бұрынғыдан да жақсырақ бұйымдар жасады. 1890 жылдан 1910 жылға дейінгі кезең жапон эмальдерінің "алтын ғасыры" деп белгіленді. Клоазоннің алғашқы орталығы Овари домені кезінде Нагоя қаласы болды, ал Андо Клоазон компаниясы оның маңызды өндірушісі еді. Кейін Киото және Эдо қалалары да орталықтарға айналды, Киотода тұратын Намикава Ясуюки және Токио (Эдодан аталған) тұрғыны Намикава Сосуке өздерінің туындыларын әлемдік көрмелерде көрсетіп, көптеген жүлделер жеңіп алды. Киотода Намикава жапондық клоазон өнерінің жетекші компанияларының біріне айналды. Намикава Ясуюки атындағы Клоазон музейі осы өнерге толық арналған. Жапонияда клоазон эмальдері шиппо яки (七宝焼) деп аталады. Жапон эмальдері дизайн және түс таңдау саласындағы жаңа жетістіктерінің арқасында теңдесіз деп есептелді.

Ресей

Алғашқы орыс клоизоне Киев Русі дәуірінде Византия үлгілерінен пайда болды және көбінесе діни туындыларда сақталған. Киев, шамасы, жалғыз орталық болды. Монғол шапқыншылығынан кейін бұл өндіріс тоқтап, бірақ 14 ғасырдың соңында Новгородта қайта жанданды, енді шампельве әдісі қолданылды. Клоизоне 19 ғасырға дейін дерлік қайта келмеді, ол Фаберже және Хлебников үйлерінде жаңару стилінде қолданылды. Фаберже негізгі тақтадан көтеріліп, контурланған металл пішіндерін жасады, олар көптеген клоизонелерге қарағанда жұқарақ болса да, металл жиектерін ашық қалдырып, толтырылды (іс жүзінде боялғандай). Бұл әдетте клоизоне немесе "көтерілген клоизоне" деп аталады, бірақ терминнің дұрыстығы күмәнді, себебі клоизоненің басқа түрлерінде беті тегіс болады, ал мұнда солай емес.

Қазіргі заманғы процесс

Алдымен безендірілетін зат жасалады немесе алынады; әдетте оны әртүрлі шеберлер дайындайды. Корпустың өзін жасау үшін көбінесе мыс қолданылады, себебі ол арзан, жеңіл және соққыға оңай беріліп, созылады, бірақ алтын, күміс немесе басқа металдар да қолданылуы мүмкін. Клоизоне сымы таза күмістен немесе таза алтыннан жасалады және көлденең қимасы шамамен 0,010 х 0,040 дюйм болады. Ол түсті аймақтарды анықтайтын пішіндерге иіліп жасалады. Иілістер тік бұрыштарда жасалады, сым жоғары қарай иілмеуі үшін. Бұл үшін кішкентай қысқыштар, пинцеттер және арнайы жасалған құралдар қолданылады. Клоизоне сымының өрнегі бірнеше күрделі сым өрнектерінен тұруы мүмкін, олар үлкен суретті құрайды. Сымдарды біріктіру үшін қосымша дәнекерлеуді қолдануға болады, бірақ бұл эмальдің түсін өзгертіп, кейіннен көпіршіктердің пайда болуына себеп болады. Көптеген византиялық эмальдар дәнекерленген клоизондарға ие, алайда сымдарды жабыстыру үшін дәнекерлеуді қолдану қиын болғандықтан, одан бас тартқан, тек кейбір "таза заманауи эмальдеушілер" ғана жоғары сапалы және қымбат зергерлік бұйымдар мен сағаттық беттерді жасайды. Негізгі металға дәнекерлеудің орнына, негізгі металл мөлдір эмальдің жұқа қабатымен күйдіріледі. Клоизоне сымы трагакант желімімен эмаль бетіне жабыстырылады. Желім кепкеннен кейін, бұйым тағы бір рет күйдіріледі. Желім күйіп кетеді, қалдық қалдырмайды. Әр түрлі түсті шыны эмальдар ағаш немесе фарфордан жасалған иттің тісімен ұнтақталған ұнтаққа дейін ұнтақталады, содан кейін күйдірілген эмальдің түсін өзгертетін қоспаларды кетіру үшін жуылады. Эмаль кремний қышқылынан, селитрадан және қорғасын тотығынан жасалады, ал түс беру үшін металл тотықтары қосылады. Бұл ингредиенттер біріктіріліп, қолдану алдында қайтадан ұнтақталатын шыны тәрізді фрит түзеді. Әр түсті эмаль осылай дайындалып, трагаканттың өте сұйылтылған ерітіндісімен араластырылады. Эмальдеуші кішкентай шпательдер, қылшақтар немесе тамшылағыштарды қолданып, әр клоизондағы түсті ұнтақты орналастырады. Бұйымды пісіру алдында толығымен кептіру керек, ол эмальмен толтырылған бұйымды пешке қою арқылы жасалады. Пісіруден кейін эмаль клоизондарда балқып, шыны ұнтағының түйіршікті табиғатының ыдырауына байланысты төмен түседі, дәл сияқты қант пеште балқуы. Бұл процесс барлық клоизондар сымның жоғарғы жиегіне дейін толтырылғанша қайталанады. Клоизоненің үш стилі жиі кездеседі: ойыс, дөңгелек және жалпақ. Аяқтау әдісі соңғы көрінісін анықтайды. Ойыс клоизонеде клоизондар толығымен толтырылмайды. Капиллярлық әсер эмальдың бетін эмаль еріген кезде клоизоне сымына қарай иілуіне себеп болады, ойыс көрініс тудырады. Дөңгелек клоизоне әр клоизонды соңғы пісіру кезінде артық толтыру арқылы жасалады. Бұл әр түсті аймаққа сәл дөңгелектелген үйінділер сияқты көрінеді. Жалпақ клоизоне ең көп таралған. Барлық клоизондар толтырылғаннан кейін эмаль лапидарлық жабдықтармен, кабошон тастарын жылтырату үшін қолданылатын әдістерді пайдаланып, тегіс бетке дейін ұнтақталады. Клоизоне сымының үстіңгі жағы эмальмен деңгейлес болуы үшін жылтыратылады және жарқыраған жылтырлыққа ие болады. Кейбір клоизоне сымдары күміс қараюын болдырмау үшін алтынның жұқа қабатымен қапталады.

First the object to be decorated is made or obtained; this will normally be made by different craftspeople. The metal usually used for making the body is copper, since it is cheap, light and easily hammered and stretched, but gold, silver or other metals may be used. Cloisonné wire is made from fine silver or fine gold and is usually about .010 x .040 inches in cross section. It is bent into shapes that define the colored areas. The bends are all done at right angles, so that the wire does not curve up. This is done with small pliers, tweezers, and custom made jigs. The cloisonné wire pattern may consist of several intricately constructed wire patterns that fit together into a larger design. Solder can be used to join the wires, but this causes the enamel to discolour and form bubbles later on. Most existing Byzantine enamels have soldered cloisons, however the use of solder to adhere the cloison wires has fallen out of favor due to its difficulty, with the exception of some "purist contemporary enamellists" who create fine watch faces and high quality very expensive jewelry. Instead of soldering the cloisons to the base metal, the base metal is fired with a thin layer of clear enamel. The cloisonné wire is glued to the enamel surface with gum tragacanth. When the gum has dried, the piece is fired again to fuse the cloisonné wire to the clear enamel. The gum burns off, leaving no residue. Vitreous enamels in the different colors are ground to fine powders in an agate or porcelain mortar and pestle, then washed to remove the impurities that would discolor the fired enamel. The enamel is made from silica, niter, and lead oxide to which metallic oxides are added for coloring. These ingredients are melted together, forming a glassy frit which is ground again before application. Each color of enamel is prepared this way before it is used and then mixed with a very dilute solution of gum tragacanth. Using fine spatulas, brushes or droppers, the enameler places the fine colored powder into each cloison. The piece is left to dry completely before firing, which is done by putting the article, with its enamel fillings, in a kiln. The enamel in the cloisons will sink down a lot after firing, due to melting and shrinkage of the granular nature of the glass powder, much as sugar melting in an oven. This process is repeated until all cloisons are filled to the top of the wire edge. Three styles of cloisonné are most often seen: concave, convex, and flat. The finishing method determines this final appearance. With concave cloisonné the cloisons are not completely filled. Capillary action causes the enamel surface to curve up against the cloisonné wire when the enamel is molten, producing a concave appearance. Convex cloissoné is produced by overfilling each cloison, at the last firing. This gives each color area the appearance of slightly rounded mounds. Flat cloisonné is the most common. After all the cloisons are filled the enamel is ground down to a smooth surface with lapidary equipment, using the same techniques as are used for polishing cabochon stones. The top of the cloisonné wire is polished so it is flush with the enamel and has a bright lustre. Some cloisonné wire is electroplated with a thin film of gold, which will not tarnish as silver does.

Жинақтар

Жапондық клоизон эмальдерінің жинақтары Лондонның Виктория және Альберт мұражайында, Нью-Йорктегі Метрополитен өнер мұражайында және Лос-Анджелес округінің өнер мұражайында сақталады. Киотодағы Намикава Ясуюки клоизон эмальдері музейі осы техникаға арналған. Массачусетс штатының Спрингфилд қаласындағы Г. В. Винсент Смит өнер мұражайында 150 қытайлық клоизон бұйымының жинағы бар. Жапондық Мэйдзи өнерінің Халили жинағында 107 клоизон эмаль өнер туындысы бар, оның ішінде Намикава Ясуюки, Намикава Сосуке және Андо Джубейдің көптеген туындылары кіреді. Зерттеушілер осы жинақты жапон эмальдеуінің даму хронологиясын анықтау үшін пайдаланды.