Колин Рэй Джексон: Ұлыбританияның жеңімпаз спринтері мен тосқауыл атлеты

Кіріспе

Британдық спортшы, британдық атлет

Колин Рэй Джексон (18 ақпан 1967 жылы туған) – Уэльстің экс-спринтші және кедергілерден жүгірушісі, 110 метрлік кедергілер жүгіруде маманданған. Ұлыбритания және Уэльс атынан өнер көрсеткен мансабында ол Олимпиадада күміс жүлде жеңіп алды, екі рет әлем чемпионы, бір рет жабық стадионда әлем чемпионы атанды, 12 жыл бойы Еуропа чемпионаттарында жеңіліссіз болды және екі рет Достастық ойындарының чемпионы болды. Оның 110 метрлік кедергілерден жүгірудегі 12,91 секундтік әлемдік рекорды 10 жылдан астам сақталды, ал 60 метрлік кедергілерден жүгірудегі әлемдік рекорды шамамен 27 жыл бойы бұзылмады.

Өмірбаян

Джексон өзінің алғашқы маңызды медалін – күміс жүлдені 1986 жылғы Комонвелл ойындарында 19 жасында 110 метрлік кедергілерден жүгіруде жеңіп алды. 1987 жылы Әлем чемпионатына қола медаль және 1988 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында күміс медаль жеңіп алып, ол тез арада әлемдік аренада танымал болды. 1989 жылы IAAF жабық ғимаратта өткен Әлем чемпионатында 60 метрлік кедергілерден тағы бір күміс медаль алғаннан кейін, 1990 жылы Еуропа және Комонвелл алтын медальдарын жеңіп алды. 1993 жылғы маусымда ол спорттағы ең жоғары жетістігіне қол жеткізді: 1993 жылғы жабық Әлем чемпионатында күміс медаль алғаннан кейін, 12,91 секундтық әлемдік рекордты орнатып, 1993 жылғы Әлем чемпионы атанды. Бұл рекорд шамамен 13 жыл бойы бұзылмады және әлем чемпионатының рекорды болып қала береді. Джексон 4×100 метрлік Ұлыбритания эстафета командасының құрамында әлемнің күміс медалін жеңіп алды. Бұл кезең Джексон үшін ең табыстысы болды: 1993 және 1995 жылдар аралығында ол 44 жарыста жеңіліссіз өтті. 1994 жылы ашық ауада Еуропа және Комонвелл алтын медальдарынан басқа, ол 60 метрлік кедергілерден 7,30 секунд көрсетіп, тағы бір әлемдік рекорд орнатты. 1994 жылғы Еуропа чемпионатында жабық ғимаратта өткен жеңіл атлетика жарыстарында 60 метрлік кедергілер мен жүгіруде екі алтын медаль жеңіп алып, 60 метрде 6,49 секундтық еуропалық рекордты жаңартты. 1995-1996 жылдардағы жарақаттары оның өнерін әсер етіп, 1996 жылғы Олимпиада ойындарында төртінші орынға қанағат етуге мәжбүр болды. 1997 жылы ол қайтадан жарысқа қатысып, екі күміс медаль жеңіп алды – жабық Әлем чемпионатында және Әлем чемпионатында. 1998 жылы Еуропа чемпионатында үшінші рет жеңіске жеткеннен кейін, 1999 жылы жабық және ашық ауада Әлем чемпионы атанды. Ол 2000 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарында бесінші орынды иеленді, ал оның соңғы маңызды медальдары 2002 жылы Еуропаның жабық және ашық ауадағы алтын медальдары мен Комонвелл күміс медалі болды. Спорттық менеджмент және жаттықтырушылықпен айналысқаннан кейін, қазір ол жеңіл атлетика бойынша спорт комментаторы және тележүргізуші (көбінесе BBC) болып жұмыс істейді. Ол 2005 жылы Strictly Come Dancing бағдарламасына қатысқандықтан және басқа да ойын-сауық және деректік телешоуларда болғандықтан британдық телевидениеде жақсы танымал.

Ерте өмір

Джексон Оңтүстік Уэльстің Кардифф қаласында туған, ямайкалық және панамалық тегінен шыққан. ДНК-тесті оның ата-тегінің басым бөлігі африкалық және еуропалық екенін, сондай-ақ белгілі бір дәрежеде жергілікті халықтан тарағанын көрсетті, бұл Ямайка марундары мен таино тайпаларынан шыққандығын ұсынуда. Генеалогиялық зерттеулер оның аралас нәсілді, Панамада туған анасының шотланд тегі болғанын анықтады. Ол BBC One телеарнасының ауруханалық драмасында Тесс Бейтман рөлін ойнаған актриса Сюзанна Пэкердің інісі. Джексон Бёрчгроув ауданында өсіп, Спрингвуд бастауыш мектебін, содан кейін Лланэдейрн орта мектебін бітірді. Ол округтік деңгейде футбол және крикет, ал мектебі үшін регби және баскетболмен айналысты, сондай-ақ атлетика клубына – Birchgrove Harriers клубына қосылды, ол оның дағдысын дамыруға көмектесті. Мектептік крикет командасының капитаны ретінде ол және төрт командаласы Уэльс ұлттық крикет құрамасына іріктеуге шақырылды: оның командаластарының барлығы таңдалғанда, Джексонды өткізіп жіберді. Ол мұны расизмге байланыстырды және осы оқиғадан кейін спорттан бас тартып, атлетикаға көшкенін айтты, себебі "атлетикада маған ұқсайтын адамдар көп болды". Джексон сондай-ақ Британдық жеңіл атлетика федерациясының іріктеу және демеушілік мәселелерінде өзін кемсіткенін мәлімдеді. Ол: "Менің ойымша, кемсітудің себебі менің уэльстік екенім еді" деді.

Жеңіл атлетикадағы мансабы

Жақсы досы және жаттықтырушысы Малкольм Арнольдтың жетекшілігімен Джексон жоғары тосқауылдарға ауысудан бұрын үміткер онсайысшы ретінде бастады. 1986 жылы жасөспірімдер арасындағы әлем чемпионатында алтын медальді жеңіп алып, көп ұзамай ересектер деңгейіне көшті. 1986 жылғы Достастық ойындарында күміс медаль алғаннан кейін, 1988 жылғы Олимпиада ойындарында Роджер Кингдомнан кейін 110 метрлік тосқауылдарда күміс медальді жеңіп алды. Оның мансабы тағы он бес жылға созылды, оның соңғы он жылы әлем рекордшысы ретінде, екі рет әлем чемпионы, екі рет Достастық чемпионы және төрт рет Еуропа чемпионы атанды. Бұл оның жалғыз Олимпиадалық медалі болды. 1992 жылы ол алғашқы іріктемеде 13.10 секунд көрсетіп жеңіске жетті (бұл алтын медальді жеңіп алған уақыттан да жылдам болды), бірақ келесі іріктемеде алған жарақаты салдарынан тек жетінші орынға ие болды, ал 1996 жылы төртінші, 2000 жылы бесінші орынды иеленді. Ол 1993 жылдың 20 тамызында 110 метрлік тосқауылдар бойынша әлем рекордын орнатып, Германияның Штутгарт қаласында өткен әлем чемпионатында алғашқы алтын медалін 12.91 секундта жеңіп алды. Жаңа көрсеткіш (сонымен қатар чемпионат рекорды) Кингдомның бұрынғы рекордын 0.01 секундқа қысқартты және шамамен он үш жыл бойы сақталды, тек 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында Лю Сянмен теңестірілді және 2006 жылдың 11 шілдесінде Лозаннадағы Супер Гран-приде 12.88 секунд көрсеткен сол атлеттен асып түсті. Джексон 60 метрлік тосқауылдар бойынша жабық стадиондағы әлем рекордын 7.30 секундпен 1994 жылдың 6 наурызында Германияның Зиндельфинген қаласында орнатты және 2021 жылдың ақпанына дейін сақтап қалды. 1994 жылғы Еуропа чемпионатында ол екі мәрте Еуропа чемпионы атанды: 60 метрлік тосқауылдарда және 60 метрлік жүгіруде жеңіске жетті. Оның 60 метрлік спринтте көрсеткен 6.49 секунды Еуропа рекорды және чемпионат рекорды болды. Бұл рекордтар 5 жыл бойы бұзылмай сақталды, 1999 жылы Жапонияның Мейбаси қаласында Джейсон Гарднер 6.46 секунд көрсетті. Аталған жетістіктер Джексонның мансабындағы ең жарқын сәттермен сәйкес келді: ол 1993 жылдың 29 тамызынан 1995 жылдың 9 ақпанына дейін жеңіліссіз өтті. Осы кезеңде ол қатарынан қырық төрт жарыста жеңіске жетті. 1994 жылғы Достастық ойындарындағы жеңіс уақыты Достастық ойындарының рекорды болды. Джексон "суға бату" шеберлігімен танымал болды – жарыс соңында иықтардың орнын алға жылжыту арқылы уақытты (және мүмкін позицияны) жақсарту дағдысы. Ол сондай-ақ, 60 метрлік жарыстарда үлкен жетістіктерге жеткен, әсіресе, өте жылдам старт беруші ретінде танымал болды. Джексонның тосқауылдармен жұмыс істеудегі техникалық қабілеті оны өзінен жылдам немесе баяу болған әріптестерінен ерекшелендірді. Ол 1998 жылы Уэльс үшін Достастық ойындарында бәсекеге түсудің орнына Токиода ақша үшін жүгіруді шешкендігі үшін сынға ұшырады. Алғашқы әлем чемпионатынан кейін алты жыл өткен соң, Джексон 1999 жылы Севильяда өткен әлем чемпионатында 110 метрлік тосқауылдар бойынша жеңімпаз атанды. Бұл оның ең жоғары деңгейдегі соңғы алтын медалі болды, бірақ ол 2002 жылғы Мюнхендегі Еуропа чемпионатында төртінші рет Еуропа чемпионатында алтын медальді қосты, бұл 1990 жылдан бері үздіксіз сақталған Еуропа чемпионы атағын жалғастырды.

Under coach and close friend Malcolm Arnold, Jackson started out as a promising decathlete before switching to high hurdles. He won gold at the 1986 World Junior Championships and he soon switched to the senior ranks. Following a silver medal in the 1986 Commonwealth Games, he won the 110m hurdles silver at the 1988 Olympic Games behind Roger Kingdom. Although his career as an active competitor in the event would last a further fifteen years, the last ten of these as world record holder, and see him twice crowned World Champion, twice Commonwealth Champion and four times European Champion, this would remain his only Olympic medal of any colour. In 1992 he eased through his first round heat in 13.10 s (which proved faster than the gold medal winning time) but was restricted by an injury he picked up during the next round and could only finish seventh in the final, and in 1996 he came fourth and in 2000, fifth. He set his world record for the 110 metres hurdles on 20 August 1993, winning his first World Championships gold medal in Stuttgart, Germany in 12.91 s. The new mark (also a championship record) shaved 0.01 s off the previous record held by Kingdom and stood for nearly thirteen years, only being equalled by Liu Xiang in the 2004 Summer Olympics and finally beaten by the same man on 11 July 2006 at the Super Grand Prix in Lausanne with a time of 12.88 s. Jackson remained the sole holder of the indoor world record at the 60 metres hurdles with a time of 7.30 seconds set in Sindelfingen, Germany on 6 March 1994 until February 2021. At the 1994 European Indoor Championships he became a double European champion: winning in both the 60 metres hurdles and 60 metres sprint race as well. His 60 m dash time of 6.49 s was a European record, as well as a championship record. These records remained unbeaten for 5 years, when Jason Gardener ran 6.46 s in 1999 in Maebashi, Japan. The aforementioned achievements coincided with one of the high points of Jackson's career: he was unbeaten between 29 August 1993 and 9 February 1995. He won forty four races consecutively in this period. His winning time at the 1994 Commonwealth Games was a Commonwealth Games record. Jackson was a master of the "dip" – the skill of leaning forward at the end of a race to advance the position of the shoulders and improve times (and potentially positions). He was also renowned for being a particularly fast starter, which led to a great deal of success in 60m events. Jackson's technical hurdling ability distinguished him from his peers whether they were faster than him or not. He was the subject of controversy in 1998 when he decided to run for cash in Tokyo, Japan, rather than compete in the Commonwealth Games for Wales. Six years after his first world title, Jackson regained his 110m hurdles crown at the 1999 Seville World Championships. This was to be his last gold medal at the very highest level, but he added a final, fourth successive European Championships gold in the 2002 Munich European Championships, extending an unbroken reign as European Champion stretching back to 1990.

Зейнетақыдан кейінгі еңбек жолы

2003 жылғы жабық ғимараттағы әлем чемпионатында атлетикадағы мансабын аяқтағаннан бері Джексон спорт және басқа да салаларда көптеген жобалармен айналысты. Ол жақын досы, жүзуші Марк Фостердің 2016 жылдың сәуірінде зейнеткерлікке шығқанға дейін оны жаттықтырды. Ол Уэльстің ең жақсы екі олимпиада үміткеріне – 400 метрлік жүгіруші Тимоти Бенджаминге және 400 метрлік кедергілерден жүгіруші Рис Уильямсқа жаттықтырушы болды. Сондай-ақ ол Лондон-2012 Олимпиадасына үміткерлік білдіру тобының мүшесі болды және BBC телеарнасының жеңіл атлетика жаңалығындағы маңызды тұлға. Дегенмен, ол 2004 жылы Салли Ганнеллмен бірге BBC реалити-шоуы «Born to Win» бағдарламасын жүргізу арқылы телекарьерасын бастады. 1990 жылы атлетикаға қосқан үлесі үшін MBE орденімен марапатталған ол, 2000 жылы OBE, ал 2003 жылы CBE ордендеріне ие болды. Ағылшын регги тобы Aswad 1994 жылы шыққан «Shine» әнінде оны еске алды: «Ол көбелектей желдейді, кедергілерден өтетін адам – иә, мен Колин Джексон туралы айтамын». Джексон үш кітап жазды: біріншісі «The Young Track and Field Athlete» кітабы 1996 жылдың наурыз айында Dorling Kindersley баспасынан, екіншісі «Colin Jackson: The Autobiography» кітабы 2004 жылдың сәуір айында BBC Books баспасынан, ал соңғысы «Life’s New Hurdles» кітабы 2008 жылдың наурыз айында Accent Press Ltd баспасынан Quick Reads Initiative бағдарламасы аясында жарық көрді. 2014 жылдан бері Джексон Wings for Life World Run жарысының директоры болып табылады. 2018 жылдың желтоқсан айында Джексонның Врексам Глиндюр университетінің канцлері болатыны жарияланды. 2022 жылдың шілдесінде ол Достастық ойындарының патшайымдықтың эстафетасын Базильдон спорт кешеніне жеткізіп, қатысты.

Медиа мансабы

Жеңіл атлетикадан зейнеткерлікке шыққаннан кейін ол BBC-нің "Raise Your Game with Colin Jackson" бағдарламасының бет-бейнесі болды. Бағдарламаға Луол Денг, Дженсон Баттон, Давина Макколл және "Strictly Come Dancing" жұлдыздары қатысты. Оның BBC спорттық баяндамашысы және сарапшысы ретіндегі жұмысы 2004 жылғы Афина Олимпиадасымен басталды. Содан бері ол BBC командасының тұрақты мүшесі болып табылады. Ол Red Shoes мультимедиялық өндіріс компаниясының директоры, сондай-ақ директор және бұрынғы BBC атқарушы продюсері Ричард Оуэн. Олардың клиенттері IAAF және UEFA. Ямайка туған Джексон 2006 жылдың 20 қыркүйегінде Ұлыбританияда көрсетілген BBC телеарнасының "Who Do You Think You Are?" генеалогиялық сериалының бір бөлімінде түсті. Генетикалық тесттер оның ата-тегінің 55% африкалық, 7% американдық (әкесінің жағынан ямайкалық марундардан тараған деп саналады) және 38% еуропалық екенін көрсетті. Оның анасы Панамада дүниеге келген, Ричард Август Пакер мен Глэдис МакГоуэн Кэмпбеллдің қызы. Глэдис Кэмпбелл Ямайкадан шыққан, шотландтық Дункан Кэмпбелл мен оның үй қызметшісі Альбертина Уоллестің қызы. 2007 жылдың наурыз айында Джексон JK және Джоэл жүргізген CBBC "Hider in the House" ойын-шоуының бір бөлімінде "жасырын жұлдыз" рөлінде ойнады. 2008 жылы Джексон Луиза Минчинмен бірге BBC One арнасындағы "Sunday Life" жексенбілік таңертеңгі бағдарламасын жүргізді. Колин Джексон 2008 жылдың 31 шілдесінде BBC One арнасында көрсетілген "The Making of Me" деректі фильмінде түсті, онда оның осынша талантты спортшы болуына не себеп болғанын анытауға тырысты. Оның аяқ бұлшық етінен алынған сынамада оның 25% жоғары жылдамдықталған талшықтары бар екені анықталды, бұрынғы спортшылардың тек 2% ғана осындай көрсеткішті көрсеткен. Отбасылық қолдау да маңызды рөл атқарды деп саналады. Ямайкалықтар спорт саласында балаларына үлкен қолдау көрсетеді және оларды жігерлендіреді. Бір видеода Ямайкадағы стадионда 30 000 адамның мектеп спорты жарысына қатысқан балаларды қолдап жатқаны көрсетілді. Олардың арасында сыныптастары да болды, олар спортта жақсы ойнаған достарын қолдауға қуанды. Джексон Ұлыбританияда өскенімен, 1976 жылғы Олимпиадада ата-анасының Дон Кварриге қолдау көрсеткенін есіне алады, бұл оны "сол сияқты болуға" шабыттандырды. 2009 жылы Джексон "BBC raw words" ересектерге арналған оқу сайтында өзінің жазу кеңестерімен бөлісті. Ол Нина Вадия, Роуланд Риврон және Аннека Райспен бірге әңгіме құру туралы комедиялық шағын фильмде ойнады, сонымен қатар "Life's New Hurdles" кітабын жазу кезінде алған жазу кеңестерімен бөлісті. 2010 жылдың шілдесінде Джексон BBC телеарнасының "Celebrity MasterChef" бағдарламасына қатысты. 2012 жылы Джексон Ұлыбританиялық "Stella" комедиялық драмасының бір бөлімінде өзін-өзі сомдады. 2015 жылы ол "24 Hours in the Past" тарихи тәжірибесінде түсті. 2019 жылдың ақпан айында Джексон спортқа қосқан үлесі үшін 2016 жылы марапатталған құрметті стипендиядан кейін Wrexham Glyndwr университетінің канцлері болып тағайындалды.

After retiring from athletics, he became the face of BBC Raise Your Game with Colin Jackson in which he talked to high profile international stars about the importance of learning. Participants included Luol Deng, Jenson Button, Davina McCall, and stars from Strictly Come Dancing, to name but a few. His work as a BBC athletics commentator and pundit began with the 2004 Athens Olympics. Since then he has been a regular member of the BBC team covering athletics events. He is a Director of multimedia production company Red Shoes, along with fellow Director and former BBC Executive Producer Richard Owen. Their clients include the IAAF and UEFA. Jackson, who is of Jamaican descent, was the subject of an episode of the BBC TV genealogy series Who Do You Think You Are?, broadcast in the UK on 20 September 2006. Genetic tests showed his ancestry to be 55% African, 7% Native American (believed to be from Jamaican Maroon ancestry on his father's side), and 38% European. His mother was born in Panama, the daughter of Richard Augustus Packer and Gladys McGowan Campbell. Gladys Campbell was from Jamaica, the daughter of a Scottish man Duncan Campbell and his housemaid Albertina Wallace. In March 2007 Jackson starred as the 'hidden celebrity' in an episode of the award winning CBBC gameshow Hider in the House, hosted by JK and Joel. In 2008, Jackson co hosted, with Louise Minchin, the Sunday morning show Sunday Life on BBC One. Colin Jackson appeared in the BBC One documentary The Making of Me on 31 July 2008, which attempted to find out what had made him such a talented athlete. A sample of his leg muscle showed that he had 25% super fast twitch fibres, when all previous athletes tested had only 2%. Family support was also thought to have been highly significant. Jamaicans are notable for the high level of support and encouragement they give their children in the area of sports. One clip showed a stadium in Jamaica with 30,000 people cheering on children taking part in an average school sports meet. Supporters included their peers, who seemed happy to cheer on their classmates who were 'good at sports'. Although Jackson was brought up in the UK, he remembers his parents cheering on Don Quarrie in the 1976 Olympics, inspiring him to want to 'be like that'. In 2009 Jackson shared his writing tips on the adult learning website "BBC raw words". He features in a comedy short with Nina Wadia, Rowland Rivron and Anneka Rice about structuring a story, and also shares his writing tips gained from writing Life's New Hurdles. In July 2010, Jackson was a competitor on the BBC television programme Celebrity MasterChef. In 2012 Jackson made a cameo appearance as himself in an episode of the UK TV comedy drama Stella. In 2015, he starred in the historical experience 24 Hours in the Past. In February 2019 Jackson was inaugurated as a Chancellor of Wrexham Glyndwr University, after being awarded with an Honorary Fellowship in 2016 for his contribution to sport.

" Строгое приезжание " биі

2005 жылы ол BBC телехикаясының «Strictly Come Dancing» сериалдарының атақты қатысушыларының бірі ретінде көрінді, онда би серіктесі Эрин Боагпен бірге екінші орынды иеленді, крикетші Даррен Гофтан шабуылдап қалды. 2006 жылы Джексон «Strictly Come Dancing» Рождестволық арнайы бағдарламасында негізгі серияда жеңіске жетпеген тұңғыш қатысушы ретінде жеңіс однына қол жеткізді.

Жүгіріңіз , әке !

2013 жылы Джексон ерлерге арналған өзінің қайырымдылық шарасын – Go Dad Run атты жобаны құрды. Оның мақсаты – ерлер денсаулығы мәселелерін жария ету және Prostate Cancer UK, Bowel Cancer UK, Orchid және CALM сияқты ерлерге бағытталған қайырымдылық қорларға, сондай-ақ жергілікті онкологиялық көмек орталықтары мен паллиативтік күтім ошақтарына қаражат жинау. Шараның елшілері – Марк Фостер, Донован Бейли, Сюзанна Пакер, Фернандо Монтано, Сиан Ллойд және Джейми Баулч.

Спорт 4 Балалар

Джексон CBE Sport4Kids (S4K) ұйымына халықаралық директор және бренд елшісі ретінде қосылды. Джексон S4K брендін дамыту және компанияның франчайзинг желісі арқылы Ұлыбритания мен халықаралық нарықтардағы балалар спортын жақсарту миссиясына көмектесуге арналған ерекше жауапкершіліктерді жүктеді.

Мұзда билеу

2021 жылы Джексон «Мұз үстінде би» шоуының он үшінші маусымына қатысты. Ол Клабера Коминимен жұптасып, 3-орынды жеңіп алды.

Жеке өмір

2017 жылдың 26 тамызында Джексон швед теледидарында "Радуга Геройлары" сериалын жарнамалаған видеода өзінің гомосексуал екенін мәлімдеді. Бұрын ол 2004 жылғы автобиографиясында гомосексуал екенін жоққа шығарған еді.