Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық қала құрылысшысы, сәулетші және жазушы Кларенс Сэмюэл Штайн (19 маусым 1882 – 7 ақпан 1975) – АҚШ-тағы бау-бақша қалалары қозғалысының көрнекті жақтасы болған американдық қала құрылысшысы, сәулетші және жазушы.
American urban planner, architect, and writer
Clarence Samuel Stein (June 19, 1882 – February 7, 1975) was an American urban planner, architect, and writer, a major proponent of the garden city movement in the United States.
Өмірбаян
Штайн Нью-Йорк штатының Рочестер қаласындағы өркендеп келе жатқан еврей отбасында дүниеге келді. Жастық шағында оның отбасы Нью-Йорк қаласына көшіп, ол этикалық мәдениет қоғамының ортасына енді, оның шеберхана мектебінде оқыды және прогрессивті ойдың аясында өзінің сезімталдығын дамытты: физикалық және рухани еңбектің үйлесімділігі, жалпыға ортақ гуманистік философияның маңыздылығы, жеке тұлғаның қабілеттерін дамыту тұжырымдамасы. Жас Штайн колледжге барар алдында күйзеліске ұшырап, сол кезде неврастения деп аталған ауруға шалдықты, оған емделу үшін Флоридаға жіберілді. Ол Нью-Йоркке оралып, отбасының табыт жасау бизнесінде жұмыс істеді, онда физикалық және зияткерлік еңбектің үйлесімі оның замандасы Джон Дьюиге сәйкес келетін философиямен үйлесімді болды. Бір жылдай жұмыс істеген соң, ол колледжге түсуге дайындалды, Еуропаның өнер және мәдени орталықтарына саяхаттап, «Grand Tour» американдық үлгісін бастады, бұл жолы әкесімен бірге. Америка Құрама Штаттарына оралғаннан кейін ол прогрессивті қоныс салу қозғалысына қатысты. Ағаларымен және олармен бірдей ойлы жас жігіттердің шағын тобымен бірге, олардың көпшілігі оның өмірінің соңына дейін ықпалды серіктестері болды, Штайн «Жас ерлер қалалық клубын» құрды – бұл басқа да көптеген дамып келе жатқан әлеуметтік жақсарту қозғалыстарының үлгісі болған ұйым (мысалы, Джейн Адамстың «Hull House» үйі) және қазіргі қаланың хаостық өмірін жақсартуды зерттеуге және оған үгіттеуге арналған. Осы миссияда жұмыс істеп жүрген кезде Штайн Колумбия университетінде сабақ ала бастады, бірақ бұл Ivy League академиясында кең таралған дәстүрлі гуманитарлық пәндер емес еді. Оның орнына ол Дьюидің ықпалымен Колумбияда жаңадан құрылған прогрессивті оқу бағдарламасына назар аударды: шкаф жасау, жиһаз дизайны және қолданбалы өнер. Еуропалық саяхаты кезінде қазіргі Париждің көрінісіне қатты әсерленген Штайн Париждегі беделді École des Beaux-Arts мектебіне түсуге шешім қабылдады, онда көптеген көрнекті американдық сәулетшілер классикалық қағидалар бойынша дизайнды үйренуге тырысты. École-де сәулетші-дизайнер ретінде оқыту бүгінде «көркем өнер классицизмі» деп аталатын қатаң педагогиканы талап етті, ол гректерден басталып, Рим және Ренессанс арқылы өтіп, гуманистік философиялардың қазіргі заманғы баламасы ретінде пайда болған сәулетшілер мен суретшілерді тәрбиелеуге бағытталған. Америкаға оралғаннан кейін, 1911 жылы Штайн прогрессивті, эклектикалық сәулетші Бертрам Гудхьюдің және оның эксцентрикті серіктесі Ральф Адамс Крамның кеңсесіне қосылды және Гудхьюдің сол кездегі үш ірі жобасына үлес қосты: Сан-Диегодағы Панама-Калифорния көрмесі (1915), Нью-Мексикодағы Тайрон қаласының компаниясы және Пасаденадағы Калифорния технология институтының бас жоспары мен жеке ғимараттары. Осы ерекше жоспарлар бойынша жұмыс істеген кезде ол АҚШ-та заманауи қала құрылысының тууына қатысты. Ағылшынның «Garden City» идеясын қолдаған Эбенезер Ховардтың ықпалына толыққанды көнбеген Штайн, өзінің американдық замандастарының – Эдвард Беннетт, Джон Нолен және Джон Чарльз Олмстедтің жоспарлаудағы жаңалықтарына көбірек бейімделді. 1919 жылы Штайн Нью-Йоркте жеке практикасын ашты, ал 1921 жылы ол әріптесі Генри Райтпен ұзақ жылға созылған серіктестігін бастады. Екеуі 1930 жылдары ықпалды болды, «Жаңа мәміле» көрермендері демеушілік еткен «Жаңа қала» жобаларын жобалады: Радберн (Нью-Джерси), Саннисайд Гарденс (Куинс) және Чатэм Виллидж (Питтсбург). 1923 жылы Штайн сонымен қатар Американың аймақтық жоспарлау қауымдастығын (RPAA) құрды, ол қолжетімді тұрғын үй, қаланың кеңеюінің әсері және жабайы табиғатты сақтау сияқты ауқымды жоспарлау мәселелерін шешуге бағытталған. Қауымдастықтың негізделген мүшелері Льюис Мамфорд және Бентон МакКей болды; RPAA МакКейге болашақта Аппалачи жолына айналатын көзқарасын дамытуға көмектесті. RPAA аймақтық жоспарлауда, әсіресе Нью-Йорк метрополиясы аймағында маңызды және ықпалды ұйым болып қала берді. Штайн 1925 жылдан 1948 жылға дейін RPAA президенті болып қызмет етті. 1923-1926 жылдары Штайн Нью-Йорк штатының тұрғын үй және аймақтық жоспарлау комиссиясының төрағасы болды. Штайн басқа елдерге көп саяхаттап, оның ішінде швед мемлекет қайраткері және жоспарлаушы Ингве Ларссонмен достық қарым-қатынас орнатты.
Stein was born in Rochester, New York, into an upwardly mobile Jewish family. While a youth, his family decamped to New York City, where he was immersed in the milieu surrounding the Ethical Culture Society, attending its Workshop School and developing his sensibilities within the context of Progressive thought: the integration of physical and mental labor, the importance of a universal humanistic philosophy, the concept of a nurtured individualistic sensibility. Intense and self absorbed, the young Stein had a nervous collapse shortly before he was scheduled to leave for college, experiencing a bout of what was then called neurasthenia for which he was sent to Florida to endure a rest cure. He returned to New York and worked in his family's casket business, where the combination of physical and mental labor matched the philosophy in which he had been educated, much in keeping with his contemporary John Dewey. After a year or so, he prepared to attend college, embarking on an American version of the Grand Tour: travel to the artistic and cultural centers of Europe, in this case in the company of his father. Returning to the United States, he immersed himself in work in the Progressive settlement house movement. In concert with his brothers and a small cohort of like minded young men, many of whom would be influential partners for the rest of his career, Stein started the Young Men's Municipal Club, an organization modeled on many other such burgeoning social amelioration movements (Jane Adams's, Hull House is an example) and dedicated to studying and then agitating for improvements to the chaotic life of the modern city. While at work on that mission, Stein began to take classes at Columbia University, but they were not the traditional liberal arts courses common at an Ivy League academy. Instead, he focused on a progressive curriculum newly installed at Columbia under the influence of Dewey: cabinet making, furniture design, and the useful arts. Having been deeply impressed by the vision of modern Paris while on his European tour, Stein decided to attend the prestigious, École des Beaux Arts in Paris, where many outstanding American architects were seeking training in design according to classical principles. Training at the École as an architect designer required immersion in what is today known as Beaux Arts Classicism, a rigorous pedagogy that sought to train architects and artists in the grand tradition that began with the Greeks, passed through Rome and then the Renaissance, and emerged as the modern equivalent of humanistic philosophies. Upon returning to America, Stein joined the office of the progressive, eclectic architect Bertram Goodhue and his more eccentric partner Ralph Adams Cram in 1911 and contributed to three of Goodhue's large scale projects of that time: the Panama California Exposition (1915) in San Diego, California, the company town of Tyrone, New Mexico, and the master plan and individual buildings for the California Institute of Technology in Pasadena. While working on these extraordinary planning schemes he participated in the birth of modern urban design in the United States. While marginally influenced by Ebenezer Howard, the English Garden City advocate, Stein was more attuned to the planning innovations of his American contemporaries: Edward Bennett, John Nolen, and John Charles Olmsted. In 1919, Stein started his own practice in New York, and in 1921, he began his long association with fellow architect Henry Wright. The two were influential in the 1930s, designing New Town projects, sponsored by New Deal visionaries: Radburn, New Jersey, Sunnyside Gardens, Queens, and Chatham Village, Pittsburgh. In 1923, Stein also cofounded the Regional Planning Association of America (RPAA) to address large scale planning issues such as affordable housing, the impact of sprawl, and wilderness preservation. Other founding members included Lewis Mumford and Benton MacKaye; the RPAA helped MacKaye develop his vision for what would become the Appalachian Trail. The RPAA has remained a formative and influential organization in regional planning, especially in the New York Metropolitan area. Stein served as a president of the RPAA from 1925 to 1948. From 1923 to 1926, Stein served as chairman for the New York State Housing and Regional Planning Commission. Stein travelled extensively to other countries and established friendships with among others Swedish statesman planner Yngve Larsson.
Жеке өмір
1928 жылдан 1975 жылы қайтыс болғанға дейін Стейн сахна және кино актрисасы Алина МакМахонға үйленген. Олардың балалары жоқ.
From 1928 to his death in 1975, Stein was married to stage and film actress Aline MacMahon. They had no children.
Жетістіктер
1923 жылдан бастап Штайн мен Генри Райт Нью-Йорк қаласының Куинс ауданындағы Саннисайд Гарденс ауданының жоспарын бірлесіп жасады. Төмен қабатты, жаяу жүргіншілерге бағытталған құрылыс 1924-1929 жылдар аралығында салынды. Оны RPAA мүшесі Александр Бинг қаржыландырды және сэр Эбенезер Говардтың бау-қала идеяларын үлгі етіп алды. Бұл аудан ерекше сипатын сақтап, Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілді. Саннисайд құрылысы 1924 жылдың 1 сәуірінде, Пенсильвания теміржол компаниясынан сатып алынғаннан кейін екі айдан соң басталды. Қала жерінің жоғары құнына байланысты көптеген аудандар тығырыққа толы, тозығы жеткен, бұл оларды денсаулыққа зиянды және тұруға қолайсыз етіп берді. Саннисайд басқаша болды, себебі жерді теміржол компаниясы пайдаланбағандықтан, ол арзанға түсті. Штайнның Саннисайдтағы жұмысы өте маңызды болды. Ол жай ғана қолжетімді ауданды дамытумен ғана емес, сонымен қатар оны денсаулыққа пайдалы және тұруға жағымды орынға айналдыруға жауапты болды. Ол көп жарық түсетін табиғи жасыл кеңістіктерді жобалады, нәтижесінде тыныш тұру ортасы құрылды. Пәтерлердің арасында ойын алаңдары немесе шағын саябақтар сияқты орталық ашық кеңістіктер болды. Саябақтар пәтерлердің бірінші қабатына дейін жететін жеке бау-бақшалармен қоршалған. Көше мен ғимараттың арасында пәтерлердің алдына да бау-бақшалар орналастырылды. Бұл үйлердің ұзын қатарын бұзуға және тартымды атмосфера құруға көмектесті. Штайн бақтар мен ашық аумақтарды қосу үшін мүмкіндігінше көп орын қажет етті. Сондықтан ол гараждарды пәтерлерден бөлек орналастырды. Саннисайдтың нәтижесі өте сәтті болды. 1929 жылы Штайн мен Райт Нью-Джерси штатының Фэр-Лаун қаласындағы Радберн қауымының жоспарын жасады, ол Саннисайдтан шамамен екі есе үлкен болды. Радберннің мақсаты – жасыл белдеулермен қоршалған, арнайы автокөлік жолдарымен (негізгі байланыс жолдары, ғимараттарға тікелей кіруге арналған қызметтік жолақтар және жылдам бағыттар), сондай-ақ автокөлік және жаяу жүргіншілер қозғалысын толық бөлу арқылы интеграцияланған, өзін-өзі қамтамасыз ететін қауымдастық құру болды. Бұл жолдар суперблоктар деп аталды, себебі бұл блок өте үлкен, ал оның ішіндегі үйлерді қоршаған жол да өте кең болды. Штайн қауымдастық жолсыз өмір сүре алмайтынын білген, бірақ ол жолдардың жерді басып алуын қаламады. Оның орнына суперблоктар басты назарды аулалар мен ғимараттарды қоршаған бақтарға аударды. Бұл жоба "Саннисайд" сабақтарымен және Германиядағы Эрнст Мейдің қала құрылысы жұмысымен (жас Кэтрин Бауэр зерттеген) шабыттандырылды, бірақ экономикалық қиындықтарға байланысты эксперимент аяқталмады. Депрессия мен жер мәселелеріне байланысты Радберн бау-қалаға айнала алмады, бірақ суперблок идеясы өте табысты болды және көп рет қайталанды. 1930 жылдары Штайн және RPAA-ның басқа мүшелері үкімет тарапынан әлеуметтік тұрғын үй құрылысын қолдауға қол жеткізді, кем дегенде біраз уақытқа. Олар қысқа мерзімді қоныс аудару басқармасы аясында үкіметтің демеушілігімен жоспарланған қауымдастықтар құруға лобби жасады және ел бойынша 22 жасыл белдеулі қоныс аудару қалаларын жоспарлады. Олардың арасында үш қала салынды: Гринбелт (Мэриленд штаты), Гриндейл (Висконсин штаты) және Гринхилл (Огайо штаты). Қалғандары 1936 жылы қоныс аудару басқармасы таратылғаннан кейін тоқтатылды. Штайннің басқа қала құрылысы жобаларының ішінде 1935 жылы Бронкстағы Уильямсбридждегі Hillside Homes бес қалалық блогы (Қоғамдық жұмыстар басқармасының жобасы); Бруклиндегі Форт Гриндегі Уолт Уитман үйлеріндегі соғыс уақытындағы жұмыс күшінің тұрғын үйінің бөлігі; 1941 жылы Калифорниядағы Лос-Анджелестегі Болдуин Хиллз ауылы (қазіргі Ауылдық жасыл); және оның соғыстан кейінгі жалғыз тапсырысы, 1951 жылы Британдық Колумбиядағы Китиматты қайта жоспарлау бар. Штайн 1951 жылы "Америка үшін жаңа қалаларға қарай" деген мақала жазды және 1956 жылы AIA алтын медалін алды.
Beginning in 1923 Stein and Henry Wright collaborated on the plan for Sunnyside Gardens, a neighborhood of the New York City borough of Queens. The low rise pedestrian oriented development was constructed between 1924 and 1929. It was funded by fellow RPAA officer Alexander Bing and took the garden city ideas of Sir Ebenezer Howard as a model. This neighborhood has retained its special character and has been listed on the National Register of Historic Places. Construction for Sunnyside started April 1, 1924, two months after it was purchased from Pennsylvania Railroad Company. Because of the high costs of urban land, many neighborhoods were congested and run down, making it unhealthy and an unenjoyable place to live in. Sunnyside was different; the land was not being used by the railroad company so it was cheap. Stein had a very important job with Sunnyside. He was responsible not only for developing a more generally affordable neighborhood, but also making it a healthy and enjoyable place to live. He designed more natural green space with much light, resulting in a serene living environment. In between all the apartment buildings there was a central public open space, such as a play ground or mini park. The park was then surrounded by individual private gardens that went to the ground level of the apartments. Gardens were also placed on the front of the apartment buildings between the road and the building. This helped break up the long lines of houses and also created an appealing mood. Stein needed as much space as possible to incorporate gardens and open areas. Because of this, he had to place the garages by themselves separate from the apartment buildings. The ending outcome of Sunnyside was very successful. In 1929, Stein and Wright collaborated on the plan for the Radburn community in Fair Lawn, New Jersey, roughly double the area of Sunnyside. The vision for Radburn was of an integrated self sustaining community, surrounded by greenbelts, specialized automotive thoroughfares (main linking roads, serviced lanes for direct access to buildings, and express highways), and a complete separation of auto and pedestrian traffic. These thoroughfares were called superblocks. This was because the block is very large with a very large road surrounding the houses within. Stein knew that the community could not survive without a road system but he also didn't want the roads dominating the land. Instead, the superblocks make the main focus on the yards and the gardens surrounding the buildings. This grand vision was informed by the lessons of Sunnyside, and by the comparable city planning work of Ernst May in Germany (researched by a young Catherine Bauer), but the experiment was never completed because of the economic pressures of the Depression. Due to the Depression and different land issues, Radburn was not able to become a Garden City, but it was still impressionable because the superblock was a very successful idea that has been repeated numerous times. In the 1930s, Stein and the other members of the RPAA saw their social housing cause adopted by the government, at least for a while. They lobbied for the creation of government sponsored planned communities, under the short lived Resettlement Administration, and planned for 22 green belt resettlement towns across the country. Three were built: Greenbelt, Maryland, Greendale, Wisconsin, and Greenhills, Ohio. The others were halted when the Resettlement Administration was dissolved in 1936. Among Stein's other urban planning credits are the five city block Hillside Homes in Williamsbridge, the Bronx, as a Public Works Administration project in 1935; part of the massive wartime labor force housing at the Walt Whitman Houses in Fort Greene, Brooklyn; Baldwin Hills Village (now the Village Green) in Los Angeles, California in 1941; and his only postwar commission, the re planning of Kitimat, British Columbia, in 1951. Stein wrote Toward New Towns for America in 1951, and received the AIA Gold Medal in 1956.
Өлім
1975 жылдың 7 ақпанында Нью-Йорк қаласындағы үйінде қайтыс болды.
Stein died on February 7, 1975, at his home in New York City.