Кіріспе
Cedar Falls – Айова штатының Блэк Хок округінде орналасқан АҚШ қаласы. 2020 жылғы халық санауы бойынша қала халқы 40 713 адамды құрайды. Cedar Falls қаласында Солтүстік Айова мемлекеттік университеті орналасқан. Cedar Falls және көршілес Ватерлоо қаласы, Айова – Ватерлоо-Cedar Falls қалалық статистикалық аймағының екі маңызды қаласы. Бұл аймақ жергілікті жерде Кедр өзенінің аймақтан өтуіне байланысты "Кедр алқабы" деп белгілі.
Тарих
Седар-Фолс қаласына алғаш рет 1845 жылдың наурыз айында Уильям Р. Стержис пен Эразм Д. Адамс, туысқандар қоныс аударды. Алғашқыда қала Стержис-Фолс деп аталған. Қала Стержис-Фолс деп аталды, бірақ ол Седар-Ситимен (Седр өзенінің қарсы жағындағы тағы бір қаламен) біріктіріліп, Седар-Фолс аты берілді. Қаланың негізін қалаушылардың құрметіне жыл сайын бір аптаға созылатын, қала тұрғындарының барлығы қатысатын мереке ұйымдастырылады – Стержис-Фолс мерекесі. Су қуатының болуының арқасында, Седар-Фолс Азамат соғысына дейін диқандық және өнеркәсіптік орталық ретінде дамыды. Азамат соғысының қаһармандық жетімдер үйін Седар-Фолста құру, қаланың даму бағытын өзгертті. Соғыстан кейін ол Айова штатының мұғалімдер даярлайтын мектебінің (қазіргі Солтүстік Айова университеті) кампусындағы алғашқы ғимаратқа айналды.
География
Cedar Falls (42.523520, −92.446402) координаталарында орналасқан. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, қаланың жалпы ауданы 29.61 шаршы миль (77 км²), оның ішінде 28.75 шаршы миль (74 км²) құрлық және 0.86 шаршы миль (2 км²) су алабын құрайды. Табиғи орман, дала және батпақты жерлер қала шегіндегі Хартман қорығының табиғат орталығында кездеседі.
Демография
Cedar Falls Ватерлоо-Седар-Фолс қалалық аймағының құрамына кіреді.
2020 жылғы халық санағы
2020 жылғы санақ бойынша 40 713 адам және 15 254 үй шаруашылығы тіркелді. Халық тығыздығы – адамға шаққанда. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 91,2% ақ нәсілді, 1,3% афроамерикалық, 0,3% американдық үндістер, 4,5% азиялық және 2,5% екі немесе одан көп нәсілге жататын азаматтар. Кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латын америкалықтары халықтың 2,7% құрады.
2010 жылғы санақ
2010 жылғы санақ бойынша қалада 39 260 адам, 14 608 үй шаруашылығы және 8 091 отбасы тұрды. Халық тығыздығы 15 477 тұрғын үй бірлігін құрады. Қала тұрғындарының нәсілдік құрамы: 93,4% ақ нәсілді, 2,1% афроамерикалық, 0,2% американдық үндістер, 2,3% азиялық, 0,5% басқа нәсілдерден және 1,7% екі немесе одан көп нәсілді. Кез келген нәсілге жататын испан немесе латын американдықтары халықтың 2,0% құрады. 14 608 үй шаруашылығының 24,8% 18 жасқа дейінгі балаларымен бірге тұрады, 45,5% -ы бірге тұратын жұбайлар, 7,2% -ы күйеуі жоқ әйелдер, 2,7% -ы күйеуі жоқ еркектер, ал 44,6% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 28,0% жеке адамдардан тұрады, ал 10,4% -ы 65 жасқа толған немесе одан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,37 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,88 адамды құрады. Қаладағы орташа жас 26,8 жас. Тұрғындардың 17,3% 18 жасқа дейін, 29,7% 18 мен 24 жас аралығында, 20,5% 25 пен 44 жас аралығында, 20,1% 45 пен 64 жас аралығында және 12,4% 65 жасқа толған немесе одан асқандарды құрады. Қала тұрғындарының жыныстық құрамы: 48,1% еркек және 51,9% әйел.
2000 жылғы халық санағы
2000 жылғы санақ бойынша қалада 36 145 адам, 12 833 үй шаруашылығы және 7 558 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 13 271 тұрғын үй. Қаланың нәсілдік құрамы: 95,14% ақ нәсілді, 1,57% қара немесе афроамерикалық, 0,15% американдық үндістер, 1,61% азиялық, 0,02% Тынық мұхиты аралдарынан шыққандар, 0,41% басқа нәсілдер және 1,09% екі немесе одан көп нәсілді. Халықтың 1,08% -ы испаниялық немесе латын американдықтар. 12 833 үй шаруашылығының ішінде 26,9% -ында 18 жасқа дейінгі балалар бар, 48,9% -ы заңды некеде тұратын жұбайлар, 7,5% -ы күйеуі жоқ әйелдер басқарады, ал 41,1% -ы отбасы емес. Барлық үй шаруашылықтарының 25,5% жеке адамдардан тұрады, ал 9,4% -ында 65 жастан асқан жалғыз адамдар тұрады. Үй шаруашылығының орташа мөлшері 2,45 адам, ал отбасының орташа мөлшері 2,91 адамды құрайды. Жас бойынша бөлінісі: 18 жасқа дейінгілер – 18,0%, 18-24 жас аралығындағылар – 30,6%, 25-44 жас аралығындағылар – 20,5%, 45-64 жас аралығындағылар – 19,0%, 65 жастан асқандар – 11,9%. Орташа жас – 26 жас. Әр 100 әйелге 88,5 еркек шақтандырылған. 18 жастан асқан әр 100 әйелге 85,7 еркек шақтандырылған. Үй шаруашылығының орташа табысы 70 226 доллар, ал отбасының орташа табысы 85 158 долларды құрайды. Ер адамдардың орташа табысы 60 235 доллар, ал әйелдердің орташа табысы 50 312 доллар. Қаланың жан басына шаққандағы орташа табысы 27 140 доллар. Отбасылардың 5,6% және халықтың 4,7% кедейлік шегінен төмен өмір сүреді, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 8,5% және 65 жастан асқандардың 6,1% кедейлікте.
Өнер және мәдениет
1986 жылы Сидар-Фолс қаласы Сидар-Фолс өнер және мәдениет жөніндегі кеңес құрды, ол қаланың мәдени дивизионының және Джеймс пен Мерил Херст өнер орталығының жұмысын қадағалайды.
Кітапхана
Cedar Falls Public Library 524 Main Street мекенжайында орналасқан Адель Уайтнах Дэвис ғимаратында орналасқан. Struxture Architects жобалаған 47 000 шаршы фут (4 400 м²) көлемді құрылыс 2004 жылдың басында Карнеги Дейтон ғимаратын алмастырды. 2016 қаржы жылының мәліметтері бойынша кітапхана қорында шамамен 8 000 аудиоматериал, 12 000 бейнематериал, 104 000 кітап және мерзімді басылым бар, жалпы саны шамамен 124 000 дана. Патрондар 245 000 рет кітапханаға келіп, кітаптарды алу, ересектерге, жасөспірімдерге және балаларға арналған бағдарламалармен танысты. 2016 қаржы жылында кітапхана материалдарының айналымы 543 134 құрады. Кітапхана сонымен қатар 30-дан астам компьютерге қол жеткізуді қамтамасыз етеді, олар интернетке қол жеткізуге, кеңсе бағдарламалық пакеттеріне, жоғары сапалы түсті басып шығаруға, Wi-Fi және түрлі ойындарға мүмкіндік береді. Кітапхана Libby, Hoopla және басқа да платформалар арқылы электрондық кітаптарды қарыздау мүмкіндігін де ұсынады. Cedar Falls Public Library-нің миссиясы – сауаттылықты дамыту және өмір бойы білім алуға көмектесетін ресурстарға еркін қол жеткізуді қамтамасыз ету. Кітапхана Cedar Valley кітапхана консорциумының мүшесі болып табылады. Cedar Falls Public Library Waterloo Public Library-мен бірлесіп Integrated Library System (SirsiDynix Symphony) жүйесін пайдаланады. Кітапхана басқармасын Cedar Falls Public Library директоры Келли Стерн жүзеге асырады.
Тарихи қоғам
Cedar Falls тарихи қоғамы кеңсесі Виктория стиліндегі үй және ат әбзелдер үйі мұражайында орналасқан. Ол Седар-Фолстың тарихын бес мұражайы, қоры, архиві және қоғамдық бағдарламалары арқылы сақтайды. Виктория стиліндегі үйден басқа, Қоғам Седар-Фолс мұз үйін, Кішкентай Қызыл мектеп және Бехренс Рапп станциясын басқарады.
Кішігірім сауда
Қаланың ірі сауда орталығы – 1969 жылы салынған Колледж сквері сауда орталығы.
Театр
Cedar Falls қаласының орталығындағы Остер Регент театры 1910 жылы бастапқыда Cotton Theatre деп ашылған. Қазіргі таңда бұл 1978 жылы құрылған Cedar Falls Community Theatre-дің үйі. Компания маусым сайын шамамен жеті-сегіз қойылым қояды. Солтүстік Айова университетінің кампусындағы Галлахер Блюдорн өнер орталығы жыл бойы көптеген кәсіби гастрольдік Бродвей пьесалары мен мюзиклдерін қабылдайды. Ғимараттың Үлкен залы 1680 көрерменге арналған.
Білім
Ол Айова штатындағы үш мемлекеттік университеттің бірі – Солтүстік Айова университетінің (UNI) орналасқан жері. Қаланың көп бөлігін қамтитын Cedar Falls Community Schools жүйесіне Cedar Falls орта мектебі, екі жасөсперімдер мектебі және жеті бастауыш мектеп кіреді. Ватерлоо қауымдық мектеп округі Cedar Falls қаласының шағын бөлігін қамтиды. Valley Lutheran High School атты жеке христиан мектебі де бар. Сонымен қатар, Дубук Рим-католик архиепископиясының басқаруындағы Сент-Патрик католик шіркеуінде жеке католик бастауыш мектебі жұмыс істейді. 2014 жылдың мамыр айынан бастап маңызды жаңарту жұмыстары жүргізілді. Малкольм Прайс зертханалық мектебі / Солтүстік Университет жоғары мектебі – университеттің қаржыландыруымен жұмыс істеген K–12 мектебі болды. UNI-дегі бюджет қысқаруына байланысты ол 2012 жылы жабылды.
Коммуналдық қызметтер және интернетке қол жеткізу
Қала электр, газ, су және кабельді теледидар қызметтерін өз меншігінде ұстайды. Осының арқасында, Cedar Falls Utilities тұрғындарына гигабит жылдамдығымен интернет қызметін ұсынады, бұл қызмет 2015 жылдың 14 қаңтарынан бастап қолжетімді болды. Седар-Фолс мұндай мүмкіндікке ие, себебі Айова штаты, тағы 19 штаттан айырмашылығы, муниципалды кеңжолақты жекеменшік кабельді теледидар монополиясымен бәсекелесуге тыйым салмайды. 2020 жылы Cedar Falls Utilities компаниясы PC Magazine журналымен елдегі ең жылдам интернетке ие деп, үш есе артық көрсеткішпен мойындалды.
Көлік
Сидар-Фолс қаласында Black Hawk округінің Metropolitan Transit Authority басқаратын қоғамдық көлік жүйесі бар.