Кіріспе

Радиожиіліктердің диапазоны

2 метрлік әуесқойлық радиожолағы – бұл Халықаралық телекоммуникациялар одағының (ITU) 2-ші (Солтүстік және Оңтүстік Америка, сондай-ақ Гавай) және 3-ші (Азия және Океания) аймақтарында 144 МГц-тен 148 МГц-ке дейінгі жиіліктерді қамтитын, сондай-ақ ITU 1-ші аймағында (Еуропа, Африка және Ресей) 144 МГц-тен 146 МГц-ке дейінгі жиіліктерді қамтитын ВЧ радиоспектрінің бір бөлігі. Әуесқой радио операторларының лицензиялық құқықтарына осы жолақтағы жиіліктерді телекоммуникация үшін пайдалану кіреді, бұл көбінесе 100 мильге (161 км) жуық көріс қашықтығында жергілікті түрде жүзеге асырылады.

Операция

Жергілікті және сенімді болғандықтан, сондай-ақ әлемнің көптеген аймақтарында 2 метрлік жолақта хабар таратуға қатысты лицензия талаптары оңай орындалатындықтан, бұл жолақ HF емес, ең танымал әуесқой радиожолақтарының бірі болып табылады. Бұл танымалдылық, қажетті радиостанциялар мен антенналардың ықшамдылығы, сонымен қатар осы жолақтың оңай және сенімді жергілікті байланыс құру мүмкіндігі оны жергілікті төтенше жағдайлардағы байланыс жұмыстары үшін, мысалы, Қызыл Кресттің паналары мен жергілікті билік органдары арасындағы байланысты қамтамасыз ету үшін ең көп қолданылатын жолаққа айналдырады. АҚШ-та төтенше жағдайлардағы байланыстағы осы рөлді көптеген әуесқой радио операторларының 2 метрлік қолға ұсталатын трансивері (HT) – немесе «handie talkie» немесе «walkie talkie» деп те аталатын құрылғысының болуымен күшейтіледі.

Қайталаушылар және FM

2 метрлік FM байланысының көп бөлігі радиоретрансляторды, радио қабылдағыш және хабар таратушыны пайдаланады, ол алынған сигналды жеке жиілікте дереу қайта жібереді. Ретрансляторлар әдетте биік орналасқан жерлерде, мысалы, биік ғимараттарда немесе кең аумақты қарап тұрған төбелерде орналастырылады. 2 метр сияқты КВЧ жиіліктерінде антеннаның биіктігі байланыс қашықтығына үлкен әсер етеді. Типтік сенімді ретранслятордың қашықтығы шамамен 25 миль (40 км) құрайды. Көпірлер немесе тау шыңдары сияқты ерекше биік жерлерде орналасқан кейбір ретрансляторларды 75 мильге (121 км) дейін қолдануға болады. Сенімді қашықтық ретранслятор антеннасының биіктігіне, сондай-ақ ретрансляторға қол жеткізуге тырысатын портативті немесе мобильді құрылғының биіктігі мен айналасына байланысты. Тікелей көру сызығы ең сенімді байланыс болып табылады. Типтік портативті 2 метрлік FM трансивері шамамен 5 ватт қуат береді. Автокөлікте немесе үйде орналасқан станциялар 25-75 ваттқа дейін жоғары қуатты қамтамасыз ете алады және үйдің немесе көліктің төбесіне немесе тіреуге орнатылған қарапайым тік антеннаны пайдалана алады. Дегенмен, ретрансляторлардың болмауына қарамастан, 2 метрлік жолақ кішкентай қалалар ішінде сенімді байланыс қамтамасыз етеді, бұл оны төтенше жағдайлардағы байланыс үшін өте қолайлы етеді. Ретрансляторлармен жұмыс істеуге арналған антенналар көбінесе тік поляризацияланған, өйткені автомобильдердегі 2 метрлік антенналар әдетте тік поляризацияланған. Поляризацияның сәйкес келуі екі бағытта да сигналдардың күшеюіне тең болатын максималды сигналдарды біріктіруге мүмкіндік береді. FM ретрансляторларын пайдалануға арналған қарапайым радиолар соңғы жылдары көптеп және қолжетімді болды.

Тропосфералық құбырлар

Кейде атмосфераның тропосферасындағы сигналдың бұрылуы, тропосфералық каналдау деп аталатын құбылыс, 2 метрлік сигналдың жүздеген, тіпті мыңдаған шақырымға дейін таралуына мүмкіндік береді. Мұны АҚШ-тың батыс жағалауы мен Гавай аралдары арасындағы, солтүстік-шығыс аймағы мен Флорида жағалауы арасындағы және Мексика шығанағы арқылы жасалған 2 метрлік байланыстар дәлелдейді. Осы "ашылулар" деп аталатын құбылысты алдымен SSB (Single Side Band) және CW (Continuous Wave) режимдерінде жұмыс істейтін радио әуесқойлар байқайды, себебі осы режимдерді қолданушылар әдетте қашықтықтан байланыс (DX) орнатуға тырысады және сигнал күшею оқиғаларына назар аударады. Осы әлсіз сигнал режимдерінде байланыс орнату үшін сигнал күші туралы мәліметтер алмасылып, орналасқан жері grid квадраттары арқылы көрсетіледі, бұл Maidenhead Locator System деп аталады. Екі жақты каналдық байланыстар өте күшті сигналдармен жүзеге асырылуы мүмкін және көбінесе орташа қуаттылықтағы, кішкентай антенналармен және басқа режимдермен жасалады. FM режимдерінде де алыс қашықтықтан каналдық байланыстар мүмкін, бірақ көбінесе FM операторлары оларды байқамай қалады.

Ерекшелік

VHF таралудың тағы бір түрі - Споралық E таралу деп аталады. Бұл радиосигналдардың ионосфераның жоғары иондалған бөліктерінен Жерге кері шағылысу құбылысы болып табылады, бұл екі тараптың да өте күшті сигналдармен байланысуына мүмкіндік береді. Басқа алыс қашықтық режимдерінен өзгеше, қашықтағы станциялармен байланыс орнату үшін жоғары қуатты және үлкен антенналар көбінесе қажет емес. Екі жақты әңгіме бірнеше жүз шақырым немесе одан да көп қашықтықта, көбінесе төмен қуатты RF сигналдарын пайдалана отырып жүзеге асырылуы мүмкін. Споралық E – бұл сирек кездесетін және толығымен кездейсоқ таралу құбылысы, ол бірнеше минуттан бірнеше сағатқа дейін созылуы мүмкін.

Спутниктік байланыс

Спутниктер – орбитадағы қайталайтын станциялар. 2 метрлік жиілік диапазоны 70 сантиметрлік жиілік диапазонымен немесе 10 метрлік жиілік диапазонымен және әртүрлі микротолқындық жиілік диапазонмен, орбитадағы әуесқой радио спутниктері арқылы да қолданылады. Бұл тораптық қайталау деп аталады. Борттағы бағдарламалық жасақтама кез келген уақытта қолданылатын режимді немесе жиілік диапазонын анықтайды, ал бұл спутниктің мінез-құлқына бақылау жасайтын немесе нұсқау беретін, жердегі станциялардағы әуесқойлармен анықталады. Әуесқойлар қолданылып жатқан режимді жарияланған интернет кестелері арқылы біледі. Мысалы, танымал режим – "B" немесе "V/U" режимі, ол спутниктің қазіргі уақытта қолданып жатқан жоғары және төмен жиіліктері немесе диапазондарын көрсетеді. Бұл мысалда V/U – VHF/UHF немесе VHF жоғары жиілігімен UHF төмен жиілігін білдіреді. Әуесқой спутниктерінің көпшілігі Төмен Жер Орбитасы спутниктері, немесе сүйіспеншілікпен аталатын LEO-лар, және әдетте шамамен 450 миль (700 км) биіктікте болады. Осы биіктікте әуесқойлар 4828 км-ге дейінгі қашықтықта байланыс алуға болады. Аз ғана әуесқой спутниктерінің өте биік эллипстік орбиталары бар. Бұл спутниктер Жер бетінен 50 000 км биіктікке жете алады, онда бүкіл жарты шар көрінеді, спутник көріс шегіндегі Жердегі кез келген екі нүктеден ерекше байланыс мүмкіндіктерін ұсынады; бұл LEO-лардың жеткізе алмайтын қашықтықтар.

Трансекваторлық көбею

Трансэкваторлық таралу, сондай-ақ (ТЭТ) деп те аталады, экваторлық аймақтардағы 2 метрлік жиілік диапазонында күндізгі уақытта үнемі кездесетін құбылыс және көктемнің соңында, жаздың басында, ал қысқы уақытта аздау дәрежеде жиі болады. Геомагниттік экватордан ± 10 градусқа дейінгі аралықта орналасқан қабылдау станциялары үшін жыл бойы көптеген күндері экваторлық E skip күтілуі мүмкін, ең жоғары нүктесі жергілікті уақыт бойынша түскі уақытқа сай келеді.

Метеор жарылысы

Морзе кодын аналогты таспа немесе JT6M немесе FSK441 сияқты цифрлық режимдерді пайдалану арқылы жылдамдату арқылы, цифрлық деректердің өте қысқа, жоғары жылдамдықтағы импульстары метеорлық ағынның иондалған газ іздерінен қайтарылуы мүмкін. Екі жақты байланысты растау үшін қажетті жылдамдық тек екі жақтағы жылдам компьютерлердің күшімен ғана мүмкін, онда адамның араласуы өте аз. Бір компьютер байланыс сұрауын жібереді, егер алыстағы станция оны сәтті қабылдаса, қабылдаушы станцияның компьютері, әдетте, сол иондалған метеор іздері арқылы байланысты растау үшін жауап жібереді. Сұраудан кейін жауап келмесе, жаңа сұрау жіберіледі. Бұл, байланысты растайтын жауап алынғанға дейін немесе байланыс мүмкін болмайынша және жаңа сұраулар жіберілмейінше жалғасады. Осы жоғары жылдамдықты цифрлық режимді пайдалану арқылы толық екі жақты байланыс бір секунд ішінде немесе одан да аз уақытта аяқталуы мүмкін және оны тек компьютер арқылы ғана растауға болады. Иондалған метеор іздерінің қарқындылығына байланысты, бірнеше станциялар бір ізден бірнеше байланыс жасауы мүмкін, одан соң іздері тарап, VHF сигналдарын жеткілікті күшпен қайтара алмайды. Бұл режим көбінесе импульстік тарату деп аталады және жоғарыда сипатталғандай, спорадикалық E сияқты байланыс қашықтығын қамтамасыз ете алады.

Авроралық көбейту

Атмосфераның жоғарғы бөлігінде 2 метрлік DXing үшін қолайлы иондануды тудыратын тағы бір құбылыс – полярлық сәулелер. Иондану метеорлық іздерге қарағанда әлдеқайда ұзақ сақталады, сондықтан кейде дауыс модуляцияланған радиосигналдарды қолдануға болады, бірақ иондалған газдың үнемі қозғалысы сигналдардың күшті бұрмалануына әкеледі, нәтижесінде дыбыс "әуелі" және сыбырлаған сияқты естіледі. Көп жағдайда 2 метрлік жиілікте аудио немесе дауыс режимінде байланыс орнатуға тырысатын радиооператорлар CW (Морзе коды) режиміне көшеді. Полярлық сәуледен шағылысқан CW сигналдарында ерекше дыбыс немесе тон болмайды, тек сызылатын немесе үрленетін дыбыс естіледі. Бұл құбылысқа ерекшелік – 6 метрлік жиілік диапазоны, ол 2 метрлік жиіліктен 94 МГц-ке төмен. Көп жағдайда 6 метрлік дауыс режимдерін полярлық сәуледен шағылысқанда оқуға болады, бірақ оңайлығы әртүрлі болады. Сондықтан, радиосигналды шағылыстырғыш ретінде полярлық сәулені пайдаланғанда, шағылысқан сигналдың күші мен түсініктілігі беріліс жиілігінің артуымен төмендейді.

Moonbounce (EME)

Алыстан хабарласу үшін радио әуесқойлары айдан сигналды қайтару әдісін қолданады. КВЧ (VHF) сигналдары әдетте Жер атмосферасынан шығып кетеді, сондықтан Айды нысана ретінде пайдалану өте қолайлы. Қатысты қашықтық пен жоғары сигнал жоғалуының салдарынан, Айдан оқылатын сигнал алу үшін жоғары қуат – 1000 ватт және басқарылатын, жоғары күшейтулі антенналар қажет. Бұл өте әлсіз кері сигналдарды қабылдау үшін, қайтадан жоғары күшейтулі антенналар (әдетте сигналды жіберу үшін қолданылатын бірдей типтегі), өте төмен шу деңгейлі алдыңғы радио жиілікті (RF) күшейткіш және жиілігі тұрақты қабылдағыш қолдануды талап етеді. Дегенмен, әлсіз сигналдарды анықтаудағы жаңа және соңғы технологиялық жетістіктер, Айдан сигналдарды сәтті қабылдауға мүмкіндік берді, бұл үшін кішкентай немесе жақсы жабдықталмаған станциялар қолданылады, соның арқасында «шудың ішіндегі» және адам құлағына естілмейтін сигналдарды қабылдауға болады. Мұндай режимдердің бірі – JT65, ол цифрлық режим. Сигналдың Айға және кері жолға жету уақытының кешігуіне байланысты (саяхат уақыты шамамен 2,5 секунд), хабар жіберіп тұрған адам өзінің хабарының соңы қайта оралғанын ести алады.

Брендан сыйлығы

Ирландиялық радио хабар таратушылар қоғамы Солтүстік Америка мен Еуропа құрлықтары арасындағы 2 метрлік, табиғи, қайтымсыз алғашқы табысты байланыс үшін бірқатар марапаттар тағайындады. Клонферттік Әулие Бренданның есімімен аталған үш марапат: табысты «дәстүрлі» телефондық/CW байланыс үшін («Брендан трофейлері»), табысты «дәстүрлі емес» екі жақты цифрлық байланыс үшін («Брендан қалқандары»), және әдісіне қарамастан, екі бағыттағы алғашқы расталған қабылдау үшін («Брендан пластиналары»). «Брендан» марапаттарын алуға жасалған әрекеттер байланыс орнатты, бірақ одан әрі тексерулер көрсеткендей, сигнал Халықаралық ғарыш стансасынан шағылысқан.

Лос-Анджелес округінің жарғысы

Лос-Анджелес округінде 1944 жылдан бері қолданылып келе жатқан, автокөлік құралына "қысқа толқын қабылдағышын" орнатуға қатысты заң бар. Заңда тыйым салынған жиілік диапазонының бірі 150–160 МГц деп көрсетілгенімен, көптеген екі метрлік трансиверлер осы спектрдің бөлігін, кем дегенде қабылдағыш ретінде, қабылдауға мүмкіндік береді, демек Лос-Анджелес округінде оларды автокөлік құралына орнату заңсыз болып табылады. Тұтқындаулар сирек болғанымен, заң күшінде қалып отыр. Калифорния штатының қылмыстық кодексінде де осыған ұқсас әрекеттерге қатысты ережелер бар. Бірақ, соңғы кезде бірнеше штаттарда жаңа заңдар қабылданып, лицензиясы бар радиооператорлар осы тыйымдардан босатылды, оның ішінде жүргізу кезінде радио қолданудан да босатылды. Мұндай тыйымдар мен босатулар штаттан штатқа өзгеше болуы мүмкін. Ескерту: Федералдық заң көптеген жергілікті ережелер мен штаттық заңдарға басымдық береді, егер олар лицензияланған радио әуесқой оператордың, радионың заводтық мүмкіндіктеріне сүйене отырып, радио әуесқойларға арналған жиіліктерден тыс жиіліктерді қабылдауын шектесе, онда бұл заңдар күшін жояды.