Кіріспе

Канада армиясының құрамасы

3-Канадалық дивизия – Канада армиясының құрамасы, Манитоба, Саскачеван, Альберта және Британдық Колумбия провинцияларындағы барлық армия бөлімшелерінің, сондай-ақ Тундэр-Бэй қаласынан батысқа қарай созылған барлық бөлімшелердің басқаруы мен жұмылдыруына жауапты. Ол алғаш рет Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Канада корпусының құрамында құрылды. Соғыс аяқталғаннан кейін таратылып, кейін Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде 3-ші Канадалық жаяу әскер дивизиясы ретінде қайта құрылды. Оның екінші құрамы 1941 жылдан 1945 жылға дейін айрықша көзге түсіп, 1944 жылдың 6 маусымындағы D күні шабуылына қатысты. 1945 жылы 3-Канадалық дивизияның дубликаты Германиядағы оккупациялық міндеттерді орындау үшін құрылды және келесі жылы таратылды.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

3-Канадалық дивизия 1915 жылдың желтоқсан айында генерал-майор Малкольм Мерсердің басшылығымен Францияда құрылды. Оның құрамындағы әскерилер Франция мен Фландрияда қару аясы біткенге дейін қызмет етті. Ипр шайқасында Мерсер Бірінші дүниежүзілік соғыста қаза тапқан ең жоғары шенді канадалық офицер атанды. Сол күні 8-ші жаяу әскер бригадасының командирі, бригада генералы В. А. Уильямс Бірінші дүниежүзілік соғыста тұтқындалған ең жоғары шенді канадалық офицер болды, бұл оқиға Маунт Сорель шайқасында болды. Мерсердің орнына Луис Липсет келді, ол 1918 жылдың қыркүйегіне дейін дивизияны басқарды, содан кейін 1918 жылдың 14 қазанында, британдық 4-дивизияның командирі болып тұрғанда қаза тапты. Генерал-майор Фредерик Лумис Бірінші дүниежүзілік соғысты дивизия командирі ретінде аяқтады.

Нормандиядағы шайқастар

3-Канадалық жаяу әскер дивизиясы Нормандия шайқасында бастапқыда I британ корпусының құрамында, кейін II Канада корпусының басшылығымен қызмет етті. D күні +1, дивизия бөлімдері одақтастардың арасында D күнінің мақсаттарына жеткен алғашқы күш болды. Аути және Карпике ауылдарында канадалықтар мен 12-ші СС танк дивизиясының неміс қорғаушылары арасында қызу шайқас болды. Бес күн бойы 12-ші СС канадалықтардың көпірбасын жою және оларды теңізге қайта тарту мақсатымен бірнеше қарсы шабуылдар жасады. Бұл шабуылдар 12-ші дивизияның бронетехникасының үштен бірін жойды және олар қарсылықтың қаттылығына, одақтас теңіз артиллериясының атысына және әуедегі басымдыққа қарсы тұруға мәжбүр болды. 1944 жылдың 4 шілдесінде 3-Канада дивизиясы, британдық 3-ші және 59-шы жаяу әскер дивизияларымен бірге және 79-шы бронетанкті дивизияның бөлімдерімен қолдау көрсетіліп, «Виндзор» операциясын бастады. Бірнеше сағаттық қатал және қиын шайқастан кейін 12-ші СС-тен Карпике әуежайын және оның төңірегіндегі аумақтарды басып алды. 8 шілдеде 3-Канада дивизиясы «Шарнвуд» операциясына қатысты, бұл британдық Екінші армияның Каеннің солтүстік бөліктеріне жасаған соңғы шабуылы болды. Канадалықтар тағы да табысқа жетіп, ауыр шығынға ұшырағаннан кейін барлық мақсаттарын орындады. 18 шілдеде «Атлантика» операциясы басталды, бұл Канаданың «Гудвуд» операциясымен бір уақытта жүргізілген шабуылы, ол британдық күштердің Каеннің оңтүстігіндегі аймақта жасады. 2-ші және 3-ші Канада дивизиялары, бронетехникалық қолдаумен қамтамасыз етіліп, Каенге қарай жылды. Бір мақсаттары – Коломбель ауылы және оны қоршаған төбелер. Бұл ауыл мен айналасын жақсы жабдықталған 21-ші танк дивизиясы қорғады. 18-19 шілдеде бірнеше сағаттық шайқастан кейін немістер қала сыртынан шегінді және Орна өзенінен артқа итерілді. 3-Канада дивизиясы 20 шілдеде шабуылды жалғастырды, ал алдыңғы бөлімдер ауыр пулеметтен және жеңіл қарудан атылды. Канаданың Корольдік атқыштар полкі, 17-ші Йорк герцогының Корольдік Канадалық гусарларының қолдауымен, ауыр шығынға ұшырағанға қарамастан, тағы да алға жылды және қатты қорғалған Гиббервиль ауылын басып алды. 3-ші дивизияның қалған бөлігі күні бойы Коломбельді басып алды. Содан кейін канадалықтар Верьер қырқасындағы неміс қорғаныс позицияларымен бетпе-бет келді, онда СС әскерлері өте жақсы далалық бекіністер салған, жүздеген артиллериялық құралдарды, соның ішінде «Небельверферлерді» орналастырған және қорғану үшін көптеген траншеялар мен окоптар қазған. 2-ші Канада дивизиясының 4-ші және 6-шы бригадалары қырқаға шабуыл жасады, бірақ ауыр шығынға ұшырады және кері шегінуге мәжбүр болды. Шабуыл қатты жаңбыр кезінде жүргізілді, ол жерді лайға айналдырып, канадалық бронетехниканың жылдамдығын баяулатты және Корольдік әуе күштерінің «Хокер Тайфун» шабуылдық ұшақтарының қолдауын көрсетуіне кедері келтірді. Сәтсіз шабуылдан кейін 2-ші және 12-ші СС танк дивизиясының әскерлері қарсы шабуыл жасады, бірақ 3-ші Канада дивизиясының 8-ші бригадасының қолдауымен ғана немістерді жеңуге мүмкіндік болды. Осы уақытта британдық 3-ші жаяу әскер дивизиясы күшті қарсылыққа тап болып, көп шығынға ұшырағаннан кейін ғана алға жылды. 503-ші ауыр танк батальонының («schwere Panzerabteilung 503») «Тигр» танктері британдық бронетехникасына үлкен шығын келтірді. 7-ші бронетанкті дивизия, 11-ші бронетанкті дивизия және гвардиялық бронетанкті дивизия 1-ші және 12-ші СС танк дивизияларының қарсылығына тап болып, ауыр шығынға ұшырады. Шабуыл тағы екі күнге созылды, содан кейін одақтастардың шабуылы неміс қарсылығының күшеюіне байланысты тоқтап қалды. Аймақтағы неміс танк дивизиялары толығымен қанға батқан, көптеген танктары мен әскерлерін жойды, оларды ауыстыру оңай болмады. Екі күннен кейін, 25 шілдеде, АҚШ-тың Бірінші армиясы «Кобра» операциясын бастады, өйткені британдықтар мен канадалықтардың шабуылын тоқтату үшін барлық қолдағы танк бөлімдері жіберілгендіктен, оларды тоқтатуға неміс танк дивизиялары болмады. 3-Канада дивизиясы мен шабуылға қатысқан басқа бөлімдер тынысын алып, немістердің қарсы шабуылын күтіп, бекіністерін қазды, бірақ ол ешқашан болған жоқ. 5 қыркүйекте 3-Канада Мимоецкес бекінісін басып алды, шілдеде «Таллбой» бомбаларымен жойылған белгісіз V 3 зеңбірегінің инфрақұрылымын ашты. 1944 жылдың 17-22 қыркүйегінде 3-Канада Булон-сюр-Мерді азат етуге белсенді қатысты, оның барысында француз азаматы канадалықтарды қабырғалы ескі қалаға алып кететін «құпия өткелге» жетеледі, соның арқасында неміс қорғаушыларын айналып өтуге мүмкіндік болды. 1944 жылдың 1 қаңтарына дейін дивизия Кале қаласын да азат еткен.

Дубликат дивизиясы (Канада әскерінің оккупациялық күштері) 19451946

1945 жылы 3-ші канадтық дивизия, Канад армиясының оккупациялық күштері (CAOF) 3-ші жаяу әскер дивизиясының ұйымдасқан құрылымы негізінде құрылды. Жаңа дивизияның құрамдық бөлімшелері қолданыстағы 3-ші жаяу әскер дивизиясының бөлімшелерімен аталды. Бұл құрама стандартты жаяу әскер дивизиясының ұйымдық құрылымы бойынша жасалды және Канаданың соғыстан кейінгі Еуропаны қайта құруға берген міндеттемесінің аясында бөлімдермен жарақталды. Оккупациялық күштер 1946 жылдың 15 мамырында Ұлыбритания армиясының 52-ші (Төмендік) жаяу әскер дивизиясымен ауыстырылып, Германияда қызмет етті. Бөлімдерді таратуға рұқсат 162/46 және 201/46 бас бұйрықтарымен берілді, ал штаб 283/46 бас бұйрығымен 1946 жылдың 20 маусымынан бастап таратылды.

Жақындағы тарих (1990-нан қазіргі уақытқа дейін)

1990 жылдардың басында Канада армиясының төрт аймақтық басқаруларының бірі ретінде Құрлық күштері Батыс аймағы (LFWA) құрылды. LFWA Манитоба, Саскачеван, Альберта және Британдық Колумбия штаттарындағы барлық тұрақты және резервтік армия құралымдарына жауапты болды. LFWA-ның құрамында 1-Канадалық механикаландырылған бригада тобы, 38-Канадалық бригада тобы, 39-Канадалық бригада тобы және 41-Канадалық бригада тобы болды. Бригадалардан өзге, LFWA сондай-ақ 1-Аймақтық қолдау тобы мен оның базалары, Канадалық рейнджерлердің 4-Канадалық рейнджерлік патруль тобы және Батыс аймақтық оқу орталығынан тұрды. LFWA екі он жылдан астам уақыт бойы ішкі операцияларға және Балқан мен Ауғанстан сияқты елдердегі миссияларға зор үлес қосты. 2014 жылдың 6 маусымында, 3-Канадалық жаяу әскер дивизиясының Нормандияға түскен күнінің 70 жылдығында LFWA 3-Канадалық дивизияға қайта құрылды. Сол күні 3-Канадалық дивизияға French Grey белгісі мәңгілікке берілді.

Таңба

1916 жылдың тамызында Канада корпусының жекелеген батальондарына жауынгерлік іс-қимылдарда басқару мен бақылауды жақсарту үшін ерекше белгі тағуға бұйрық берілді. Батальондар корпустың шетелдегі дивизияларының бригадаларындағы үстемелігіне сәйкес келетін түрлі-түсті геометриялық жапсырмалармен көрсетілді. Бұл пішіндер ені және биіктігі белгілі бір төртбұрыштың үстіне тігілді, ол да дивизия бойынша түске боялды және әрбір әскери қызметшінің киім-кешегінің артқы жағында, жағасының астында тағылды. Орын тез арада жағадан жеңге көшірілді. 3-ші дивизияға бастапқыда ақ жапсырмалар тағуға бұйрық берілді, содан кейін он күннен соң түсі қараға және орналасуы өзгертілді. 1917 жылдың мамырында 3-ші дивизия командирі қара жапсырмаларды көру қиын болғандықтан, олардың орнына француз сұр түсін тағу керектігін жариялаған реттік бұйрық шығарды. 1941 жылы жапсырма қайта қолданысқа енгізілді. 3-ші Канада дивизиясы, CAOF, француз сұр жапсырмасын тақты, оны соғысқа қатысқан 3-ші дивизиядан ажырату үшін дивизия жапсырмасының астына көлденең француз сұр жолағы қосылды. 2014 жылы қайта жаңғырған 3-ші Канада дивизиясы француз сұр формациялық жапсырманы қабылдады. Көптеген талқылардан кейін Pantone Grey 535C қабылданды. Pantone түсі іс жүзінде «Көк диапазоны» болып табылады және әртүрлі тарихи көрмелердегі артефактілермен салыстыру арқылы анықталды. Түс Ұлттық қорғаныс министрлігінің Тарих және мұра басқармасымен бекітілді.