Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуробаскет – ұлттық құрамалар арасындағы Еуропа баскетбол турнирі, ерлер баскетбол турнирі.
European basketball tournament for national teams
the men's basketball tournament
Еуробаскет, сондай-ақ Еуропа баскетбол чемпионаты деп жиі аталады, FIBA Europe басшылығымен, Халықаралық баскетбол федерациясының Еуропалық аймағында төрт жылда бір рет өткізілетін ең маңызды халықаралық баскетбол жарысы болып табылады. Бұл жарыс алғаш рет 1935 жылы ұйымдастырылды. Бұрынғы КСРО 14 алтын медальмен ең көп жеңіс тіркеген команда. Турнир көбінесе тамыз немесе қыркүйек айларында, ірі клубтық жарыстардан тыс уақытта өткізіледі. Қазіргі чемпион – 2022 жылы жеңіс одны алған Испания құрамасы.
EuroBasket, also commonly referred to as the European Basketball Championship, is the main international basketball competition that is contested quadrennially, by the senior men's national teams that are governed by FIBA Europe, which is the European zone within the International Basketball Federation. The competition was first held in 1935. The former Soviet Union holds the record for most gold medals with a total of 14. The tournament is generally held in August or September, in the offseason of major club competitions. The current defending champion is Spain, who won the 2022 title.
Басталуы
Бірінші чемпионат FIBA құрылғаннан кейін үш жыл өткен 1935 жылы өтті. Швейцария жарыс өткізу үшін таңдалды, және он ел қатысты. Португалия мен Испания арасында тек бір іріктеу ойыны болды. Құрделі формуламен финалда Латвия жеңімпаз атанды. Сол кездегі қағида бойынша, жеңімпаз келесі ойындарды қабылдауға міндетті болды. Келесі екі турнирді Литва жеңіп алды, ал Египет 1953 жылға дейін Еуробаскетте бақ сынады, жолында 1949 жылы өз жерінде бір чемпионатты жеңіп алды. Турнирдің 1941 жылғы нұсқасы Литвада өткізілуі жоспарланған, бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс салдарынан тоқтатылды.
The first championships was held three years after the establishment of FIBA, in 1935. Switzerland was chosen as the host country, and ten countries joined. Only one qualifying match was played between Portugal and Spain. With a complicated formula, the final would see Latvia as champions. According to the rule at the time, the winner had to hold the following games. The following two tournaments would be won by Lithuania and would see the introduction of Egypt who would compete in EuroBasket until 1953 winning one championship at home in 1949 along the way. The 1941 edition of the tournament was scheduled be held in Lithuania as well, but was cancelled due to WWII.
Кеңестер билігі
1946 жылы итальяндық ойыншы Джузеппе Стефани алғашқы секіріп лақтыруын орындағаннан кейін, келесі турнирде 1947 жылы Кеңес Одағы алғаш рет қатысып, алдынан келесі он үш Еуропа чемпионаттарының он біреуін жеңіп алды. 1950-ші жылдары Кеңес Одағы он жылдық ішінде өткен бес турнирдің төртеуінде жеңіске жетті, ал 1955 жылғы турнирде жеңіске жете алмады. Онда Венгрия бірінші орынды алды, ал Кеңес Одағы үшінші орынға табан тіреді. Сондай-ақ, осы турнирде баскетбол стилін өзгертетін отыз секундтық таймер енгізілді. Кеңес Одағы 1960-шы жылдардың барлық чемпионаттарын жеңіп алды. Олардың 55 ойыннан тұратын жеңіс тізбегі 1969 жылы Югославиямен үзілді. 1960-шы жылдары FIBA бәсекеге қатысатын елдердің санын 16-ға дейін шектеді, ал оларды осы санға дейін азайту үшін іріктеу турнирлері өткізілді, бұл жүйе алғаш рет 1963 жылы қолданылды. Келесі турнирде бәсеке бір қалада өткізілмеді, Тбилиси Мәскеуге қосылды, ал 1967 жылы алғашқы заманауи ойындар өтті, себебі ойындар теледидардан көрсетілді және халықаралық БАҚ өкілдері қатысты.
After the 1946 edition saw the first jump shot performed by Italian player Giuseppe Stefanini, the following edition would see the Soviet Union compete in their first edition in the 1947 edition and would see the Soviets win the first of eleven out of the next thirteen European championships. During the 50s, the Soviet Union won four of the five competitions held during the decade with the only tournament that they did not win being the 1955 edition. This was won by Hungary as they finished top while the Soviets finished in third place. It was also during that edition that the thirty second shot clock was introduced, which changed the style of basketball. The Soviets would win all championships of the 60s. They had a fifty five game winning streak which would be broken by Yugoslavia in 1969. The 1960s would see also a change in how the competition was viewed and run with FIBA putting a limit on the number of countries that entered to 16 with qualifiers being the way to bring them down to that number as it first appeared in 1963. The following edition would see the competition not be held in one city with Tbilisi joining Moscow in hosting games and in 1967 the first modern games were held, because the games were televised and international media were present.
Югославияның өрлеуі
1970 жылдары Югославия мен КСРО арасындағы күрес болды. Осы онжылдықта Югославия үш алтын медальді, ал КСРО қалған екеуін жеңіп алды. КСРО 1971 жылы жеңіске жеткеннен кейін, 1973 жылғы турнирде Югославия Испанияның жартылай финалда КСРО-ны жеңіп, 1935 жылғы алғашқы турнирден бері алғаш рет финалға шығуына көмектескен соң, өз чемпионатында жеңіске жетті. Югославияның КСРО-ны жеңу мүмкіндігі туды, өз жерінде олар оларды жеңіп, алты ұпай айырмасымен 1975 жылғы турнирді жеңіп алды. 1977 жылы өткен шарадан кейін, КСРО 1979 жылғы Еуробаскетболдағы финалдық раундта 96:77 есебімен жеңіліс алды, осылайша финалға өтіп, баскетбол әлемін таң қалдырған Израильді жеңді, себебі олар ашылу турында Югославияны бір ұпаймен жеңген еді. КСРО мен Югославияның бағында дамып келе жатқан Батыс Еуропа 1980 жылдары өзгерістерді көре бастады. 1983 жылы Еуропаның батыс бөлігі Италияның Испанияны жеңіп, екі титулдың біріншісін алғанда табысқа жетті. Келесі турнирде, Германияда маңызды жаңалық болды – алғаш рет үш ұпайлық сызық пайдаланылды.
The 1970s were the competition between Yugoslavia and the Soviet Union. During the decade Yugoslavia won three gold medals and the Soviet Union taking out the remaining two. After the Soviets won 1971, the 1973 edition would finally see Yugoslavia win their first championship after Spain defeated the Soviets in the semi finals to qualify for their first final since the first edition way back in 1935. Yugoslavia would finally have a chance to defeat the Soviets as at home, they would get the chance to defeat them and they did as they won by six points to take home 1975 edition. After following that up in 1977, the Soviets would get their revenge in the final round at EuroBasket 1979 when they defeated them 96–77 to qualify through to the final where they would defeat Israel who shocked the basketball world as they defeated Yugoslavia in the opening round by a point. Brewing under the Soviets and Yugoslavs, Western Europe was starting to appear with the 1980s seeing the change happen. In 1983, the Western side of Europe tasted success with Italy defeating Spain in the final to record their first of two titles. An important development happened in the following edition which was held in Germany. That edition saw the first three point arc being used.
Жаңа жеңімпаздар пайда болды және испандық басымдық
1987 жылы Грекия өз алаңында өткен келесі чемпионатта жеңіске жетті. Олар үлкен үміткер саналған КСРО-ны 103:101 есебімен тікелей жеңіліске ұшыратты, финалдық ойын қосымша уақытқа созылды. 1989 жылы Грекия жартылай финалда КСРО командасын бір ұпай айырмасымен жеңіп, бірақ финалда Югославияға есе жіберді. 1991 жылғы Еуробаскет турнирі – қазіргі кезде NBA-да ойнап жүрген және ресми NBA маусымында қатысқан ойыншылардың алғаш рет қатысқан турнирі болды. Бұл сондай-ақ КСРО-ның тұңғыш рет қатыспағаны, себебі КСРО негізгі турнирге ілікпеді де, кейін тарап кетті. Югославия чемпион атанды, бірақ содан кейін соғыс елді бөліп жіберді, ал Словения тәуелсіздік жариялағаннан кейін Юре Здовц құрбан болды. 1993 жылы Германия Ресейді бір ұпайпен жеңіп, күтпеген чемпион атанды. 1993 жылы Югославия Федеративтік Республикасы қайтадан қатысып, алғашқы рет қатысып жатқан Литваны жеңді, себебі Литва бұрын КСРО құрамындағы республика болған. Бірақ саясаттың ықпалымен көрермендер "Литва – чемпион!" деп наразылық білдірді, ал Грекияны қола медаль үшін жеңген Хорватия командасы сол кездегі соғысқа қарсы наразылық ретінде марапаттау салтанатынан бас тартты. Дегенмен, Югославия Федеративтік Республикасы 1997 жылы финалда Италияны жеңіп, жетістігін қайталады. Италия 1999 жылы Испанияны жеңіп, 20-шы ғасырдың соңғы титулын жеңіп алды. 2001 жылы Югославия Еуропа чемпиондығын қайта иеленді, бірақ бұл олардың Еуробаскеттегі соңғы жеңісі болды. 2003 жылы Литва финалда Испанияны жеңіп, 1939 жылдан бері алғашқы Еуропа кубогын ұтып алды. 2005 жылы Грекия 1987 жылғы жеңісін қайталап, Германияны финалда жеңді. 2007 жылы Ресей Мадридтегі испандық команданы бір ұпаймен жеңіп, КСРО тарағаннан кейін алғашқы Еуробаскет титулын жеңіп алып, баршаны таң қалдырды. Алайда, келесі турнирлерде Испания үстемдік құрды, олар 2009 жылы алғашқы Еуропа титулын жеңіп алды, содан кейін келесі 5 турнирдің 3-інде жеңіске жетті. 2013 жылы Франция алғашқы Еуропа чемпиондығын жеңіп алды. 2017 жылы Словения кубокты жеңіп алып, Еуробаскетте жеңіске жеткен 14-ші ел болды. Бірақ жалпы алғанда, 21-ші ғасырдың басында Испания құрамасының үстемдігі басым болды, олар соңғы 11 турнирдің кем дегенде жартылай финалына жетті, осы турнирлерде төрт алтын, үш күміс және үш қола медаль алды, соның ішінде 2022 жылғы қазіргі титул да бар.
Greece would win the next edition in 1987 at home after remarkable victory over heavily favored Soviet Union, with a 103–101 score in a gripping final decided in overtime. At the 1989 edition, Greece beat the Soviet team again in the semifinals with a one point margin but then lost to hosts Yugoslavia in the final. EuroBasket 1991 was the first EuroBasket tournament in which currently active NBA players, that had also already played in an official NBA regular season game were allowed to participate. It would also be the first edition where the Soviets weren't entered into the competition, as the USSR didn't qualify for the main tournament and afterwards collapsed. Yugoslavia would take the title, but afterwards war would split the country up with Jure Zdovc being a "casualty" after Slovenia declared independence, two days into the tournament. 1993 saw a shock winner, with Germany taking the championship at home with a one point victory over Russia. After being suspended in 1993, FR Yugoslavia came back and took the trophy after defeating Lithuania who was making its first appearance, since it had been a Soviet Republic. But politics came into play with the crowd protesting "Lithuania is the champions", while the Croatian team who had defeated Greece for bronze step down from the podium in protest of the war that was happening at the time. Nevertheless, FR Yugoslavia managed to repeat their success in 1997 after victory over Italy in the final match. Italy managed to win the last title of the 20th century, defeating Spain in the 1999 final. In 2001, FR Yugoslavia regained European title but it was their last victory at the EuroBasket. In 2003, Lithuania defeated Spain in the final match and won their first European trophy since 1939. In 2005, Greece repeated success of 1987 after beating Germany in the final match. 2007 saw a shock winner, with Russia taking their first EuroBasket title since the dissolution of the Soviet Union with a one point victory over heavily favored Spanish hosts in Madrid. However, the next tournaments were dominated by Spain who finally gained their maiden European title in 2009 and then won 3 of 5 next editions. In 2013, France won their first European title. In 2017, Slovenia won the trophy, becoming the 14th country to win the EuroBasket. But in general, the first decades of the 21st century have been characterized by the dominance of Spanish team who has reached at least the semifinals of the 11 last tournaments, obtaining at these editions a total of four gold, three silver and three bronze medals, including the current title of 2022.
Біліктілік
Финалдық жарысқа 24 еуропалық команда қатысады. 2011 жылғы Еуробаскетке дейін қолданылған біліктілік форматы 16 командаға бәсекеге түсуге мүмкіндік берді. Сегіз орынды өткен Еуробаскеттің үздік жеті командасы және жарыс өткізетін ел анықтады. Қалған А дивизионының командалары біліктілік турнирінде өнер көрсетеді. Олар төрт топқа бөлінді. Әр топ екі рет ойнады. Әр топтың үздік командасы Еуробаскетке жолдама алды. Төрт екінші орынның үздік үшеуі де іріктеліп алынды. Біліктілік турнирінде іріктеле алмаған он команданың үздік алтысы қосымша іріктеу кезеңінде тағы бір мүмкіндік алды. Қалған төртеуі төмендеу кезеңіне қатысып, екеуі келесі біліктілік циклінде B дивизионына жіберілді (олардың орнына B дивизионының үздік екі командасы келді). Соңғы орын қосымша іріктеу раундында анықталды. Алты команда үштен тұратын екі топқа бөлініп, әр топ екі рет ойнады. Әр топтың үздік командасы екінші топтың үздік командасымен финалда кездесті; осы ойынның жеңімпазы Еуробаскетке соңғы жолдама алды. 2015 жылы Исландия құрамасы, шамамен 330 000 халқы бар ел ретінде, Еуробаскеттің финалдық кезеңіне қатысқан ең кішкентай ел атанды. Команданы бұрынғы «Даллас Маверикстің» ойыншысы Йон Арнор Стефанссон бастады, одан кейін оларды іріктеу кезеңінен өткізген тамаша өнер көрсетті. 2017 жылы Исландия жас Мартин Германссонның жетекшілігімен Еуробаскеттің финалдық кезеңіне қатарынан екінші рет іріктеліп алды.
24 European teams take part in the final competition. The qualification format that existed until the 2011 EuroBasket permitted 16 teams to compete. Eight spots were determined by the host nation and the top seven finishers of the previous EuroBasket. The remaining Division A teams compete in a qualification tournament. There, they were divided into four groups. Each group played a double round robin. The top team in each group qualified for EuroBasket. The best three of the four runners up also qualified. Of the ten teams that did not qualify in the qualification tournament, the six best got another chance in the additional qualification round. The remaining four competed in a relegation round, with two being sent to Division B for the next qualification cycle (and replaced by the two best teams from Division B). The final spot was determined by the additional qualifying round. The six teams were divided into two groups of three, with each group playing a double round robin. The top team in each group played in the final against the other group's top team; the winner of that game received the final EuroBasket qualification spot. In 2015, the national team of Iceland became the smallest nation to ever qualify for a EuroBasket final stage at the population of around 330.000 people. The team was led by the former Dallas Maverick, Jón Arnór Stefánsson followed by a great performance which drove them through the qualifiers. In 2017, Iceland made back to back qualification to a EuroBasket final stage, then led by the young Martin Hermannsson.
Жарыс форматы
Евробаскет 1939 жылы қолданылған қарапайым дөңгелек турнирден бастап, үш кезеңді турнирге дейін, ал қазір қолданылып жүрген екі кезеңді турнирге дейін әртүрлі форматтарды пайдаланды. Қазіргі формат алдын ала кезеңмен басталады. Іріктеуден өткен жиырма төрт команда алтыдан тұратын төрт топқа бөлінеді, және әр топ дөңгелек турнир өткізеді. Әр топтың үздік төрт командасы (барлығы 16) нокаут кезеңіне өтеді. Нокаут кезеңі – 16 командадан тұратын жекелей турнир, жартылай финалда жеңілгендер үшін қола медаль үшін ойын, ал ширек финалда жеңілгендер үшін 5-8 орындарды анықтау үшін сыныптама ойындары өткізіледі.
EuroBasket has used a number of different formats, ranging from the simple round robin used in 1939, to a three stage tournament, and now a two stage tournament that is currently in use. The current format begins with a preliminary round. The twenty four qualified teams are placed into four groups of six, and each group plays a round robin tournament. The top four teams in each group (16 overall) advance to the knockout stage. The knockout stage is a 16 team single elimination tournament, with a bronze medal game for semi final losers and classification games for the quarterfinal losers to determine fifth to eighth places.
Ең көп ұпай жинаған
2017 жылғы Еуробаскет турнирінің соңына дейін өткізілген барлық ойындарды есепке алып, іріктеу ойындарын есептемейміз. + Барлық кездердегі ең көп ұпай жинаған 10 ойыншы (жалпы) ОйыншыҰпайларОйналған ойындарОрташа ұпай көрсеткіші Пау Гасол 1,1835820.4 Тони Паркер 1,1046816.2 Дирк Новицки 1,0524921.4 Никос Галис 1,0303331.2 Камил Брабенек 9486215.3 Мики Беркович 9175118.0 Хуан Антонио Сан Эпифанио "Эпи"8895815.3 Эмилиано Родригес 8645515.7 Радивой Корач8443424.8 Станислав Кропиляк7695514.0 Панагиотис Яннакис7695813.3
Counting all games played through the end of EuroBasket 2017, and not counting qualification games. + List of All Time Top 10 Scorers (Overall)PlayerPoints ScoredGames PlayedScoring Average Pau Gasol 1,1835820.4 Tony Parker 1,1046816.2 Dirk Nowitzki 1,0524921.4 Nikos Galis 1,0303331.2 Kamil Brabenec 9486215.3 Miki Berkovich 9175118.0 Juan Antonio San Epifanio "Epi"8895815.3 Emiliano Rodríguez 8645515.7 Radivoj Korać8443424.8 Stanislav Kropilák7695514.0 Panagiotis Giannakis7695813.3
Ойын бойынша ең жоғары орташа ұпай
2017 жылғы Еуробаскет аяғына дейін өткізілген барлық ойындарды есепке алып, іріктеу ойындарын есептемейміз. + Барлық кездегі үздік 10 ұпай жинаған ойыншылар тізіміОйыншыАталған ұпай саныОйналған ойындарОрташа ұпай саныНикос Галис1,0303331.2Радивой Корач8443424.8Луол Денг123524.6Эдди Терраса220924.4Сабахуддин "Дино" Билалович217924.1Дражен Петрович6042623.2Денис Шрёдер2711222.6Рик Смитс154722.0Мичислав Млынарски4822221.9Майкл Джекель3471621.6
Counting all games played through the end of EuroBasket 2017, and not counting qualification games. + List of All Time Top 10 Scorers (By Average)PlayerPoints ScoredGames PlayedScoring Average Nikos Galis 1,0303331.2 Radivoj Korać8443424.8 Luol Deng 123524.6 Eddy Terrace 220924.4 Sabahudin "Dino" Bilalović 217924.1 Dražen Petrović6042623.2 Dennis Schröder2711222.6 Rik Smits 154722.0 Mieczysław Młynarski4822221.9 Michael Jackel 3471621.6