Кіріспе

Marvel Comics-тің ойдан шығарылған кейіпкері, супергерой.

Соғыс машинасы – Marvel Comics баспасынан шыққан американдық комикстерде пайда болатын супергерой. Оны Дэвид Мишелини, Джон Бёрн және Боб Лейтон «Темір адамға» көмекші кейіпкер ретінде жасаған. Алғаш рет «Темір адам» комиксінің 118-шы санында (1979) пайда болды және 169-шы санында (1983) «Темір адам» бронясын киіп супергеройға айналды. Содан бері Соғыс машинасы тәуелсіз супергерой ретінде қалыптасып, «Темір адам» комикстеріндегі кейіпкерлерінен бөлек, бірнеше жеке серияларда да пайда болды. Соғыс машинасы – Джеймс Руперт «Роди» Родстың Соғыс машинасының бронясын алғаннан кейін қабылдаған лақабы. Ол – әскери қызметтен өткен ветеран және ұшқыш, алғаш Тони Старк үшін жұмыс істей бастады, кейін ол «Темір адам» екенін біліп, Старк қабілетсіз болғанда оның орнын басты. Кейін Старк Родске Соғыс машинасының бронясын сыйлады. Бұл кейіпкер – негізгі комикстердегі ең алғашқы афроамерикандық супергеройлардың бірі. Оның нәсілі, әскери тәжірибесі және моральдық принциптері жиі Тони Старкпен салыстыру үшін және «Темір адам» оқиғаларының тақырыптарын басқа көзқараспен талдау үшін қолданылады. Соғыс машинасы – Кэрол Денверстің басты сүйіктісі, ал оның көптеген басқа да көмекші кейіпкерлері мен жаулары «Темір адам» кейіпкерлерімен ұқсас. Соғыс машинасы екі «Соғыс машинасы» томының (1994–1996 және 2009–2010), сондай-ақ «The Crew» (2003), «Iron Man 2.0» (2011) және «Iron Patriot» (2014) сияқты басқа да оқиғалардың басты кейіпкері болды. «Соғыс машинасының» бейнесі Marvel кино әлемінде де пайда болды, оны Терренс Ховард «Темір адам» (2008) фильмінде, ал Дон Чидл кейінірек сомдады.

20 ғасыр

Джеймс Роудс жазушы Дэвид Мишелини мен суретшілер Джон Бёрн және Боб Лейтонмен бірге жасалған. Роудс алғаш рет 1979 жылғы «Темір адам» комиксінің 118-шы нөмірінде Тони Старктің досы ретінде пайда болды және Старктің жеке тікұшақ пилоты қызметін атқарды. Көптеген комикстер мен мәдениетте ақ және қара терілі кейіпкерлерден құралған жұптар жиі кездесе бастады. «Темір адам» комиксінде мұндай жағдай Роудстың пайда болуына дейін орын алмаған. 1970 жылғы «Темір адам» комиксінің 21-ші нөмірінде Эдди Марч атты афроамерикалық кейіпкер «Темір адамның» мұрагері ретінде таныстырылды, бірақ ол ауыр жарақат алып, «Темір адамның» серігі ретінде танылуға дейін комикстен шығарылды. Алғашқы рет пайда болғаннан кейін Роудс 1979 жылы жарық көрген комикстерде Джастин Хаммерді жеңуге «Темір адамға» көмектесті. 1981 жылғы «Темір адам» комиксінің 144-ші нөмірінде Роудс маңызды рөлде таныстырылды, онда Тони Старкпен қарым-қатынасы және Вьетнам соғысы кезінде қалай танысқандары баяндалды. Осы бейне Роудсты «Темір адамның» тарихындағы маңызды кейіпкерге айналдырып, оның рөлін Marvel комиксіндегі қара терілі кейіпкерлерге қарағанда жоғарылатты. Денни О’Нил «Темір адам» комиксінің авторы болған кезде, ол Роудстың пайдасына Старкті рөлінен толығымен шығарып тастады. Роудс алғаш рет 1983 жылғы «Темір адам» комиксінің 169-шы нөмірінде «Темір адамның» бронясын киіп көрсетілді, ол мас және жеңілген Тони Старк орнына жаумен күресуге мәжбүр болды. Ақ терілі кейіпкерді қара терілі супергеройдың алмастыруы сол кезде сирек кездесетін жағдай еді, DC Comics жақында ғана О’Нил жасаған Джон Стюарт кейіпкерімен ұқсас өзгеріс жасауға тырысты. Осы өзгерістен кейін О’Нил Старктің алкоголизмге ұшырағанын және Роудстың «Темір адамның» бронясын және атағын қабылдағанын көрсетті. Бұл өзгерістер оқырмандардан әртүрлі пікірлер тудырды, себебі Роудстың «Темір адам» рөліндегі тәжірибесі мен білімі жеткіліксіз болды. Комикстің барысында «Темір адам» сериясы негізінен Роудсқа бағытталды, ал Старктің жазылуы екінші планда қалды. Сондай-ақ, бұл комиксте Роудстың Старк емес, «Темір адам» рөлінде көрсетілген «Құпия соғыстар» атты кроссовер оқиғасы да болды. Старк 1985 жылғы «Темір адам» комиксінің 200-ші нөмірінде «Темір адам» рөлін қайтадан иеленді. 1988 жылғы «Темір адам» комиксінің «Қарулар соғысы» атты оқиғасында Роудс «Темір адам» технологиясын қолға түсіргендермен күресуге арналған миссиясында «Темір адамға» серік болып жүрді. Роудс 1992 жылғы «Темір адам» комиксінің 284-ші нөмірінде Старктің орнын қайтадан басты, ол уақытша анимациялық ұйқыда болған кезде. Ол осы кезде «Соғыс машинасының» бронясын қолдана бастады және Старк келесі жылы 289-шы нөмірде оралғанға дейін «Темір адам» рөлінде жалғастырды. «Соғыс машинасының» бронясын сақтап, Роудс жаңа супергерой ретінде танылды – «Соғыс машинасы». Кейін ол 1993 жылғы «Авангерлер Батыс жағалауы» комиксінің 94-ші нөмірінен бастап пайда болды, бірақ серия көп ұзамай аяқталды. «Темір адам» комиксінің авторы Лен Камински Роудсқа «Соғыс машинасының» бронясын тұрақты түрде беруді жоспарламаған, бірақ редактор Нел Йомтов оны жақсы қабылдағаннан кейін талап етті. «Соғыс машинасы» 1990-шы жылдардағы белгілі кейіпкерлердің қатал және зорлыққа толы антигеройлық нұсқаларының бірі болды. Камински мен Скотт Бенсон жазған және Габриэль Гекко салған «Соғыс машинасы» #1 (1994) комиксі жарық көрді. Бұл комиксте Деатлок пен Кейбл де екінші пландағы кейіпкерлер ретінде пайда болды және екі жыл ішінде жиырма бес нөмірден тұрады. «Соғыс машинасы» Африка және континенттің саясатына қатысты оқиғамен таныстырылды, бұл Сомали, Руанда және Либерия азаматтық соғыстары туралы кеңінен хабарланғаннан кейін Батыстың осы тақырыпқа қызығушылығын көрсетті. 15-ші нөмірден бастап (1995) ғарышкерлер мен уақыт саяхаттарына қатысты фантастикалық әдебиетке назар аударылды. Роудсқа осы серияда «Темір адамнан» ерекшелену үшін шетелдік симбиоттық бронь берілді, бірақ бұл өзгеріс ұзаққа соқпады. Сериал қаржылық қиындықтар кезінде Marvel компаниясының үлкен қайта ұйымдастырылуы кезінде аяқталды. «Соғыс машинасы» комиксі аяқталғаннан кейін Роудс екінші пландағы кейіпкерге айналды.

21 ғасыр

2003 жылы Кристофер Прист пен Джо Беннетттің қысқа ғана өмір сүрген "The Crew" сериясында War Machine басты кейіпкер ретінде пайда болды. Осы рөлде ол алғаш рет Iron Man-нен толыққанды бөлініп, өзінің қару-жарағының бөліктерін сатты. Кейіннен ол "Sentinel Squad ONE" мини-сериалында да көрінді. 11 қыркүйек шабуылдарынан кейін терроризмге қарсы күрес көркем әдебиетте маңызды тақырыпқа айналғанда, War Machine бірте-бірте маңызды қосымша кейіпкерге айналды. Старктің Marvel әлеміндегі орталық рөлі, сондай-ақ Родстың өзінің әскери өмірі War Machine-нің беделін арттырды. 2008 жылғы "Secret Invasion" оқиғасы барысында жазушы Кристос Гейдж "Iron Man: Director of S.H.I.E.L.D." комиксінің 33-35-ші нөмірлерін жазды, онда War Machine Iron Man-нің орнына басты кейіпкер болды. Екінші "War Machine" сериясы 2009 жылдан 2010 жылға дейін бір жыл бойы жарық көрді, сюжеті бірінші сериясының африкалық арқасына ұқсас болды, бірақ оқиға Таяу Шығыста өрістеді, бұл Ауғанстандағы және Ирактағы соғыс кезінде аймаққа американдықтардың қызығушылығын көрсетті. War Machine кейіпкер фильмге бейімделгеннен кейін, 2008 жылдан бастап кеңінен танылды. Ол сол жылы басталып, 2012 жылға дейін жалғасқан "The Invincible Iron Man" комикстер сериясында маңызды рөл атқарды. Бұл серияда жазушы Мэтт Фракшн Родсты War Machine ретінде әскери қызметке қабылдады. Родстың келесі жеке сериясы "Iron Man 2.0" (2011) болды. Содан кейін Родс "Iron Patriot" кейіпінде қайта таныстырылды, бұл кейіпкердің фильмдегі бейнесіне енгізілген өзгерістерді көрсетеді. 2014 жылы Алес Кот жазған және Гарри Браун салған "Iron Patriot" саяси триллері жарық көрді. Marvel-дің 2016 жылғы "Civil War II" оқиғасы аясында Родстың кейіпкері оқиғаның маңыздылығын көрсету үшін өлтірілді. Бұл шешім, оқиғалық нәтижесінің болмауы және Marvel-дің басты емес ақ нәсілді кейіпкерлерінің біреуін өлтіру таңдауы себепті, көп дау тудырды. Кейіпкер 2018 жылы "Invincible Iron Man" комиксінің 600-ші нөмірінде қайта тірілді.

Жеке тұлға және ынталандыру

Родс Старкқа қарағанда моральдық тұрғыдан жоғары, ол директорлар кеңесінің қарсылығына қарамастан, Старк Индустриясын ядролық технологиядан айырды және заңдылықтарды ескермей шетелдік мемлекеттерге қарсы шаралар қолданды. Ол өзгелердің кеңесіне қарамастан, дұрыс деп санайтын істерді істейді және "еркіндік пен махаббат" идеалдарына сенімді. Старктің өршіл тәсіліне қарағанда, ол басқа кейіпкерлерге сенуге дайын. Оның мінезінің осы жағы 2014 жылғы "Темір Отаншыл" (Iron Patriot) сериалында ерекше атап көрсетілді, онда оның моральдық парызы сезімі отбасына деген жауапкершілігімен салыстырылды.

Тақырыптар мен мотивтер

War Machine – тарихи түрде ақ түсті кейіпкерлерді қалыпты деу арқасында бейнелеген, бірақ нәсілдік азшылықтардың өмірін немесе көзқарастарын мағыналы түрде көрсетпеген жанрдағы афроамерикалық супербатыр. Родстың шығу тегі – геттодан шығып, әскерге қатысқан қара нәсілді жігіт, 1970-ші жылдардың соңында афроамерикалықтардың жеке күш-жігері арқылы өзін жақсартуы керек деген консервативті пікірді көрсетеді, сондай-ақ әскер – бұл нәсілге емес, қабілетке негізделген жетістікке жету орны екенін білдіреді. Оның Темір адам рөлін сәтті атқара алмауы, сондай-ақ, биліктің күрт өсуі нәсілдік азшылықтарға зиян келтіреді деген консервативті сенімді көрсетті. Керісінше, оның Старк Индустристің бас директоры және 1992 жылы Темір адам рөлінде екінші рет жұмыс істеуі афроамерикалықтардың танымал мәдениетте бейнеленуіне көбірек қабылдаушылық танытты. Бұл бейне Родсты Старкпен теңестіріп, оны қабілетті бас директор және өз алдында ерлік көрсетуші ретінде бейнеледі. Родс Темір адамның басты кейіпкері болғанда, ол Старк сияқты көптеген қиындықтарға тап болды және көптеген тақырыптар зерттелді. Родс осы мәселелерді басқа көзқараспен зерттеуге мүмкіндік берді, Старктің Темір адамымен байланысты реализмнен өзгеше, және оның көзқарасына оның афроамерикалық болмысы әсер етті. 1990-шы жылдары Родс бірнеше афроамерикалық кейіпкерлердің бірі болды, оның комикстері афроамерикалық мәдениетімен байланысты суреттерді қамтыды. Басқа қара Marvel кейіпкерлері сияқты, Falcon және Cloak сияқты, Родстың нәсілі оның кейіпкерін анықтайтын немесе қақтығыстың себебі ретінде нақты айтылмаған. Родстың Старкпен қарым-қатынасы бақылау мен өздігінен әрекет ету идеяларын тудырады. Старк Родстың киетін бронясын басқарады, және бұл Родстың денесінің бір бөлігі ретінде кибернетикалық түрде орнатылған кезде одан да айқын болады. Родстың Темір адам бронясын киген алғашқы кездері ол өз жеке басын көрсету үшін өздігінен әрекет етудің орнына Старктің Темір адамы болып көрінді. Бұл Родс жеке серия алғанда біршама түзілді, бірақ кейіпкердің мәні оның жеке басын Темір адаммен байланыстырады. Олардың қарым-қатынасында нәсілдік аспекті де бар, өйткені Родстың тағдырын басқаратын адам – Старк ақ нәсілді. Осыған қарамастан, екеуінің арасындағы нәсілдік қақтығыс туралы нақты айтылмаған. Соғыс машинасының авторы Лен Камински жаһандық адам құқықтары мен либералдық интернационализмге қатысты тақырыптарға назар аудару арқылы ауыр қаруланған кейіпкердің зорлық-зомбылық бейнесіне қарсы тұруды көздеді. Ол бұл шешімді былай түсіндірді: "Бұл кейбір адамдарды бұрыс себептермен қызықтырып, оларды ойландыруға мүмкіндік береді". Родстың жауапкершілік сезімі Старкпен салыстырылады. Оның солдат ретіндегі өткені 2000-шы жылдары АҚШ-тың даулы Ирак соғысына қатысқан кезде маңызды болды, және кейіпкер осындай соғыстарға қатысты идеяларды зерттеу үшін пайдаланылды.

Қосалқы кейіпкерлер

Родс бастапқыда Тони Старкқа көмектесетін кейіпкер ретінде жасалған. Олар достық қарым-қатынаспен бастады, бірақ Родстың суперқаһарман статусына бейімделуіне байланысты олардың арақатынасы шиеленісіп, уытты болды. Родс Соғыс машинасының бронясын пайдалануға үйренгеннен кейін, олардың бірлескен тәжірибесі сенімділікке әкелді және Родс Старктің ең жақын одақтастарының біріне айналды. Родс Старктің көптеген жауларымен, соның ішінде Мандарин, Радиоактивті Адам және Күндоппен күресті. Соғыс машинасы Старктің бірнеше одақтастарын, Сузи Эндо мен Бетани Кейб сияқты, өзінің демеуші кейіпкерлері ретінде қабылдады. Ол Парнелл Джейкобс, Гленда Джейкобс және Джейк О сияқты жаңа серіктестермен де одақ құрды. Парнелл Джейкобс, Родстың досынан жауына айналған, Соғыс машинасының бронясын сатып алып, оны жалдамалы әскер ретінде пайдаланды. Ол Родстың оны одақтас ретінде шақырғаннан кейін, Соғыс машинасының бронясымен тәжірибесі болғандықтан, «Соғыс машинасы» екінші томында қайта пайда болды. «Соғыс машинасы» атауын «Жазалаушы» да қолданды, ол «Жазалаушы: Соғыс машинасы» лимиттік сериясында броняны иеленді. Ол Старк Энтрпрайзес компаниясының баспасөз хатшысы Марси Пирсон және Старктің бұрынғы сүйіктісі Рей ЛаКост сияқты басқа кейіпкерлермен де қарым-қатынаста болды. 2014 жылғы «Iron Patriot» сериясында Родстың әкесі Терренс және оның қызы Лайла маңызды демеуші кейіпкерлер болып табылады. Соғыс машинасының бейімделулері әртүрлі анимациялық телесериалдарда Железді Адамға көмектесетін кейіпкер ретінде немесе басқа Marvel супербатырлары туралы бағдарламаларда қонақ ретінде пайда болды.