Кіріспе
Marvel Comics-те екі ғарыш нәсілінің арасындағы ойдан шығарылған соғыс – "Кри-Скрулл соғысы". Бұл сюжетті Рой Томас жазған, ал суреттерін Сал Бушема, Нил Адамс және Джон Бушема салған. Оқиға алғаш рет Marvel Comics комиксінің "Авангерлер" #89–97 (1971 жылдың маусымы – 1972 жылдың наурызы) санында жарияланды. "Кри-Скрулл соғысы" ғарыштық ауқымдағы жұлдызаралық соғыс, көптеген кейіпкерлердің қатысуы, метафора мен аллегорияның (мысалы, Джозеф Маккарти және HUAC, сондай-ақ араб-израиль соғысы) қолданылуы және кейіпкерлер (және "Авангерлер") үшін жылдар бойы жалғасқан Визион мен Скарлет Уитч арасындағы махаббат оқиғасының басталуымен ерекшеленеді. "Кри-Скрулл соғысы" сыншылар тарапынан өз кезеңінің ең маңызды туындысы деп есептеледі және бұл 1969 жылы "X-Men" комиксінен бастау алған Томас пен Адамстың бірлескен жұмыстарының шыңы болып табылады.
The "Kree–Skrull War" is a story arc that was written by Roy Thomas, and drawn by Sal Buscema, Neal Adams, and John Buscema. The story was originally published in the Marvel Comics comic book title Avengers #89–97 (June 1971 – March 1972). The "Kree–Skrull War" is notable for its cosmic scope of interstellar warfare, enormous cast of characters, use of metaphor and allegory (for instance, to Joseph McCarthy and HUAC and the Arab–Israeli War), and the introduction of the Vision–Scarlet Witch romance, which became an ongoing theme for the characters (and the Avengers) for years to come. The "Kree–Skrull War" is considered by critics to be a highlight of its era, and is the culmination of a string of notable Thomas–Adams collaborations from this period, which began with their run on X Men in 1969.
Жариялану тарихы
Жазушы Томас сюжетті жазуда ешқандай "басты жоспары" болмағанын мойындайды, тек екі "ашкөз, галактиканы шарлап жатқан нәсіл" алыс ғарышта соғысып, олардың қақтығысы Жерге таралып, планетамызды Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Тынық мұхитындағы бір арал сияқты қылғалы тұрған еді дейді. Осы тұрғыда Томас Реймонд Ф. Джонстың 1952 жылғы "Бұл арал жері" романынан шабыттанды. 2000 жылы, "Кри–Скрулл соғысының" алғашқы жариялануынан шамамен отыз жыл өткен соң, Marvel бүкіл сюжеттік желінің саудалық жинағын шығарды. 2020 жылғы Empyre оқиғасының бөлігі ретінде, "Эмпирге жол: Кри/Скрулл соғысы" #1 атты алдын ала бір томдық екі түрдің арасындағы мыңжылдықтар бойына созылған қақтығыстың бастауын егжей-тегжейлі баяндайды.
Сюжет
Крий батыры Капитан Марвел, балама өлшемдегі Теріс аймақта ұзақ уақыт болғаннан кейін Жерге келді, бірнеше супергеройлар тобының мүшелері – Кептер, Қызыл Сиқыршы және андроид батыр Көрініс, сондай-ақ Мар-Велл (батырдың нағыз аты) және оның кейде серігі Рик Джонстың көмегімен тұтқынға алынды. Кейін ол осы кезеңде Скрулл ханшайымы Аннельден бала сүйгені белгілі болды. Бұл қажет, себебі Мар-Велл Теріс аймақта апталар бойы болғаннан кейін, қасақана зиянды мөлшерде радиацияны сіңіріп алды, емделмесе, ол өлімге алып келеді. Ғалымның көмегімен Көрініс Мар-Веллден артық радиацияны сығырып алды. Флэшбэк көрсеткендей, "Төрт кереметтің" штаб-пәтері – Бакстер ғимаратынан дабыл естілді. "Төрт керемет" ғимаратқа келді және Рид Ричардс жасаған Теріс аймаққа порталды пайдаланып, Рик Джонсты "молекулаларды бөлісу" қажеттілігінен босатуға тырысып жатқан Мар-Веллді тапты (бірдей кеңістікте, Жерде және Теріс аймақта тұтқындалған бірін алмастыра отырып). Мар-Велл сәтті болды, бірақ аймаққа портал ашық тұрғанда, "Төрт керемет" Аннихилус деген жанұяны Теріс аймақтан қашып кетуіне кедергі келтіруге мәжбүр болды. Мар-Велл бұл мүмкіндікті пайдаланып, "Төрт кереметтің" квинджетін ұрлады, ол "Төрт керемет" Кри батыры зиянды мөлшерде радиацияны сіңіріп алғанын түсінгенде, іздеп тапты. Флэшбэк аяқталды, содан кейін топқа Мар-Веллді тұтқындап, қашып кеткен робот-Сентри шабуыл жасады. "Төрт кереметтің" бұрынғы әріптесі Кэрол Денверс Мар-Веллді сұраққа алып жатыр. "Төрт керемет" өздерінің мүшесі Голиафтың шақыруына жауап берді, ол Джанет Пим, сондай-ақ Азу деп аталатын апаттық сигнал алғанын хабарлады. Оның күйеуі және әріптесі Генри Пиммен бірге олар мұзды айдағы зерттеу базасына кемемен бара жатыр, мұнда мұнай барлаудың қоршаған ортаға тигізетін әсерін зерттеу үшін. Екеуі де жасыл аралды тауып, оны Сары Жакет және Азу ретінде зерттей бастады. Сары Жакет шындықты біліп, Аралға жетпей тұрып, Азуды итеріп жіберді. Ол жоғалып кеткен кезде, Азу өз кезегінде Голиафты шақырады. "Төрт керемет" келді және оларға тағы да Сентри шабуыл жасады, оған гипнозданған Голиат көмектесті. "Төрт керемет" Голиафты жеңді, бірақ Сентриді тоқтатып, Кептерден басқа барлығын тұтқындады. Кінәлі Ронан Айыптаушы екені анықталды, ол енді Кридің заңнан тыс адамы. Ронан "Атавус жоспарын" бастады, ол Жерді Скруллдарға қарсы соғыста база ретінде пайдалану үшін тарихқа дейінгі уақытқа қайтаруды көздеді. Ронан кейіпкерлерге базадағы ғылыми зерттеушілердің және Генри Пимнің қазір Джанет Пимді аңсайтын үңгір адамдарына айналғандығын көрсетті. Кептер келді және шабуыл жасады, ал Ронан Скруллдардың Кридің Хала планетасына шабуыл жасауы туралы хабарланған кезде шайқасты аяқтады. Мақсатсыз болғандықтан, Сентри өзін-өзі жойды. "Төрт керемет" және Мар-Велл қалпына келді және Пим мен басқа ғалымдардың, қоршаған орта сияқты, қалыпты жағдайға оралғандығын білді. Мар-Веллдің бар екендігі ғалымдар өздерінің куәлік еткендері туралы билік органдарына хабарлағанда ашылды және сенатор Х. Уоррен Крэддок басқаратын "Шет елдік әрекеттер жөніндегі комиссия" құрылды. "Төрт керемет" тыңдауға қатысуға келісті, бірақ ол Мар-Веллді беруден бас тартқанда тоқтатылды. "Төрт керемет" Мар-Веллді Денверспен жеке фермаға баруға шақырады, бірақ S.H.I.E.L.D-дің Ник Фьюри қуып жүрсе де, қашып кетті. "Төрт керемет" жұртшылықтың ашулы мүшелерімен жұмыс істейді, олар "Төрт кереметтің" сарайына шабуыл жасап, ғимаратты бұзып-тозып жібереді. "Төрт кереметтің" капитаны Америка, Темір Адам және Тор сарайға қайтып келді және команданың мінез-құлқына байланысты, енді команда толығымен таратылғанын жариялады. Кептер, Қызыл Сиқыршы және Көрініс Мар-Веллді тексеруге шешім қабылдады, бірақ сол жерде оларға үш сиыр сияқты көрінетіндер шабуыл жасады. Сиырлар энергия сәулелерін жіберіп, Көріністің көзге көрінбейтін және қозғалмайтын күйге түсуіне себеп болды. Кептер және Қызыл Сиқыршы сиырлар Үш кереметтің үш мүшесіне айналған кезде тұтқындалды, содан кейін олардың шын мәнінде Скруллдар екені белгілі болды, Кридің ежелгі жауы. Сонымен қатар, Денверс Мар-Веллді ол тапқан Скрулл кемесіне алып барды және Мар-Веллді "Омни-толқын проекторы" құруға көндірді, бұл Кри еместердің қолында өлімге әкелетін қару болып табылады. Алайда Мар-Велл алдауды көре алады (ешбір адам, тек Скруллдар оның шын есімін біледі) және құрылғыны жояды, бірақ оны Денверс тұтқындады (қазір ол шын мәнінде Супер Скрулл екені анықталды) және Кептер және Қызыл Сиқыршымен бірге Жерден шығарылды. Жарақат алғанмен, Көрініс "Төрт кереметтің" сарайына оралады, онда негізгі мүшелері – Капитан Америка, Темір Адам, Тор және Генри Пим (қазір бастапқы Адам құпиясымен) жиналды. Адам өзін микроскопиялық өлшемге дейін кішірейтеді және Көріністің ішіне кіріп, андроидті жөндеуге қабілетті. Адам кетеді және қалпына келген Көріністі сұраққа алып, "Төрт кереметтің" ыдырауына Скруллдардың (бұрын сиырлардың кейпінде) себеп болғанын анықтайды. Төрт "Төрт керемет" Скруллдарды тауып тұтқындайды және олардың сұраққа алуынан, олардың бұрын Жерге келген және "Төрт кереметпен" шайқасқан төрт экспедициялық топтың үш мүшесі екенін анықтайды. "Төрт кереметке" сенатор Крэддок жіберген үш Мандроид шабуыл жасайды, олардың бағынышсыздықтары үшін батырларды ұстауға тырысады. Темір Адам (құпияда Тони Старк) Мандроидтарды жобалаған және олардың бронясын электрлік разрядпен жүктеді. Сонымен қатар, Инумандық Тритон келді, "Төрт кереметті" таба алмады және олардың билеушісі Қара Бөлтікті табуға көмектесу үшін "Төрт кереметке" жүгінеді, себебі оның бауыры Максимус Ақылсыз олардың Атиллан елдерінде билікке ие болды. "Төрт керемет" Тритонға көмектеседі және Қара Бөлтікті тауысқаннан кейін, Инумандықтармен Атилланға барады. Максимус Кримен одақтас болғаны және билікке ие болу үшін Кри технологиясын халықты бақылау үшін пайдаланады, оларды Скруллдарға қарсы соғыста әскер ретінде пайдалануды жоспарлайды. "Төрт керемет" Максимусты және оның қол астындағыларын жеңіп, Қара Бөлтікті билікке қайта орналастырғаннан кейін, өз серіктерін құтқару мақсатымен Скрулл кеңістігіне (Голиафпен бірге) кетеді. Мар-Велл Скрулл империясының ортасына алынып, тұтқынға алынған "Төрт кереметтің" өлімге кесілетінін естігеннен кейін, тағы бір "Омни-толқын проекторын" салуға мәжбүр болады. "Төрт керемет" Скрулл кеңістігіне келіп, Мар-Велл проекторды пайдаланатындықтан, шектеулі уақытқа босатылған Рик Джонсты Теріс аймаққа қайтаруға қарсы тұрып, шетелдік флотты ұстап тұрады. Рик Теріс аймақтан Кридің Жоғары Интеллектуалды билеушісі құпия күштерді (Тағдыр күшін) Рик Джонста ашады, ол "Төрт кереметпен" бірге Скруллдарға қарсы Алтын ғасыр батырларын жібереді, содан кейін соғыс аяқталады. Тағдыр күші сонымен қатар Жердегі сенатор Крэддокты оның нағыз Скрулл түріне қайтарады, ол Жерге келген экспедициядан төртінші Скрулл екенін көрсетеді және ашулы халық оны өлтіреді. Батырлар Жерге оралып, нағыз сенатор Крэддок табылып, "Төрт кереметтің" беделі қайта жаңартылады. Жасырын супергеройлар тобы – "Нұрландырушылар" Кри және Скрулл империяларына барып, оларға Жерді олардың соғысына араластыруға жол берілмейтінін ескертеді.
Жалғасы
Қосымша оқиға "New Avengers: Illuminati" (том 2) №1–5 (2007 жылдың ақпаны – 2008 жылдың қаңтары) нөмірлерінде жарияланды, онда Железді Адам соғыстан кейін өзі, Қара Болт, Мистер Фантастик, Профессор Х, Намор және Доктор Стрэнджден құралған командасының оқиғалары баяндалады. Олардың пікірінше, егер олар бірге жұмыс істегенде, бұл команда Жердің соғысқа қатысуын болдырмауға қабілетті ақпаратқа ие болған. №1 нөмірде топтың Крий-Скрулл соғысынан кейін көп ұзамай Скрулл императоры Доррекпен болған сәтсіз кездесуі суреттеледі. №5 нөмірде Железді Адам Электра Скруллдың денесін топқа әкеледі. Содан кейін оларға Суперскруллдар тобы шабуыл жасайды, олардың арасында Қара Болттың кейіпкерін сомдаған да бар еді. Бұл нөмір Крий-Скрулл соғысын "Құпия шабуыл" атты жалғасып жатқан кроссоверлік сюжеттік желісімен байланыстырады.
Тіркелу
Риктің оқиға соңындағы ерекше күшінің мәні "Ағайындылар мәңгілік" комиксінде ашылады, онда ол "Тағдыр күші" деп аталады, ол адамның мүмкіндіктерінің ең жоғары дәрежесі болып табылады, және дағдарыс кезінде осы күшті басқа да Ағайындылар көрсетеді. "Капитан Американың қайта жаралуы" оқиғасында, Капитан Америка Қызыл бас сүйек жасаған қару арқылы уақыт бойынша кездейсоқ секіріп жүргенде, Крий-Скрулл соғысы кезінде болған қысқа сапарында, ол өзін және Көріністі қақтығыстан оқшаулауға мүмкіндік алып, Көрініске хабар жеткізеді, оны Көрініс еске түсіру уақыты келгенше саналы естелігінен 'жояды', бұл Капитан Америкаға тарихты өзгертпей қазіргі уақытпен байланысуға мүмкіндік береді. "Marvel Team Up" #5 комиксінде Өрмекші адам мен Көрініс Крий-Скрулл соғысынан келген Скрулл тыңшысының Көріністің ми толқындарына араласып жатқанын біледі.
Теледидар
Крий-Скрулл соғысы "Күміс серфер" анимациялық сериалына бейімделуге жоспарланған, бірақ 1998 жылы шоу тоқтатылғаннан кейін соғыс ешқашан көрсетілмеді. "Супербатырлар отряды" сериалының екінші маусымында Капитан Марвел Крий және Скруллдар арасындағы бейбітшілік конференциясы барысында жоғалып кетті, бұл отрядты тергеуге итермеледі. Скруллдар отрядты тұтқындағаннан кейін, Соколдың козыр картасы – Скарлет Ведьма Крий мен Скруллдар арасындағы соғысты аяқтады және нағыз Таносты жеңді, бірақ Танос қашып құтылды. Крий-Скрулл соғысы "Аңсатушылар: Жердің ең күшті батырлары" анимациялық сериалының екінші маусымында бейімделді.
Фильм
Капитан Марвел Крий-Скрулл соғысының мифологиясын көрсетеді. Фильмде бұл қақтығыс бір жақты болып бейнеленген, Скруллдар Крийлердің геноцидтік соғысының құрбандарына айналады. Крий Мар-Велл өз халқына қарсы шығып, Скрулл босқындарының Крий күштерінен қашуына көмектесу үшін Жерге келеді. Кэрол Денверсті Крийлер Скруллдармен соғысу үшін миын жуған. Ол шындықты білгеннен кейін, бұрынғы билеушілеріне қарсы шығып, Скруллдарға жаңа мекен табуға көмектеседі.