Кіріспе

Колледж футболы – колледждер мен университеттердегі әуесқой студент-спортшылар командалары ойнайтын американдық/канадтық футболдың колледждік ережелер нұсқасы. Гридер футболы әуесқой деңгейінде ойналады. Колледж футболы – университеттер мен колледждердегі әуесқой студент-спортшылар командалары ойнайтын гридер футболы. АҚШ-та гридер футболының танымалдылығы алғаш рет колледж жарыстары арқылы артты. Жалпы гридер футболы сияқты, колледж футболы да АҚШ және Канадада ең танымал. АҚШ-та колледж футболын басқаратын бірыңғай орган болмаса да, көптеген мектептер, әсіресе жоғары деңгейдегілер, NCAA мүшелері болып табылады. Канадада университеттер үшін U Sports колледж футболы жарыстарын басқарады. Канадалық колледждер атлетикалық қауымдастығы (колледждер үшін) футбол және басқа спорт түрлерін басқарады, бірақ гридер футболын емес. Мексика, Жапония және Оңтүстік Корея сияқты басқа елдер де колледж футбол лигаларын өткізеді, бірақ қолдау деңгейі шамалы. Солтүстік Америкадағы көптеген басқа ірі спорт түрлерінен айырмашылығы, американдық немесе канадтық футбол үшін ресми екінші лигалар мен фермалық ұйымдар жоқ. Сондықтан колледж футболы американдық және канадтық футболдың екінші деңгейі болып саналады; жоғары мектептердегі бәсекеден жоғары, бірақ кәсіби бәсекеден төмен. АҚШ-тың кейбір аймақтарында, әсіресе Оңтүстік және Орта Батыста, колледж футболы кәсіби футболдан гөрі танымал. 20 ғасырдың көп бөлігінде колледж футболы кәсіби футболдан беделдірек деп есептелді. АҚШ-тағы гридер футболы жарыстарының екінші деңгейі ретінде көптеген колледж футболшылары кейіннен NFL немесе басқа лигаларда кәсіби карьерасын жалғастырады. NFL драфтында әр көктемде 224 ойыншы таңдалып, лигада ойнауға шарт ұсынылады, олардың басым көпшілігі NCAA-дан келеді. CFL және XFL сияқты басқа кәсіби лигалар да жыл сайын өздерінің драфттарын өткізеді, онда көптеген колледж ойыншылары таңдалады. Таңдалмаған ойыншылар да кәсіби құрамға ілігуге тырыса алады. Осы мүмкіндіктерге қарамастан, NCAA колледж футболшыларының шамамен 1,6% ғана NFL-де кәсіби түрде ойнайды.

Тарих

Кәсіби Ұлттық футбол лигасының (NFL) пайда болуынан кейін де колледж футболы АҚШ-та өте танымал. Колледж футболының таланты кәсіби лигадан әлдеқайда жоғары болғанымен, ірі колледждерді қолдайтын жанкүйерлердің көп саны ойынға қаржылық теңгерімділік әкеледі, I дивизион командалары – ең жоғары деңгейдегі командалар – үлкен стадиондарда ойнайды, олардың алтауының сыйымдылығы 100 000 адамнан аспайды. Көптеген жағдайларда колледж стадиондарында арқасы мен қолы бар жеке орындықтардың орнына қарапайым орындықтар қолданылады (бірақ көптеген стадиондарда орындықтармен қатар қарапайым орындықтар да бар). Бұл оларға кәсіби стадиондарға қарағанда бірдей аумақта көбірек жанкүйерлерді орналастыруға мүмкіндік береді, себебі кәсіби стадиондарда көбінесе жанкүйерлерге арналған қосымша мүмкіндіктер мен жайлылықтар қарастырылған. АҚШ колледждері мен университеттеріне тиесілі үш стадион ғана – Луисвилл университетіндегі L&N стадионы, Джорджия штаты университетіндегі Center Parc стадионы және Флорида Атлантика университетіндегі FAU стадионы – толығымен арқасы бар орындықтардан тұрады. NFL ойыншыларынан айырмашылығы, колледж спортшыларына NCAA жалақы төлеуге рұқсат бермейді. Колледждерге тек оқу ақысы, жатақхана және кітаптарды қамтитын спорттық стипендиялар сияқты ақшалай емес сыйлықтар беруге рұқсат етіледі. Бірақ NCAA-ның жаңа қағидаларына сәйкес, колледж спортшылары енді «аты, бейнесі және ұқсастығы» (NIL) келісімдерін жасаса алады, бұл олардың кәсіби карьерасын бастамас бұрын демеушілік алып, ақша табуға мүмкіндік береді.

Ұлыбритания мен Канададағы регби футболы

Қазіргі Солтүстік Америка футболының бастауы әртүрлі ойындардан басталады, олардың барлығы "футбол" деп аталады, және 19-ғасырдың ортасында Ұлыбританияның мемлекеттік мектептерінде ойналған. 1840 жылдары Регби мектебінің оқушылары допты алып, онымен жүгіре алатын ойын ойнай бастады, бұл спорт кейіннен регби футболы деп аталды. Ойынды сол жерде орналасқан британдық әскерлер Канадаға алып келді және көп ұзамай Канада колледждерінде ойнала бастады. Жазылған алғашқы футбол ойыны 1861 жылдың 9 қарашасында Торонто университетінің колледжінде өтті. Торонто университетінің студенттері қатысқан ойынға қатысушылардың бірі – Уильям Мюлок, кейін мектептің канцлері болды. Одан кейін университетте футбол клубы құрылды, бірақ сол кездегі ойын ережелері белгісіз. 1864 жылы Троица колледжінде, Торонто университетінің тағы бір колледжінде, Ф. Барлоу Камберленд және Фредерик А. Бетун регби футболына негізделген ережелерді жасады. Қазіргі заманғы Канада футболы 1865 жылы Монреальде британдық армия офицерлері жергілікті тұрғындармен ойнаған ойыннан бастау алған деп есептеледі. Ойын біртіндеп қолдаушыларға ие болды, ал 1868 жылы Монреаль футбол клубы құрылды, ол Канададағы алғашқы университет емес футбол клубы болды.

Американдық колледж футболы

Алғашқы ойындар Ұлыбританияда ойналатын дәстүрлі "мабфутбол" ойынына ұқсас болған сияқты. Ойындар 19-ғасырға дейін, колледжтерде футбол ойнала бастағанға дейін, көбінесе ұйымдастырылмаған күйде қалды. Әр мектеп өзінің футбол нұсқасын ойнады. Принстон университетінің студенттері 1820 жылдан бері "баллон" деп аталатын ойын ойнап келді. 1927 жылы Гарвардта "Қанды дүйсенбі" деп аталатын дәстүр қалыптасты, ол жаңа түлектер мен екінші курс студенттері арасындағы жаппай ойыннан тұрды. 1860 жылы қала полициясы мен колледж басшылары "Қанды дүйсенбіні" тоқтатуға келісті. Гарвард студенттері "Футбол күресі" деп аталатын, олар үшін аза тұту рәсімін өткізген, символдық тұлғаға аза тұтумен жауап берді. Билік бұл шешімде тұрақты болды, және Гарвардта футбол қайта ойналғанға дейін тағы он екі жыл өтті. Дартмут өзінің "Ескі дивизиондық футбол" деп аталатын нұсқасын ойнады, оның ережелері алғаш рет 1871 жылы жарияланды, бірақ ойын кем дегенде 1830 жылдарға дейін барып жетеді. Осы және басқа да ойындардың барлығы белгілі бір ортақ белгілерге ие болды. Олар көбінесе "жаппай" стильдегі ойындар болды, көптеген ойыншылар допты гол алаңына жеткізуге тырысты, көбінесе кез келген тәсілмен. Ережелер қарапайым болды, зорлық-зомбылық пен жарақаттар жиі кездесетін. Мұндай жаппай ойындардағы зорлық-зомбылық кеңінен наразылық туғызып, олардан бас тарту туралы шешім қабылдалды. Нью-Хейвен қаласының қысымымен Йель университеті 1860 жылы футболдың барлық түрлерін ойнауға тыйым салды.

Принстон Колумбия Йель Рутгерс

1869 жылғы 6 қарашада Ратгерс университеті, сол кезде Нью-Джерси колледжі деп аталған Принстон университетімен алғашқы жоғары оқу орнының футбол матчын өткізді. Бұл матч 21 ғасырдағы футболға қарағанда футболға көбірек ұқсады. Ол дөңгелек доппен ойналды және Ратгерс университетінің капитаны Уильям Дж. Леггет ұсынған, Футбол қауымдастығының алғашқы ережелеріне негізделген ережелер жиынтығы қолданылды. Бұл Англияның жеке мектептерінің бұрынғы оқушыларының әртүрлі мектептердің ережелерін біріктіруге жасаған алғашқы әрекеті болды. Матч Нью-Джерси штатының Нью-Брансуик қаласындағы Ратгерс алаңында өтті. Екі командада 25 ойыншыдан болды және олар қарсыластарының қақпасына допты соғып, гол соғуға тырысты. Допты лақтыруға немесе қолымен алып жүруге рұқсат етілмеді, бірақ ойыншылар арасында көптеген физикалық қақтығыстар болды. Алты гол соққан команда жеңімпаз деп жарияланды. Ратгерс 6:4 есебімен жеңіске жетті. Бір аптадан кейін Принстон қаласында Принстонның өз ережелері бойынша қайта матч өтті (бір ерекшелігі – допты ұшқында ұстаған кез келген ойыншыға «еркін соққы» берілуі, бұл Футбол қауымдастығының ережелерінен алынған еді; әділ соққы ережесі қазіргі американдық футболға дейін сақталды). Принстон 8:0 есебімен жеңді. Колумбия университеті 1870 жылы бұл серияға қосылды, ал 1872 жылға қарай Йель және Стивенс технология институты сияқты бірнеше мектептер жоғары оқу орындары арасындағы командаларды құрды. Матчтарда регби стиліндегі сопақ доптың орнына дөңгелек доп қолданылды. 1874 жылдың қазан айында Гарвард командасы регбиде Макгиллмен ойнау үшін тағы да Монреальге сапар шекті, онда олар үш рет жеңіске жетті. Регби футболы Англиядан Канадаға көшірілгендіктен, Макгилл командасы ойыншыға допты алып, қалаған кезде жүгіруге рұқсат беретін ережелер жиынтығы бойынша ойнады. Макгиллге тән тағы бір ереже – гол соққанда, қарсыластың қақпа сызығынан допты жерге тигізу (сол кезде гол зонасы болмаған), сондай-ақ голдарды есепке алу болды. Сол кездегі регби ережелерінде гол соғуға мүмкіндік беру үшін ғана гол соғылды. Егер соққы сәтті болмаса, гол соққан әрекет ешқандай ұпай бермейтін.

Гарвард Тюфтс, Гарвард Йель (1875)

Гарвард тез арада регби ойынына қызығушылық танытты және американдық футболда бұрын қолданылмаған "трай" (try) элементін пайдаланды. Кейіннен "трай" "тачдаун" деп аталатын ұпайға айналды. 1875 жылдың 4 маусымында Гарвард, Макгилл/Гарвард сайысына ұқсас ережелермен өтетін екі американдық колледж арасындағы алғашқы ойында Тафтс университетімен кездесті, нәтижесінде Тафтс 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ережелерге әр командадан 11 ойыншыны алаңға шығару, допты тебу немесе алып жүру арқылы жылжыту, ал допты ұстаған ойыншыны тоқтату ойынды тоқтату кіретін. Осы әрекеттер қазіргі футболдың заманауи нұсқасына дейін жетті.

Гарвард кейіннен өзінің басты қарсыласы Йельге шақыру жіберді, оған Йель келісім берді. Екі команда "Концессиондық ережелер" деп аталатын ережелер жиынтығы бойынша ойнауға келісті, онда Гарвард Йельдің футбол ережелеріне, ал Йель Гарвардтың регби ережелеріне кейбір жеңілдіктер жасады. Олар әр командада 15 ойыншымен ойнауға шешім қабылдады. 1875 жылдың 13 қарашасында Йель мен Гарвард алғаш рет кездесті, онда Гарвард 4:0 есебімен жеңіске жетті. Алғашқы "Ойын" (Гарвард пен Йель арасындағы жыл сайынғы жарыс осылай аталды) кезінде болашақ "американдық футболдың әкесі" атанған Уолтер Кемп 2000 көрерменнің арасында болды. Коннектикут штатының Нью-Британ қаласында туған Уолтер келесі жылы Йельге түсті. Ол Гарвардтың ойын стиліне деген құрметі мен Йельдің жеңілісіне байланысты қайғы арасында қысылып, Йельдің жеңілісін қайтаруға бел буды. Принстоннан келген көрермендер де ойынды өз үйлеріне алып кетті, ол тез арада футболдың ең танымал түріне айналды.

Уолтер Кэмп: Америка футболінің атасы

Уолтер Кэмп америкалық футболының дамуындағы ең маңызды адам ретінде кеңінен танылады.

Ұпай кестесі

+Тарихи колледж футболы ұпай жинау кезеңі Гол (тачдаун) Гол (филд гол) Реализация (қайтару) (төңкеріс) Қауіпсіздік Реализация қауіпсіздігі Қорғаныс реализациясы 1883 2 5 4 – 1 – – 1883–1897 4 2 2 1898–1903 5 1 1 1904–1908 4 1909–1911 3 1912–1957 6 1958–1987 2 1 1988–қазіргі уақытқа дейін 2 Ескерту: 19 ғасырдың соңындағы қысқа мерзімдерде кейбір бұзушылықтар қарсы командаға бір немесе бірнеше ұпай берді, ал 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басындағы кейбір командалар жеке ойындар үшін өздерінің ұпай санау жүйесін келісім арқылы белгілеуді таңдады.

Кеңейту

Колледж футболы 19 ғасырдың соңғы екі онжылдығында үлкен даму алды. Көптеген маңызды қарсыластықтар осы кезеңде басталды. 1890 жылдың қарашасы – спорттағы өте белсенді уақыт болды. 1890 жылдың 22 қарашасында Канзас штатының Болдуин-Сити қаласында колледж футболы Канзас штатында алғаш рет ойналды. Бейкер Канзасты 22:9 есебімен жеңді. 27-сі күні Вандербильт Атлетик паркте Нэшвилл (Пибоди) командасымен ойын өткізіп, 40:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл Теннесси штатында ұйымдастырылған футболдың алғашқы матчы болды. 29-ы күні Армия-Тәңірқұмарлар ойынының алғашқысы өтті. Тәңірқұмарлар 24:0 есебімен жеңіске жетті.

Шығыс

Ратгерс ойынның шегін бірінші болып кеңейтті. Колледждер арасындағы ойын алғаш рет Нью-Йорк штатында 1872 жылғы 2 қарашада Ратгерс пен Колумбия командаларының ойынында өткізілді. Бұл, сондай-ақ, жаңа спорт түрінің тарихындағы алғашқы тең нәтиже болды. Йель футболы да сол жылы басталып, алғашқы матчын Колумбияға қарсы өткізді – бұл футбол ойнауға ең жақын орналасқан колледж. Ойын Нью-Хейвендегі Гамильтон паркінде өтті және Жаңа Англиядағы алғашқы матч есептеледі. Ойын негізінен футболға ұқсас болды, онда 20 адамнан тұратын командалар 400х250 фут алаңда ойнады. «Йель» 3:0 есебімен жеңіске жетті, ал Томи Шерман бірінші голды соқты, ал Леу Ирвин қалған екеуін. Гарвардқа қарсы өткен алғашқы ойыннан кейін Тафтс командасы Мэн штатының Льюистон қаласындағы Бейтс колледжіне Мэн штатындағы алғашқы футбол ойынына барды. Бұл 1875 жылғы 6 қарашада болды. Пенн университетінің спорттық бірлестігі Колумбияға қарсы футбол ойынына «жиырма» ойыншыны іріктеуге тырысты. Бұл «жиырма» Колумбиямен ойнаған жоқ, бірақ Принстонға қарсы екі рет ойнады. Принстон екі ойынды да 6:0 есебімен жеңді. Олардың біріншісі 1876 жылғы 11 қарашада Филадельфияда өтті және бұл Пенсильвания штатындағы алғашқы колледждер аралық матч болды. Браун 1878 жылы колледждер аралық ойындарға қатысты. Бір команданың 100 ұпайдан астам жинаған алғашқы ойыны 1884 жылғы 25 қазанда өтті, онда Йель Дартмутты 113:0 есебімен жеңді. Бұл сондай-ақ, бір команданың 100 ұпайдан асып, қарсылас команданың ешқандай ұпай жинамаған алғашқы ойыны болды. Келесі аптада Принстон Лафайетті 140:0 есебімен ұтты. Вермонт штатындағы алғашқы колледждер аралық матч 1886 жылғы 6 қарашада Дартмут пен Вермонт командаларының арасында Вермонт штатының Берлингтон қаласында өтті. Дартмут 91:0 есебімен жеңіске жетті. Пенсильвания штатының алғашқы маусымы 1887 жылы басталды, бірақ олардың алғашқы бес жылында, 1887 жылдан 1891 жылға дейін бас жаттықтырушы болған жоқ. 1893 жылғы Армия-Тәңірқұдай командаларының ойынында ойыншы алғаш рет футбол шлемін киді. Джозеф М. Ривз Анаполистегі аяқ киім шебері жасаған қарапайым былғары шлемді киді, ал дәрігер оны егер ол бұрынғы бас жарақатынан кейін футбол ойнауын жалғастырса, өліміне қауіп бар екені туралы ескерткен.

Орта Батыс

1879 жылы Мичиган университеті Пенсильвания штатының батысындағы алғашқы колледж футболын құраған мектеп болды. 1879 жылдың 30 мамырында Мичиган Чикагода өткен ойында Расин колледжін 1:0 есебімен ұтты. "Чикаго Дейли Трибьюн" газеті бұл ойынды "Аллегений тауларының батысында өткен алғашқы регби футбол матчы" деп атады. Содан кейін Чикаго университеті, Солтүстік-Батыс университеті және Миннесота университеті сияқты Орта Батыс мектептері де осы жолға түсті. Батыстан алғашқы рет шығысқа сапарлаған команда 1881 жылғы Мичиган командасы болды, ол Гарвард, Йель және Принстон университеттерінде ойнады. Елдегі алғашқы колледж футбол лигасы – Факультет өкілдерінің Колледждер аралық конференциясы (Батыс конференциясы деп те аталады) 1895 жылы құрылды, ол Үлкен Ондық конференцияның алдағы күші болды. Бапкер Филдинг Х. Йосттың жетекшілігімен Мичиган алғашқы "батыс" ұлттық деңгейдегі командаға айналды. 1901 жылдан 1905 жылға дейін Мичиган 56 ойын қатары жеңіске жетті, соның ішінде 1902 жылы алғашқы колледж футбол кубогына қатысу үшін сапар жасады, ол кейіннен Роуз Боул ойынына айналды. Осы қатарынан жеңістерде Мичиган 2831 ұпай жинап, қарсыластарына тек 40 ұпай ғана беруге рұқсат берді. Ұйымдастырылған колледждер аралық футбол алғаш рет Миннесота штатында 1882 жылдың 30 қыркүйегінде өткізілді, осы кезде Хамлайн Миннесотамен ойнауға көндірілді. Миннесота 2:0 есебімен жеңіске жетті. Бұл Миссисипи өзенінің батысындағы алғашқы матч болды. 1905 жылдың 30 қарашасында Чикаго Мичиганды 2:0 есебімен жеңді. "Ғасырдың бірінші ұлы ойыны" деп аталған бұл матч Мичиганның 56 ойындық жеңіліссіз тізімін үзді және "Минут сайын бір ұпай" дәуірінің аяқталуын білдірді.

Оңтүстік

Ұйымдастырылған колледждік футбол алғаш рет Вирджиния штатында және Оңтүстікте 1873 жылғы 2 қарашада Лексингтонда Вашингтон және Ли мен VMI арасында ойналды. Вашингтон және Ли 4:2 есебімен жеңіске жетті. Екі мектептің белсенді студенттері 1869 жылғы 23 қазанда ойын ұйымдастыруға тырысты, бірақ жаңбыр салдарынан ол өткізілмеді. Вирджиния университетінің студенттері 1870 жылдан бері футбол стиліндегі допты тепкілеу ойынын ойнап келді, ал кейбір деректерде 1871 жылы Вашингтон және Ли колледжіне қарсы ойын ұйымдастырғаны айтылады; алайда, бұл жарыстың нәтижесі туралы жазба табылмады. Алдыңғы матчтар туралы мәліметтердің жеткіліксіздігіне байланысты, кейбіреулер Вирджиния мен Пантопс академиясының 1887 жылғы 13 қарашадағы матчын Вирджиниядағы алғашқы ойын деп есептейді. 1880 жылғы 9 сәуірде Столл алаңында Трансильвания университеті (кейін Кентукки университеті деп аталды) 13 3/4:0 есебімен Орталық колледжін жеңді. Бұл Оңтүстікте өткізілген алғашқы тіркелген ойын деп саналады. Оңтүстікте "ғылыми футболдың" алғашқы ойыны Солтүстік Каролина мен Дьюк (бұрын Тринити колледжі деп аталған) арасындағы Жеңіс қоңырауының алғашқы кездесуі болды. Бұл ойын 1888 жылғы Алғыс айту күнінде Солтүстік Каролина штатының Ралидегі штаттағы жармаңке алаңында өтті. 1887 жылғы 13 қарашада Вирджиния Кавалері және Пантопс академиясы Вирджиния штатында ұйымдастырылған алғашқы футбол ойынында тең түсті. UVA студенттері 1870 жылдан бері футбол стиліндегі допты тепкілеу ойынын ойнап келді, ал кейбір деректерде белсенді студенттердің 1871 жылы Вашингтон және Ли колледжіне қарсы ойын ұйымдастырғаны айтылады, бұл 1869 жылы Ратгерс пен Принстон арасындағы тарихи алғашқы ойыннан екі жыл өткен соң болды. Алайда, бұл кездесудің нәтижесі туралы ешқандай жазба табылмады. Вашингтон және Ли 1873 жылы VMI-ге қарсы 4:2 есебімен жеңіске жеткенін де мәлімдейді. 1889 жылғы 14 желтоқсанда Уоффорд Оңтүстік Каролина штатындағы алғашқы колледждер аралық ойында Фурманды 5:1 есебімен жеңді. Ойынға ешқандай форма, позициялар болған жоқ, ал ережелер ойын алдында жасалды. 1892 жылғы 30 қаңтарда Deep South-те алғашқы футбол ойыны өтті, онда Джорджия Булдогс Мерсерді Герти Филдте 50:0 есебімен жеңді. Қазіргі Оңтүстік-Шығыс конференциясы мен Атлант жағалауы конференциясының бастауы 1894 жылы қаланды. Оңтүстік колледждер аралық спорттық қауымдастық (SIAA) 1894 жылғы 21 желтоқсанда Вандербильтте химия профессоры Уильям Дадлимен құрылды. Бастапқы мүшелері Алабама, Оберн, Джорджия, Джорджия Тех, Солтүстік Каролина, Севани және Вандербильт болды. Клемсон, Камберленд, Кентукки, LSU, Мерсер, Миссисипи, Миссисипи A&M (Миссисипи штаты), Оңтүстік-Батыс Пресвитериан университеті, Теннесси, Техас, Тулан және Нешвилл университеті келесі жылы, 1895 жылы шақырылған негізгі мүшелер ретінде қосылды. Конференция бастапқыда "Оңтүстіктегі колледждердегі спортты дамыту және тазарту" мақсатымен құрылды. Футболдағы алғашқы алға өту 1895 жылғы 26 қазанда Джорджия мен Солтүстік Каролина арасындағы ойын кезінде болды, онда Солтүстік Каролинаның қорғаушысы Джоэл Уитакер шайқап жібергеннің орнына допты лақтырды, ал Джордж Стивенс допты ұстады. 1895 жылғы 9 қарашада Джон Хейсман Vanderbilt командасына 6:9 есебімен жеңілгенде Аберн клубының жалғыз тачдаунын алу үшін квотербек Рейнольдс Тихенорды пайдаланып, жасырын доп трюгін орындады. Бұл Оңтүстіктегі алғашқы ойын болды, ол филд голымен шешілді. Кейін Хейсман бұл трюкті Поп Уорнердің Джорджия командасына қарсы қолданды. Уорнер бұл трюкті үйреніп, кейіннен оны 1897 жылы Корнеллде Пенсильвания штатына қарсы қолданды. Ол оны 1903 жылы Карлайлде Гарвардқа қарсы қолданды және ұлттық назар аударды. 1899 жылғы Севани Тайгерс - спорттың алғашқы кезеңіндегі ең үздік командалардың бірі. Команда 12-0 есебімен қарсыластарын 322:10 есебімен жеңді. "Темір ерлер" деп аталатын, тек 13 адамнан тұратын команда Техас A&M; Техас; Тулан; ЛСУ; және Оле Мисс командаларына қарсы бес ойында жеңіске жетіп, алты күндік сапардан оралды. Бұл туралы "жетіінші күні олар демалды" деген сөз тіркесімен еске түсіріледі. Грантленд Райс оларды "өмірімде көрген ең берік футбол командасы" деп атады. Ұйымдастырылған колледждер аралық футбол алғаш рет Флорида штатында 1901 жылы ойналды. 1894 жылы Стетсон мен Форбстың командалары арасында 7 ойын сериясы өтті. Университеттер арасындағы алғашқы ойын 1901 жылғы 22 қарашада өтті. Стетсон Флорида университетінің төрт алдағы университетінің бірі Лейк-Ситидегі Флорида ауыл шаруашылығы колледжін 6:0 есебімен Джексонвилл жәрмеңкесі аясында ойнаған ойында жеңді. 1902 жылғы 27 қыркүйекте Джорджтаун Navy командасын 4:0 есебімен жеңді. Джорджтаун басшылары бұл ойында алғашқы "қозғалмалы орталық" немесе лайнбекер пайда болғанын мәлімдейді, онда Перси Гивен тұрып, Германия Шульцтың әдеттегі әрекетінен өзгеше болды. Оңтүстіктегі алғашқы лайнбекер деп Франк Юханды есептейді. 1903 жылғы Алғыс айту күнінде Оңтүстік колледждер аралық спорттық қауымдастықтың әр аймағынан ең жақсы командалардың қатысуымен Монтгомериде, Алабама штатында "SIAA чемпиондық ойыны" өткізілуі жоспарланған, онда Камберленд Хейсманның Клемсон командасына қарсы шықты. Ойын 11:11 есебімен тең аяқталды, нәтижесінде көптеген командалар чемпиондық атаққа таластады. Хейсман Камберлендтің чемпиондық атаққа ие болуы үшін ең көп күш салды. Бұл оның Клемсонның бас жаттықтырушысы ретіндегі соңғы ойыны болды. 1904 жылы Оңтүстікте үлкен жаттықтырушылар тағайындалды: Майк Донохью Обернде, Джон Хейсман Джорджия Техте және Дэн Макгугин Вандербильтте осы жылы жаттықтырушы болып тағайындалды. Донохью мен Макгугин осы жылы Солтүстіктен келді, Донохью Йельден, ал Макгугин Мичиганнан келді және Колледж футбол залының алғашқы мүшелерінің қатарында болды. 1904 жылы жеңіліссіз Вандербильт командасы ойын маусымында орташа есеппен 52,7 ұпай жинады, бұл сол маусымдағы колледж футболындағы ең жоғары көрсеткіш, ал қарсыластары тек төрт ұпай ғана жинады.

Оңтүстік-батысы

Оклахома территориясындағы алғашқы колледж футболы 1895 жылғы 7 қарашада «Оклахома-Сити Террорз» командасы «Оклахома Сунерз» командасын 34:0 есебімен жеңген кезде өтті. «Террорз» командасы методист колледжінің және орта мектептің студенттерінен құралған. «Сунерз» командасы ең төменгі деңгейде ойнады. Келесі маусымда Оклахома штатының бас жаттықтырушысы Джон А. Хартс Арктикада алтын іздеуге кетті. Ұйымдастырылған футбол алғаш рет 1894 жылғы 29 қарашада «Оклахома-Сити Террорз» және «Оклахома-Сити» жоғары мектебі арасында өткізілді. Жоғары мектеп 24:0 есебімен жеңіске жетті. USC алғашқы колледж қарсыласымен келесі жылы, 1889 жылдың күзінде кездесіп, «Сент-Винсент Колледжімен» 40:0 есебімен жеңіске жетті. 1891 жылы алғашқы Стэнфорд футбол командасы асығыс құрылып, 1892 жылдың қаңтарында ресми бас жаттықтырушысыз төрт ойындық маусымды бастады. Маусымнан кейін Стэнфорд капитаны Джон Уиттемор Йельдің бас жаттықтырушысы Уолтер Кемпке Стэнфордқа жаттықтырушы ұсынуын сұрап хат жазды. Уитмордың таңғалысы, Кемп команданы өзі жаттықтыруға келісті, бірақ алдымен Йельдегі маусымын аяқтауы керек еді. Кемптің кешіккен келуінің нәтижесінде Стэнфорд Сан-Францисконың «Олимпиада клубымен» және «Калифорниямен» үш ресми ойын өткізді. Команда сонымен қатар Лос-Анджелес аймағындағы екі командамен көрме ойындарын өткізді, олар Стэнфордтың ресми нәтижелеріне кірмейді. Кейінгі маусымда Кемп Шығыс жағалауға оралды, содан кейін 1894 және 1895 жылдары Стэнфордқа бас жаттықтырушы болып қайта келді. 1894 жылғы 25 желтоқсанда Амос Алонзо Стаггтың «Чикаго Маруны» командасы Сан-Францискодағы Камптың Стэнфорд футбол командасымен алғашқы постсезондық аймақтық жарыста ойнауға келісті, бұл қазіргі заманғы боул ойындарының алғы күші болды. Болашақ президент Герберт Гувер Стэнфордтың студенттік қаржылық менеджері болды. «Чикаго» 24:4 есебімен жеңіске жетті. Стэнфорд Лос-Анджелесте 29 желтоқсанда 12:0 есебімен жеңіске жетті. Стэнфорд пен Калифорния арасындағы «Үлкен ойын» – Батыстағы ең көне колледж футболы дербиі. Бірінші ойын 1892 жылғы 19 наурызда Сан-Францискодағы Хайт-стрит алаңында өтті, Стэнфорд 14:10 есебімен жеңіске жетті. «Үлкен ойын» термині алғаш рет 1900 жылы Сан-Францискода Алғыс айту күні ойналған кезде қолданылды. Ойын кезінде жақын маңдағы «С. Ф. және Пасифик шыны зауытының» төбесінен қарап тұрған ерлер мен ұлдардың үлкен тобы ғимараттың отты ішіне құлап түсті, нәтижесінде 13 адам қаза тауып, 78-і жарақат алды. 1900 жылғы 4 желтоқсанда апаттың соңғы құрбаны (Фред Лилли) қайтыс болды, өлім саны 22-ге жетті; және осы күнге дейін «Алғыс айту күні апаты» АҚШ-тың спорттық іс-шарасында көрермендерді өлтірген ең қасіретті оқиға болып саналады. Орегон университеті 1894 жылы американдық футбол ойнай бастады және алғашқы ойынын 1894 жылғы 24 наурызда өткізіп, бас жаттықтырушы Кал Янгтың басшылығымен 44:3 есебімен «Олбэни колледжін» жеңді. Кейінгі ойыннан кейін Кал Янг кетіп қалды, ал күзде қалған маусымға J. А. Шіркеу бас жаттықтырушы лауазымын алды. Орегон маусымды екі қосымша жеңіліс пен теңдікпен аяқтады, бірақ келесі маусымда жеңіліссіз жүріп, бас жаттықтырушы Перси Бенсонның басшылығымен төрт ойынның барлығын жеңіп алды. 1899 жылы Орегон футбол командасы Калифорнияның Беркли қаласында Калифорнияның «Алтын аюларымен» ойнаған кезде алғаш рет штаттан шығып кетті. Блосстың ұлы Уильям бірінші команданы құрды, онда ол жаттықтырушы және квотербек ретінде қызмет етті. Команданың алғашқы ойыны үй командасы «Олбэни колледжіне» 63:0 есебімен жеңілді. 1900 жылдың мамыр айында Йост Стэнфорд университетінің футбол жаттықтырушысы болып жұмысқа қабылданды, содан кейін Вермонтқа қайтып, 1900 жылғы 21 тамызда Пало-Альтоға келді. Йост 1900 жылғы Стэнфорд командасын 7:2:1 есебімен бастап, қарсыластарын 154:20 есебімен жеңді. Келесі жылы, 1901 жылы, Йост Чарльз А. Бэрдпен Мичиган Вулверинес футбол командасының бас футбол жаттықтырушысы болып тағайындалды. 1902 жылғы 1 қаңтарда Йосттың 1901 жылғы Мичиган Вулверинес футбол командасы Стэнфорд университетінің 3:1:2 командасымен алғашқы «Шығыс-Батыс футбол ойынында» ойнауға келісті, ол қазір Роуз-боул ойыны деп аталады. Ойын 49:0 есебімен аяқталды, ал Стэнфорд капитаны Ральф Фишер ойынды аяқтаудан 8 минут қалғанда тоқтауды сұрады. 1905 жылғы маусымда Стэнфорд пен USC арасындағы алғашқы кездесу өтті. Сондықтан Стэнфорд USC-нің ең көне бәсекелесі болып табылады. 1905 жылғы 11 қарашада Стэнфорд пен Кал арасындағы «Үлкен ойын» алғаш рет Стэнфорд стадионында өтті, Стэнфорд 12:5 есебімен жеңіске жетті. Сол кезде американдық футболдың болашағы күмәнді болды және бұл мектептер регби одағының ақырында бүкіл елде қабылданатынына сенді. 12 маусым бойы регби ойнаған Стэнфорд командасы сәтті болды: командада үш жеңіліссіз маусым, үш бір жеңіліс болды және жалпы есеп бойынша 94 жеңіс, 20 жеңіліс және 3 тең ойын тіркелді, бұл 0.816 жеңіс көрсеткіші. Алайда, бірнеше жылдан кейін мектеп жаңадан қабылдаған спортының оқшаулануын сезіне бастады, ол көптеген адамдар күткендей кеңінен таралмады. Студенттер мен түлектер американдық футболға қайта оралуға талап етті, бұл іріктеудегі жарысқа мүмкіндік береді. 1909 жылы «Тауды аралық конференциясы» құрылды, онда төрт мүше болды: Колорадо, Колорадо колледжі, Колорадо кеніш мектебі және Колорадо ауылшаруашылық колледжі. Денвер университеті мен Юта университеті 1910 жылы RMAC-қа қосылды. Құрылғаннан бастап үш онжылдық бойы RMAC бүгінгі күнгі I дивизияға баламалы маңызды конференция болып саналды, содан кейін 7 ірі мүше шығып, «Тау штаттары конференциясын» (сонымен қатар «Skyline Conference» деп те аталады) құрды.

Зорлық-зомбылық, NCAA құрылуы

Колледж футболы 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында танымалдылығын арттырды. Сонымен қатар, ол күштірек және қауіптірек бола бастады. 1890-1905 жылдар аралығында футбол алаңында алған жарақаттарынан 330 колледж спортшысы қаза тапты. Бұл өлімдер спорттың алғашқы жылдарында кең таралған жаппай құрамалар мен күшпен тақымдауға байланысты болуы мүмкін. 1894 жылғы Гарвард-Йейл ойыны "Хэмпден Парк қанаты" деп аталды, нәтижесінде төрт ойыншы мүгедек болды; бұл жарыс 1897 жылға дейін тоқтатылды. Жыл сайынғы Армия-Тәңіршілер ойыны да ұқсас себептермен 1894 жылдан 1898 жылға дейін тоқтатылды. Басты мәселелердің бірі – ұшқыш тіреуіш сияқты жаппай құрамалардың танымалдылығы, онда көптеген шабуылдаушы ойыншылар бірлесіп, қарсыластың ұқсас құрамасына шабуылдайтын. Мұндай қақтығыстар көбінесе ауыр жарақаттарға, тіпті өлімге әкеліп соқты. Джорджияның фулбэкі Ричард фон Альбаде Гэммон 1897 жылы Вирджинияға қарсы ойында алған ми шайқауынан алаңда көз жұмды, нәтижесінде Джорджия, Джорджия Тех және Мерсер футбол бағдарламаларын уақытша тоқтатты. 1905 жылы жағдай шиеленістің шегіне жетті, бүкіл елде 19 адам қаза тапты. Президент Теодор Рузвельт егер жайлы өзгерістер енгізілмесе, ойынды тоқтатумен қорқытты. Алайда, Рузвельттің футболды жою туралы ниеті спорт тарихшылары тарапынан даулы. Бірақ 1905 жылдың 9 қазанында Рузвельт Гарвард, Йель және Принстон университеттерінің футбол өкілдерімен кездесу өткізгені анық. Ол жарақаттарды азайту және жою туралы сөз сөйлесе де, футболға тыйым салу туралы ешқашан айтпады. Шындығында, ол футболға билік етуге құқығы жоқ еді және спорттың жанкүйері болғандықтан, оны сақтап қалуды қалады. Президенттің ұлдары да сол кезде колледж және орта мектептерде футбол ойнады. Осы уақытта Джон Х. Аутленд Канзас штатының Уичита қаласында тәжірибелік ойын өткізді, онда бірінші даунға жету үшін қажетті пас саны төрттен үшке дейін азайтылды, бұл жарақаттарды азайту мақсатында жасалды. Лос-Анджелес Таймс газеті пастардың санының артуын хабарлады және бұл ойынды әдеттегі ойыннан гөрі қауіпсіз деп санады, бірақ жаңа ереже "спортқа қолайлы емес" екенін мәлімдеді. 1906 жылы президент Рузвельт спортшылар үшін ойынды қауіпсіз етудің жолдарын табу үшін Ақ үйde он үш мектеп басшысымен кездесу ұйымдастырды. Колледж шенеуніктері ережелерді өзгерту туралы келісімге келе алмағандықтан, бірнеше кездесулерден кейін сыртқы басқару органы жауапты болуы керек деп шешілді. Соңында, 1905 жылдың 28 желтоқсанында Нью-Йорк қаласында 62 мектеп ережелерді өзгертуді талқылау үшін кездесті. Осы кездесудің нәтижесінде 1906 жылы АҚШ Колледждер аралық спорт қауымдастығы құрылды. IAAUS колледж футболының бастапқы ережелерін қабылдаушы орган болды, бірақ кейін басқа спорт түрлеріндегі чемпионаттарды да демеушілік етті. IAAUS 1910 жылы қазіргі Ұлттық колледждік спорт қауымдастығы (NCAA) атауын алды және әлі де спортты басқаратын ережелерді белгілейді. Ережелер комитеті ойынды "ашу" үшін алаңды кеңейтуді қарастырды, бірақ Гарвард стадионы (алғашқы үлкен тұрақты футбол стадионы) жақында үлкен шығындармен салынған еді; кеңейтілген алаң оны пайдасыз ететін еді. Сондықтан, ережелер комитеті алға пасты заңдастырды. Бұл әдіс көп жылдар бойы жиі қолданылмаса да, қазіргі заманғы ойынның қалыптасуындағы ең маңызды өзгерістердің бірі болды. Тағы бір ереже өзгерісі "массалық күш" ойындарын тыйым салды (көптеген, мысалы, танымал "ұшқыш клин" сияқты, кейде тікелей өлімге әкелетін).

Жаңғырту және инновация (19061930)

1905-1906 жылдардағы реформалардың нәтижесінде жаппай формациялық ойындарға тыйым салынды, ал алға пастар рұқсат етілді. Сент-Луис университетінің көреген жаттықтырушысы Эдди Кохемс үшін ойнаған Брэдбери Робинсон 1906 жылғы 5 қыркүйекте Ваукешадағы Кэрролл колледжіне қарсы өткен ойында алғашқы заңды пасты жасады. 1910 жылы ресми түрде қабылданған тағы бір маңызды өзгерістер: кем дегенде жеті шабуылшы ойыншының допты ойынға түсіру кезінде шабуыл сызығында болуы, итеруге немесе тартуға рұқсат етілмеуі, сондай-ақ қолдарды ұстасуға немесе белдіктер мен формаға қол тигізуге рұқсат етілмеуі. Бұл өзгерістер соқтығысудан болатын жарақаттардың ықтималдығын едәуір азайтты. Осы өзгерістерден пайда тапқан бірнеше жаттықтырушылар пайда болды. Амос Алонзо Стагг huddle, tackling dummy және pre-snap shift сияқты жаңалықтарды енгізді. Поп Уорнер және Кнут Рокне сияқты басқа жаттықтырушылар ойынның бір бөлігі болып табылатын жаңа стратегияларды ұсынды. Бұл жаттықтырушылық жаңалықтардан басқа, 20 ғасырдың бірінші үштен бір бөлігіндегі бірнеше ереже өзгерістері ойынға зор әсер етті, әсіресе пас беру ойынын кеңейтуге. 1914 жылы алғашқы рет қатыстырушыны қиын жағдайға салу жазасы енгізілді. 1918 жылы жарамды қабылдаушылар туралы ережелер жеңілдетілді, бұл жарамды ойыншыларға алаңның кез келген жерінде допты ұстауға мүмкіндік берді – бұрынғы қатаң ережелер тек алаңның белгілі бір аймақтарына пастар жіберуге рұқсат берген. Бұл кезеңде ұпай есебінің ережелері де өзгерді: 1909 жылы алаңдағы голдар үш ұпайға дейін төмендетілді. 20 ғасырдың басында Джим Торп, Ред Гранж және Бронко Нагурски сияқты жұлдызды ойыншылар пайда болды; бұл үш ойыншы жаңадан құрылған NFL-ге өтіп, оны табысты лигаға айналдыруға көмектесті. Спорт жазушысы Грантленд Райс ойынның поэтикалық сипаттамаларымен және ойынның ең ірі ойыншыларына берген жарқын лақап есімдерімен, соның ішінде Нотр-Дамның "Төрт атты" бекфилдік тобымен және Фордэм университетінің "Граниттің жеті блогы" деп аталған желігерлерімен спортты танымал етуге көмектесті. 1907 жылы Иллинойс штатының Шампейн қаласында Чикаго және Иллинойс командалары алғашқы ойынды өткізіп, оның барысында марш түріндегі оркестр өнер көрсетті. Чикаго 42:6 есебімен жеңіске жетті. 1911 жылғы 25 қарашада Канзас командасы алғашқы футбол ойынында Миссури штатында ойнады. Ойын Лоуренс, Канзас қаласындағы кем дегенде 1000 жанкүйерге телеграф арқылы тікелей эфирде берілді. Ойын 3:3 есебімен тең аяқталды. 1921 жылғы 8 қазанда Батыс Вирджиния және Питтсбург командалары арасындағы ойын алғашқы тікелей радио хабарламасы болды, оны Гарольд У. Арлин Форбс Филдте өткен "Backyard Brawl" ойынынан KDKA арқылы жариялады. Питт 21:13 есебімен жеңіске жетті. 1922 жылғы 28 қазанда Принстон және Чикаго командалары ұлттық радиода хабарланған алғашқы ойынды өткізді. Принстон қызу бәсекеде 21:18 есебімен жеңіске жетті, бұл ойын Принстонды "Тағдыр командасы" деп атады.

Оңтүстіктің өрлеуі

Бір басылымда "Оңтүстікте алғашқы барлау жұмысы 1905 жылы жасалды, Вандербильттен Дэн МакГугин мен капитан Иннис Браун Атлантаға Сеуэнидің Джорджия Техника мектебімен ойынға барып қарады" делінген. Фуззи Вудрафф Дэвидсонның 1906 жылы Оңтүстікте алғашқы рет заңды алға пас бергенін айтады. Келесі маусымда Вандербильт қос пас комбинациясын орындап, SIAA чемпионаты үшін жеңілмегендердің кездесуінде Сеуэниді жеңді. Грантленд Райс осы оқиғаны спортты көп жылдар бойы бақылаған ең керемет сәт деп сипаттады. Вандербильт жаттықтырушысы Дэн МакГугин Spalding's Football Guide-та SIAA маусымын қорытындылап: "Тұру орны. Бірінші – Вандербильт; екінші – Сеуэни, өте жақсы екінші;" деді және Обри Ланьер "пунт алғаннан кейін жасаған шапшаң жүгірісімен Вандербильт ойынын жеңіп алуға жақын болды" деп жазды. Боб Блейк соңғы пасты ортаға Стейн Стоунға жіберді, ол қорғаушылардың арасында қақпаға жақын жерде пасты ұстады. Содан кейін Хонас Крейг жеңіс голын соқты.

Гейсман ауысуы

"Жүгіру ауысымы" тактикасын қолданып, Джон Хейсманның Джорджия Техникасы Алтын Торнадосы 1916 жылдың 7 қазанында Грант Филдте Камберлендті 222:0 есебімен талқандап, колледж футболы тарихындағы ең үлкен айырмамен жеңіске жетті. Осы кезеңде "Техника" командасы 33 ойын қатары жеңіске жетті. 1917 жылғы команда Оңтүстіктен шыққан алғашқы ұлттық чемпион атанды, оны қуатты шабуыл шебі басқарды. Сондай-ақ, Уолкер Карпентер мен Эверетт Страппер – Deep South аймағынан шыққан алғашқы екі ойыншы бірінші құрамаға сайланды. Поп Уорнердің Питтсбург Пантерлері де жеңіліссіз болды, бірақ Хейсманның ойынға шақыруын қабылдамады. 1919 жылдан кейін Хейсман "Техникадан" кеткен соң, оның тактикасын шәкірті Уильям Александр қолдана берді.

Белгілі қиылысқан ойындар

1906 жылы Вандербильт Карлайлды 4:0 есебімен жеңді, нәтижесінде Боб Блейк алаңға гол соқты. 1907 жылы Вандербильт Теңіз күштерімен 6:6 есебімен тең түсті. 1910 жылы Вандербильт ұлттық чемпион Йельді голсыз теңестірді. «Commodore» жанкүйерлері ойын алаңына шамамен 3000 орындық жастығын лақтырып тойлады. Бұл ойын Вандербильттің тарихында маңызды орын алады. Сол жылы Алабама Пеннді 9:7 есебімен жеңді. Вандербильттің жетекшісі Уоллес Уэйд болды, ол 1925 жылы Алабама командасын Оңтүстіктің алғашқы Роуз-Боул жеңісіне жеткізді. Бұл ойынды жиі «Оңтүстікті өзгерткен ойын» деп атайды. Уэйд келесі маусымда жеңіліссіз және Роуз-Боулда тең түсіп аяқтады. 1927 жылы Джорджияның «арман және керемет командасы» алғаш рет Йельді жеңді. Хейсман шәкірті Уильям Александр басқарған Джорджия Техникалық университеті «арман және керемет командаға» жалғыз жеңілісті сыйлады, ал келесі жылы ұлттық және Роуз-Боул чемпиондары атанды. Роуз-Боулда Рой Ригелстің қателігі де болды. 1929 жылдың 12 қазанында Йель университеті Оңтүстікке алғашқы сапарында Санфорд стадионында Джорджиядан жеңілді. Уэйдтің Алабама командасы 1930 жылы ұлттық чемпионатты және Роуз-Боулды жеңіп алды.

Глен "Папа" Уорнер

Гленн "Поп" Уорнер мансабында бірнеше мектепте жаттықтырды, оның ішінде Джорджия университеті, Корнелл университеті, Питтсбург университеті, Стэнфорд университеті, Айова штаты университеті және Темпл университеті. Оның ең әйгілі кезеңдерінің бірі Карлайл Үнді индустриалдық мектебінде болды, онда ол Джим Торпты жаттықтырды, ол Ұлттық футбол лигасының алғашқы президенті, Олимпиаданың алтын жүлдесінің иегері және тарихтың ең ұлы спортшыларының бірі деп есептеледі. Уорнер 1927 жылы жарық көрген «Жаттықтырушылар мен ойыншыларға арналған футбол» атты футбол стратегиясы туралы алғашқы маңызды кітаптардың бірін жазды. Стагг ауысуды ойлап тапқанмен, Уорнердің бір қанатты және екі қанатты құралымдары оны жақсартты; шамамен 40 жыл бойы бұл футболдағы ең маңызды құралымдардың бірі болды. Бір және екі қанатты құралымдарының бөлігі ретінде Уорнер алғашқылардың бірі болып алға қарай пас беруді тиімді пайдаланды. Оның өзге де жаңалықтарының ішінде қазіргі блоктау схемалары, үш нүктелі тұру және кері ойын бар. Оның құрметіне Поп Уорнер Кішкентай ғалымдар жастар футбол лигасы аталды.

Кнут Рокне

Кнут Рокн 1913 жылы Нотр-Дам университетінің, сол кезде көп танылмаған католик мектебінің шабуылшысы ретінде көзге түсті. Армия Нотр-Дамды жаттығу ойыны ретінде жоспарлағанда, олар бұл кішкентай мектепке көп мән бермеді. Рокн мен квотербек Гас Дорайс сол кезде жиі қолданылмаған алға пасты тиімді пайдаланып, Армияны 35:13 есебімен жеңіп, мектептің еліміздегі жетекші оқу орны ретінде танылуына көмектесті. Рокн 1918 жылы команданы жаттықтыруға оралды және Уорнердің бір қанатын негізге алған, күшті Нотр-Дам қорабын ойлап тапты. Ол қорғанысқа қарағанда шабуылға басымдық берген тұңғыш бас жаттықтырушы деп есептеледі. Рокн сондай-ақ сол кезде сирек қолданылатын алға пасты танымал етуге және жетілдіруге үлкен үлес қосты. 1924 жылғы команда құрамында "Төрт атты" жеңіл атлетикашылары болды. 1927 жылы оның күрделі амалдары нәтижесінде, допты ойынға беру алдында барлық шабуылшылар бір секундқа тоқтауы керек болатын жаңа ереже енгізілді. Рокнның "Fighting Irish" командасы тек аймақтық емес, сонымен қатар ел бойынша кездесулер өткізіп, кез келген командамен кез келген жерде ойнады. Рокнның басшылығымен Нотр-Дам мен Оңтүстік Калифорния университеттері арасындағы жыл сайынғы қарсыластық басталды. Ол командасын 1931 жылы ұшақ апатынан ерте қайтыс болғанға дейін 105 жеңіс, 12 жеңіліс және 5 тең нәтижеге жеткізді. Ол сол кезде осыншалықты танымал болғандықтан, оның қоштасу рәсімі бүкіл ел бойынша радио арқылы тікелей эфирде берілді.

Облыстық спорттан ұлттық спортқа (19301958)

1930 жылдардың басында колледж ойыны, әсіресе Оңтүстік штаттарында, Вирджиния мен Солтүстік Каролина арасындағы "Оңтүстіктің ең көне бәсекелестігі" және Джорджия мен Оберн арасындағы "Оңтүстіктің ең көне бәсекелестігі" сияқты қатал бәсекелестіктердің арқасында өрістеді. 1920 жылдардың ортасына дейін ұлттық деңгейдегі командалардың көпшілігі Солтүстік-Шығыс немесе Орта Батыстан шықса, Оңтүстік және Батыс жағалауынан бірнеше команда ұлттық жетістіктерге жеткен кезде бұл үрдіс өзгерді. Уоллес Уильям Уэйдтің 1925 жылғы Алабама командасы 1926 жылғы Роуз-боулда бірінші ұлттық титулын жеңіп алды, ал Уильям Александрдың 1928 жылғы Джорджия Тех командасы 1929 жылғы Роуз-боулда Калифорнияны жеңді. Колледж футболы Оңтүстікте ең танымал көрермендер спортына айналды. Осы кезеңде бірнеше маңызды заманауи колледж футбол конференциялары танымал болды. Оңтүстік-Батыс Атлетикалық Конференциясы 1915 жылы құрылды. Көбінесе Техас штаттарының мектептерінен тұратын бұл конференция 1938 жылы Техас Христиан Университеті (TCU) және 1939 жылы Техас A&M командаларының қатарынан ұлттық чемпиондықтарын көрді. Тынық мұхиты жағалауы конференциясы (PCC), Pac-12 конференциясының (Pac-12) алдағысы, 1931 және 1932 жылдары титул жеңіп алған Оңтүстік Калифорния университетінің арқасында қатарынан чемпион атанды. Оңтүстік-Шығыс Конференциясы (SEC) 1932 жылы құрылды және көбінесе терең Оңтүстіктегі мектептерден тұрды. Алдыңғы онжылдықтардағыдай, Үлкен Он 1930 және 1940 жылдары үстемдік ете берді, Миннесота 1934 және 1941 жылдар аралығында 5 титул жеңіп алды, ал Мичиган (1933, 1947 және 1948) және Огайо штаты (1942) да чемпион атанды. 1930 жылдары колледж футболы аймақтық байланыстардан тысқары қадам басқанда, ұлттық назар аударды. Төрт жаңа боул ойыны құрылды: 1935 жылы Orange Bowl, Sugar Bowl, Sun Bowl және 1937 жылы Cotton Bowl. Ұлттық чемпионаттың нақты болмауына байланысты, бұл боул ойындары, бұрынғы Роуз-боулмен бірге, елдің алыс аймақтарынан келген командаларды, әдетте бір-бірімен ойнамайтын командаларды кездестіруге мүмкіндік берді. 1936 жылы Associated Press танымал спорт жазушыларының апталық сауалнамасын бастады, оның нәтижесінде елдің барлық колледж футбол командалары рейтингке енгізілді. Ұлттық чемпионат ойыны болмағандықтан, AP сауалнамасының соңғы нұсқасы колледж футболының Ұлттық чемпионын анықтау үшін пайдаланылды. 1930 жылдары пастың ойыны дамыды. Теннесси штатындағы генерал Роберт Нейланд сияқты кейбір жаттықтырушылар оны қолданудан бас тартса да, ойын ережелеріндегі бірнеше өзгерістер командалардың допты лақтыру қабілетіне айтарлықтай әсер етті. 1934 жылы ережелер комитеті екі маңызды жазаны алып тастады – кез келген сериядағы екінші толық емес пас үшін бес ярдты жоғалту және аяқ аймағындағы толық емес пас үшін допты жоғалту – және доптың көлденеңін кішірейтіп, оны ұстауды және лақтыруды жеңілдетті. Пастың ойынының жеңілдеуінен пайда тапқан ойыншылар қатарында Алабамадан Дон Хатсон және TCU-дан "Слинг" Сэмми Бау болды. 1935 жылы Нью-Йорк қаласының Downtown Athletic Club бірінші Heisman Trophy сыйлығын Чикаго университетінің жартылай қорғаушысы Джей Бервангерге табыс етті, ол 1936 жылы NFL драфтында бірінші болып таңдалды. Трофейді мүсінші Фрэнк Элиску жасады және Нью-Йорк университетінің ойыншысы Эд Смит үлгісіне сәйкес жасады. Бұл сыйлық елдің "ең үздік" колледж футболшысын мойындайды және американдық спорттың барлық түрінде ең қадірлі марапаттардың біріне айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде колледж футболшылары қарулы күштерге қатысты, ал кейбіреулері соғыс кезінде Еуропада ойнады. Осы ойыншылардың көпшілігінің колледж мансабында жарамдылық мерзімі қалғандықтан, олардың кейбіреулері Вест-Пойнтқа оралып, Армияны 1944 және 1945 жылдары жаттықтырушы Ред Блейк басшылығымен қатарынан ұлттық чемпиондыққа жеткізді. Док Бланшард ("Мистер Inside" деп белгілі) және Гленн Дэвис ("Мистер Оуэссид" деп белгілі) екеуі де 1945 және 1946 жылдары Heisman Trophy сыйлығын жеңіп алды. 1944-1946 жылдардағы Армия командаларының жаттықтырушылар құрамында болашақ футбол шеберлерінің залына енген жаттықтырушы Винс Ломбарди де болды. 1950 жылдары тағы да көптеген династиялар мен күшті командалар пайда болды. Оклахома, бапкер Бад Уилкинсон басшылығымен, үш ұлттық титулды (1950, 1955, 1956) жеңіп алды және он жылдың ішінде үлкен сегіз конференциясының барлық чемпионаттарын жеңіп, рекордтық 47 ойындық жеңіс тізбегін құрды. Вуди Хейс Огайо штатын 1954 және 1957 жылдары екі ұлттық титулға жеткізді және үш Үлкен Он титулын жеңіп алды. Мичиган штатының спартаншылары 1950 жылдары "футбол фабрикасы" ретінде танымал болды, мұнда жаттықтырушылар Кларенс Мунн және Даффи Догерти спартаншыларды 1953 жылы Үлкен Онға қосылғаннан кейін екі ұлттық титул мен екі Үлкен Он титулына жеткізді. Уилкинсон мен Хейс, сондай-ақ Теннесси штатынан Роберт Нейланд 1950 жылдары жүгіру ойынының жаңаруына қатысты. 1951 жылы орташа есеппен 18,9 пасқа дейін 1955 жылы 13,6 пасқа дейін азайды, ал командалар ойын басында 50-ге жуық жүгіру ойынын орташа есеппен ойнады. 1950 жылдары Heisman Trophy сыйлығын жеңіп алған он ойыншының тоғызы жүгіруші болды. Онжылдықтың ең көп пас беретін командаларының бірі болған Нотр-Дамның жетістігі айтарлықтай төмендеді; 1920 мен 1990 жылдар аралығындағы онжылдықтардың ішінде команда ұлттық титулдың кемінде үлесін жеңіп алмаған жалғыз онжылдық 1950 жылдар болды. Нотр-Дамның шарбағы Пол Хорнунг 1956 жылы Heisman Trophy сыйлығын жеңіп алды, бұл жеңілген командадан шыққан жалғыз ойыншы болды. 1956 жылғы Sugar Bowl да Джорджия штатының сегрегациялық үстанымын қолдайтын губернаторы Гриффиннің Оңтүстіктегі колледж боул ойынында алғашқы афроамерикалық ойыншыға рұқсат бергені үшін Джорджия Тех және оның президенті Блейк Ван Лирге ашық түрде қорқытқандықтан халықаралық назар аударды.

Қазіргі заманғы колледж футболы (1958 жылдан бастап)

1958 жылғы NFL Чемпионатының үлкен табысынан кейін колледж футболы енді ұлттық деңгейде NFL сияқты танымал болмады. Екі ойынның да дамуына теледидардың пайда болуы себеп болды, бірақ 1950 жылдардың соңынан бастап NFL ұлттық деңгейде танымал спортқа айналды, ал колледж футболы берік аймақтық байланыстарды сақтап қалды. Кәсіби футбол ұлттық теледидар құбылысына айналғанда, колледж футболы да солай болды. 1950 жылдары үлкен ұлттық қолдауға ие болған Нотр-Дам өзінің ойындарын көрсету үшін жеке телеарна құрды, бірақ көбінесе спорт өңірлік деңгейде танымал болды. 1952 жылы NCAA мүше мекемелерінің ойындары үшін барлық теледидарлық хабар тарату құқықтарын өзіне алды және теледидарлық құқықтарды келіссөздер арқылы жүргізді. Бұл жағдай 1984 жылға дейін сақталды, онда бірнеше университет Шерман монополияға қарсы заңы бойынша сотқа шағым түсірді. Жоғарғы Сот NCAA-ға қарсы шешім шығарды және университеттер енді өздерінің теледидарлық келісімдерін еркін келісе алады. ABC Sports 1966 жылы аптаның ең маңызды ойынын ұлттық деңгейде көрсетуді бастады, бұл алғаш рет негізгі бәсекелестер мен қарсыластарды ұлттық көрерменге жеткізді. Жаңа формациялар мен ойын схемалары жасала берді. Техас университетінде Даррелл Рояльдың ассистенті болған Эмори Беллард үш шабуылшылы опциялық стильдегі "wishbone" деп аталатын тактиканы ойлап тапты. Wishbone – бұл қарқынды шабуылға баса назар аударатын тактика, онда ойыншылардың кімге доп беру керектігін соңғы сәтте шешеді. Рояль бұл тактиканы басқа жаттықтырушыларға үйретті, соның ішінде Алабама штатынан Бэр Брайантқа, Оклахома штатынан Чак Фэрбенкске және UCLA-дан Пеппер Роджерске; олардың барлығы оны өздерінің қалауынша бейімдеді және дамытты. Wishbone тактикасының стратегиялық қарсысы – 1960-1970 жылдары кәсіби және колледж жаттықтырушылары жасаған "жаппай шабуыл" тактикасы. Кейбір университеттерде шабуылға негізделген нұсқасы қолданылса да, көбінесе бұл тактика өрісті көлденең және тік бағытта "жайып" таратуға арналған, яғни допты көпке беруге баса назар аударады. Кейбір командалар үнемі жеңіске жету үшін өздерін уақытқа бейімдей алды. Ең табысты командалардың тізімінде Мичиган, Огайо штаты және Алабама штаттары жалпы жеңістер саны бойынша бірінші, екінші және үшінші орындарда тұрды.

Ұлттық чемпионды анықтау

Қазіргі уақытта NCAA I дивизиондағы футбол командалары екі дивизионға бөлінеді: "футбол тостауындағы" (FBS) және "футбол чемпионатының" (FCS) дивизиондары. Атауынан көрініп тұрғандай, FBS командалары маусым соңындағы боул ойындарына қатысуға құқылы. FCS командалары, II дивизион, III дивизион және Ұлттық кіші колледж командалары жыл сайынғы чемпионды анықтау үшін санкцияланған турнирлерде өнер көрсетеді. Бірақ қазірге дейін және бұрынғыда ешқашан жоғары деңгейдегі футбол командаларының чемпионын анықтау үшін NCAA санкциялаған турнир болған емес. Боул ойындарының өркендеуімен ұлттық чемпионды әділ және теңдей түрде анықтау қиынға соқты. Конференциялар белгілі бір боул ойындарымен келісімшартқа міндеттелгендіктен (бұл "байланыс" деп аталады), жалпыға қабылданған ұлттық чемпионды анықтайтын матчтар азайып кетті.

Қазандық коалиция

1992 жылы жеті конференция және тәуелсіз Нотр-Дам университеті "Боул Коалициясын" құрды, ол AP сауалнамасының соңғы нәтижелеріне сүйене отырып, жыл сайын бірінші және екінші орын алған командалардың кездесуін ұйымдастыруға тырысты. Коалиция үш жыл бойы өмір сүрді, бірақ бірнеше кестелесу мәселелері үлкен жетістікке жеткізбеді, және көп жағдайларда бұрынғы келісімдер басымдық алды. Мысалы, Үлкен сегіз және SEC чемпиондары шарттары бойынша әртүрлі боул ойындарына қатысуға міндетті болғандықтан, ешқашан кездесе алмады. Бұған қоса, коалиция елдегі ең беделді боул ойыны саналатын Роуз-боулды және Pac-10 мен Big Ten сияқты екі ірі конференцияны қамтымады, осының салдарынан оның жетістіктері шектеулі болды.

Қазандық одақ

1995 жылы Коалиция Bowl Alliance-пен алмастырылды, бұл ұлттық чемпионат ойынын өткізу үшін боул ойындарының санын үшке дейін азайтты – Fiesta, Sugar және Orange Bowls, ал қатысушы конференцияларды беске дейін – ACC, SEC, Southwest, Big Eight және Big East. Бірінші және екінші орындағы командалар бұрынғы боул келісімдерінен бас тартып, ұлттық чемпионат ойынында міндетті түрде кездесетіндігіне кепілдік берілді, ал бұл ойын үш қатысушы боул арасында кезекпен өткізілді. Жүйе әлі де Big Ten, Pac 10 немесе Rose Bowl-ды қамтымады, демек, нағыз ұлттық чемпионаттың толыққанды құқықтығына ие болған жоқ. Дегенмен, бір жағымды әсері – егер маусым соңында ұлттық атаққа таласқан үш команда болса, бірақ олардың бірі Rose Bowl-ға міндетті Pac-10/Big Ten командасы болса, онда Bowl Alliance "ұлттық чемпионат" боулына қай команданы жіберу керектігін анықтауда қиындық тумас еді; егер Pac-10/Big Ten командасы Rose Bowl-ды жеңіп, екінші боул ойынында жеңген командамен бірдей нәтиже көрсетсе, олар ұлттық атақты бөлісе алатын еді. Осы оқиға Bowl Alliance-тың соңғы жылында болды, Мичиган 1998 жылғы Rose Bowl-ды, ал Небраска 1998 жылғы Orange Bowl-ды жеңіп алды. Егер Pac 10/Big Ten командасы боул ойынына қатыспаса, ұлттық атақ үшін қай екі команданың күш сынасатынын анықтау қиын болар еді.

Ұлттық чемпионаттар

Колледждік футбол ұлттық чемпионаттары NCAA I FBS дивизионында – Колледждік футболдың ең жоғары деңгейіндегі ұлттық чемпиондарды анықтау жүйелерінің шолуы, 1869 жылдан қазіргі уақытқа дейін. Колледждік футбол плей-оффы – 2014 жылдан бастап колледждік футболдың ең жоғары деңгейіндегі ұлттық чемпиондарды анықтау үшін төрт командадан тұратын плей-офф. Колледждік футбол плей-оффының Басқару кеңесінің дауыс беруінен кейін, плей-офф 2024 жылы 12 командаға дейін ұлғаяды. Bowl Championship Series – 1998 жылдан 2013 жылға дейін колледж футболының ең жоғары деңгейіндегі ұлттық чемпионды анықтаудың негізгі әдісі; оған Bowl Alliance (1995–1997) және Bowl Coalition (1992–1994) жатты. NCAA I дивизиондық футбол чемпионаты – 1978 жылдан қазіргі уақытқа дейін колледж футболының екінші ең жоғары деңгейіндегі, I FCS дивизионының ұлттық чемпионына ие болу үшін өткізілетін плей-офф. NCAA I FCS консенсусты орта деңгей футбол ұлттық чемпионаты – 2001 жылдан 2007 жылға дейін колледж футболының екінші деңгейіндегі FCS лигасының кіші топтары үшін жүргізілген сауалнама бойынша берілген жүлде. NCAA II дивизиондық футбол чемпионаты – 1973 жылдан қазіргі уақытқа дейін колледж футболының үшінші ең жоғары деңгейіндегі ұлттық чемпионды анықтау үшін өткізілетін плей-офф. NCAA III дивизиондық футбол чемпионаты – 1973 жылдан қазіргі уақытқа дейін колледж футболының төртінші деңгейіндегі ұлттық чемпионды анықтау үшін өткізілетін плей-офф. NAIA ұлттық футбол чемпионаты – Ұлттық жеңіл атлетика қауымдастығы басқаратын колледж футболының ұлттық чемпиондарын анықтау үшін өткізілетін плей-офф. NJCAA ұлттық футбол чемпионаты – Ұлттық кіші колледждер спорт қауымдастығы басқаратын колледж футболының ұлттық чемпиондарын анықтау үшін өткізілетін плей-офф. CSFL чемпионаты – Колледждік спринт футбол лигасының чемпиондары, спринт футболының салмақ шектеулі түрін ойнайтын лига. MSFL чемпионаты – 2022 жылы құрылған Midwest Sprint Football League чемпионаты, тағы бір спринт футбол лигасы.

Плей-офф ойындары

2014 жылғы маусымнан бастап, FBS ұлттық чемпионаты үшін плей-оффқа қатысу үшін тұрақты маусымның соңында төрт I FBS командасы іріктеледі. Алғашқы чемпион – Огайо штатының университеті. Колледж футболы плей-оффы 1998 жылғы маусымнан бері ұлттық чемпионат ойындарының қатысушыларын анықтау үшін қолданылып келген Боул Чемпионат Сериясын алмастырды. Мичиган Вулверинес 2024 жылғы Колледж футболы плей-оффында Вашингтон Хаскистерін 34:13 есебімен жеңіп, соңғы плей-оффты ұтты. I FCS деңгейінде командалар ұлттық чемпионатты анықтау үшін 24 командадан тұратын плей-оффқа қатысады (соңғы рет 2013 жылы 20 командадан кеңейтілді). Қазіргі плей-офф құрылымы бойынша, алдыңғы сегіз команда тізімделген болып саналады және бірінші турда бір апта демалыс алады. Ең жоғары тізімделген команда автоматты түрде өз алаңында өткізу құқығын иеленеді. 2013 жылдан бастап, тізімделмеген командалар тек егер екі команда да тізімделмеген болса ғана плей-офф ойынын қабылдай алады; мұндай жағдайда мектептер ойынды өткізу құқығы үшін бәсекелесуі керек. Плей-оффқа іріктеуді іріктеу комиссиясы анықтайды, бірақ әдетте команданың есебі 8–4 болуы керек. FBS командасына жеңілу плей-оффқа қатысу құқығын жояды, ал II дивизион командасына қарсы жеңіс плей-оффқа қарау үшін есептелмейді. Осылайша, плей-оффқа іріктеу үшін тек I дивизиондағы жеңістер (FBS, FCS немесе FCS стипендиясы жоқ) қарастырылады. I дивизион Ұлттық чемпионаты Техас штатының Фриско қаласында өтеді. NCAA-ның II және III дивизиондары да өз плей-оффтарын өткізеді және маусым соңында ұлттық чемпиондарды тағайындайды. Ұлттық жеңіл атлетика қауымдастығы да плей-офф ұйымдастырады.

Бола ойындар

Басқа колледж футбол дивизиондарынан және көптеген спорт түрлерінен – колледждік немесе кәсіби – Football Bowl Subdivision (бұрын I A дивизионы деп аталған) тарихи түрде чемпионды анықтау үшін плей-офф жүйесін қолданбады. Оның орнына, маусым соңындағы «боул» ойындар сериясы өткізіледі. Football Bowl Subdivision-ындағы жыл сайынғы ұлттық чемпионды дәстүрлі түрде спорт жазушылары мен ойыншы емес мамандар дауыс беру арқылы анықтайды. Бұл жүйе 1979 жылы NCAA комитетінің боул ойындарынан кейін төрт командадан плей-офф өткізу ұсынысынан бастап жиі сынға ұшырады. Алайда, әртүрлі боул ойындарының экономикалық мүдделерінің күшті болуына байланысты 2014 жылға дейін плей-офф турнирін енгізуде аз прогресс жасалды. NCAA ресми басылымдарында FBS деңгейіндегі ұлттық чемпиондардың тізімін жарияласа да, ресми FBS ұлттық чемпионатын мойындаған емес. Бұл саясат 2014 жылы College Football Playoff (NCAA тікелей басқармайтын) құрылғаннан кейін де жалғасуда. Нәтижесінде, ресми I дивизионның ұлттық чемпионы NCAA басқаратын чемпионат турнирі бар футболдың ең жоғары деңгейі – Football Championship Subdivision-ның жеңімпазы болып табылады. (Бұл сонымен қатар FBS студент-спортшыларының ғана элиталық 90 сыйлығына (Elite 90 Award) – чемпионаттың соңғы кезеңіне өткен командалар арасындағы ең жоғары орташа балл жинаған жоғары курс студентіне берілетін академиялық сыйлыққа – үміткер еместігін білдіреді.) Алғашқы боул ойыны 1902 жылы Мичиган мен Стэнфорд арасында өткен Rose Bowl болды, онда Мичиган 49:0 есебімен жеңіске жетті. Стэнфорд ойынды тоқтатуды сұрағанда, Мичиган келісіп, ойын аяқталуға 8 минут қалғанда тоқтатты. Ойынның нәтижесі соншалықты айқын болғандықтан, 1916 жылға дейін жыл сайын өткізілмеді, содан кейін Rose Tournament постсезондық ойынды қайтадан өткізуге шешім қабылдады. «Боул» термині 1923 жылы салынған және 1915 жылы салынған Yale Bowl-ға ұқсас Rose Bowl стадионының пішінінен шыққан. Осыдан бастап стадионның пішініне қарамастан, басқа ойындар да «боул» терминін қолдана бастады. I FBS деңгейінде командалар маусымда кем дегенде 6 ойын жеңіп, боул ойындарына қатысу құқығын алуы керек (бір маусымда 13 ойын ойнайтын командалар, Гавайи және оның үй стадионындағы қарсыластары үшін рұқсат етілген, 7 ойын жеңуі керек). Содан кейін олар конференция рейтингісіне және конференцияның әр боул ойынымен жасасқан келісіміне сәйкес боул ойындарына шақырылады. 2009 жылғы маусымда 34 боул ойыны өткізілді, сондықтан 120 I FBS дивизионының 68 командасы қатысуға шақырылды. Бұл ойындар желтоқсанның ортасынан қаңтардың басына дейін өткізіледі, ал кейінірек өткізілетін ойындар көбінесе беделдірек саналады. Bowl Championship Series-тен кейін, қосымша жұлдызды ойындар ақпан айының басына дейін маусымдық кестеге толықтырады.

I FBS Ұлттық чемпионаты

Бір жағынан, екі боул ойыны мен плей-оффты қолдаушылар арасындағы келісім ретінде, NCAA 1998 жылы колледж футболы үшін нақты ұлттық чемпионат ойынын құру мақсатымен Bowl Championship Series (BCS) жүйесін құрды. Бұл жүйеге ең танымал төрт боул ойыны (Роза боулы, Оранж боулы, Шугар боулы, Фиеста боулы) кірді, ал ұлттық чемпионат ойыны осы жерлердің бірінде жыл сайын кезекпен өткізілді. 2006 жылы BCS жүйесіне сәл өзгеріс енгізілді, NCAA серияға бесінші ойын қосты, ол Ұлттық чемпионат ойыны деп аталды. Бұл, қалған төрт BCS боулына өздерінің ойындарына қатысатын командаларды әдеттегі іріктеу процесі арқылы таңдауға мүмкіндік берді, ал BCS рейтингіндегі ең жоғары екі команда жаңа Ұлттық чемпионат ойынында күш сынасты. BCS іріктеу комитеті барлық I FBS командаларын және маусым соңында ұлттық чемпионат үшін таласқан ең үздік екі команданы анықтау үшін күрделі және көбінесе даулы компьютерлік жүйені пайдаланды. Бұл жүйе газеттердегі, онлайн және жаттықтырушылардың сауалнамаларын, командалардың ойын кестесінің күшін және маусымның басқа да факторларын ескерді. Соның салдарынан, елдегі ең үздік екі команданың Ұлттық чемпионат ойынына іріктелуіне қатысты көптеген пікір қақтығыстары туды. BCS 2013 жылғы маусымнан кейін аяқталды, ал 2014 жылғы маусымнан бастап FBS ұлттық чемпионы College Football Playoff (CFP) деп аталатын төрт командалық турнир арқылы анықталады. Колледж футболы сарапшыларынан құралған іріктеу комитеті қатысатын командаларды анықтайды. Жаңа жылдық алты (NY6) деп белгіленген алты маңызды боул ойыны – Роза, Шугар, Коттон, Оранж, Пич және Фиеста боулдары – үш жылдық циклмен жартылай финалдық ойындар ретінде кезекпен өткізіледі, ал жеңімпаздар College Football Playoff Ұлттық чемпионатына жолдама алады. Бұл келісім 2026 жылғы маусымға дейін күшінде болды, бірақ 2024 жылғы маусымнан бастап CFP-ны 12 командаға дейін кеңейту туралы келісімге қол жеткізілді. Жаңа форматта ешбір конференция автоматты түрде қатысу құқығын алмайды. Плей-оффқа CFP рейтингіндегі ең жоғары алты конференция чемпионы және сондай-ақ ең үздік алты команда (олардың арасында басқа конференция чемпиондары да болуы мүмкін) іріктеледі. Ең жоғары төрт конференция чемпионы бірінші раундты өткізіп жібереді. Бірінші раундтағы барлық ойындар жоғарырақ сатыдағы команданың алаңында өтеді. Бұл ойындардың жеңімпаздары ширек финалда топ төрт командамен кездеседі. NY6 боулдары ширек финал және жартылай финал ойындарын қабылдайды, әр боул үш жылдық циклда екі ширек финал және бір жартылай финал өткізеді. CFP Ұлттық чемпионаты бірнеше жыл бұрын ашық тендер арқылы анықталған жерде өткізіледі.

Дау

Колледж футболы – американдық жоғары білім берудегі даулы институт, онда қор жинау көлемі – жанкүйерлер ойын-сауық үшін төлейтін ақша – университеттерде жемқорлықтың туындауына себеп болады, ал олар көбінесе осы мәселені шешуге дайын емес. Мэриленд университетінің ректоры және Колледждер арасындағы спорттық жарыстар жөніндегі Найт комиссиясының тең төрағасы Уильям Э. Кирванның айтуынша, "Біз үлкен спорттың институттарымыздың беделін түсіріп, президенттер мен университеттерді негізгі мақсаттарынан алшақтататын деңгейге жеттік". Футбол жаттықтырушылары көбінесе оларды жұмысқа алған университет президенттерінен жоғары жалақы алады. Спортшылар оқу және заң алдында артықшылықтарға ие болады деген күдік туып отыр. Теориялық тұрғыда футбол студенттердің қосымша іс-шарасы болғанымен, ол айтарлықтай пайда әкелетіні, бірақ спортшылар тікелей үлеске ие болмайды деп саналады. Студент-спортшыларды университет қызметкерлері деп тану және оларға жалақы төлеу туралы кеңінен талқыланды. Бірақ шындығында, 2014 жылы көптеген ірі колледж футбол бағдарламалары қаржылық шығынға ұшырады. Ойыншының аты, келбеті және бейнесін (NIL) пайдалану үшін сыйақы төлеуге тыйым салатын ережелерді өзгерту туралы пікірлер айтылды, бірақ бұл өзгеріс 2010 жылдардың ортасынан бастау алмады. Бұл реформа алғаш рет NAIA-да жүзеге асырылды, ол бастапқыда 2014 жылы мүше мектептерінің барлық студент-спортшыларына NIL сыйақысын алуға рұқсат берді, ал 2020 жылдан бастап бұл тұлғалар өздерінің жарнамалық келісімдерінде спортпен айналысқанын атауға мүмкіндік алды. NCAA 2021 жылдың шілдесінде NAIA-ның соңғы реформасына ұқсас NIL реформасын қабылдады, бұл NIL сыйақысына рұқсат беретін заңдарды қабылдаған бірнеше штаттың, әсіресе Калифорнияның, ықпалымен болды. 2021 жылдың 3 маусымында "NCAA директорлар кеңесі NIL қызметіне есік ашатын уақытша ережелерді өзгертуді қабылдады, мектептерге ең төменгі талаптармен өз саясатын белгілеуді тапсырды" (Мерфи, 2021). 2021 жылдың 1 шілдесінен бастап жаңа ережелер күшіне енді және студент-спортшылар өздерінің аты-жөнін, келбетін және бейнесін пайдаланып жарнамалық келісімдерге қол қоя бастады. "NCAA Конгрестен NIL заңын жасауға көмек сұрады. Бірнеше федералдық ұсыныстар енгізілгенімен, жалпыұлттық өзгерістер жасалмас бұрын штаттық заңдар күшіне енуі мүмкін. Қазірдің өзінде 28 штатта NIL заңдары бар және тағы да бірнеше штат заңнаманы қабылдауды белсенді түрде іске асыруда" (Мерфи, 2021).

АҚШ-тан тыс колледж футболы

Канада футболы, американдық футболға ұқсас, Канададағы университеттер командалары U Sports ұйымдастыруымен ойналады. (Америка Құрама Штаттарынан өзгеше, Канадада жасөспірімдер колледждері футбол ойнамайды, сондай-ақ Канададағы жасөспірімдер колледждерінің спортымен айналысатын CCAA ұйымы бұл спорт түрін санкцияламайды.) Дегенмен, университеттерден тыс әуесқой футбол Канадада, мысалы, Канадалық жастар футбол лигасы аясында өтеді. Америка футболы бойынша ұйымдастырылған жарыстар Мексикада (ONEFA), Ұлыбританияда (Британ университеттерінің американдық футбол лигасы), Жапонияда (Жапонияның американдық футбол қауымдастығы, Кошиен Боулі) және Оңтүстік Кореяда (Кореяның американдық футбол қауымдастығы) да бар.

Жарақаттар

2017 жылғы гридрон футболшыларының миын зерттеу нәтижесінде, NFL ойыншыларының тексерілген миларының 99%, CFL ойыншыларының 88%, жартылай кәсіби ойыншылардың 64%, колледж футболшыларының 91% және жоғары мектеп футболшыларының 21% -ында CTE-нің әртүрлі сатылары анықталды. Зерттеуде "іріктеу қателігіне" байланысты шектеулер бар екені атап өтілді, себебі милар КТБ-ға күдік келген отбасылардан алынған, бірақ "Бұрын сирек кездесетін саналған аурудың көптеген жағдайларын сегіз жыл ішінде жинауға қол жеткізгеніміз көп нәрсені көрсетеді".