Кіріспе

Бейсболшылардың қолданатын үлкен былғары қолғабы, қорғаныстағы ойыншылардың қолғабы.

Бейсбол қолғабы немесе қолғап – қорғаныстағы команданың бейсболшылары киетін, соққы алған немесе командаласы лақтырған допты ұстап алуға және алаңға шығаруға көмектесетін үлкен қолғап. Қолғаптар дәстүрлі түрде былғарыдан жасалады, бірақ бүгінде ПВХ және синтетикалық былғары сияқты басқа да материалдар қолданылады. Әдетте, қолғапты киетін адамның қолына қарай сипаттайды, қолғап кигізілетін қолға емес. Оң қолмен лақтыратын ойыншыға арналған, сол қолға кигізілетін қолғап оң қолды (RH) немесе "оң қолмен лақтыратын" (RHT) қолғап деп аталады. Керісінше, сол қолды қолғап (LH немесе LHT) оң қолға кигізіледі, бұл ойыншыға допты сол қолымен лақтыруға мүмкіндік береді.

Тарих

Алғашқы бейсбол қолғапсыз ойналатын ойын болды. Қолғаптарға біртіндеп ауысқан кезде, онысыз ойнауды жалғастырған ойыншыны жалаңаш ұстағыш деп атады; бұл ұстағыш позициясына қатысты емес, керісінше жалаңаш қолмен ұстау практикасына қатысты. Ең алғашқы қолғаптар желкенді емес, ұстауға өте қолайлы емес, бірақ оны көтеру үшін допты жерге ұрып тастауға көбірек пайдаланылды. Бейсбол қолғаптарын қолданған алғашқы ойыншылардың бірі 1870 жылы сол қолы жарақаттанғандықтан Цинциннати Ред Стокингс клубының қақпашысы Даг Эллисон болды. Пернетақтаны алғаш рет 1875 жылы дене түстес пернетақта киген Сент-Луис аутфилдері және бірінші базасы Чарли Уэйт қолданған. Қолғаптар әртүрлі формада қолданыла бастаған сайын, қолғаптар бірте-бірте кең тарала бастады. Алғашқы бейсбол қолғаптарының көбі саусақтарының ұштарын кесіп тастаған қарапайым былғары қолғаптар болған, бұл жалаңаш қолмен бірдей басқаруға мүмкіндік береді, бірақ қосымша төсеммен. Алғашқыда қолғаптарды қолдануға күмәнданатын питчер, бірінші базалық және аутфильдер Альберт Спольдинг, көбірек ішкі алаңдағы ойыншыларға қолғаптарды қолдануға ықпал етті. Кейіннен Сполдинг спорттық бұйымдар компаниясын құрды, ол әлі күнге дейін бейсбол қолғаптарын және басқа да спорттық жабдықтарды шығарады. 1890 жылдардың ортасына қарай ойыншылар үшін алаңда қолғап кию әдеттегі нәрсе болды. Олар бас бармақ пен меңзеушін саусағын жалғастыратын 0,5 ~ 1 дана кішкентай былғарыдан жасалған қолғаптарды киеді. Қазіргі кездегі жіптерден айырмашылығы, бұл көбінесе қолғаптың екі жағын жалғайтын былғары жолақтармен емес, қолғаптың екі жағын жалғайтын бір ғана былғарыдан жасалған. Джон Снелл қателердің 1900 жылдардың басында төмендеуін қолғап дизайнының өзгеруіне байланысты деп есептейді және "Бұл қолғаптың өзгеруі қолғапты қабылдануының негізгі өзгеруін білдірді; ол енді тек қорғаныш құрал емес, керісінше, жақсы алаңға шығу үшін арнайы құрал болды" дейді. 1895 жылы Сент-Луис Кардиналс командасының шабуылшысы Билл Доак бірінші саусақтың және бас бармақтың арасында қалта жасау үшін желіні қоюды ұсынды. Бұл дизайн көп ұзамай бейсбол қолғаптарының стандартына айналды. Доак өзінің дизайнын патенттеп, Роулингске сатты. Оның дизайны қазіргі заманғы қолғаптардың бастауы болды және Роулингс кәсіби ойыншылардың сүйікті қолғаптарына айналды. Көп жылдар бойы алаңдағы ойыншылар командалары соққыға түскенде қолғаптарын алаңға тастап кететін. Бұл практика баскетбол лигасы тарапынан тыйым салынды. Бейсбол қолғаптары пайда болғаннан бері біртіндеп өсіп келеді. Бейсболда допты ұстау әрқашан екі қолмен жүргізілген болса да, қолғаптар ақырында шақты қолғаптың желісіне допты ұстап, оны құлап кетпеу үшін қолды пайдалануды жеңілдететін мөлшерге дейін өсті. Қолғап әдетте доминант емес қолға киіледі, ал доминант қолы доп тастауға арналған; мысалы, оң қолды ойыншы сол қолында қолғап киетін болады. Бейсбол қолғаптарының пішіні мен өлшемі бейсболдың ресми ережелеріне сәйкес келеді. 3.00 бөлімінде "Жабдық және форма" 3.04 - 3.07-бөліктерде қолғап өлшемдері мен материалдары көрсетілген.

Қазіргі заман

Бейсбол қолғаптарының құрылымы мен сапасы соңғы ғасырда үлкен өзгерістерге ұшырады. Бүгінде бейсбол қолғаптарын жасау бұрынғыдан әлдеқайда дәл және тиімді. Бұл бейсбол қолғаптарының жалпы халыққа пайдалы болуын және оларға қол жеткізуді қамтамасыз етті. Қазіргі таңда Easton компаниясы "жаңа, өте жеңіл қолғаптар желісінде былғарыны және кевлярды (оқтан қорғайтын жилеттерде қолданылатын материал) біріктіру арқылы тәжірибе жасап жатыр".

Түрлері

Бейсбол қолғаптары қолғаптың көрсеткіш саусағының жоғарғы жағынан басталып, саусақтың бойымен, қалтаның ішкі жағынан және содан кейін қолғаптың өкшесіне дейін өлшенеді. Қолғаптардың мөлшері әдетте (жасөсперлерге арналған бастауыш өлшем) ересектерге арналған сыртқы алаңда ойнауға дейін болады. Ұстаушының қолғаптары, басқа қолғаптардан өзгеше, көлденеңі бойынша өлшенеді және әдетте белгілі бір үлгілері болады. Қолғаптың пішіні мен мөлшері оның үлгісімен сипатталады. Қазіргі заманғы қолғаптар өте маманданып кеткен, позицияға қарай арнайы үлгілері бар: Ұстаушының қолғаптары "қолғаптар" деп аталады, себебі оларда жеке саусақтар жоқ, қолғап сияқты. Оларда қосымша төсем және қызылқұрт сияқты иілгіш пішін бар, ол допты қалтаға түсіруге және питчерлерге жақсы нысананы қамтамасыз етуге көмектеседі. Кейбір ұстаушылар питчерге анық нысана көрсету үшін жиектерінде люминесцентті бояумен жабылған қолғаптарды қолданады. Сонымен қатар, ұстаушының қолғаптары бір және екі білікпен жабдықталған түрлері болады. Кнукболды ұстау қажет болған жағдайда, ұстаушы әдетте одан да үлкен қолғапты пайдаланады. Кейбір кнукбол ұстаушылары тіпті бірінші база ойыншысының қолғаптарын қолданып көріпті, олар туралы төменде сипатталған. Бірінші база ойыншысының қолғаптарында да жеке саусақтар жоқ. Олар әдетте өте ұзын және кең болып келеді, бұл оларға алаңдағы ойыншылардан нашар лақтырылған допты ұстауға немесе жинауға көмектеседі. Бұл қолғаптардың әдетте белгілі бір үлгілері бар, олар білекке дейін өлшенеді. Бірінші база ойыншылары көбінесе сол қолмен ойнайтындықтан, оларға арналған қолғаптар оң қолға киюге ыңғайлы. Хэнк Гринберг осы стильдегі қолғапты алғаш рет алаңда киген адам ретінде танылады. Кейбір ұстаушылар, мысалы, Виктор Мартинес, кнукболды ұстағанда бірінші базаға арналған қолғапты қолданады, бірақ мұндай қолданудың кемшілігі бар: бірінші база ойыншыларына көбінесе допты жылдам лақтыру қажет болмайтындықтан, бірінші база қолғаптары базаны ұрлауға тырысатын ойыншыларды ұстауды қиындатады – бұл міндет кнукболдың баяу жылдамдығымен және болжамсыз мінез-құлқымен күрделенеді. Ішкі алаңдағы ойыншылардың қолғаптары бірінші база ойыншысының қолғаптарынан әдетте кішідірек болады. Оларда допты жылдам лақтыру үшін алаңдағы ойыншылардың оңай алып тастауына мүмкіндік беретін терең емес қалталары бар. Жіп көбінесе лас топырақ өтуіне мүмкіндік беру үшін ашық болады, сондықтан ойыншылар допты қолғаптан алып жатқанда лас топырақты бірге шығармайды. Ішкі алаңдағы ойыншылардың қолғаптарының әдетте белгілі бір үлгілері болады. Питчерлердің қолғаптарында әдетте жабық, мөлдір емес жіптері болады, бұл питчерлерге допты ұстауын жасыруға мүмкіндік береді (ол, ішінара, доптың ұшу кезіндегі мінез-құлқын анықтайды). Питчерлерге арналған қолғаптардың белгілі бір үлгілері болады; кейбір питчерлер, мысалы, Гио Гонсалес, үлкен үлгілері бар қолғаптарды қолданады, сондай-ақ питчерлер күрделі жіптері бар ішкі алаңдағы қолғаптарды қолданады. Сыртқы алаңдағы ойыншылардың қолғаптары әдетте ұзын және терең қалталары бар, бұл оларға ұшып келе жатқан немесе секірген допты ұстауға көмектеседі және сыртқы алаңдағы ойыншылардың жер шарын ұстау үшін еңкейіп отыруын азайтады. Бұл қолғаптардың үлгілері әдетте білекке дейін өлшенеді. Олар көбінесе ішкі алаңдағы ойыншылардың дөңгелек стиліне қарағанда, жазық қысылумен киіледі. Сол қолмен лақтыратын ойыншыларға арналған қолғаптар – жоғарыда аталған қолғаптардың кез келгені, бірақ оң қолға киюге арналған (сол қолды ойыншылар үшін). Тони Гвинн немесе Сэнди Куфакс сияқты сол қолмен лақтыратын ойыншылар көбінесе питчерлер, бірінші база ойыншылары немесе сыртқы алаңдағы ойыншылар болып табылады. Екі қолмен лақтыратын ойыншыларға арналған қолғаптарда қолдың екі жағында да киюге мүмкіндік беретін екінші бас бармақ қалтасы бар. Үлкен лига деңгейінде бұл қолғапты тек алмастырушы питчер Пат Вендит қолданған. 2010 жылдары базаға сырғанап түсетін жүгірушілерді қорғайтын бұрынғы білек қорғаушыларының эволюциясы ретінде сырғанап түсуге арналған қолғаптар енгізілді.