Кіріспе
Видеокарта бағдарламалық қамтамасыз ету стандарты
VESA BIOS Extensions (VBE) – бұл VBE стандарты, қазіргі уақытта 3-ші нұсқада, ол бағдарламалық қамтамасыз етудің жоғары ажыратымдылықтағы және бит тереңдігіндегі үйлесімді видеокарталарға қол жеткізуі үшін пайдаланатын интерфейсті анықтайды. Бұл "дәстүрлі" INT 10h BIOS шақыруларына қарсы, олар 16 түстік (4 бит) тереңдігі немесе одан аз 640×480 пиксел ажыратымдылығымен шектелген. VBE видеокартаның BIOS арқылы қолжетімді, ол жүктелу кезінде өзіне сілтеме жасайтын бірнеше үзіліс векторларын орнатады. Көптеген жаңа карталар VBE 3.0 стандартын қолданады. VBE-нің ескі нұсқалары тек нақты режимдегі интерфейсті ұсынады, оны қорғалған режимдегі операциялық жүйелерден айтарлықтай өнімділік жоғалтусыз пайдалану мүмкін емес. Осы себепті VBE стандарты видеокарта драйверлерін жазу үшін дерлік қолданылмады; әр өндіруші өз видеокартасымен байланыс үшін меншік протокол ойлап табуға мәжбүр болды. Дегенмен, драйвер экран режимдерін инициализациялау және картаның сызықтық кадр буферіне тікелей қол жеткізу үшін нақты режимдегі үзіліске ауысуы жиі кездеседі, себебі бұл міндеттер картадан картаға өзгеретін жүздеген меншік нұсқауларды өңдеуді қажет етеді. EFI 1.x жүйелерінде INT 10H және VESA BIOS Extensions (VBE) EFI UGA протоколымен алмастырылады. Көп қолданылатын UEFI 2.x жүйелерінде INT 10H және VBE UEFI GOP-мен алмастырылады.
Ертедегі VBE
VBE 1.0 (VS891001) 1989 жылы анықталды. VBE 1.1 (VS900602) 1990 жылы анықталды. VBE 1.2 (VS911022) 1991 жылы анықталды. Бұл VBE нұсқалары жұмыс істеу үшін нақты режимді талап етеді. VBE INT 10H арқылы шақырылатын бірнеше жаңа функцияларды анықтайды. Функциялардың нөмірленуі AX=4F00 немесе (AH=4F, AL=00) 00h функциясынан басталады. 00h-тен 05h-қа дейін VBE 1.0 нұсқасында, 06h және 07h – 1.1 нұсқасында, ал 08h – 1.2 нұсқасында анықталды.
VESA BIOS кеңейтулері (VBE өзегі) 2.0 (1994 жылдың қарашасы)
Бұл стандарт VESA BIOS Extensions негізгі функционалдығын қамтамасыз етеді. Ол қолданбаларға графикалық картаның мүмкіндіктерін анықтауға және табылған дисплей режимдерін орнатуға мүмкіндік береді. VBE 2.0 бұрынғы VBE 1.2 стандартынан асып түсетін жаңа мүмкіндіктерді қосады, соның ішінде сызықтық фреймбуферге қол жеткізу және қорғалған режимдегі банкинг. VBE Core 2.0 мүмкіндіктері:
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
Сызықтық фреймбуферге қол жеткізу – Жедел жадтың үлкен бөлігі ретінде қорғалған режимде фреймбуферге тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етеді, бұл тиімсіз кішірек бөліктерге қарағанда артықшылықты ұсынады.
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
Қорғалған режимдегі банкинг – Фреймбуферге нақты режимге түсіп қалудың қажеті болмай, қорғалған режимнен тікелей қол жеткізуді қамтамасыз етеді. Бұл 0Ah жаңа функциясын пайдалану арқылы іске асырылады.
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
Super VGA беттерінің ауыстырылуы – Компьютерлік ойындар және басқа да жоғары өнімділік графикалық бағдарламалар үшін тегіс анимацияны қамтамасыз етуге мүмкіндік беретін жоғары өнімді анимацияны жасауға мүмкіндік береді.
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
Super VGA виртуалды экраны – Бағдарламалық жасақтамаға нақты көрсетілген ажыратымдылықтан артық виртуалды дисплей ажыратымдылығын орнатуға және үлкен кескінді тегіс жылжытуға немесе панорамалауға мүмкіндік береді.
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
Жоғары түс және TrueColor режимдері – 320×200-ден 1600×1200 дейінгі ажыратымдылықтарды қамтитын, өнеркәсіптік стандартты 16 биттік және 24 биттік графикалық режимдер.
Linear framebuffer access Enables direct framebuffer access in protected mode as one large area of memory instead of less efficient smaller chunks. Protected mode banking Allows access to the framebuffer from protected mode without "thunking" down to real mode. This is implemented using a new Function 0Ah. Super VGA page flipping Allows higher performance animation to provide for smooth animation for computer games and other high performance graphics programs. Super VGA virtual screens Allows software to set up virtual display resolutions, larger than the actual displayed resolution, and smoothly scroll or pan around the larger image. High Color and TrueColor modes Industry standard 16 bit and 24 bit graphics modes for resolutions from 320×200 up to 1600×1200.
VESA BIOS кеңейтулері (VBE өзегі) 3.0 (1998 жылдың қыркүйегі)
VBE 2.0 стандартының жоғары жиынтығы. Бұл стандарт VBE 2.0 стандартына жаңарту жиілігін басқару, стерео көзілдіріктерге арналған мүмкіндіктер, жақсартылған көп буферлеу және басқа да функцияларды қосады. Үш буферлеу Жоғары жылдамдықты қолданбаларға экранның аз жыпылықтауымен және графикалық контроллерді күту қажеттілігі болмай, бірнеше буферлеуді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. GTF уақыттарын пайдаланып жаңарту жиілігін басқару Бұл қолданбалар мен операциялық жүйе құралдарына барлық VBE 3.0 графикалық контроллерлерінде жаңарту жиілігін стандартты жолмен өзгертуге мүмкіндік береді. Стерео қолданбалар үшін маңызды, себебі стерео қосылғанда пайдаланушының нақты жаңарту жиілігі екі есеге төмендейді. Стерео көзілдіріктер арқылы қолданбаны қарау кезінде, бағдарламалық жасақтама әр көз үшін жеке суреттер жасау үшін қалыпты жағдайдағыдан екі есе жиі беттерді ауыстыруды қажет етеді. Бұл жаңа мүмкіндік стереоға үйлесімді бағдарламалық жасақтаманың дұрыс көрсетілуін қамтамасыз етеді. Аппараттық стерео синхрондау Стерео бағдарламалық жасақтамаға пайдаланушының графикалық картасында стерео көзілдіріктерге арналған қосылыстың бар-жоғын анықтауға мүмкіндік береді. 0Ah функциясына балама ретінде жаңа "Қорғалған режимге кіру нүктесі" қосылды.
VBE/акселератор функциялары (VBE/AF) (1996 жылдың тамызы)
VBE/AF көптеген аппараттық құрылымдарда қолжетімді жалпы жылдамдату функцияларына арналған төмен деңгейлі, стандартты интерфейс ұсынады. Стандартта анықталған функциялардың кейбіреулері – аппараттық курсорларға қол жеткізу, биттік блоктарды көшіру (Bit Blt), экраннан тыс спрайттар, аппараттық жылжу, сызу және басқа да функциялар. Ол 32 биттік қорғалған режимде жұмыс істеуге арналған. VBE Core кеңінен қолданылса да, VBE/AF қолдайтын құрылғылар өте сирек. FreeBE/AF жобасы белгілі бір графикалық карталар үшін үшінші тараптан VBE/AF драйверлерін жүзеге асырады.
Қосымша ерекшеліктер
Қосымша техникалық талаптар қолданбалы бағдарламалық жасақтама мен Super VGA жабдығы арасында құрылғыға тәуелсіз интерфейс ұсынады. Функция нөмірлерін VESA бағдарламалық стандарты комитеті (SSC) тағайындайды.
Қуаттандыруды басқару кеңейтулері (ҚҚ)
DPMS – графикалық карталарға DPMS стандартына сәйкес келетін мониторлармен арнайы сигналдасу жүйесі арқылы байланыс құруға мүмкіндік беретін аппараттық стандарт. Бұл сигналдасу жүйесі графикалық картаға мониторды бірнеше түрлі қуатты басқару немесе қуатты үнемдеу режимдеріне көшіруге мүмкіндік береді, нәтижесінде монитор қолданылмаған кезде өзінен-өзі сөніп қалады.
Жазық панельді интерфейс кеңейтулері (FP)
Жазық панельді басқару құрылғыларының арнайы мүмкіндіктеріне қол жеткізуді қамтамасыз етеді.
Аудио интерфейсінің кеңейтулері (AI)
Аудио қызметтеріне стандартты ұсынады. Қазіргі уақытта (1.00 нұсқасы) VBE/AI спецификациясы үш құрылғы класын анықтайды: WAVE, MIDI және VOLUME. Қамтылмаған құрылғы түрлері: Microsoft-тың CD-ROM кеңейтімдерімен қамтылған CD-ROM басқаруы. Эффект процессорлары. Бұл құрылғы класы VBE/AI спецификациясының келешек нұсқаларында кеңейтіледі.
CDROM control which is covered by the Microsoft's CD ROM Extensions. Effects processors This class of device will be expanded in future version of the VBE/AI specification.
OEM кеңейтулері
Өндірушіге тән кеңейтулерге стандартты қолжетімділікті ұсынады.
Дисплей деректері арнасы (DDC)
Дисплейлік деректер арнасы немесе DDC – компьютерлік монитор мен графикалық адаптер арасындағы цифрлық байланыс, монитордың өз сипаттамаларын адаптерге жіберуіне мүмкіндік береді. Стандартты VESA әзірлеген.
Кезекті басқару интерфейсі (SCI)
Операциялық жүйе және қосымшалар үшін I²C тізбекті басқару интерфейсі арқылы деректерді оқу және жазуға мүмкіндік беретін аппараттық тәуелсіздік құралдарын ұсынады.
Режимді анықтау
Жүйеде қол жетімді VBE режимдерін анықтау үшін бірнеше құралдар жазылған. Олар көбінесе 01h функциясын шақыру арқылы жұмыс істейді, бұл кеңейтілген режимдер тізімін болжаудан сенімді, себебі ол құрылғының өзіндік құжаттамасының бір бөлігі. hwinfo – SuSE Linux және басқа да кейбір Linux дистрибутивтерінде қолданылатын аппараттық құралдарды анықтау құралы. hwinfo фреймбуферін іске қосу графикалық ақпаратты, соның ішінде VESA режимдерін "Mode" жолында көрсетеді. mdt – монитор деректерін оқу үшін VESA BIOS функцияларын пайдаланатын Linux немесе DOS құралы. Linux Real Mode Interface (LRMI) VESA туралы ақпаратты басып шығаратын бағдарламаға ие. SciTech Software компаниясының 1994 жылға дейінгі DOS үшін арналмаған нұсқасы бар. x86 "PC" нұсқасы GNU GRUB 2 қол жетімді бейне режимдерін басып шығару және нақты бір режимді сынау үшін командаға ие. Олар 01h функциясының орнына кіріктірілген тізімді пайдаланады. Басқа платформалар үшін, соның ішінде x86 EFI, олар одан да жалпылама және функцияларымен алмастырылған.