Кіріспе

Толқынның, бөлшектің немесе сигналдың бағытын кері өзгертетін шағылысу. Физикада кері шашырау (немесе кері шашылу) – толқындардың, бөлшектердің немесе сигналдардың келген бағытына қарай қайта шашылуы. Әдетте, бұл айнадай нақты емес шағылысқа қарағанда, шашырауға байланысты диффузды шағылыс болып табылады, бірақ бетке түсетін сәуле тік бұрышпен келген жағдайда нақты емес кері шашырау да болуы мүмкін. Кері шашырау астрономияда, фотосуретке түсіруде және медициналық ультрадыбыстық диагностикада маңызды қолданысқа ие. Кері процеске – алға қарай шашырау жатады, мысалы, бұлт сияқты мөлдір материал күн сәулесін таратып, жұмсақ жарық тудырады.

Радар, әсіресе ауа райы туралы

Кері шашырау – радар жүйелерінің негізгі принципі. Ауа-райы радарларында кері шашырау нысананың диаметрінің 6-шы дәрежесіне көбейтілген және оның ішкі шағылысу қасиеттеріне пропорционалды, егер толқын ұзындығы бөлшектің диаметрінен артық болса (Рейли шашырауы). Су мұздан шамамен 4 есе көп шашыратады, бірақ тамшылар қар ұсақ бөлшектерінен немесе ақ жаңбырдан әлдеқайда кішідірек. Сондықтан кері шашырау осы екі фактордың әсеріне байланысты. Ең күшті кері шашырау олардың өлшемдеріне байланысты ақ жаңбырдан және ірі граупельден (қатты мұздан) келеді, бірақ Рейли ережесіне бағынбаған (Ми шашырауы) әсерлер түсіндіруді қиындатады. Тағы бір күшті сигнал – еріген қар немесе сулы қардан, себебі олар өлшем мен судың шағылысу қабілетін біріктіреді. Олар көбінесе жауын-шашын мөлшерін нақтыдан гөрі жоғары көрсетеді, бұл құбылыс жарқын жолақ деп аталады. Жаңбыр – орташа кері шашыратушы, ірі тамшылармен (мысалы, дауылдан) күшейеді, ал кішкентай тамшылармен (мысалы, тұман немесе жапырақ жаңбыр) әлдеқайда әлсіздейді. Қардың кері шашырауы нашар. Екі поляризациялы ауа-райы радарлары көлденең және тік поляризацияларда кері шашырауды өлшейді және вертикаль және көлденең сигналдардың қатынасы арқылы нысананың пішіні туралы ақпаратты анықтайды.

Толқын бағыттаушыларда

Артқа шашырау әдісі талшықты-оптикалық қолданбаларда оптикалық ақауларды анықтау үшін де қолданылады. Ральей шашырауының салдарынан талшықты-оптикалық кабель арқылы тарайтын жарық біртіндеп әлсірейеді. Сондықтан, ақаулар Ральейдің артқа шашыраған жарығының өзгеруін қадағалау арқылы анықталады. Артқа шашыраған жарық талшықты-оптикалық кабель бойымен қозғалғанда экспоненциалды түрде әлсірейді, сондықтан әлсіреу сипаттамасы логарифмдік масштабтағы графикте көрсетіледі. Егер графиктің еңісі тік болса, қуат жоғалтуы жоғары болады. Егер еңіс көлбеу болса, талшықтың жоғалту сипаттамасы қанағаттанарлық деңгейде болады. Артқа шашырау әдісімен жоғалтуды өлшеу талшықты кеспей, талшықтың бір жағынан өлшеуге мүмкіндік береді, сондықтан ол талшықты салу және күтіп ұстау жұмыстарына қолайлы қолданылады.

Фотографияда

Фотографиядағы кері шашырау термині – бұл жарықтан немесе стробтан линзаның көру аясындағы бөлшектерден кері шағылысып, фотосуретте жарық нүктелерінің пайда болуына себеп болатын құбылыс. Бұл кейде шар тәрізді артефакттар деп аталатын нәрсеге алып келеді. Фотографиялық кері шашырау қар ұсақ бөлшектерінен, жаңбырдан немесе тұманнан, немесе ауадағы шаңнан туындауы мүмкін. Қазіргі заманғы ықшам және ультра ықшам камералардың, әсіресе цифрлық камералардың мөлшерінің шектеулі болуына байланысты линза мен кіріктірілген жарықтандыру арасындағы қашықтық азайды, соның салдарынан линзаға жарық шағылысу бұрышы кішірейіп, көрінбейтін бөлшектерден жарық шағылысу мүмкіндігі артады. Сондықтан шар тәрізді артефакттар кішкентай цифрлық немесе пленкалық камералармен түсірілген фотосуреттерде кең таралған.