Кіріспе

Бразилиялық футболшы және комментатор

Леонидас да Силва (Leônidas da Silva; 6 қыркүйек 1913 – 24 қаңтар 2004) – бразилиялық кәсіби футболшы, шабуылшы. Ол 20 ғасырдың бірінші жартысындағы ең маңызды футболшылардың бірі саналады. Өзінің карьерасының қарыштап дамыған кезеңінде Леонидас да Силва Бразилия және Рио-де-Жанейро халқы арасында зор құрметке ие болды. Леонидас 1934 және 1938 жылғы әлем чемпионаттарында Бразилия құрамасы сапында ойнады және соңғы турнирдің ең көп гол соққан ойыншысы атанды. Ол өте икемділігі үшін "Қара алмаз" және "Резеңке адам" деп аталды.

Клубтық мансап

Леонидас мансабын Сан-Кристовао клубында бастады. Содан кейін ол Кариока аймағының "Сирио е Либанез" клубында ойнады, онда оны Джентиль Кардосо жаттықтырды. Кардосо "Бонсусесо" клубының бас жаттықтырылуына тағайындалғанда, Леонидасты өзімен бірге алып келді. 1931-1932 жылдары ол "Бонсусесо" үшін ойнады, ал 1933 жылы Уругвайдың "Пенарол" клубына қосылды. Бір жылдан кейін да Силва Бразилияға оралып, "Васко да Гама" клубында ойнады. Ол оларға Рио штатының чемпионатында жеңіске жетуге көмектесті. 1934 жылғы әлем чемпионатына қатысқаннан кейін, ол "Ботафого" клубына қосылды және 1935 жылы тағы бір Рио штатының чемпионатында жеңіске жетті. Келесі жылы ол "Фламенго" клубына қосылды, онда 1941 жылға дейін ойнады. 1939 жылы команда тағы да Рио штатының чемпионатында жеңіске жетті. Ол сонымен қатар футболдағы нәсілшілдікке қарсы күрестің алғашқы қадамдарының бірі болды, сол кездегі элиталық "Фламенго" клубына қосылған алғашқы қара терілі футболшылардың бірі болды. Леонидас 1942 жылы "Сан-Паулу" клубына қосылды және 1950 жылы футболдан зейнеткерлікке шыққанға дейін осы клубта ойнады.

Велосипедтің соққысы

Леонидас – "Велосипед соққысын" ойлап тапқан бірнеше футболшының бірі. Да Силва бұл техниканы алғаш рет 1932 жылғы 24 сәуірде "Бонсусесо" және "Кариока" командалары арасындағы матчта пайдаланды. "Фламенго" сапында ол бұл әдісті тек бір рет, 1939 жылы Аргентинаның "Independiente" командасына қарсы ойында қолданды. Бұл ерекше соққы сол кезде үлкен даңққа ие болып, футболдың бағытына енді. "Сан-Паулу" командасы үшін Да Силва велосипед соққысын екі рет орындады: алғашқысы 1942 жылғы 14 маусымда "Палестра Италияға" (қазіргі "Пальмейрас") қарсы өткен матчтағы жеңіліс кезінде. Ең әйгілісі – 1948 жылғы 13 қарашада "Ювентус" клубына қарсы 8:0 есебімен жеңіске жеткен кезде. Бұл ойын (және гол) суретке түсіріліп, футболшының ең танымал суреті саналады. 1938 жылғы әлем чемпионатына қатысқанда да ол велосипед соққысын орындап, жанкүйерлерді қуантты. Ол соққыны орындағанда, төреші оның ережеге сәйкес келіп-кетпегеніне қатты алаңдады.

Халықаралық мансап

Леонидас 1932-1946 жылдар аралығында Бразилия құрамасында 19 рет ойнап, барлығы 21 гол соқты. Ол дебюттік матчында екі гол соқты. 1938 жылы ол 7 голмен әлем чемпионатының үздік бомбардирі атанды, Польшаға қарсы өткен қосымша уақыттағы 6–5 есебімен жеңіске жеткен кезде кем дегенде үш гол соқты. Дегенмен, оның ойынының нәтижесінде поляктар оны жиі бұзып ойнады. Келесі матчта, Чехословакияға қарсы, ол толықтай жағдайда болмады, бірақ бразилиялық штаб Леонидастың орнына Нигиньоны пайдаланудан қорқып, оны командада қалдыруды жөн көрді, себебі Италия футбол федерациясы ФИФА-ны Нигиньоның жағдайы туралы ескерткен: бұл ойыншы, итальяндық азаматтығына ие болса да, 1936 жылы рұқсатсыз кеткен «Лацио» клубымен заңды байланыста болды, себебі ол екінші Итало-Эфиопия соғысына итальяндық армияға шақырылуынан қорқып жүрген. Леонидас чехтерге қарсы гол соқты, бірақ жарақаттары күшейіп, Италияға қарсы жартылай финалда ойнау мүмкін болмады. Бразилия матчты 2–1 есебімен ұтылып қалды және көп жылдар бойы жаттықтырушы Адхемар Пимента сынға ілікті, көптеген жанкүйерлер Леонидастың нақты жағдайын білмей, оның қатыспауы Пиментаның «финалға дайындау үшін ойыншыны демалдырғандығының» нәтижесі деп ойлады. Бұл пікір әлі де кең тараған, бірақ Леонидас сол кездегі бірнеше газетте жарияланған хатында Пиментаның Нигиньо ісіне байланысты басқа амалы болмағанын түсіндірді. Нигиньо ісі екі ойыншының жартылай финалда ойнауына да кедергі келтірді. Олардың орнына Ромеу команданың импровизацияланған орталық шабуылшысы ретінде таңдалды және ойын соңында Бразилияның голын соқты. Леонидас үшінші орын үшін өткен матчқа оралып, Швецияға қарсы 4–2 есебімен жеңіске жеткен кезде тағы екі гол соқты.

1934 жылғы әлем чемпионатының статистикасы

Бұл есептерде 1934 жылғы ФИФА әлем чемпионаты және тиісті кезең туралы мақалаға сілтемелер бар. Матчтардың нөмірлері Леонидастың мансабындағы әлем чемпионаттарындағы матчтарының санын көрсетеді. Ойын № РаундКүніҚарсыласЕсепЛеонидастың голдарыУақытЛеонидастың ойын уақытыЕскертулерОрынБайланыс11-ші кезең27 мамыр 1934Испания1–3 (0–3)190 мин.Stadio Luigi Ferraris, Генуя3/results/matches/match=1111/report.html

1938 жылғы әлем чемпионатының статистикасы

Нәтижелер 1938 жылғы ФИФА әлем чемпионаты және тиісті тур туралы мақалаға сілтемелерді қамтиды. Егер матч туралы жеке мақала болса, сілтеме тур бағанында болады. Ойын № Раунд Дата Оппонент Есеп Леонидастың голдары Уақыт Леонидастың ойын уақыты Ескертулер Стадион Есептеме21st R. 5 маусым 1938 6–5 (4–4) (3–1) 3 120 мин. Stade de la Meinau, Страсбург 5/results/matches/match=1150/report.html3 QF 12 маусым 1938 1–1 (1–1) (1–0) 1 120 мин. Parc Lescure, Бордо 5/results/matches/match=1152/report.html4 Replay 14 маусым 1938 2–1 (0–1) 1 90 мин. Parc Lescure, Бордо 5/results/matches/match=1153/report.html– SF 16 маусым 1938 1–2 (0–0) 0 Ойнамады Жарақаттанған Stade Vélodrome, Марсель 5/results/matches/match=1149/report.html5 3-ші орын 19 маусым 1938 4–2 (1–2) 2 90 мин. Parc Lescure, Бордо 5/results/matches/match=1151/report.html

Жеке өмір

Леонидас да Силва мансабының ең жақсы кезеңінде Бразилия және Рио-де-Жанейро халқы арасында өте танымал болды. 1930 және 1940 жылдары Леонидас Бразилияда сол кездегі келіспеушіліктер мен нәсілдік дискриминацияның күшейгеніне қарамастан, танымал тұлғаға айналды. Леонидас Бразилияның қара жұмысшы табымен байланыс орнату қабілетінің арқасында алаңда да, одан тыс жерде де үлкен әсер етті, ал оның қарапайым өсіп-өнуі және нәсілдік өкілдігі осы ұлттық танымалдылыққа себеп болды. 1938 жылы Леонидас Әлем чемпионатында өнер көрсеткеннен кейін ерекше танымал болды, содан кейін көптеген жарнамалық ұсыныстарды қабылдай бастады, мысалы, сағаттар мен темекіге. Бұл шоколад бренді Бразилияда коммерциялық сәттілікке жетті. Леонидас 1950 жылдары «Сан-Паулу» клубына бас тренер ретінде қосылды, содан кейін футболдан кетіп, радио тілшісі болды, ал кейіннен «Сан-Паулу» қаласында жиһаз дүкенінің иесі атанды. Ол 2004 жылы Сан-Паулу штатының Котия қаласында 1974 жылдан бері мазалап келген Альцгеймер ауруының салдарынан қайтыс болды. Ол Сан-Паулудағы «Cemitério da Paz» бейістігіне жерленген.