Кіріспе

Деректер қоймасының схемасы

Информатикада, жұлдыз схемасы немесе жұлдыз моделі – деректер қоймасының ең қарапайым түрі және деректер қоймаларын және өлшемді деректер қоймаларын құру үшін ең көп қолданылатын тәсіл. Жұлдыз схемасы бір немесе бірнеше факт кестелерінен тұрады, олар кез келген сандағы өлшем кестелеріне сілтеме жасайды. Жұлдыз схемасы – қар жапырағы схемасының маңызды бір түрі және қарапайым сұраныстарды өңдеуде тиімдірек. Жұлдыз схемасы физикалық модельінің жұлдыз пішініне ұқсас болуынан аталды, онда факт кестесі ортасында орналасқан, ал өлшем кестелері жұлдыздың қанатын құрайды.

Үлгі

Жұлдыз схемасы бизнес-процестердің деректерін фактілерге, яғни бизнес туралы өлшенетін, сандық деректерді сақтайтын деректерге, және фактілік деректерге қатысты сипаттамалық атрибуттар болып табылатын өлшемдерге бөледі. Фактикалық деректер мысалдарына сату бағасы, сатылған тауардың саны, уақыт, қашықтық, жылдамдық және салмақ өлшемдері жатады. Қатысты өлшем атрибуттарының мысалдарына өнім үлгілері, өнім түсі, өнімнің мөлшері, географиялық орналасуы және сатушының аты кіреді. Көптеген өлшемдері бар жұлдыз схемасы кейде "жүзбауыр" схемасы деп аталады. Ғылымдардың тек бірнеше атрибуттары болса, оларды сақтау оңай болғанымен, көптеген кестелерді біріктіруді қажет ететін сұраныстарға алып келеді және жұлдыз схемасын пайдалануды қиындатады.

Фактілер кестелері

Фактілер кестесі белгілі бір оқиғаға қатысты өлшемдерді немесе көрсеткіштерді тіркейді. Фактілер кестелері әдетте сандық мәндерден және сипаттамалық ақпарат сақталатын өлшемдік деректерге сілтеме жасайтын шетелдік кілттерден тұрады. Фактілер кестелері ең төменгі деңгейде біркелкі егжей-тегжейлілікпен (осыны "гранулярлық" немесе "бөлшектеу" деп атайды) құрылады, яғни фактілер оқиғаларды өте элементарлық деңгейде тіркей алады. Бұл уақыт өте келе фактілер кестесінде көптеген жазбалардың жиналуына алып келуі мүмкін. Фактілер кестелері үш түрге бөлінеді:

Транзакциялық фактілер кестесі белгілі бір оқиға туралы фактілерді тіркейді (мысалы, сату оқиғалары).
Снапшот (көрініс) фактілер кестесі белгілі бір уақыт сәтіндегі фактілерді тіркейді (мысалы, ай соңындағы шот мәліметтері).
Жинақтаушы снапшот кестесі белгілі бір уақыт сәтіндегі жиынтықталған фактілерді тіркейді (мысалы, өнімнің ай басынан бергі жалпы сатылымы).

Фактілер кестелеріне әдетте, әрбір қатарды бірегей анықтау үшін жасалма кілт тағайындалады. Бұл кілт қарапайым бірінші кілт болып табылады.

Артықшылықтары

Жұлдыз схемалары денормалдандырылған, яғни жұлдыз схемасын жобалау және іске асыру кезінде транзакциялық реляциялық деректер базасына қолданылатын нормалаудың қалыпты ережелері жеңілдетіледі. Жұлдыз схемасын денормалдастырудың пайдалары:

* Қарапайым сұраныстар – жұлдыз схемасының қосылу логикасы, әдетте, жоғары нормаланған транзакциялық схемадан деректерді алуға қажетті қосылу логикасынан қарапайым болады.
* Жеңілдетілген бизнес-есептеу логикасы – жоғары нормаланған схемалармен салыстырғанда, жұлдыз схемасы кезеңнен-кезеңге және белгілі бір уақыттағы есептеулер сияқты, жалпы бизнес-есептеу логикасын жеңілдетеді.
* Сұраныс өнімділігінің артуы – жұлдыз схемалары жоғары нормаланған схемаларға қарағанда тек оқуға арналған есептеу қолданбалары үшін өнімділікті арттыра алады.
* Жылдам агрегациялар – жұлдыз схемасына жасалған қарапайым сұраныстар агрегациялық операциялардың өнімділігін жақсартады.
* Кубтарды толтыру – жұлдыз схемалары барлық OLAP жүйелерімен тиімді меншік OLAP кубтарын құру үшін қолданылады; шындығында, көптеген ірі OLAP жүйелері ROLAP режимін ұсынады, ол меншік куб құрылымын жасамай-ақ жұлдыз схемасын тікелей дерек көзі ретінде пайдалана алады.