Кіріспе
Арси – Эфиопияның Оромия аймағындағы аймақ. Арси аймағының жергілікті тұрғындары – оромо тайпасының бір бөлігі. Оңтүстігінде Бэйл аймағы, оңтүстік-батысында Батыс Арси аймағы, солтүстік-батысында Шығыс Шева аймағы, солтүстігінде Афар аймағы, ал шығысында Батыс Харарге аймағымен шектеседі. Аймақтың аумағы 19 825,22 км² және ол 25 ауданға (верда) бөлінген. 2022 жылдың ортасында халық саны 3 894 248 адам деп ресми бағаланған. Арси аймағының ең биік нүктесі – Чилало тауы, сондай-ақ Кака және Гугу таулары да маңызды. Арси таулары ұлттық паркі 2011 жылы таулардың бір бөлігін қорғау мақсатында құрылды. Аймақтың әкімшілік орталығы – Асела қаласы, онда 2022 жылдың ортасында 139 537 адам тұрады. Осы аймақтағы басқа қалалар (2022 жылдың ортасындағы шамамен халық санымен): Лимуна Бильбило ауданындағы Бокоджи (36 805), Робе ауданындағы Робе (31 445), Хитоса ауданындағы Этая (31 094), Додота ауданындағы Дера (30 676), Мерти ауданындағы Абомса (30 377), Луде Хитоса ауданындағы Хурта (27 523), Дигелуна Тихо ауданындағы Сагуре (24 932) және Мунеса ауданындағы Керса (23 313).
Arsi is a zone in Oromia Region of Ethiopia, named after a clan of the Oromo, who inhabit in the area. Arsi is bordered on the south by Bale Zone, on the southwest by the West Arsi Zone, on the northwest by East Shewa Zone, on the north by the Afar Region and on the east by West Hararghe Zone. It covers an area of 19,825.22 km2, divided into 25 districts (weredas). The population was officially estimated at 3,894,248 in mid 2022. The highest point in Arsi Zone is Mount Chilalo; other notable mountains in this zone include Mount Kaka and Mount Gugu. Arsi Mountains National Park was created in 2011 to protect a section of the mountains. The administrative centre of this zone is in Asela, with an estimated 139,537 inhabitants in mid 2022; other towns in this zone (with estimated populations in mid 2022) include Bokoji (36,805) in Limuna Bilbilo District, Robe (31,445) in Robe District, Etaya (31,094) in Hitosa District, Dera (30,676) in Dodota District, Abomsa (30,377) in Merti District, Hurta (27,523) in Lude Hitosa District, Sagure (24,932) in Digeluna Tijo District, and Kersa (23,313) in Munesa District.
Экономика
1912 жылы екі бельгиялық компанияға қазіргі аймақта кофе өсіру үшін 1464 гектар жер берілді. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін бұл компаниялар қаржылық қиындықтарға тап болып бірікті, және өнімділіктің ең жоғарғы шегінде 613 тонна кофе жинады (1931 21). Эфиопия кофе және шай басқармасының инспекциялық деректеріне сүйене отырып, Орталық статистика агенттігі (CSA) 2005 жылы аяқталған жылға қарай осы аймақта 2198 тонна кофе өндірілгенін хабарлады. Бұл аймақтың жалпы өнімінің 1,9%-ын және Эфиопияның жалпы өнімінің 0,97%-ын құрайды. Арси университеті 2014 жылы Аселла қаласында құрылды.
Демография
2007 жылғы халық санағының мәліметтері бойынша, бұл аймақтың жалпы халқы 2 637 657 адамды құрайды, оның ішінде 1 323 424 ер адам және 1 314 233 әйел адам; 19 825,22 шаршы километр аумақты алып жатқан Арси аймағының халық тығыздығы 133,05 адамға шақырым тең. Халықтың 305 701 немесе 11,59%-ы қала тұрғындары болса, тағы 7 098 немесе 0,27%-ы көшпенділер. Бұл аймақта барлығы 541 959 үй шаруашылығы тіркелді, бұл бір үй шаруашылығына орташа есеппен 4,87 адам және 523 342 тұрғын үй кездеседі. Ең ірі этникалық топтар – Оромо (84,15%) және Амхара (14,3%); қалған этникалық топтар халықтың 1,55%-ын құрайды. Халықтың 81,38%-ы Оромо тілінде, ал 17,76%-ы Амхар тілінде сөйлейді; қалған 0,86%-ы басқа негізгі тілдерде сөйлейді. Тұрғындардың көп бөлігі мұсылман дінін ұстанады, халықтың 58,1%-ы осы сенімді ұстанатынын, 40,01%-ы Эфиопия православие христиандығын, ал 1,43%-ы протестанттық дінді ұстанады. 2022 жылдың ортасы бойынша бұл аймақтың ресми халық саны 3 894 248 адамды құрады, оның ішінде 1 944 164 ер адам және 1 950 084 әйел адам. Халық тығыздығы шаршы километрге 196,4 адамды құрайды. 2004 жылғы 24 мамырдағы Дүниежүзілік банк меморандумына сәйкес, Арси тұрғындарының 4%-ы электр қуатына қол жеткізеді, бұл аймақта 1000 шаршы километрге 45,0 километр жол тығыздығы бар (ұлттық орташа көрсеткіш 30 километр), шаруалардың орташа 1,2 гектар жері бар (ұлттық орташа көрсеткіш 1,01 гектар, ал Оромия аймағы үшін орташа көрсеткіш 1,14 гектар), және шаруалардың 1,1 бас ірі қара малға тең. Халықтың 16,5%-ы ауыл шаруашылығымен байланысты емес жұмыстарда жұмыс істейді, бұл көрсеткіш ұлттық орташа көрсеткіштен (25%) және аймақтық орташа көрсеткіштен (24%) төмен. Білім беру саласында, мектепке жарамды балалардың 84%-ы бастауыш мектепке, ал 22%-ы орта мектепке қабылданады. Аймақтың 17%-ы безгекке ұшырайды, ал цеце құсы жоқ. Меморандумда осы аймаққа құрғақшылық қаупі 364 деп баға берілді.