Кіріспе

Сэмюэл Шемнің 1978 жылғы романы – «Құдай үйі»

«Құдай үйі» – психиатр Стивен Бергман қолданған псевдониммен жазылған Сэмюэл Шемнің 1978 жылғы сатирикалық романы. Роман 1970 жылдардың басында Бет Израиль ауруханасының ойдан шығарылған нұсқасындағы медициналық интерндер тобының бір жылдық тәжірибесін баяндайды. Онда интернатура кезеңіндегі психологиялық зиян мен адамгершіліктен геткен жағдайларға назар аударылады. «Нью-Йорк Таймс» газетінде «шаршататын, алаңдататын және күлкілі» деп сипатталған бұл кітап жарық көрген кезде скандалды болып саналды, бірақ содан бері культті мәртебеге ие болып, гуманизм, этика және медицинадағы білім беру тақырыптарын талқылауға жиі тартылуда. Кітапқа қоса берілген онлайн деректі фильм оның пайда болу тарихын және кейіпкерлер прототипін көрсетеді. Оқиға автобиографиялық сипатта, себебі BMS – Гарвард медицина мектебінің (әдетте HMS деп аталады) жасырын бейнесі, ал «Құдай үйі» – қазір Бет Израиль Диаконна медициналық орталығының бөлігі болып табылатын Бет Израиль ауруханасын көрсетеді. Бұл Бостон қаласындағы HMS-ке қарасты ауруханалардың бірі. «Адамның ең жақсы ауруханасы» (MBH) Массачусетс бас ауруханасын (MGH) білдіреді. Автордың сөзіне сүйенсек, көптеген тәжірибелі дәрігерлер бұл туындыға наразылық білдірген. Кітапта берілген терминдердің көптегені (гллоссарийді қараңыз) медициналық ортада кеңінен танылып, қолданысқа енген. «Academic Medicine» журналы «Құдай үйі» заманауи медицинадағы күрделі мәселелерді жарыққа шығарғаны үшін революциялық екенін айтқан. Кітаптағы Путцель есімді пациенттердің мысалында, ауыр халде емес науқастар да ауруханаға түсіп, көптеген инвазивті процедуралардан өтуі мүмкін еді. Бұл ауруханаға кіріс әкелгенмен, пациентті қауіпке және ыңғайсыздыққа ұшыратып, интерндердің рухын түсірген. Қазіргі кезде қайта төлеу жүйесінде бұл практикаға тыйым салынған (құнға негізделген сатып алу және денсаулық сақтаудағы нәтижеге байланысты төлеу туралы қараңыз). «JAMA» (Америкалық медицина қауымдастығының журналы) «Азайту – көбірек» деген тақырыпта жүздеген мақаладан тұратын жекелеген жинаққа ие, онда стандартты емдеу әдістері кейде пациенттерге зиян келтіруі мүмкін екені талқыланады. Сонымен қатар, 2011 жылғы мақалада бұл кітап медициналық интерндердің жұмыс уақытын шектеуге серпін бергендігі айтылады.

Есімдіктер

Гомер: «Менің жедел жәрдем бөлімнен шығыңыз» дегенді білдіретін аббревиатура. Бұл аббревиатура ауруханаға жиі түсіп, күрделі, бірақ жазылмайтын жағдайлары бар науқасқа қатысты қолданылады. NAD-дегі LOL: «Ешқандай белгілі қиындықсыз шағын қарт әйел». Асқынған жағдай немесе ұсақ жарақаттан кейін ауруханаға жатқызудың орнына, жақсы әлеуметтік қолдаумен үйде қалуы тиімдірек ескі әйел. («NAD» = «аномалия анықталмады» немесе «көрінетін қиындық жоқ» дегенмен салыстырыңыз (тексеру кезінде аномалия белгілерінің жоқтығын тіркеу үшін қолданылады)). Зебра: Пациенттің симптомдарының себебі көбірек таралған ауру болуы мүмкін, өте сирек кездесетін диагноз. Бұл термин «егер қадам дыбысын естісеңіз, зебра емес, жылқы туралы ойлаңыз» деген кең таралған кеңестен туындаған.

Іс-әрекеттер

Карталарды әдемілеу: Науқасқа ешқандай ем жасамай, медициналық жазбаларда немесе диаграммаларда жақсы емделгендей көріну үшін жағдай жасау. Жіберу: Науқасты басқа бөлімге немесе командаға жіберу үшін кез келген сылтау табу. Қайта жіберу: "Жіберілген" науқасты оны жіберген бөлімге қайтару.

Өмірге сілтеме

Жұмыста әзіл-қалжыңға толы. Басты кейіпкерлердің бірі – "Шаңын Жұт" Эдди, оның күртесіне тігілген сөзден аталған дәрігер. Оның есімі көбінесе EMD деп қысқартылады, бұл қауіпті, көбінесе өлімге алып келетін, жүрек тоқтауының "электромеханикалық диссоциациясы" (EMD) деген мағынаны білдіреді, әйтпесе "импульссіз электрлік активтілік" (PEA) деп те аталады.

Басқа еңбектердегі сілтемелер

1984 жылы "Құдай үйі" фильмі түсірілді. Фильм ешқашан кинотеатрларда немесе VHS/DVD-де жарық көрмеген, бірақ HBO арнасында бірнеше рет көрсетілді. Чарльз Хайд – Семіз Адам рөлінде, Тим Мэтисон – Рой рөлінде ойнады, сондай-ақ Бесс Армстронг, Осси Дэвис, Сандра Бернхард және Майкл Ричардс қосалқы рөлдерде ойнады. "Скрабс" телемедициналық комедиялық драмасында "Құдай үйі" кітабына көптеген сілтемелер бар, бұл кітап сериалдың кейбір сценаристтері үшін оқу материалы болған. "Тёрфинг", "Баунсинг" және "Гомерлер" кейде сериалдың диалогында кездеседі. "Менің тепе-тәуелім" атты эпизодта доктор Кокс "зебра" терминін қолданады. "Менің студентім" эпизодында Дж.Д. медицина студенттерінің қағидасын келтіреді: "Бір атақты дәрігер: «Маған жұмысымды үш есе арттыратын студентті көрсетіңдер, мен оның аяғына сүйкімдеймін» деген еді". Бір эпизодта доктор Дориан "ешнәрсе жасамастан" науқасты құтқарады, бұл романның маңызды тақырыбының бірі.

Жалғасы

Шем "Құдай үйі" кітабына үш жалғас жариялады: "Қайғылы тау", "Адамның ең жақсы төртінші ауруханасы" және "Біздің аурухана".