Кіріспе

Америкалық спринтер Морис Грин (23 шілде 1974 жылы туған) – 60 метр, 100 метр және 200 метр қашықтықтарында жүгірген американдық экс-атлет. Ол 100 метрде 9,79 секунд көрсетіп әлемдік рекордты жаңартқан. Карьерасының шарықталу кезеңінде (1997–2004) төрт Олимпиада медалін жеңіп алды және бес рет әлем чемпионы атанды. Оның ішінде 1999 жылғы әлем чемпионатында үш алтын медальді жеңіп алды, бұрын осындай жетістікке Карл Льюис пен Майкл Джонсон ғана қол жеткізген, кейін тағы үш спортшы олармен теңесті. 2001 жылдан бастап түрлі жарақаттар оның мансабына кері әсер етті, бірақ ол 2004 жылғы жазғы Олимпиада ойындарында 100 метрде қола медаль және эстафеталық жүгірісте күміс медаль жеңіп алды. Грин жабық стадионда да табысқа жетті: ол 1999 жылы жабық стадиондағы әлем чемпионы болды, 60 метрлік жүгірісте шамамен 20 жыл бойы әлемдік рекордты сақтап тұрды және 50 метрге ең жылдам жүгірушілердің бірі болып қала береді. 2005 жылы алған жарақатынан кейін ол сирек жарысқа қатысты және 2008 жылы ресми түрде спорттан кетті. Мансабында ол 100 метрде 10 секундтан кем уақытта 52 рет нәтиже көрсетіп, үшінші орынды иеленді, бұл көрсеткіш бойынша Усейн Болтпен тең, ал Асафа Пауэлл мен Джастин Гатлин одан жоғары тұрады. Атлеттік мансабынан кейін ол IAAF-тың елшісі және тележүргізуші болып жұмыс істеді, "Identity", "Blind Date" және "Dancing with the Stars" телешоуларында қатысты. Соңғы кезде 2012–2013 жылғы маусымда Лос-Анджелестегі Калифорния университетінде (UCLA) жеңіл атлетикадан жаттықтырушы болып жұмыс істеді. Одан кейін Аризона штатындағы Американдық көшбасшылық академиясында дене тәрбиесі пәнінің мұғалімі болды.

Ерте өмір

Грин Канзас штатының Канзас-Сити қаласында дүниеге келді және Ф. Л. Шлагл жоғары мектебінде оқыды. Ол жастық шағында және жоғары мектепте американдық футбол және жеңіл атлетикамен айналысты. Жоғары мектепті бітіргеннен кейін Грин Канзас университетінен жеңіл атлетика бойынша стипендия алды. Грин сонымен қатар Парк университеті мен Канзас-Сити Канзас қоғамдық колледжінде де оқыды.

Ертедегі мансабы және жетістігі

1995 жылы Гётеборгтегі әлем чемпионатында өзінің алғашқы ірі халықаралық турниріне қатысты, бірақ 100 метрлік жарыстың ширек финалында қалысты. Келесі маусымы көңіл көншітпеді, себебі ол 1996 жылғы Атлантада өткен жазғы Олимпиада ойындарына АҚШ құрамасына іліге алмады. Олимпиада финалын көрермендер қатарынан бақылағаннан кейін Грин Лос-Анджелеске Джон Смиттен жаттықтыру алу үшін барды. Ол HSI тобының құрылуына қатысты. Көп ұзамай ол топтың ең танымал мүшесіне айналды. Келесі маусым оның өркендеу кезеңі болды. Афиныдағы әлем чемпионатында Грин 100 метрлік жүгіруде жеңіске жетті. Бұл Гриннің 100 метрге басымдығының бастауы болды. Ол 1999 және 2001 жылдары титулын сәтті қорғады және 2000 жылғы Олимпиада ойындарында Олимпиада алтын медалін жеңіп алды. Ол 200 метрлік қашықтықта да табысқа жетті. 1999 жылғы әлем чемпионатында ол 200 метрлік жүгіруде де жеңіске жетті, бұл әлем чемпионатында екі спринттік жарыста да жеңіске жеткен алғашқы спортшы. Дегенмен, АҚШ чемпионатында алған жарақатынан кейін ол 2000 жылғы Олимпиадада 200 метрлік қашықтыққа қатыспады.

Әлемдік рекорд иегері және спорттық көшбасшысы

1999 жылы ол 100 м әлем рекордын 9,79 секундқа (+0,1 м/с жел) орнатып, Донован Бейлидің 9,84 секундтық (+0,7 м/с жел) әлем рекордын ұтып, электронды уақыт өлшеу енгізілгеннен бері ең үлкен көрсеткішпен әлем рекордын жаңартты. Грин сондай-ақ Бейлидің 50 метрлік жабық стадиондағы әлем рекордын қайталады, бірақ бұл нәтиже расталмады. Ол 60 метрлік жабық стадиондағы әлем рекордын екі рет жаңартқан. Оның 60 метрлік жабық стадиондағы рекорды қазіргі таңда 6,39 секундті құрайды. Морис Грин – 60 және 100 метрлік әлем рекордтарын бір уақытта ұстаған жалғыз спринтер. IAAF-тың бұрынғы логотипі оның бейнесі бойынша жасалған. 2002 жылы Грин 100 метрлік әлем рекордын америкалық Тим Монтгомериге жоғалтты, ол оның уақытын 0,01 секундқа (9,78 секунд +2,0 м/с) жақсартып, Грин жарақат алғандықтан жарысты трибунадан бақылады. Кейін Монтгомери допинг қолданғаны үшін кінәлі деп танылды және оның рекорды күштен шығарылды. 2005 жылы Асафа Пауэлл 9,77 секунд (+1,6 м/с жел) көрсетіп, бұл рекордты жаңартты. 2004 жылғы Афинадағы жазғы Олимпиада ойындарында Грин 100 метрлік жүгіруде үшінші орын алып, Джастин Гатлинге қарсы қорғаныс шарасында қола медаль жеңіп алды, ал АҚШ-тың 4x100 метрлік эстафета командасының соңғы кезеңінде күміс медальді иеленді. Британдық команда 0,01 секундқа басымдық танытып, тағы бір олимпиада алтынын жеңіп алды. Мансабында Грин 100 метрлік қашықтықты 10 секундтан кем уақытта 52 рет жүгірді, ол сол кезде тарихтағы кез келген спринтерден көп болатын. Қазір бұл көрсеткішті Асафа Пауэлл (97 рет 10 секундтан кем), Джастин Гатлин (64 рет 10 секундтан кем) және Усайн Болт (52 рет 10 секундтан кем) теңестірді. Бұрын Грин бір маусымда 100 метрлік қашықтықты 10 секундтан кем уақытта жүгіру бойынша рекордты ұстаған болатын. Бұл көрсеткішті 2006 жылы Асафа Пауэлл (12 рет) бұзды, ал 2008 жылы Пауэлл оны 15-ке дейін жақсартты. 2006 жылдың 21 желтоқсанында ол NBC телеарнасының Identity ойынында "бейтаныс" ретінде пайда болды. Жеңіске үміткер, өзін жеңіл атлетика жанкүйері деп таныстырған адам оны қателікпен Марион Джонс деп атады, бірақ оны "әлемдегі ең жылдам адам" деп мойындады.

Жүгіртуден кейінгі

2008 жылдың 4 ақпанында Грин Пекинде атлетикадан зейнеткерлікке шығуын жариялады, себебі созылмалы жарақаттары болды және спортта жаңа тұлғалардың жетістікке жеткенін көргісі келді. Грин жаттықтырушылықпен және бизнеспен айналысуды жоспарлап отырғанын айтты. 2008 жылдың сәуірінде «Нью-Йорк Таймс» Гриннің мексикалық дискіні лақтырушы Ангел Гильермо Хередияға 10 000 доллар төлегенін хабарлады, ал Хередия бұл ақшаны өнімділікті арттыратын препараттар үшін төленгенін мәлімдеді. Грин Хередиямен кездескенін және төлем жасағанын мойындады, бірақ ол жаттығу тобының басқа мүшелеріне түрлі заттар төлеуі жиі болатынын, ал өзі ешқашан тыйым салынған препараттарды қолданбағанын қайталады. Грин «Жұлдыздармен билеудің» 7-ші маусымына қатысып, екі мәрте жеңімпаз атанған Шерил Беркпен жұптасты. Ол жарыстың 8-ші аптасында 5-орын алып, шығарылып тасталды. Жарыс барысында аяғын тым созып алды. Кейіннен ол кәсіби бишілер арасындағы жарысқа көмектесіп, болашақ жеңімпаз Анна Демидовамен танго биледі. Грин сондай-ақ американдық «Соқыр кездесу» телешоуында қатысты, онда оған Кристи атты әйел серік болды. Грин мен Кристи тағы кездесеміз деп келісті. Оның денесінде «Барлық уақыттағы ең ұлы» деген мағына беретін GOAT деген татуировкасы бар.

Медиа

ESPN-нің Тодд Галлахер ұйымдастырған шарада Грин "Энди Роддик мені табамен ұрды" кітабында пайда болды. Ол кітап редакторына қарсы 100 метрлік жүгірісте бақ сынасты, редактор 31 метрлік артықшылықпен және жылжымалы жолдың көмегімен қатысты. Грин шабадан жеңілді. Морис Грин Eurosport телеарнасында "Жасыл жарық" атты ай сайынғы бағдарламасын жүргізді, онда Бланка Влашич, Эллисон Феликс және Чуранди Мартина сияқты жеңіл атлетиканың жұлдыздарымен кездесті. Грин Konami компаниясы жасаған көп платформалы "International Track & Field 2000" бейне ойынының мұқабасында да болды.

Жеке рекордтар

EventTimeDateVenueNotes50 м5.561999 жылдың 13 ақпаныЛос-Анджелес, Калифорния, АҚШӘлемдік рекордқа теңестірілді (ратификацияланбаған)60 м6.391998 жылдың 2 наурызыМадрид, Испания2001 жылдың 3 наурызында Атлантада қайталанды, бұрынғы әлемдік рекорд100 м9.791999 жылдың 16 маусымыАфина, Грекия+0.1 м/с жел, бұрынғы әлемдік рекорд200 м19.861997 жылдың 7 шілдесіСтокгольм, Швеция+1.6 м/с жел

Ұлттық байқаулар

1995 АҚШ-тың ашық ауадағы жеңіл атлетика чемпионаты Сакраменто, Калифорния, АҚШ 2-орын 100 м 1997 АҚШ-тың ашық ауадағы жеңіл атлетика чемпионаты Индианаполис, Индиана, АҚШ 1-орын 100 м 1999 АҚШ-тың ашық ауадағы жеңіл атлетика чемпионаты Эужен, Орегон, АҚШ 1-орын 200 м 2000 АҚШ Олимпиадалық құрама командасын іріктеу жарысы Сакраменто, Калифорния, АҚШ 1-орын 100 м 2001 АҚШ-тың жабық үйдегі жеңіл атлетика чемпионаты Нью-Йорк қаласы, Нью-Йорк, АҚШ 1-орын 60 м 2002 АҚШ-тың ашық ауадағы жеңіл атлетика чемпионаты Пало-Альто, Калифорния, АҚШ 1-орын 100 м 2004 АҚШ Олимпиадалық құрама командасын іріктеу жарысы Сакраменто, Калифорния, АҚШ 1-орын 100 м 2005 АҚШ-тың ашық ауадағы жеңіл атлетика чемпионаты Карсон, Калифорния, АҚШ 100 м