Кіріспе
Ағылшын әнші-әндерші, ақын, бағана авторы және жазушы Мартин Ньюэлл (4 наурыз 1953 жылы туған) – Cleaners from Venus гитаралық поп-тобының жетекшісі, оның әндері шалқып, көтеріңкі үнмен ерекшеленеді. Ол сонымен қатар кассеталық мәдениет және тәуелсіз музыка тарихындағы маңызды тұлға саналады.
Martin Newell (born 4 March 1953) is an English singer–songwriter, poet, columnist and author who leads the Cleaners from Venus, a guitar pop band with jangly, upbeat arrangements. He is also regarded as a significant figure in the history of cassette culture and DIY music.
1973-1979 жылдар
1973 жылдың жазында 20 жасар Ньюэлл Колчестердің глэм-рок тобы Плодқа жетекші әнші ретінде қосылды, топтың негізін қалаушысы Стив Гринфилдты ауыстырды. 1975 жылдың басында Плод Лондондық Banjul Records лейблімен келісімшарт жасады және альбомға әндер жазуды бастады. Алайда, келісімшарттағы бұзушылықтар мен лейблдегі қаржылық қиындықтар альбомның аяқталуына немесе жарық көруіне кедергі келтірді, содан кейін топ келісімшартқа қол қойғаннан кейін бірнеше айдың ішінде тарап кетті. 2003 жылы жазбалардан алынған бір ән ("Neo City") Velvet Tinmine деп аталған 70-ші жылдардағы глэм-рок жинағына енді. Бұл ән The Plod тобына жатқызылды және топтың ресми түрде шығарылған жалғыз жұмысы болып қала береді. Содан кейін Ньюэлл попқа бағытталған прогрессивті рок-тобы Gypp-ке жетекші әнші ретінде қосылды. Gypp шетелде де өнер көрсетті және Германияның Солтүстік Рейн-Вестфалия аймағында концерттерінің арқасында танымал болды. 1978 жылы Gypp үш әнді кірген 7 дюймдік EP шығарды, бірақ олардың музыкасы сол кездегі Ұлыбритания музыкалық өнерінің панк үрдістерімен үйлеспеді және EP New Musical Express басылымында жағымсыз пікір алды. Көңілі қалып, Ньюэлл топтан кетіп қалды. Өзінің айтуынша, ол көп жыл бойы концерттерде өнер көрсетпестен студияда жаңа әндер жасайтын "музыкалық усақ-түйекке" айналды.
1979-1992 жылдар
70-жылдардың аяғында Ньюэлл "Stray Trolleys" деп аталатын төрт мүшеден тұратын рок-тобын басқарды. Олар 1979 және 1980 жылдары материал жазды, бірақ ол топ тарағаннан кейін ғана жарық көрді. Осы уақытта Ньюэлл 1980 жылы винилде өзінің алғашқы жеке синглын ("Young Jobless" b/w "Sylvie in Toytown") шығарды. 1980 жылдың соңында ол Лоренс "Лол" Эллиотпен бірге "Венерадан тазалаушылар" (The Cleaners from Venus) тобын құрды, бұл топ көбінесе өз жұмыстарын дәстүрлі музыка тарату арналарынан тыс, кассеталарда шығарды. 1983 жылға қарай "The Cleaners from Venus" Ньюэллді тұрақты мүшесі ретінде қабылдаған, құрамы жиі өзгеріп тұратын топқа айналды. Топ әлі де негізінен кассеталарда материал шығарды, содан кейін Батыс Германияның тәуелсіз "Modell Records" лейблімен бір винил альбомын ("Under Wartime Conditions") шығарды, ал соңында "RCA Records" компаниясының неміс еншілес фирмасымен келісім шарт жасасты, ол екі альбомды ("Going to England", "Town and Country") шығарды. Джайлс Смит 1986-1988 жылдары "Cleaners from Venus" тобының жалғыз ресми мүшесі ретінде Ньюэллге қосылды, ал 1987 жылы Ньюэлл "Cleaners from Venus" атынан тікелей эфирде өнер көрсетуге қайта оралды. Сонымен қатар, "Cleaners from Venus" материалдарын үнемі кассеталарда шығарып жүріп, 1980 жылдары Ньюэлл кейде кассеталық синглдер мен альбомдарды өз атымен шығарды. Мұндай жеке шығармаларында ол көбінесе жалғыз музыкант болды. 1988 жылдың көктемінде Ньюэлл мен Нельсон (Питер Найс) "The Brotherhood of Lizards" дуэтін құрды, сол жылы "The Brotherhood of Lizards" атты мини-альбомын шығарды, ал 1989 жылы "Lizardland" альбомын тәуелсіз "Deltic Records" лейблінде шығарды. "Lizardland" альбомын қолдау мақсатында дуэт экологиялық тақырыпта жарнамалық турнеге шықты, 1989 жылдың қазаны мен 1990 жылдың ақпаны аралығында Оңтүстік Англияда 1000 мильден астам қашықтықты велосипедпен жүріп, жергілікті радиостанцияларда сұхбат берді және жергілікті газеттерде жарияланды, сонымен қатар көшеде ән салып ақша табумен және концерттер өткізумен айналысты. Бұл "жасыл турне" ерекшелігі бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды, дуэт бірнеше телешоуға қатысты, ал олар туралы сұхбаттар "NME", "Melody Maker", "The Guardian", "The Independent", "The Mail on Sunday" және "Time Out" басылымдарында жарияланды. Турне аяқталғаннан кейін Нельсон "New Model Army" тобының бас гитарисі ретінде қабылданды және "The Brotherhood of Lizards" тобы таратылды.
1993 жылдан қазіргі уақытқа дейін
1993 жылы Ньюэлл негізінен дәстүрлі өндіріс стандартына сай жеке орындаушы ретінде жұмыс істей бастады. Оның кассетада шықпаған алғашқы сололық альбомы – “The Greatest Living Englishman”, XTC тобының Энди Партриджі продюсерлік еткен және сын тұрғысынан сәтті болған туынды. Коммерциялық жағынан қарағанда, ол әлі күнге дейін оның ең танымал және табысты альбомы болып табылады. Одан кейін тағы үш альбом (“The Off White Album”, Луи Филипп продюсерлігімен, “The Spirit Cage” және “Radio Autumn Attic”) мен “Songs from the Station Hotel” атты EP жарық көрді. Бұл альбомдар мен EP “The Greatest Living Englishman” альбомындағыдай, ағылшын ауылдық немесе шағын қалалық өмірінің тартымдылығы, сондай-ақ кейіпкерлер мен оқиғалардың суреттемелерін зерттейді. Ньюэлл 1990 жылдары және одан кейін Cleaners from Venus және Stray Trolleys тобымен бірге концерттерде өнер көрсеткен, сонымен қатар осы топтармен 1993 жылдан кейінгі бірнеше тікелей жазбаларды шығарды. Дегенмен, 1993 жылдан кейін осы топтардың атына жатқызылған студиялық альбомдардың барлығы – бұрын тек кассетада шығарылған 1993 жылға дейінгі материалдың CD форматында қайта шығарылған нұсқалары. Сонымен қатар, Gypp тобы 1996 жылы қайта бірігіп концерттер берді, ал Gypp тобының тікелей жазбалары мен 1970 жылдардың соңында жазылған демолары қазір CD форматында ресми түрде жарық көрді. 2004 жылы Ньюэлл “The Light Programme” атты жеңіл джаз әндерінен тұратын альбом шығарды. Бұл альбом коммерциялық тұрғыдан аса сәтті болмаса да, оның келесі альбомы – “A Summer Tamarind” әдеттегі стиліне оралып, жылы қарсы алынды. 2005 жылдың соңында британдық әнші Ричард Шелтон бес Ньюэлл шығармасын қамтитын “Top Cat” атты джаз вокальдық альбомын шығарды. Ньюэллдің әндерін Miki Huber, The Jennifers, Kerry Getz, R. Stevie Moore және Alphaville орындаған. 2011 жылы MGMT тобы “We Hear of Love, of Youth, and of Disillusionment” EP-інде Cleaners From Venus тобының әнін каверледі. 2010 жылдан бері Ньюэлл “Cleaners from Venus” атты лоу-фай, тәуелсіз музыка жазумен айналысып келеді. 2022 жылы ол Dolly Mixture тобының бұрынғы мүшесі Рейчел Лавпен бірге Light Music Company құрды.
Әдеби мансап
Ньюэлл кейбіреулерге ақын және автор ретінде әйгілі; ол бірнеше өлең жинағын жарыққа шығарды (көбінесе суретші Джеймс Доддспен бірлесіп) және жастық шағы мен Плодтағы күндері туралы "Бұл кішкентай Зигги" атты естеліктер жинағын шығарды. 2007 жылы ол өзінің сүйікті Вивенхо қаласы туралы естеліктер, әңгімелер мен тарихи мәліметтер жинағын жариялады. Ол сондай-ақ апта сайын The Sunday Express газетіне өлең жазады. Қазір ол East Anglian Daily Times газетінде апталық бағана жазады (соның арқасында ол 2010 жылғы қаңтарда EDF / East of England Media Awards жүлдесінде «Жыл бағана авторы» атағын жеңіп алды), жыл сайын Essex Book Festival фестивалінде өнер көрсетеді және кейде өлеңдерінің аудиожазбаларын шығарады.
Жеке өмір
Ньюэллдің айтуынша, оның диспраксиясы және Аспергер синдромы бар. Ньюэлл жасөспірім шағында екі жыл бойы Лондонның оңтүстік-батысындағы Путнидегі Эллиотт мектебінде (қазіргі Арк Путни академиясы) оқыған. Оның сыныптастарының бірі болашақ актер Пирс Броснан болды, оны "Ирландиялық" деп лақап тағып атаған; ол 2022 жылы "Бейби Space Cakes" әнінде, "Cleaners from Venus" альбомынан "That London" әнінде "келесі Джеймс Бонд" деп сөз қоздайды.
Үлестер
Пионер: Скиллингтердің соңғысы ("Пионердің балладасы" атты бір өлең). 2002 жыл. Қайта қаралып, толықтырылған басылым. "Жардин Пресс" баспасы, 2004 жыл. Кемелік жағдай 2001. (Қатты мұқаба) (Жұмсақ мұқаба) Est: Шығыс Англиядан жиналған есептер. Dunlin Press, 2015 жыл.
Est: Collected Reports from East Anglia. Dunlin Press, 2015. .