Кіріспе
K бағдарламалау тілі — Артур Уитни жасаған және Kx Systems коммерциялық түрде қолданысқа енгізген жеке меншік массивтерді өңдеуге арналған бағдарламалау тілі. Бұл тіл kdb+ жадтағы, бағандық деректер базасы және басқа да қатысты қаржы өнімдерінің негізі болып табылады. 1993 жылы жасалған бұл тіл APL тілінің түрі болып табылады және Scheme элементтерін қамтиды. Тілді жақтаушылар оның жылдамдығын, массивтерді өңдеудегі ыңғайлылығын және көркем синтаксисін баса көрсетеді.
K is a proprietary array processing programming language developed by Arthur Whitney and commercialized by Kx Systems. The language serves as the foundation for kdb+, an in memory, column based database, and other related financial products. The language, originally developed in 1993, is a variant of APL and contains elements of Scheme. Advocates of the language emphasize its speed, facility in handling arrays, and expressive syntax.
Тарих
K-ны әзірлеуге дейін Артур Уитни APL-мен кеңінен жұмыс істеген, бастапқыда Кен Айверсон мен Роджер Хуэймен бірге I. P. Sharp Associates компаниясында, кейін Morgan Stanley-де қаржылық қолданбаларды жасауда. Morgan Stanley-де Уитни APL-дың нұсқасы – A+-ды жасауға көмектесті, бұл IBM негізгі компьютерлерінен Sun жұмыс станцияларының желісіне APL қолданбаларын көшіруді жеңілдетуге арналған еді. A+ кішірек бастапқы функциялар жиынтығына ие болды және жылдамдық пен үлкен көлемдегі уақыт қатарлы деректерді өңдеу үшін жобаланған. 1993 жылы Уитни Morgan Stanley-ден кетіп, K тілінің алғашқы нұсқасын жасады. Ол сол кезде өнімді коммерцияландыру үшін Kx Systems компаниясын құрып, Union Bank of Switzerland (UBS) банкімен эксклюзивті келісімшартқа қол қойды. Келесі төрт жыл бойы ол UBS үшін K-ны пайдалана отырып, әртүрлі қаржылық және саудалық қолданбаларды жасады. 1997 жылы UBS Swiss Bank-пен біріккен кезде келісімшарт аяқталды. 1998 жылы Kx Systems K-ға негізделген kdb+ деректер базасын шығарды. kdb – жадта сақталатын, бағандық бағдарланған деректер базасы және SQL сияқты синтаксисі бар ksql сұраныс тілін қамтиды. Одан бері K және kdb+ арқылы бірнеше қаржылық өнімдер әзірленді. kdb+/tick және kdb+/taq 2001 жылы әзірленді. kdb+, kdb+ тілінің 64 биттік нұсқасы 2003 жылы, ал kdb+/tick және kdb+/taq 2004 жылы шығарылды. kdb+ құрамына K тілі мен ksql функцияларын біріктірген Q тілі кірді. Уитни 2018 жылы K-ның Shakti деп аталатын туындысын шығарды.
K қаржылық өнімдер
K – қаржы өнімдері отбасының негізі болып табылады. Kdb+ – жадында сақталатын, бағандық деректер базасы, реляциялық деректерді басқару жүйесінің көптеген функцияларын қамтиды. Деректер базасы SQL, SQL 92 және ksql тілдерін қолдайды, ksql – SQL синтаксисіне ұқсас және бағанға негізделген сұраныстар мен массивтерді талдауға арналған сұраныс тілі. Kdb+ бірнеше операциялық жүйеде қолжетімді, оның ішінде Solaris, Linux, macOS және Windows (32 биттік немесе 64 биттік).