Кіріспе

Телевизиондық жанр

Лакорн (ละคร жава тіліндегі lakon сөзінен шыққан) немесе лахон – тай теледидарындағы ละครโทรทัศน์ (әдеби мағынасы – «телевизиялық драма») деп аталатын танымал көркем жанр. Олар әдетте тай телеарналарында ең жақсы уақытта көрсетіледі, әдетте жергілікті уақыт бойынша сағат 20:25-те, 20:30-да немесе одан бұрын басталады. Прейм-тайм драмасының бір эпизоды жарнамаларды қоса алғанда 45 минуттан екі сағатқа дейін созылады. Әр серия – батыстық «клиффхэнгер» драмаларынан айырмашылығы, испан теленовелаларына ұқсас аяқталған оқиға. Тайландтағы алғашқы теледрама – «Сурияни үйленуден бас тартты» (สุริยานีไม่ยอมแต่งงาน) – Мом Ражавонгсе Танадшри Свасти және Чотирот Самосорнның қатысуымен, Наи Рамкарнның (Прайад Сор Наканат) шығармасынан 1956 жылдың 5 қаңтарында 4-ші канал Бангхунфромда (қазіргі 9-шы канал) – алғашқы тай телеарнасында көрсетілді. Бұл хабарлама станса құрылғаннан кейін екі ай өткен соң таратылды деп есептеуге болады. Бір серия шамамен үш айға созылады. Ол аптасына екі немесе үш эпизодты эфирге шығарады, үлгісі: дүйсенбі-сейсенбі, сәрсенбі-бейсенбі немесе жұма-жексенбі (демалыс күндері). Бір арна кез келген уақытта үш телесериалды бір мезгілде көрсетеді (әрқайсысы жеке өндіріс орталықтарымен өз сериалдарын шығарады). Арналар ең танымал жұлдыздар үшін бәсекелеседі, өйткені олар ең көп көрерменді тартады. Мысалдар: 3, 5 және 7-арналар, сондай-ақ 9-арнада да аз дәрежеде. «Ең жақсы» сериалдар жаңалықтардан кейін кешкі уақытта көрсетілсе, кішігірім рейтингі бар (және қысқа уақытты) сериалдар кешкі сағат 17:00-18:00 аралығында көрсетіледі. Кейбір жағдайларда ең танымал сериалдар алғашқы көрсетілімнен кейін бірнеше жылдан кейін қайта көрсетіледі, әдетте түстен кейін. Лакорн эпизоды әдетте 1 сағат немесе 30 минутқа созылады. Халықаралық эфирде эпизодтың ұзақтығы шамамен 45 минутты құрайды. 2023 жылдың 20 қаңтарынан бастап, әр жұма күні кешкі жаңалықтардан кейін (екінші басылым) 7-арна телесериалды көрсетуді тоқтатты, себебі ол өте танымал болды. Оның орнына арна ONE Championship жартылай жекпе-жектерінің тікелей эфирін көрсете бастады, бұл тай теледидарының маңызды өзгерісі болды. Сол жылдың 6 қыркүйегінен бастап 7-арна жаңа телесериалдарды 20:30-21:30 аралығында, барлығы бір сағаттық форматта көрсете бастады және дүйсенбіден бейсенбіге дейін тек бір телесериал ғана эфирге шығарылады. Ал сенбі күні басқа телесериал көрсетіледі. 21:30-дан кейін арна «Адамдық дәрігер» (2022) сериалынан бастап корей драмаларын көрсетеді.

Жанр

Романтика, комедия, триллер, әрекет, психологиялық және т.б. "Лакорн" жанрынан бөлек, "Бойз Лав" немесе "БЛ" сериялары бүкіл әлемде үлкен сұранысқа ие.

Халықтық ертегілер

Тайландтың телесериалдары Тайланд фольклорының рухтары мен аңыздарын танымал етуге үлкен үлес қосты. "Raeng Ngao" сияқты кейбір телесериалдарда тай мәдениетіндегі танымал әруақтар тірі адамдармен өзара әрекеттеседі, ал басқалары "Nang Sib Song", "Kaki" және "Thep Sarm Rudoo" сияқты дәстүрлі тай аңыздары мен халық ертегілеріне негізделген.

Заң

Таиландта жалаңаш суреттер, жыныстық қатынас, опиум шегу немесе діни сезімдерді қоздыратын фильмдерге қатысты қатаң цензура заңдары қолданылады. Фильмдерді жас санатына бөлу жүйесі жоқ болғандықтан, цензурашылар көбінесе пленканы сызып немесе мөлдір гельмен жауып, кадрларды бүркемелейді. Телесериалдарда актерлер карта ойнаған кезде, ақшаға карта ойнау заңмен тыйым салынғаны туралы хабарлама шығады. Тайланд телеарналарында қытай, жапон, американдық және үнді фильмдері көрсетіледі. Кейбір сериалдар рейтингілеуге жатады. BBTV Channel 7 бағдарламаларының көп бөлігі PG 18 рейтингісімен көрсетіледі (18 жасқа дейінгі көрермендерге ата-анасының бақылауы қажет).

Халықаралық хабар тарату

2000-шы жылдарға дейін тай телесериалдары негізінен Мьянма, Камбоджа және Лаос сияқты көрші елдерде танымал болды. Бірнеше Камбоджа телеарналары жергілікті телеарналардың орнына тайлық сериалдарды көрсетті. «Дао Пра Сок» кхмер көрермендері үшін ең танымал сериал болды. Кейде көршілес елдердің арасындағы тарихи қақтығыстарға байланысты осы теледидар бағдарламаларының мазмұны саяси шиеленістерге әкеліп соқты. Мысалы, Ангкор-Ватқа қатысты сюжет желісі Камбоджадағы Тай елшілігі алдында наразылықтарға ұласты және 2003 жылдың басында тайлық лакорнға тыйым салынды. Алайда, 2015 жылы тайлық контент камбоджалық көрермендер арасында қайтадан танымал болды. Олар негізінен онлайн платформаларда көрінетін болса да, көптеген телеарналар тайлық драмаларды да көрсетті. Тай драмалары көрші елдерден басқа, Оңтүстік-Шығыс Азияның басқа елдерінде де танымал болып келеді. Бірнеше жыл бойы тайлық телесериалдар Сингапурда танымал бола бастады, өйткені «Nang Tard» және «Love Destiny» сол елде сәтті көрсетілді. Олар әдетте Сингапурда Таиландта эфирге шыққаннан кейін бір-екі аптадан кейін, негізінен Mediacorp-тың U арнасында көрсетіледі. 2020 жылы Mediacorp тайлық теледидар мазмұнының толық жиынтығын ағылшын және мандарин субтитрлері бар ағынды платформаларына шығаратынын жариялады. Тайландтың бірнеше хит сериалдары Малайзияның (TV3), Индонезияның (Rajawali TV) және Вьетнамның (VTV1) ірі ұлттық қоғамдық немесе коммерциялық телеарналарында көрсетілді. Сонымен қатар, тайлық контент Филиппинде де айтарлықтай көпшілікке танымал болды, мысалы, «2gether: The Series» және «The Gifted» сериалдары елдегі Twitter трендтерінде жиі көрінетін. 2018 жылы GMA көбірек тай сериалдарын тарататынын және өндіріс пен талантты дамыту үшін ынтымақтастық мүмкіндіктерін зерттейтінін мәлімдеді. ABS CBN сонымен қатар, бірнеше тай сериалдарын Kapamilya арнасында және олардың ағынды платформасында, сондай-ақ GMMTV-мен серіктестік орнату туралы мәлімдеді. Филиппиндік Daily Tribune газетінде «Тайлық лакорн (телевизиялық пьеса) бірте-бірте жоғары сатыға көтеріліп келеді» деп жазылған. Оңтүстік-Шығыс Азиядан тыс жерлерде тай теледидары кеңінен Азия аймағында, әсіресе Қытай мен Жапонияда танымал болды. 2000 жылдары Қытайда көрсетіліп жүрген көптеген тай сериалдары қытай тіліне дубляж жасалды. Онлайн және цифрлық медиа пайда болғаннан кейін, тайлық теледидардағы контент Қытайда ауыздан-ауызға таралып, Bilibili және Weibo сияқты әлеуметтік желілерде тарала бастады. 2010 жылдардың аяғында тайлық контент қытайлық ағынды платформалардың негізгі тірегі болды, бұл көптеген қытайлық компаниялардың серіктестік құруына және тайлық продюсерлік компаниялармен ынтымақтастыққа әкелді, мысалы iQIYI RS Television-мен серіктестік құрып, қытайлық аудитория үшін тайлық контентті қайта жасады. Жылдар бойы көптеген тай сериалдары Қытай көрермендері үшін «Project S: The Series» және «My Husband in Law» сияқты ынтымақтастық арқылы бейімделді және қайта жасалды. 2011 жылы тай драмалары Қытайда тез танымал болды, жоғары бағалы, Оңтүстік Корея драмаларын Қытайдағы шетелдік шоулардың екінші ең танымал ел ретінде, Гонконг драмаларынан кейін өтті. Тайландтық ойын-сауықтың Қытайдағы өсуі Тай-Қытай қарым-қатынастарының басқа да аспектілеріне әсер етті. Тайлық драмалар Қытай саяхатшылары арасында Тайландтың туристік бағыт ретінде танымалдылығына ішінара жауапты деп есептеледі және үнемі «Weibo ең танымал бағыты» сыйлығы ретінде марапатталады. Жапонияда 2020 жылы тай драмалары қарқынды дамыды, Yahoo Japan «тай толқыны корей толқынынан кейін келеді» деп мәлімдеді. Алғашқы бум «2gether: The Series» және «SOTUS» секілді тайлық BL драмаларының арқасында болған, ал тайлық ойын-сауықтың жапон нарығына енгізілуі жапондық тұтынушыларды басқа тайлық ойын-сауық мазмұнын зерттеуге итермеледі. Бірнеше ай бойы танымал болғаннан кейін, TV Asahi GMMTV-мен іскерлік әріптестік құрғанын жариялады. Оның танымалдылығы артып келе жатқандықтан, Netflix, Line TV және WeTV сияқты көптеген ағынды платформалар әлемдік аудиторияға ағынды беру үшін тай мазмұнын сатып алды. Контентті таратудан басқа, көптеген ағынды платформалар тайлық продюсерлермен серіктестік құрып, өз платформалары үшін өздерінің түпнұсқалық мазмұнын әзірледі. Непалда ағылшын, хинди, корей және қытай тілдеріндегі драмалармен қатар тайлық сабын опералары да бар. Тайлық мыс опералары Iflix-те субтитрлермен бірге Шри-Ланкада көруге болады. Жақында Аюттая патшалығында орын алған тарихи романтикалық драма «Сүйіспеншілік тағдыры» (2018) Ресейді қоса алған елдерде танымал болды. 2021 жылы тайлық прайм-тайм лакорндары Netflix арқылы бүкіл әлем бойынша, Таиландтағыдай эфирге шыға бастады.

Жазбалар

"Ху Кам" Томмаянтидің сол аттас романы негізінде түсірілді, басты рөлдерді поп-жұлдыз Тонгчай МакИнтайр және Камолчанок Комольтити сомдады. 1990 жылдардың басында 7-арнада көрсетілген бұл сериал тайланд телеарналарының ең жоғары рейтингті драмасы атанды және бүгінгі күнге дейін 40-қа дейін рейтинг көрсетіп келеді. Сонымен қатар, "Пирапонг Полчана" және "Камолчанок Комольтити" есімді драманың негізгі әні үлкен сәттілікке ие болып, қазірге дейін танымал. "Дао Пра Сок" 1990-шы жылдардың ең танымал сериалы болды және 1994 жылы бірнеше шетелдік көрсетілімдермен бірге тайлық телесериалдардың беделін халықаралық деңгейге көтерген алғашқы туындылардың бірі атанды. Таиландтан кейін ең жоғары рейтингті ел – Камбоджа, онда Суванант Конгьингке "таңғы жұлдыз" лақабы берілді, сондай-ақ сериалдың атауымен аталып кетті. "Сюзан Кхон Пен" сериалы бір арнада кем дегенде үш рет қайта түсірілді. "Сиса Марн" сериалдары "Pob Pee Fa" және "Tayat Asoon" сериалдарымен бірге ең қорқынышты сериалдардың бірі деп есептеледі. 2008 жылы "Ком Фейк" 15 миллионға жуық көрерменмен тайланд телесериалдарының және 7-арнаның тарихындағы ең жоғары рейтингті сериалы болып рекорд орнатты. "Кеу Тах Пи" халықаралық жанкүйерлер арасында ең сүйікті сериалдардың біріне айналды. "Love Destiny" көптеген құбылыстарды тудырды, мысалы, рейтинг көп жылдан кейін алғаш рет 2.00-ден асты, сондай-ақ тайланд тарихына қызығушылықты арттырды және Аюттхая тарихи паркі, король Нараи сарайы сияқты тарихи орындарға дәстүрлі тай киімдерімен киінген туристерді тартты.