Брет Ли: Австралиялық крикетшінің өмірі мен жетістіктері

Кіріспе

Австралиялық крикетші Брет Ли (8 қараша 1976 жылы туған) – Австралияның бұрынғы халықаралық крикетшісі, ол ойынның барлық үш форматында ойнаған. Халықаралық карьерасы барысында Ли әлемдегі ең жылдам боулингшілердің бірі ретінде танылды. Австралия құрамасы сапында Ли командамен бірнеше ICC титулын жеңіп алды: 2003 жылғы Крикет әлем чемпионаты, 2006 жылғы ICC Чемпиондар кубогы және 2009 жылғы ICC Чемпиондар кубогы. Ли T20 форматында хет-трик жасаған әлемдегі алғашқы боулингші болды, ол 2007 жылғы ICC World Twenty20 турнирінде Бангладешқа қарсы өткен алғашқы ойында орындады, содан кейін ICC Erkekter T20 Dünya Kubogında хет-трик жасаған алғашқы боулингші атанды. Сондай-ақ, Ли 2003 жылғы Крикет әлем чемпионатының Супер матчында Кенияға қарсы хет-трик жасаған алғашқы австралиялық боулингші болды. Карьерасының алғашқы екі жылында Ли әрбір қақпа үшін 20-дан аз ұпай жіберді, бірақ кейіннен 30-ға жуық көрсеткіштерді тіркеді. Ол жақсы физикалық дайындыққа ие және төменгі сапындағы ойыншы ретінде де көзге түсті, тесттік крикеттегі орташа ұпай көрсеткіші 20-дан асты. Ли өзінің тесттік карьерасын 310 қақпамен, ал бір күндік халықаралық карьерасын 380 қақпамен аяқтады. Өз буынының ең үздік боулингшілерінің бірі саналатын Лиден 2000 жылдан 2009 жылға дейін Муттия Муралихаран көп бір күндік жүлде алды. 1999 жылы алғашқы тесттік ойынын ойнаған Ли 2012 жылдың 12 шілдесінде халықаралық крикеттен зейнеткерлікке шықты. Кейіннен ол туған штаты Жаңа Оңтүстік Уэльспен келісімшартты жаңартудан бас тартты, бірақ бірнеше маусым бойы T20 матчтарында ойнауын жалғастырды, әсіресе Үндістан Премьер Лигасында (IPL) және Биг Бэш Лигасында. 2015 жылдың қаңтар айында Ли 2014/15 Биг Бэш Лигасы маусымының соңында барлық форматтардағы карьерасын аяқтайтынын мәлімдеді. Одан бері ол киноактер және Fox Sports комментаторы болып жұмыс істеп келеді.

Отандық мансап

Ли жергілікті Oak Flats Rats командасының жасөспірімдер құрамасында ойнай бастады және біртіндеп жоғары деңгейге көтерілді. Бірінші сыныптық карьерасын бастамас бұрын ол Миддлтон клубында да ойнады. 16 жасында ол Кемпбелтаун командасы үшін бірінші сыныптық крикет ойнай бастады, онда ол бірнеше Жаңа Оңтүстік Уэльс крикетшілерінің қақпаларын құлатты, ал Мосман командасында бір кезде жаңа допты Шоайб Ахтармен бөлісіп, қысқа ғана уақытқа Англияның соққы берушісі Эндрю Штраусспен бірге ойнады. Ли Австралияның 17 және 19 жасқа дейінгі құрамаларына шақырылды. 1994 жылғы наурыз айында төменгі жағындағы мойын омыртқасының сынуына байланысты ол Үндістанға саяхатқа баруға тиіс болған Австралияның 19 жасқа дейінгі құрамасынан шығарылды, бұл оның мойнына түсетін күшті азайту үшін лақтыру әдісін өзгертуге мәжбүр етті. 1995–96 маусымда ол Австралияның AIS крикет академиясына оқуға стипендия алды. Оның құрбыларының арасында халықаралық деңгейде танымал Джейсон Гиллеспи және Майк Хасси болды. Ли алғаш рет Жаңа Оңтүстік Уэльс Блюз құрамасына 1997–98 жылғы Шеффилд Шилдте 14–16 қарашада Квинслендке қарсы матчта он екінші ойыншы ретінде қосылды. Келесі аптада ол Батыс Австралияға қарсы "Блюз" үшін бірінші сыныптық дебютін жасады және 114 ұпайға 3 қақпаны құлатты, оның ішінде капитан Том Мудидің қақпасы да болды. Бұл оның аталған маусымда Шеффилд Шилдте қатысқан жалғыз ойыны болды. 30 қарашада Банкстаунға қарсы Сиднейлік лимитті оверлер кубогының финалында 5 қақпаны құлатып, есте қаларлық айды аяқтады. 1998–99 маусымда Ли Шеффилд Шилдтің соңғы кезеңдерінде жиі ойнады. Ол 14 қақпаны құлатты, оның ішінде Тасманияға қарсы екінші иннингте 5 қақпаны құлатты. 1999–2000 маусымын алғашқы екі матчта 8 қақпаны құлатып бастады. Мұндай көрсеткіштері сол кездегі Австралия капитаны болған Жаңа Оңтүстік Уэльс командасының серіктесі Стив Уоға үлкен әсер етті, нәтижесінде 1999 жылдың желтоқсанында ол тестілік дебютін жасады. Ол маусымды Пура кубогында 5 матчта 24 қақпаны құлатып, "Блюз" командасының екінші ең көп қақпа құлатқан ойыншысы ретінде аяқтады. Үндістанға қарсы сәтті тестілік сериядан кейін Ли отандық крикетке оралды және 2008 жылғы Пура кубогының финалына шақырылды. Ол өзінің мансабындағы ең жоғары ұпайға қол жеткізді, "Викторияға" қарсы "Блюз" командасының екінші иннингінде 97 ұпай жинады және Бо Кассонмен 176 ұпайлық рекордтық серіктестік құрды. Викторияның екінші иннингінде ол 4/72 көрсеткішпен соңғы төрт қақпаны құлатты, нәтижесінде "Блюз" финалда жеңіске жетті. 2009 жылы ол жарақаттан кейін қайта оралды және Чемпиондар лигасының жиырмалық форматты жарысында Жаңа Оңтүстік Уэльстің табысына үлкен үлес қосты. Финалда ол соққымен де, доппен де маңызды рөл атқарды және ойынның үздік ойыншысы атанды. Сондай-ақ, ол "Серияның үздік ойыншысы" сыйлығын жеңіп алды. Тесттік крикеттен зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ли бірінші сыныптық крикетпен айналысуды тоқтатып, шектеулі оверлер форматтарына көңіл бөлді. 2010–11 жылғы Риоби бір күндік кубогында 15 қақпаны құлатып, "Блюз" командасының ең көп қақпа құлатқан ойыншысы болды және халықаралық міндеттемелеріне байланысты науқанның соңғы кезеңдерінен айырылуына қарамастан, ең көп қақпа құлатқан бес ойыншының арасында екінші ең жақсы экономикалық көрсеткішке ие болды. 2012 жылдың маусым айында ол "Блюз" клубымен келісімшартын жаңартудан бас тартты, бұл оның 15 жылдық жергілікті командасымен байланысын аяқтады. Ол 2015 жылдың 28 қаңтарында Сидней Сиксерс командасының финалында ойнағаннан кейін Биг Бэш лигасынан зейнеткерлікке шықты. Финалдық оверде ол екі қақпаны тікелей құлатты, ал оның хет-трикке жасаған әрекеті, овердің алтыншы добы, нәтижесінде қақпаны құлатудан қалысты және Перт Скорчерс 4 қақпамен жеңіске жетті.

Lee started playing in the junior teams of his local side, Oak Flats Rats, and gradually worked his way up the ranks. He also played for Middleton cricket before he played first class career. At 16 he began playing first grade cricket for Campbelltown, where he managed to claim the wickets of a few New South Wales cricketers, and Mosman, where at one point, he shared the new ball with Shoaib Akhtar and briefly played alongside England batsman Andrew Strauss. Lee was called up to the Australian Under 17 & 19 teams. In March 1994, he was forced out of the Australian under 19 team to tour India due to stress fractures in his lower back and it forced him to remodel his bowling action to minimise the impact on his back. He was awarded a scholarship to attend the AIS Australian Cricket Academy in the 1995–96 season. His contemporaries included fellow internationals Jason Gillespie and Mike Hussey. Lee was first named in the New South Wales Blues squad as the twelfth man for the 14–16 November match against Queensland in the 1997–98 Sheffield Shield. The following week, he made his first class debut for the Blues against Western Australia and took 3 wickets at 114, including that of the captain Tom Moody. It would be his only appearance in the Sheffield Shield for the rest of the season. He ended a memorable month by taking a 5 wicket haul in the Sydney grade Limited Overs Cup final against Bankstown on 30 November. During the 1998–99 season Lee was a more regular presence in the latter stages of the Sheffield Shield. He took 14 wickets, including a 5 wicket haul against Tasmania in the second innings. He started the 1999–2000 season by claiming 8 wickets in his first two matches. Such performances impressed his New South Wales teammate Steve Waugh, who was then Australia captain, and culminated in his Test debut in December 1999. He finished the season as the Blues' second highest wicket taker in the Pura Cup with 24 wickets in 5 matches. After a successful Test series against India, Lee returned to domestic cricket and was named in the 2008 Pura Cup final. He hit his career best batting score, 97 against Victoria in the Blues' second innings and scored a record 176 run partnership with Beau Casson. In Victoria's second innings, he took 4–72, dismissing the last four tailenders, as the Blues won the final. In 2009 he battled back from injury and was a key player in New South Wales' success during the Champions League Twenty20. During the final he played an important part with both bat and ball and was named Man of the Match. He also won the Man of the Series award. Following his retirement from Test cricket, Lee stopped playing first class cricket to concentrate on the limited overs formats. He was the Blues' highest wicket taker in the 2010–11 Ryobi One Day Cup with 15 wickets and had the second best economy rate of the top five wicket takers despite missing the latter stages of the campaign due to international duty. In June 2012 he declined to renew his contract with the Blues, ending his 15 year association with his domestic team. He retired from Big Bash League after playing in the final for the Sydney Sixers on 28 January 2015. In the dramatic final over, he took two wickets clean bowled in successive deliveries, and his hat trick ball, the sixth of the over, resulted in a missed run out and the Perth Scorchers win by 4 wickets.

Дебют күндері

Бірінші сыныпта дебют жасағаннан кейін бір ай өткен соң Ли Оңтүстік Африкаға саяхатқа барған Австралияның А командасының құрамына шақырылды. Ол екі қақпа алды, бірақ сол ойында бұрынғы жарақатынан қайта ашылған арқа сүйектерінің сынуы күшейді және Ли үш айдан астам уақыт бойы арқалықпен жүрді.

Тестілеу мансабы

1990 жылдардың соңына қарай Лиді ұлттық құрамаға қосу туралы ұсыныстар түсе бастады. Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін де бірге ойнаған капитан Стив Уо, Лидің дебютіне әсерленіп, оны ұлттық құрамаға енгізуге ынталанды. 1999 жылы Пәкістанға қарсы тестілік серияға ол соңғы 14 ойыншының қатарына іліккенімен, негізгі 11-ге кіре алмады. Үндістанға қарсы тестілік серия кезінде ол 12-ші ойыншы ретінде қана болды. Дегенмен, 1999 жылдың желтоқсан айында ол Австралия құрамасы сапында тұңғыш рет тестілік матч өткізіп, Австралияның 383-ші тестілік крикетшісі атанды. Бірінші өзгеріспен доп тастаған Ли, тестілік крикеттегі алғашқы оверінде төртінші допты Садагоппан Рамешке тигізіп, бір қақпа алды. Сонымен қатар, ол Рахул Дравидті де алғашқы ойын кезінде ұстады. 17 оверден 5/47 есебімен ойынды аяқтады, Денис Лиллиден кейін дебюттік матчында 5 қақпа алған алғашқы австралиялық жылдам доп тастаушы болды. Ли алғашқы екі тестілік матчында 14.15-ке тең төмен орташа есеппен 13 қақпа алды. 2000 жылы дебютінен кейін Аллан Бордер медалінің салтанатты марапатында Дональд Брэдманның «Жылдың жас ойыншысы» сыйлығына ие болды. Ли алғашқы үш сериясында 42 қақпа алды, ол оның қатысқан жеті матчтағы кез келген австралиялық доп тастаушының ең көп көрсеткіші болды. 2000 жылдың соңында ол Батыс Индияға қарсы тестілік серияға шақырылды. Бірінші тестіде ол тестілік крикетте алғашқы жартылай ғасырын соғып, келесі тестіде екінші иннингте бес қақпадан тұратын сериямен қоса жеті қақпа алды. Алайда, ол белгілі бір деңгейде стресстік жарақат алды, ол оны келесі үш тестіден шеттетті. Ол Зимбабвеге қарсы қайта оралды, бірақ бір айдан кейін оң жақ шыбығын сындырып, 2001 жылдың мамырына дейін алаңнан шықты.

Жарақаттан қайту

Ли 2001 жылы шыбық жарақатынан кейін халықаралық құрамаға оралды. Оның қайта оралуы дебютімен салыстырғанда нәтижелі болмады, ол бес тест матчында бар болғаны тоғыз қақпа алды, орташа көрсеткіші 55.11 болды. Дегенмен, Ли сол жылы Жаңа Зеландияға қарсы өткен бірінші және үшінші тест матчтарында Австралияның ең көп қақпа алған ойыншысы болды. Ол екінші иннингте 5 қақпа алды және бірінші тест матчында 61 ұпайға үлес қосты. Серия 0–0 есебімен тең аяқталды. Ли серияны 25.14 орташа есеппен 14 қақпамен аяқтады. Оңтүстік Африкаға қарсы өткен үйдегі және сырттағы екі серияда нәтижелі болмады, ол алты тест матчында 19 қақпа алып, 38.42 орташа көрсеткішін көрсетті. Ли Жаңа Зеландия сериясы мен 2003 жылғы Крикет әлем чемпионаты арасында тек үш рет матчта бес қақпа алды. 2002 жылы Пәкістанға қарсы өткен үш тесттік серияда 46.50 орташа есеппен бес қақпа алғаннан кейін Ли өз орнына қол жеткізу үшін қысымға ұшырады. Жарақат алған Джейсон Гиллеспидің орнын толтырған Энди Бичел 13.25 орташа есеппен сегіз қақпа алды. Басқа жетекші боулерлердің барлығы 13-тен кем орташа есеппен қақпа алғандықтан, Ли 2002–03 жылғы Ashes сериясында Гиллеспи алғашқы екі тестке оралғанда құрамнан шығарылды. Ол Пура кубогы матчында Жаңа Оңтүстік Уэльс үшін Квинслендқа қарсы бес қақпа алғаннан кейін Перттегі тестке қайта оралды. Ол үш матчта 41.23 орташа есеппен он үш қақпа алды, ал Бичел 35.1 орташа есеппен он қақпа алды. 2003 жылғы Крикет әлем чемпионатынан кейін Ли Батыс Индияға қарсы төрт тест матчында 28.88 орташа есеппен 17 қақпа алды. Бұл екі жылдың ішінде 30-дан төмен орташа көрсеткішімен өткен алғашқы сериясы және осы кезеңде 40-тан төмен орташа көрсеткішімен өткен екінші сериясы болды. Жыл ортасындағы үзілістен кейін ол Солтүстік Австралияда Бангладешқа қарсы екі тесттік серияға қатысты. Ол 31.66 орташа есеппен алты қақпа алды және Австралияның ең қымбат боулері болды, ал басқа мамандандырылған боулерлер тест крикетіндегі ең төменгі рейтингтегі командаға қарсы 15.55 орташа есеппен ойнады. Ол Зимбабвеге қарсы 2–0 есебімен аяқталған тесттік серияда 37 орташа есеппен алты қақпа алды, ал басқа мамандандырылған боулерлер 23.15 орташа есеппен қақпа алды. 2003–04 жылғы үйдегі серияда Үндістанның соққы беруші құрамына қарсы, Австралия 1–1 есебімен тең аяқтады. Ли алғашқы екі тесттен шықты, себебі Зимбабве сериясында алған қарнының жарақатынан жазылып жатты.

Lee returned to the international team for the 2001 Ashes series after recovering from an elbow injury. His comeback saw less success than his debut, managing only nine wickets in five Tests at 55.11. However, Lee was back as Australia's leading wicket taker in the first and third Test against New Zealand later that year, in a series which he captured 5 wickets in the second innings and made a contribution of 61 with the bat in the first Test match. The series ended in a 0–0 draw. He finished the series with 14 wickets at 25.14. The two home and away series against South Africa were not as productive, yielding 19 wickets in six Tests at 38.42. Lee only took five wickets in a match on three occasions between the New Zealand series and the 2003 Cricket World Cup. Lee came under pressure for his position after taking only five wickets at 46.50 in the three Test series against Pakistan in 2002. Andy Bichel, who was filling for the injured Jason Gillespie, took eight wickets at 13.25. With the other frontline bowlers all taking wickets at less than 13, Lee was dropped when Gillespie returned for the first two Tests during the 2002–03 Ashes series. He returned for the Perth Test, after claiming a five wicket haul in a Pura Cup match against Queensland for New South Wales. He took thirteen wickets at 41.23 in three matches, compared to Bichel's ten at 35.1. After the 2003 Cricket World Cup, Lee took 17 wickets at 28.88 in four Tests against the West Indies. It was the first series in two years where he averaged under 30, and only the second in that period where he averaged under 40. After a mid year break, he participated in a Two Test series against Bangladesh in northern Australia. He took six wickets at 31.66, and was Australia's most expensive bowler, with the other specialist bowlers averaging 15.55 against the lowest ranked team in Test cricket. He followed this with six wickets at 37 in a comfortable 2–0 Test series against Zimbabwe, in which the other specialist bowlers averaged 23.15. Against the Indian batting line up in the 2003–04 home series, which ended in a 1–1 draw for Australia, Lee was out of the first two Tests recovering from a torn abdominal muscle, an injury which he sustained during the Zimbabwe series.

Сынақ орнын жоғалту

Ли Үндістанға қарсы өткен екі тестілік матчта 100 оверде 59.50 орташа есеппен 8 қақпа алды. Осы тестіде Сачин Тендулкар 7/705 есебімен бірінші иннингсте екі жүздік соқты, онда Сачин мен В. В. С. Лаксман Сиднейдегі соңғы тестіде Ли және басқа да боулерлерге қарсы еркін шабуыл жасады. Ол Австралияның бірінші қатардағы боулерлері арасындағы ең нашар орташа көрсеткіш пен экономикалық шығынмен серияны аяқтады. Кейін, 2004 жылы Шри-Ланкаға жасаған туры кезінде Лидің білезік жарақаты нашарлап, ота жасау үшін үйге қайтуға мәжбүр болды, оның орнына Майкл Каспрович қосылды. Бұл жарақат Лиді толық қалпына келгенше төрт жарым айға ойыннан шығарды. Лидің тестілік аренадағы формасы тиімсіз болды, 2001 жылдың шілдесінен 2004 жылдың қаңтарына дейін оның тестілік боулингінің орташа көрсеткіші 38.42 болды, ал оның мансабының басындағы көрсеткіші 16.07-ге тең еді. Ли 18 ай бойы өзінің орнын қайтара алмады, осы уақытта Каспрович 13 тестіде 23.74 орташа есеппен 47 қақпа алды, бұл Лидің алдыңғы үш жылдағыдан әлдеқайда төмен нәтиже болды. Оның ішінде Үндістан субконтинентінің спинге қолайлы жағдайында 26.82 орташа есеппен 17 қақпа алды, бұл Австралияға Шри-Ланкадағы алғашқы толық жеңісіне және 35 жылдан кейін Үндістандағы алғашқы сериялық жеңісіне көмектесті.

Сынақ нәтижесі

18 айдан кейін алаңнан тыс қалғаннан соң Ли 2005 жылғы «Ашес» сериясында Тест командасына оралды. Каспрович пен Джейсон Гиллеспи формасы үшін күресіп жатқанда, Ли Гленн МакГратпен бірге жаңа допты лақтыруға оралды. Ол серияда допты 40 рет соқты, кейбір комментаторлар бұл оның сол кездегіге қарағанда ұзақ уақыт бойы лақтыруының нәтижесі болды десе де, оның 26.33 орташа есебімен көзге түскен қарсыласуының арқасында командада қалды. «Ашес» кезінде ол үшінші тестің бірінші күні Эндрю Штраустан 150-ші Тест қақпасын алды. Лидің Тест деңгейіндегі қиындықтарының бірі – оның жоғары жылдамдығының артықшылығы, ол соққышыларға реакция жасауға аз уақыт береді, сонымен қатар тұрақсыз лақтыруға да себеп болады. Соңғы кезде ол жылдамдығын төмендетіп, тек қана дәлдікке назар аударуға тырысты. 2005 жылдың соңында Габба стадионында Батыс Индияға қарсы өткен алғашқы Тестте, ол жылдамдықтан бас тартып, «сызық пен ұзындыққа» назар аударатынын мәлімдегеннен кейін, бірінші иннингте жаңа лақтыру әдісі сәтсіз аяқталғаннан кейін капитан Рикки Понтингтің кеңесі бойынша бастапқы лақтыру стиліне оралды. Осының нәтижесінде ол Тесттегі бесінші бес қақпалы соққысын (5/30), соңғы төрт жылдағы алғашқы соққысын алды. 2005-06 жылғы Австралия крикет маусымында Лидің Тест көрсеткіштері 2001-04 жылғы қиындықтардан жақсарды, маусымдық лақтыру орташасы 25,74 құрады. Оңтүстік Африканың 2005-06 жылғы Австралияға жасаған туры кезінде Лидің формасы тұрақты түрде жақсарды, Перттегі алғашқы Тестте 5/93 көрсеткішін алды. Ол үш Тесттен тұратын серияны 13 қақпамен аяқтады және Австралиялық лақтырушылардың ішінде серияда 14 қақпа алған Шейн Уорннан кейін екінші орынды иеленді. Үш австралиялық ойыншы, соның ішінде Ли, Сиднейдегі үшінші Тестте төреші Әлим Дарға наразылық білдіргені үшін сөгіс алды. Гленн МакГраттың 2006 жылдың наурыз-сәуір айларында Оңтүстік Африкаға жасаған турына қатыса алмауына байланысты Ли Австралия лақтыру командасының жетекшісіне айналды. Дурбанда өткен екінші Тестте Ли өзінің 51-ші матчында 200-ші Тест қақпасын алды, сонымен қатар 2005 жылы 49 Тест қақпасынан кейін 5 қақпаға 69 ұпай жинады. Ол «Висден» журналының «Жылдың үздік крикетшілерінің» бірі деп танылды. Австралия Бангладешке екі Тесттен тұратын серияға барған кезде ол өзінің көрсеткіштерін сақтай алмады, 93 ұпаймен екі қақпа алды және Австралияның лақтыру орташасы бойынша соңғы орынға түсті. 2006-07 жылғы «Ашес» сериясының алғашқы үш Тестінде ол сегіз қақпа ғана алды және Аделаидадағы үшінші Тестте LBW шешімі оның пайдасына болмаған кезде шамадан тыс шағымдануы үшін айыппұл төледі.

After 18 months on the sidelines, Lee returned to the Test team in the 2005 Ashes series. With Kasprowicz and Jason Gillespie both struggling for form, Lee returned to take the new ball with Glenn McGrath. He averaged 40 with the ball for the series, which some commentators have put down to having to bowl longer spells than he was accustomed to at the time , but was retained, in part because of his defiant batting which yielded runs at an average of 26.33. During the Ashes, he claimed his 150th test wicket off Andrew Strauss with a straight yorker on Day 1 of the third test. Part of Lee's difficulty at Test level is that the benefits of his high speed, which give the batsmen less reaction time, also results in more erratic bowling. In recent times he has tried to concentrate solely on accuracy by reducing speed. During the first Test against the West Indies in late 2005 at the Gabba, after declaring that he would sacrifice pace and focus on 'line and length', Lee reverted to his initial style of bowling, based on the advice of his captain Ricky Ponting after his new method of bowling failed in the first innings. This saw him take 5/30 his fifth five wicket haul in Tests, his first in four years. In the 2005 06 Australian cricket season, Lee's Test figures improved from his 2001–04 difficulties, with a season bowling average of 25.74. During South Africa's 2005–06 tour of Australia, Lee's form saw a steady improvement, with figures of 5/93 in the first Test at Perth. He finished the three Test series with 13 wickets and of the Australian bowlers, was second only to Shane Warne's 14 wickets in the series. Three Australian players including Lee, who was reprimanded in the Third Test in Sydney for showing dissent towards umpire Aleem Dar. With the unavailability of Glenn McGrath for the tour of South Africa in March–April 2006, Lee became the spearhead of the Australian bowling line up. In the second Test of that series, at Durban, Lee captured his 200th Test wicket in his 51st match and also captured figures of 5 for 69, on the back of 49 Test wickets in 2005. He was named as one of the Wisden Cricketers of the Year. He was unable to maintain his performance when Australia visited Bangladesh for a two Test series, taking two wickets at 93, coming bottom of Australia's bowling averages. In the first three tests of the 2006–07 Ashes series, he only took eight wickets and was fined for excessive appealing in the Third Test in Adelaide when a LBW decision was not in his favour.

МакГрат-Варннан кейінгі кезең

Уорн мен Макграт зейнеткерлікке шыққаннан кейін Ли қиындыққа төтеп берді және 2007 жылдың соңында Шри-Ланкаға қарсы өткен алғашқы Уорн-Муралидаран кубогындағы екі тестілік серияда «Серияның үздік ойыншысы» атанды. Боулингтің бірінші нөмірі ретіндегі алғашқы сериясында ол 17.5 орташа есеппен 16 қақпа алды. Бұл нәтижеге дәлдікті арттыру үшін жылдамдықты азайту арқылы қол жеткізілді. Келесі серияда Ли Үндістанға қарсы төрт тестіде 22.58 орташа есеппен 24 қақпа алды. Осы серияда ол Джейсон Гиллеспиді озып, Австралияның барлық уақыттағы ең көп қақпа алған 5-ші ойыншысы болды. 2007-08 жылдардағы Border-Gavaskar кубогындағы үздік ойыншысы үшін оның тұрақты еңбегі марапатталды. Ол маусымды «Аллан Бордер» медалімен аяқтады, бұл жүлде соңғы жылдағы Австралияның ең үздік халықаралық крикетшісіне беріледі. 2008 жылы Батыс Индияға жасаған сапарында Ли шаршаған күйде көрінді және алғашқы тестіде тек 5 қақпа алды. Екінші тестіде ол 8 қақпа алды, оның ішінде 5 қақпадан тұратын серия, ал үшінші тестіде 6 қақпа алды. Үндістанға жасаған туры барысында Ли асқазан вирусына шалдығып, серия бойында жақсы формасын таба алмады. Команда Жаңа Зеландиямен екі тестілік серия үшін Австралияға оралғанда Ли өзінің ең жақсы формасын көрсетті, бірақ көбінесе жылдамдығы төмендеді. Дегенмен, Оңтүстік Африкамен өткен екі тестіде ол күресті, нәтижесінде Австралия 2:1 есебімен жеңіліске ұшырады, бұл, мүмкін, сол аяғындағы аурудың салдарынан болды, содан кейін серия кезінде пайда болған стресстік жарақат (екі жағдайда да сол аяғында). Рождество тестісінің екінші иннингінде жарақат толыққанды сынып, ота жасау үшін үйіне қайтуға мәжбүр болды. 2009 жылы Австралия құрамасына оралған кезде, ол боулингтің бірінші нөмірі лауазымын сол жақтан тастайтын Митчелл Джонсон басып алды. Сонымен қатар, Питер Сиддл, Бен Хильфенхаус және Даг Боллинджер сияқты боулингерлердің пайда болуы Лидің командадағы орны үшін күресуге тура келді. Дегенмен, ол Ashes алдындағы жаттығу матчында Англияның «Лайонз» командасына қарсы өткен бірінші иннингте 6 қақпа алды. Ли осы матчта кері айналмалы серпіліс жасаған жалғыз боулингер болды және Кардиффтегі бірінші тестіге қатысуға мүмкіндік алды. Алайда, сол жағында ауырсыну мен қабырғасындағы ыңғайсыздық салдарынан ол алғашқы үш тестіден шеттетілді. Кейін ол қайта шақырылмады және енді тестілік крикетпен ойнамады, 2010 жылдың басында тестілік крикеттен зейнеткерлікке шыққандығын жариялады.

Following the retirements of Warne and McGrath, Lee rose to the challenge and was awarded the Man of the Series in the inaugural Warne Muralidaran Trophy, a two Test series against Sri Lanka in late 2007. In his first series as bowling spearhead reaped 16 wickets at an average of 17.5. This was achieved by bowling slower to improve accuracy. In the following series Lee took 24 wickets at 22.58 in four Tests against India. In this series he overtook Jason Gillespie to become Australia's 5th highest wicket taker. His consistent efforts saw him rewarded with the Man of the Series Award for the Border Gavaskar Trophy, 2007–08. He capped off the season by winning the Allan Border Medal, the award given to the player adjudged Australia's best international cricketer of the past year. Lee seemed underdone in the 2008 Australian tour of the West Indies, taking only 5 wickets in the first Test match, during which he seemed exhausted. He returned to productivity, taking eight wickets in the Second test, including a 5 wicket haul, and 6 in the Third Test. During the Indian tour, Lee picked up a stomach virus and was unable to find his best form throughout the series. Lee showed glimpses of his best form when the team returned to Australia for a two test series with New Zealand, but generally seemed down on pace. However, he struggled in the two tests he played of the series with South Africa, which Australia lost 2–1, likely due to a niggling ankle injury and then a stress fracture he developed during the series (both in his left foot). The fracture broke completely during the second innings of the Boxing Day Test match and he was forced to return home for surgery. By the time he returned to the Australian team for the Ashes in 2009, his position as spearhead had been usurped by the left armer Mitchell Johnson. Additionally, the arrival of bowlers like Peter Siddle, Ben Hilfenhaus and Doug Bollinger ensured that Lee had to fight for a position in the team. However, he took six wickets in the first innings against the England Lions team in a practice match leading up to the Ashes. Lee was the only bowler to get reverse swing in this match and appeared to be in line for selection for the First Test at Cardiff. However, he picked up a left side strain and a sore rib in this match and he was ruled out of the first three Tests. He was then overlooked for a recall and never played test cricket again, announcing his retirement from test cricket at the beginning of 2010.

Зейнеткерлік

Ли 2008 жылдан бері физикалық жағдайдың қиындығына байланысты Тест крикетінен кетуді ойластырып келген. 2010 жылдың ақпан айында ол досы және Англияның бәсекелесі Эндрю Флинтоффпен ақылдасып, Тест крикетінен зейнеткерлік жариялады, сонда "бес күн бойы сағатына 150 км жылдамдықпен доп тастау ағзаға өте қиын" деді. Ол бірқатар жарақаттарға байланысты 2008 жылдың желтоқсанынан бері Тест матчтарында ойнамаған. Ол Тест карьерасын 76 матчта 310 қақпа алғанмен аяқтады, сол кезде бұл көрсеткіш Шейн Уорн, Гленн МакГрат және Деннис Лиллиден кейінгі төртінші ең жоғары австралиялық нәтиже еді.

Бір күндік халықаралық карьерасы

Ли 2000 жылдың 9 қаңтарында Брисбендегі Габба стадионында Карлтон мен Юнайтед Брюэри сериясы аясында Пакистанға қарсы өткен матчта Австралия құрамасы сапындағы бір күндік халықаралық ойындарда тұңғыш рет ойнады. Ол Австралия құрамасынан ойнаған 140-шы бір күндік ойыншы болды. 2002 жылдың ақпанында Оңтүстік Африкаға қарсы матчта ол өзінің алғашқы бір күндік жартылай ғасырын – 51* ұпайды (қайта ойнамаған) енгізді. Бір күндік халықаралық турнирлерде ICC оны 2006 жылдың қаңтарында №1 боулер деп бағалап, 2003 жылдың басынан бері үздік ондыққа кірді. Оның шамамен 30 болатын соққы көрсеткіші оны осы форматтағы ең тиімді боулерлердің қатарына қосады. Сондай-ақ, ол 2003 жылғы әлем чемпионатында Кенияға қарсы бір күндік халықаралық хет-трик жасады. Ли әлем чемпионаты тарихында осы жетістікті алғаш рет австралиялық және төртінші боулер ретінде орындады. 2005-06 жылдарғы үшбұрышты бір күндік серияда Австралия өткізген матчтарда Ли өзінің пайдалы соққылау қабілеттерін көрсетті, Майкл Хассимен бірге 100 ұпайлық серіктестік құрып, орта сапының құлауын болдырмау үшін 57 ұпай жинады. Ли серияны 15 қақпамен аяқтады, бұл Натан Брэкен мен Муттия Муралитараннан кейінгі үшінші көрсеткіш болды. Ұзақ жылдар бойы халықаралық командаласы және қақпашы Адам Гилкристпен құрған боулер-филдер серіктестігі 151 матчта 58 қақпа алып, бір күндік ойындар тарихындағы төртінші ең жоғары көрсеткішті құрады.

2003 жылғы әлем чемпионаты

2003 жылғы әлем чемпионатының бас боулері Шейн Уорн ашылу ойынынан бір күн бұрын жарыстан шеттетілді, соның салдарынан Ли мүмкіндіктерін арттырып, Энди Бичел және Гленн Макгратпен бірге турнирдегі ең қауіпті шабуылдардың бірін құрды. Олар барлығы 59 викетке ие болды. Ли турнирді 83.1 оверде 22 викетпен аяқтады, орташа көрсеткіші 17.90 болды, бұл Шри-Ланканың сол жақтан тастайтын жылдам боулері Чаминда Ваасқа қарағанда бір викет кем. Лидің соққы беру жылдамдығы 22.68 көрсеткішімен үшінші орында болды, ал Батыс Үндістанның жылдам боулері Васберт Дрейкс және австралиялық әріптесі Эндрю Бичел 19.43 және 21.37 көрсеткіштерімен көшбасшылық етті. Ол үш рет бұл көрсеткішке жетті; жартылай финалдағы Марван Атапаттуға жасаған лақтыруы, ал топтық кезеңде Англияға қарсы екінші оверінде соқты. Ли топтық кезеңде 22 викеттің 6-сын, Супер-6 кезеңінде 11-ін, жартылай финалда 3-ін және Австралия жеңіске жеткен финалда 2 викетті алды. Ол Порт-Элизабетте өткен Супер-6 кездесуінде Транс-Тасмандық қарсыласы Жаңа Зеландияға қарсы 5 викеттен 42 ұпай алып, нашар ойыннан кейін Австралияны алға шығарды. Сондай-ақ, ол Супер-6 кезеңінің соңғы матчында Кенияға қарсы 3/14 есебімен өзінің алғашқы халықаралық хет-тригін жасады.

Қайта оралу

2007 жылғы әлем чемпионатында жарақат алып, үйге қайтқаннан кейін Ли 2009 жылғы «Англия жазы» туры үшін Англияға сапар шекті. Ол «Пепел» (Ashes) турнирі кезінде негізгі құрамға ілікпеді, бірақ қыркүйектегі NatWest сериясында бір күндік матчтарға қатысты. Ол Австралия үшін ең көп – 12 қақпа алды және бір күндік матчтарда тоғызыншы рет бес қақпа алды. Осы бес қақпасымен ол Лорд стадионында бір күндік матчта екі рет бес қақпа алған алғашқы ойыншы болды. Сол доп қазір Лордтың MCC мұражайында сақталады. Сол айда ол 2009 жылғы ICC чемпиондар кубогының жеңімпаз құрамында болды және Питер Сиддл мен Шейн Уотсонмен бірдей – 6 қақпадан алды, бұл Австралия құрамасы үшін ең жоғары көрсеткіш еді. Тест матчтарында алған жарақаттары оны 2011 жылға дейін алаңнан шығарды, ол Австралия құрамасы үшін шамамен екі жыл бойы ойнамады. Кейінгі бір күндік матчтар сериясында оның оралуы табысты болды. Ол 24.00 орташа есебімен 11 қақпа алып, серияның үздік қақпа алушысы атанды, ал SCG стадионындағы үшінші матчта 3/27 көрсеткішімен ең жақсы нәтижені көрсетті. Оның жылдамдығы тұрақты түрде 140 км/сағ шамасында болды және кейде ол бұл көрсеткішті қайтадан арттыра алды.

Жас боулерлердің бәсекесіне және тағы бір жарақатқа қарамастан, Ли 2011 жылғы Крикет әлем чемпионатының құрамына енді. Ол турнирді 13 қақпамен аяқтады, бұл командадағы барлық боулерлер арасында ең жоғары көрсеткіш еді. Осы 13 қақпаның 4-і Пәкістанға қарсы матчта алынды, бірақ бұл жеткіліксіз болды, себебі Австралия матчты ұтып, төртінші кезеңде өзінің қарсыласы Үндістаннан жеңіліп қалды. 2012 жылдың наурыз айында Батыс Индияға қарсы матчта ол 59 ұпай жинап, өзінің ең жоғары көрсеткішін жасады, бірақ Кемар Роуч добынан ұсталып қалды. Оның соңғы бір күндік матчтары 2012 жылы Англия мен Ирландияға жасаған турда өтті. Ирландияға қарсы матчта ол боулингті ашып, алғашқы үш добында Уильям Портерфилд пен Эд Джойсты қақпадан шығарды.

Зейнеткерлік

Халықаралық крикеттен қанағаттанғаннан кейін Ли 76 тест матчында, 221 бір күндік матчта және 25 Т20И матчында ойнады. Сондай-ақ, ол бір күндік матчтарда Гленн Макграттың 380 қақпасын алу көрсеткішін қайталады – Австралия үшін ең жоғары көрсеткіш. 2014 жылдың шілдесінде ол Лордс стадионында өткен 200 жылдық мерекелік матчында МКК командасы үшін өнер көрсетті. 2018 жылы Сидней Крикет алаңында өткен 2017-18 жылғы "Пепел" сериясында BT Sport тікелей эфирінде түсіндірме берген кезде Ли Лордта құрметті мүше екенін, бірақ туған жері SCG-де өмір бойы мүше емес екенін мәлімдеді.

Жиырма жиырма

Ли өзінің Twenty20 және Twenty20 халықаралық дебютін 2005 жылғы 15 ақпанда Жаңа Зеландияға қарсы өткен алғашқы Twenty20 халықаралық матчында жасады. Ол 2007 жылғы ICC World Twenty20 турниріне шақырылды. Турнир барысында ол Бангладешке қарсы F тобындағы матчта Twenty20 халықаралық матчтардағы алғашқы хет-трик жасап, тарихқа енді және «Матчтың үздік ойыншысы» сыйлығын жеңіп алды.

Боулинг стилі

Ли өзінің жоғары жылдамдығымен танымал болды және үнемі сағатына 140 км/сағ (87 миль/сағ) және одан да жоғары жылдамдықпен тастады. Ол барлық уақыттағы ең жылдам боулер ретінде саналатын пакистандық боулер Шоайб Ахтардан кейін ғана тұрады. Үнемі жоғары жылдамдықпен тастаудың салдарынан бірнеше стресс-жарақаттар мен қайталама жарақаттар пайда болды, бұл оны стратегиясын өзгертуге мәжбүр етті, оны ол тиімді пайдаланды. Жылдамдыққа ғана сүйенбей, ол ұрысшыны шаршатуға бағытталған түрлі шаруашылықтарды қолданды, бірақ ол кейде бүкіл ойынды белгіленген жылдамдықтан жоғары тастағандығы белгілі. Оның ең жылдам добы 2005 жылы Жаңа Зеландияға қарсы матхта сағатына жеткен. 2000/01 жылғы Батыс Индияға қарсы матхта ол сағатына жеткен добы тіркелді, бірақ кейін бұл 142 км/сағ жылдамдықпен тасталған добының қателі өлшеуі болып шықты. Карьерасының басында Ли заңсыз боулинг әрекеттеріне күдік келтірді, бірақ одан ақталды, сондай-ақ 2005 жылы бірнеше бір күндік матчтарда ұрысшыларға бірнеше рет тікелей тастағаннан кейін қатты сынға ұшырады. Капитан Рики Понтинг Лиді қорғап, бұл әдейі болмағанын айтты. Оның баяу доптары да әртүрлі ұзындықтағы жылдамдықтардың күрт өзгеруіне ие, көбінесе кескіш ұстаудан, онда олар сағатына дейін баяулау болуы мүмкін, бірақ олар орташа есеппен шамамен жылдамдық диапазонында қозғалады. Ол көптеген қақпаларды сабында ұстағандығы үшін тізбекті арамен тойлауымен де танымал.

Беттеу

Ли – тәжірибелі төменгі сапыдағы соққышы болды. Майк Хассимен бірге ол 2005-06 жылдан бері бір күндік матчтарда Австралия үшін 7-ші қадамдағы ең жоғары серіктестік бойынша 123 ұпаймен рекордты сақтап келеді. 2005 жылғы Аш сериясында Ли көптеген қарсылық көрсеткен ойындарды өткізді, соның ішінде Эджбастондағы екінші сынақ матчында 43 ұпай жинады, бұл сол ойынның ең жоғары жеке көрсеткіші болды. Бұл ойын Австралияға жеңіс сыйлауға жақын еді, бірақ екінші соққышы Майкл Каспрович Герайнт Джонспен ұсталды, нәтижесінде Англия бар болғаны екі ұпаймен жеңіске жетті. Есімде қалған матчтан кейін Англияның шабуылшылары Стив Хармисон мен Эндрю Флинтофф Лиді демеуге барды. Флинтоффтың Лиді жұбатқан сәті қызықты бәсекелестікке толы серияның символына айналды. 2006 жылдың 2 сәуірінде Ли Йоханнесбургте Оңтүстік Африкаға қарсы 68 доптан 64 ұпай жинап, ең жоғары сынақ ұпайын көрсетті. Оның бұған дейінгі ең жоғары ұпайы – 2000 жылы Габбадағы Батыс Индияға қарсы өткен матчтағы 62 ұпай. Ли 2008 жылдың 3 қаңтарында Үндістанға қарсы 121 доптан 59 ұпай жинағанда бұл көрсеткішті жаңадан басып өтуге жақын еді. Ли тағы да ең жоғары сынақ ұпайын асып түсуге тырысты, ол 63 ұпай жинады, бірақ аяқталған ойынды Рики Понтинг Батыс Индияға қарсы екінші сынақ матчында жариялады. Нәтижесінде ол ең жоғары сынақ ұпайынан бір ұпай кем қалды. Лидің бір күндік матчтардағы ең жоғары ұпайы – 2012 жылдың наурызында Батыс Индияда Батыс Индияға қарсы 59 ұпай.

Жаттықтырушылық мансап

Ли Ирландия және Шри-Ланка құрамаларында боулингтен жаттықтырушы болып жұмыс істеді.

Жазбалар

Ли Т20 халықаралық крикетінде хет-трик жасаған алғашқы ойыншы болды. Ли 100 қақпа алған Австралияның екінші ең жылдам бір күндік ойыншысы (Митчелл Старктан кейін). Ол бұл көрсеткішке 55-ші ойынында жетті. Әлемдік тізімде ол Митчелл Старктан (52 матч), Саклейн Муштактан (53 матч) және Шейн Бондтан (54 матч) кейін бесінші орында тұр.

БАҚ-тағы жұмыс

Халықаралық крикеттен қанағаттандырып, мансабын аяқтағанын жариялағаннан кейін Ли Channel Nine крикет комментаторлар тобына қосылды. Ол автор Майкл Панкриджге крикетке қатысты Тоби Джонс романдары сериясын жазуға көмектесті. 2019 жылы ол Австралиядағы «The Masked Singer» телешоуында Parrot кейіпінде өнер көрсетіп, көшбасшылар тізімінде 11-орынды иеленді. Ли Теништа Чаттерджимен бірге Индо-Австралия туындысы «UnIndian» фильмінде түсті. Фильм Сиднейде түсірілді. 2016 жылы Үндістанда көрсетілген бұл фильм кассада жақсы табыс әкелді.

Жеке өмір

Ли – металлург Боб пен фортепиано мұғалімі Хеленнің (қыз есімі Бакстон) үш ұлының екіншісі. Оның үлкен ағасы Шейн – зейнеткер, бұрынғы халықаралық ойыншы, ал кіші ағасы Грант бұрын Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының 19 жасқа дейінгі құрама командасында крикет ойнаған, қазір есепші. Ли Баларанг мемлекеттік мектебінде және кейіннен оның құрметіне крикет алаңына атын қойған Оук Флэтс орта мектебінде оқыды. Бауырластар үйлерінің алдында теннис доптарымен және гараж есігін "викет-кипер" ретінде пайдаланып крикет ойнайтын. Бала кезінде ол Аллан Дональд пен Деннис Лиллиді қадір тұтқан, соңғысы кейіннен оның жасөспірім шағындағы кеңесшісіне айналды. Ли 2006 жылдың маусым айында Элизабет Кемпке үйленді. Олардың бір ұлы бар. Екі жылдық некеден кейін Ли Кемппен ажырасып, 2009 жылы ресми түрде ажырасты. Ажырасу кезінде БАҚ-та Кемптің Брисбендегі регби ойыншысымен қарым-қатынаста болғаны туралы әңгімелер тарады, бірақ бұл кейіннен жоққа шығарылды. Лидің маусымдық міндеттемелері оны Кемптен және ұлынан алыс ұстағандықтан, ұзақ уақыт жалғыздыққа түсу неке бұзылуының себебі деп айтылды. Ол 2014 жылы Лана Андерсонмен бір жыл танысқаннан кейін үйленді, олардың екі баласы бар. Ли Six & Out рок-тобының мүшесі. Топтың құрамына оның ағасы Шейн, сондай-ақ бұрынғы Жаңа Оңтүстік Уэльс крикетшілері Брэд Макнамара, Гэвин Робертсон және Ричард Чи Куи кіреді. Ли топта бас гитарада немесе акустикалық гитарада ойнайды. 2006 жылы Үндістанда өткен ICC Чемпиондар кубогы кезінде Ли "You're the One for Me" әнінің сөзін жазып, үнді әншісі Аша Бхослемен бірге орындайды. Ән Үндістан мен Оңтүстік Африка хит-парадтарында екінші орынға жетті. 2008 жылы ол өзінің алғашқы Болливуд фильмі "Жеңіс" түсірілімдеріне қатысты. 2011 жылдың қараша айында Ли автор Джеймс Найттың көмегімен жазған өмірбаянын жариялады. Саяси көзқарасы бойынша Ли оңшыл. 2013 жылдың қыркүйегінде ол 2013 жылғы Австралия федералды сайлауында Австралия Либерал партиясының лидері Тони Эбботты қолдағандығын Twitter-де жариялады. Оған 2019 жылғы сайлауда кандидат болу үшін Либерал партиядан ұсыныс түсті. Ли сайлауда Уорринга округінде Эбботты тағы да қолдады. 2014 жылы Ли үндістандық саясаткерлер Раджнат Сингх пен Сушма Свараджға крикет таяқшаларына қол қойғаны үшін сынға ілікті. Таяқшаларды иммиграция министрі Скотт Моррисон Үндістан Австралиядан қабылданбаған үндістандық пана іздеушілерді қабылдауға келісетін келісімнің бөлігі ретінде тапсырды. Алайда Ли адам құқықтарын қатты қолдайтынын және осы таяқшаларға қол қою оның оларды қолдамайтынын білдірмейтінін мәлімдеді.

Lee is the second of three sons born to Bob, a metallurgist, and Helen (née Buxton), a piano teacher, and grew up in the Shellharbour suburbs of Oak Flats and Mount Warrigal. His older brother Shane is a retired all rounder and former international and younger brother Grant previously played cricket for New South Wales U 19, and is now an accountant. Lee attended Balarang Public School and Oak Flats High School, which later named its cricket ground in his honour. The brothers first played cricket together in front of their house using a tennis ball and the garage door as the "wicket keeper". As a child he idolised Allan Donald and Dennis Lillee, the latter of whom would become a mentor to him as a teenager. Lee married Elizabeth Kemp in June 2006. They have a son. After two years of marriage Lee confirmed his separation from Kemp and they divorced in 2009. At the time of the split, media speculation suggested Kemp was having an affair with a rugby player in Brisbane; however, this was later disputed, with extended periods of loneliness due to Lee's off season commitments keeping him away from Kemp and his young son given as the reason for the marriage breakdown. He married Lana Anderson in 2014 after one year of dating; they have two children. Lee is part of the rock band Six & Out. The band is made up of his brother Shane and former New South Wales cricketers Brad McNamara, Gavin Robertson and Richard Chee Quee. Lee plays the bass guitar or acoustic guitar for the band. During the 2006 ICC Champions Trophy in India, Lee wrote the lyrics for "You're the One for Me" and recorded it with Indian singer Asha Bhosle. The song reached a peak position of number two on the Indian and South African charts. In 2008, he filmed scenes for his first Bollywood movie Victory. In November 2011, Lee launched his autobiography, which he wrote with the help of author James Knight. Politically, Lee is right wing. In September 2013, he tweeted his support for Tony Abbott, leader of the Liberal Party of Australia in the 2013 Australian federal election. He was approached by the Liberal Party to run as a candidate in the 2019 election. Lee again endorsed Abbott in the Division of Warringah in the election. In 2014, Lee was criticised after he signed bats for Indian politicians Rajnath Singh, and Sushma Swaraj. The bats were presented by immigration minister Scott Morrison as part of a deal by which India would agree to accept rejected Indian asylum seekers from Australia. Lee however stated that he was a strong supporter of human rights, and that signing these bats did not mean he was not a supporter of them.

Қайырымдылық жұмыс

Ли көптеген қайырымдылық ұйымдарын қолдайды, оның ішінде Құтқару армиясы, Адвентистік даму және көмек агенттігі (ADRA) және Make a Wish Foundation. Ли ұзақ жылдар бойы осы қормен байланысы болғандығы үшін "Ресми досы" деп танылды. Ол жақын досының өзін-өзі өлтіруінен кейін ағасы Шейнмен бірге ADRA-ны қолдауға бастады. 2007 жылы Ли Үндістанда Mewsic атты қайырымдылық қорын құрды, ол ел бойынша алты музыка орталығын ашты.