Кіріспе
Халықаралық ислам діни қозғалысы Таблиғи Джамаат (кейде «насихаттаушы партия» немесе «уағыз таратушы партия» деп аударылады) және екінші кезекте мұсылман емес адамдарға дағуат (шақыру) жасайды. Ұйымның бүкіл әлемде 150-ден 200 миллионға дейін жататыны есептеледі, және 150-ден астам елге тараған. Бұл топ өзінің ізбасарларын қысқа мерзімді уағыздық миссияларға (хурудж) қатысуға шақырады, олар әдетте қырық күн немесе төрт айға созылады, мұсылмандарға уағыз айту үшін, оларды «Пайғамбар Мұхаммедтің негізгі үйретімдерімен» еске салып, мешіт намаздарына және уағыздарға қатысуға ынталандырады. Мүшелер «мешіттерде бірге саяхаттайды, тамақтанады, ұйықтайды, жуынады және дұға етеді, сондай-ақ киім және жеке гигиенаға қатысты қатаң ережелерді сақтайды». Таблиғи Джамааттың үйретімдері «Алты қағида» арқылы білдіріледі: Калима (сенімді жариялау), Салат (намаз), Илм о зikr (оқу және Алланы еске алу), Икрам е Муслим (мұсылмандарға құрмет көрсету), Иклас е Ният (ниеттің шынайылығы) және Дағуат о Таблиғ (исламды тарату). Таблиғи Джамаат кез келген саяси байланысты, исламдық доктриналар, мысалы фиқһ бойынша пікір таластарын, тіпті терроризмді де жоққа шығарады. Олардың пікірінше, жеке рухани жаңару қоғамды жаңартуға әкеледі.
Tablighi Jamaat (, also translated as "propagation party" or "preaching party") and secondarily give dawah (calling) to non Muslims. the organization is estimated to have between 150 and 200 million adherents worldwide, spread over 150 countries,
The group encourages its followers to undertake short term preaching missions (khuruj), lasting from a few days to a few months in groups of usually forty days and four months, to preach to Muslims reminding them of "the core teachings of the Prophet Muhammad" and encourage them to attend mosque prayers and sermons. Members "travel, eat, sleep, wash and pray together in the mosques and often observe strict regimens relating to dress and personal grooming". The teachings of Tabligh Jamaat are expressed in "Six Principles": Kalimah (Declaration of faith), Salah (Prayer), Ilm o zikr (Reading and Remembrance), Ikraam e Muslim (Respect for Muslims), Ikhlas e Niyyat (Sincerity of intention), and Dawat o Tableegh (Proselytization). Tablighi Jamaat denies any political affiliation, involvement in debate over political or Islamic doctrine such as fiqh,
let alone terrorism. and that the personal spiritual renewal that results will lead to reformation of society.
Кеңейту
Топ 1946 жылы өз қызметін кеңейте бастады. Оңтүстік Азиядағы алғашқы кеңею 1947 жылы Үндістанның бөлінуінен кейін бірден басталды, ол кезде Пәкістанның Лахор қаласына жақын Райвинд қалашығының шеткері аудандарында Пәкістан бөлімшесі құрылды. 1971 жылы Бангладеш Пәкістаннан тәуелсіз болғанға дейін Пәкістан бөлімшесі ең ірі болып қала берді. Бүгінде ең ірі бөлім Бангладеште, ал екінші орында Пакистан тұр. Құрылғанынан кейін 20 жыл ішінде бұл топ Оңтүстік-Батыс және Оңтүстік-Шығыс Азияға, Африкаға, Еуропаға және Солтүстік Америкаға жетті. Таблиғи жамағатының саясаттан қалыс тануы, сондай-ақ тікелей және нақты экономикалық, саяси, әлеуметтік ұстанымдарының болмауы, оған қоғамға, әсіресе батыс елдеріне және саяси белсенді діни топтар шектеулерге тап болған қоғамдарға енуге және жұмыс істеуге мүмкіндік берді. АҚШ одан кейін ілесіп, 1970-1980 жылдары Таблиғи жамағаты континенттік Еуропада кең таралды. Францияда 2004 жылдан бері ол Француз мұсылмандық кеңесінде өкілдік етіп келеді. Дегенмен, Ұлыбритания қазіргі уақытта Еуропадағы қозғалыстың басты орталығы болып табылады, себебі 1960 жылдардан бастап онда көптеген Оңтүстік Азия халқы қоныстанды. 2007 жылға қарай Таблиғи жамағатының мүшелері Ұлыбританияның 1350 мешітінің 600-ында орналасқан еді. 1991 жылы Кеңес Одағының құлауынан кейін, қозғалыс Орталық Азияға енді. 2007 жылғы мәліметтер бойынша, Қырғызстанда 10 000-ға жуық Таблиғи жамағаты мүшесі бар екені анықталды. Pew Research Center зерттеу орталығының бағалауынша, 12 мен 80 миллион аралығында жататын 150-ден астам елде оның жақтастары бар. Бұл Таблиғи жамағатын әлемдегі ең ірі мұсылман қозғалысының біріне айналдырды. Таблиғи жамағатының көпшілігі Оңтүстік Азияда тұрады. Осы екі аят:
Ijtema (жыл сайынғы жиын)
Елдердің бас басқармаларында жыл сайынғы ijtema деп аталатын жамағаттық жиын шақырылады. Әдеттегі ijtema үш күнге созылады және ерекше ұзақ дұғамен аяқталады. Екінші ең ірі Таблиғ Жамаат жиыны 2004 жылы шамамен 1,5 миллион адам қатысқан Пәкістанның Райвинд қаласында өтті. 2011 жылы Пәкістан ijtema-ны екі бөлікке бөлді және әрбір ijtema-ға барлығы 1 миллион адам қатысты.
Әдістеме
Мұхаммед Ілиястың әдісі кем дегенде он адамнан тұратын топтарды (жамааттар, جماعاتِ деген мағынада) ұйымдастыру және оларды уағыз тарату үшін әртүрлі ауылдарға немесе елді мекендерге жіберу болды. Бұл сапарларды, Дауа турларын (төменде қараңыз), қазір Тәблиғи Жамаат басшылары ұйымдастырады. Бұл сапарларда "Әрекеттің ізгілігі туралы хадис" (Мұхаммедке еліктеу) ісіне баса назар аударылады. Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) хадистерінде бұл қасиеттер иман мен игілік (ихтисаб) деп аталады және Тәблиғи Жамаат бұл ақыретте сый-сияпат алу үшін ең маңызды қозғаушы күш деп санайды. Тәблиғи джамааттың негізін қалаушы Ильяс ізгілік пен А'амал Салиха (Жақсы амалдар) туралы білімнің, Масаил (фиқһ) туралы білімнен артық екендігін уағыздады. Фиқһ егжей-тегжейін білу (Фараид (міндеттер) және Салаттың Сунналары) тек қана адам намаз оқу сияқты амалдарға дайын болса ғана пайдалы. Олар білім алудың ең жақсы жолы – басқаларды үйрету және оларды ынталандыру екенін айтады, бұл туралы Тәблиғи Жамағат қозғалысы Құран мен Хадистерде Пайғамбарлар, Сахабалар (Пайғамбардың серіктері) және Әулиә Алла ("Алланың достары") туралы айтылған кітаптар арқылы түсіндіреді. Тәблиғи джамаат ақсақалдары әдетте "Таблиғи нисаб" (Таблиғи оқу бағдарламасы) деп аталатын кітаптар жинағын жалпы оқуға ұсынады. Бұл жинақта төрт кітап бар: (Хаятт Сахаба, Фазаил е Амаль, Фазаил е Садақа және Мунтахаб Ахадит). Бастапқы кезеңдерінде және Оңтүстік Азияда Тәблиг қозғалысы ортодоксальдыққа оралуға және индуизммен байланысты әдет-ғұрыптар мен діни рәсімдерді сақтайтын, гетеродоксальды немесе "шектегі" мұсылмандардың мұсылмандық діни-мәдени сәйкестігін "тазартуға" ұмтылды. Әсіресе индуизмнен жаңадан өткендерді өздеріне тартуға тырысқан индуисттік миссионерлік қозғалыстардың күш-жігеріне қарсы тұру үшін. Басқа миссионерлік қозғалыстардан айырмашылығы, Тәблиғи Жамаат көбінесе мұсылмандарға уағыз айтудың орнына, мұсылмандарды "жақсырақ және тазалауға", ал идеалды жағдайда "діни тұрғыдан жетілдіруге" бағытталған. Олардың пікірінше, мұсылман "жетілуге" келгенде ғана мұсылман емес адамдарға дауа жасау тиімді (немесе одан да тиімді) болады.
Ұйым
Таблиғи жамағат бейресми ұйымдық құрылымды ұстанады және жабық институционалдық бейне сақтайды. Ол «иерархияға, басшылыққа және шешім қабылдау тәртібіне минималды тәуелділікпен еркін қозғалатын діни қозғалыс» деп сипатталған. Ол бұқаралық ақпарат құралдарынан алшақтап, өз қызметі мен мүшелері туралы мәліметтерді жариялаудан қанағаттанбайды. Топ сондай-ақ саяси және даулы мәселелер бойынша пікір білдіруден толықтай бас тартады, бастысы – осы мақұлдаулармен бірге туындайтын даулардан сақтану үшін. Таблиғи жамағат ұйымы қаржы жинамайды және ешкімнен көмек сұрамайды; шын мәнінде, мүшелері өз шығындарын өтеуге міндетті. Ресми тіркеу рәсімі болмағандықтан және мүшелік санын есепке алу жүргізілмегендіктен, мүшелердің нақты саны белгісіз. Ұйымның қызметі Марказ деп аталатын орталықтар арқылы үйлестіріледі. Сонымен қатар, 200-ден астам елде оның қызметін үйлестіретін елдік орталықтары бар. Бұл орталықтар ерікті, өз қаражатымен жұмыс істейтін адамдарды топтарға (жамааттар деп аталады) біріктіреді, олардың орташа саны 10-12 адамды құрайды, және мұсылмандарды Алланың жолында тұрақты болуға шақырады.
Малайзия
2020 жылдың 27 ақпаны мен 1 наурызы аралығында қозғалыс Малайзияның Куала-Лумпур қаласындағы Шри-Петалингтегі Джамек мешітінде халықаралық жаппай діни жиын ұйымдастырды. Таблиғи жамағат жиналысы 620-дан астам COVID-19 жағдайымен байланысты, бұл оны Оңтүстік-Шығыс Азиядағы вирустың таралған ең ірі ошағына айналдырды. Шри-Петалингте өткен шара Малайзияда COVID-19 жағдайларының күрт өсуіне себеп болды, 17 наурызға дейін Малайзияда тіркелген 673 расталған жағдайдың шамамен үштен екісі осы шарамен байланысты болды. Брунейдегі COVID-19 жағдайларының көп бөлігі осы жиыннан бастау алды, сондай-ақ Индонезия, Сингапур, Таиланд, Камбоджа, Вьетнам және Филиппин сияқты елдер де өз жағдайларын осы шараға байланысты анықтады. 2020 жылдың 20 мамырына қарай Денсаулық сақтау бас директоры Нұр Хишам Абдулла Малайзиядағы COVID-19 жағдайларының 48% (3347) Шри-Петалинг таблай кластерімен байланысты екенін растады.
Индонезия
Аурудың таралуына қарамастан, Тәблиғи Жамаат 18 наурызда Индонезияның Оңтүстік Сулавеси провинциясындағы Макассар қаласының жанындағы Гова ауданында екінші халықаралық жаппай жиын өткізді. Ұйымдастырушылар бастапқыда жиынды жою туралы ресми талаптарды қабылдамағанмен, кейін оған көніп, жиынды тоқтатты.
Пәкістан
Тағы бір жиын Пакистанда, Лахор қаласының жанындағы Раивиндте 250 мың адамға арналған күйі ұйымдастырылды. Іс-шара шенеуніктердің өтінішімен "тоқтатылды", бірақ қатысушылар жиналып, араласып алған еді. Олар қайтқанда вирус олармен бірге тарады, оның ішінде Газа секторында екі жағдай тіркелді. Тестілеу кезінде "Таблиғи джамаат" ұйымының 40-қа жуық мүшесінде COVID-19 анықталды. Лахордан 50 шақырым қашықтықта вирус тасымалдаушы деп күдіктелген тағы 50 адам, оның ішінде 4 нигериялық әйел карантинге жабылды. Синд провинциясының Хайдарабад қаласында осы ұйымның 38 мүшесінде коронавирус оң нәтиже көрсетті. Іс-шара өткен Раивинд қаласы пакистандық билік тарапынан жабылды, ал полиция Синд және Пенджаб провинцияларындағы "Таблиғи джамаат" мүшелерін заң бұзғаны үшін тұтқындады. 2020 жылдың 31 наурызында Синд провинциясының Хайдарабад қаласында тағы 94 "Таблиғи джамаат" мүшесінде коронавирус анықталды.
Үндістан
Тәблиғи джамаат бұл бағдарламаны Махараштра штатының Васай қаласында өткізуді жоспарлаған. Махараштрада COVID-19 індеті басталга́н соң, Махараштра үкіметі мен Мумбай полициясы жиынды тоқтатты. Махараштра үкіметінен рұхсат алмағаннан кейін, Низамуддин фракциясы Тәблиғи джамаат діни жиынды (Иджтема) Делидегі Низамуддин батысында өткізді. Сондай-ақ, шетелдік спикерлердің ереже бұзушылықтары болды, оның ішінде миссионерлік қызмет үшін туристік визаны дұрыс пайдаланбауы және шетелден келген саяхатшылардың 14 күндік үй карантинін сақтамауы. "Низамуддин Марказы" мешітінің өкілдері "өлкілік әкіммен кездесіп, қалып қойған келушілер туралы хабарлады және Марказ аумағын тазалау және келушілерді үйлеріне қайтару үшін біз ұйымдастырған көліктерге рұхсат сұрады", - деді. "Осындай қиын жағдайда Марказ Низамуддиннің басқа амалы қалмады, жағдай олардың қозғалысына мүмкіндік беретінше немесе билік тарапынан шаралар қабылданғанша, медициналық сақтық шараларын сақтап, қалып қойған келушілерді қабылдаудан басқа" деді Тәблиғи джамааттың бас штабы. Жұқпаның көзі Индонезиядан келген уағыздаушылар болды деп саналады. Олардың көпшілігі өз штаттарына қайтып, жергілікті биліктің хабары болмастан, шетелдік дін қызметкерлерін орналастырды. Соңында, әсіресе Тамил Наду, Телангана, Карнатака, Джамму және Кашмир және Ассам штаттарында жергілікті жұқпалар тарады. 30 наурыздан бастап полиция Низамуддин батыс аймағының барлық бөлігін қоршап алды және медициналық лагерьлер құрды. Марказдан эвакуацияланған джамиғатқа қатысушылардың 167-сі Оңтүстік-Шығыс Делидегі теміржол ғимаратында карантинге алынды. Денсаулық сақтау министрлігінің мәліметінше, 4067 жағдайдың 1445-і жиынға қатысушылармен байланысты болғандықтан, Тәблиғи джамаат жиыны Үндістандағы ірі коронавирус ошақтарының біріне айналды. 2020 жылдың 18 сәуірінде Орталық үкімет 4291 жағдайдың (немесе жалпы 14 378 расталған COVID-19 жағдайының 29,8%) Тәблиғи джамаатпен байланысты екенін және бұл жағдайлар 23 штат пен Одақ территориясында тарағанын мәлімдеді. Ішкі істер министрі және Бхаратия Джаната партиясының президенті Амит Шахтың тікелей бақылауындағы Дели полициясы пандемия кезінде осы шараға қалай рұқсат бергені және Махараштра полициясы Мумбайда осындай шараға тыйым салғаны туралы сұрақтар туды. 22 наурыздан бастап Делиде COVID-19 карантині енгізілгеннен кейін, Низамуддин Марказында қалған миссионерлер қамалып қалды және қызметкерлер оларды эвакуациялау үшін биліктен көмек сұрай бастады. 4 сәуірдегі мәліметтер бойынша, Үндістанда расталған барлық жағдайлардың 30%-ын құраған 1000-нан астам жағдай Низамуддин оқиғасымен байланысты болды. Тәблиғи джамаат миссионерлерімен байланысқа түскен 22 000 адам карантинге алынды. 2020 жылдың 31 наурызында Дели полициясының қылмыс бөлімі Мұхаммед Саад Кандхлауи және басқаларға қарсы қылмыстық іс қозғалды. 2020 жылдың 8 сәуірінде Дели полициясы Тәблиғи джамааттың басшысы Маулана Саад Кандалвиді Оңтүстік-Шығыс Делидегі Закирнагарда іздестірді, ол өзін-өзі карантинге алғанын мәлімдеді. Биліктегі Хиндутва идеологиясын ұстанатын Бхаратия Джаната партиясымен байланысы бар адамдар үнді индуистерін үнді мұсылмандарын әлеуметтік жазалауға шақырды. Бұл Араб елдері мен Ислам ынтымақтастық ұйымының сынына ұшырады; Премьер-министр Нарендра Моди: "вирус сенім, қауым, нәсіл немесе ұлты бойынша кемсінушілік жасамайды" деп жауап берді. 2020 жылдың 12 қазанында Мумбай соты мүшелерді COVID-ті таратуға немқұрайлылық танытпағаны және Үндістан билігінің бұйрықтарын бұзбағаны туралы шешім шығарып, босатты.