Кіріспе

Жаңа Зеландиялық комедиан, жазушы және сатирик (1948–2017)

Джон Моррисон Кларк (29 шілде 1948 – 9 сәуір 2017) – 1970 жылдардың соңынан бастап Австралияда тұрып жұмыс істеген жаңазеландиялық комедиан, жазушы және сатирик. Ол өте қадірлі актер және жазушы болды, оның туындылары Австралияның радио және телеарнасында (ABC) және баспа басылымдарында жарияланды. Ол негізінен Фред Дагг кейіпкерімен және 1989 жылдан 2017 жылы қайтыс болғанға дейін жалғасқан сатирик Брайан Даумен ұзақ жылғы ынтымақтастығымен, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландия кино және теледидарындағы комедиялық актер ретіндегі жетістіктерімен танымал.

Ерте өмір және мансап

Кларк 1948 жылғы 29 шілдеде Жаңа Зеландияның Палмерстон-Норт қаласында Тед Кларк пен Нева Кларк МакКеннаның ұлы болып дүниеге келді. Ол Веллингтонға көшіп, 1967-1970 жылдар аралығында Веллингтонның Виктория университетінде оқуға түсуге дейін Шотландия колледжінде білім алды. Кларк сонымен қатар бірнеше пластинкалар мен кассеталар жазды және Дагг ретінде бірнеше кітап жариялады. Шығарылғаннан кейін қырық жылдан астам уақыт өткен соң да, алғашқы Fred Dagg альбомы, Fred Dagg's Greatest Hits (1976) Жаңа Зеландияның ең көп сатылатын жазбаларының бірі болып қала береді. Оның Фред Дагг ретіндегі алғашқы көрсетілімдерінің бірі Австралия БАҚ-та, ABC арнасының The Science Show бағдарламасында болды, ал кейін Дагг 2JJ радиосында тұрақты түрде сөйледі, станция 1980 жылы FM-ге көшіп, 2JJJ деп аталды. 2JJ-дегі эскиздерінен құралған The Fred Dagg Tapes атты LP 1979 жылы жарық көрді. Ол 1976 жылы Австралияға көшіп келді. 1984 жылы Кларк Макс Гиллис бас рөлде ойнаған австралиялық ABC телесериалы The Gillies Report-қа қатысты. Бұл сатираның ең жарқын тұстарының бірі – Кларктың «фарнаркелинг» деп аталатын ойдан шығарылған спорт түрі және Австралияның фарнаркелинг чемпионы Дейв Соренсонның ерліктері туралы объективті баяндамалары болды. 1998 жылы Кларк басқалармен бірге Сиднейде өтетін 2000 жылғы Олимпиада ойындарына дайындық процесін пародикалық түрде бейнелейтін «Ойындар» телесериалын жасады.

Фильмдер

1972 жылы ол «Барри Маккензидің оқиғалары» фильмінде, Лондонға көшіп келген австралиялық туралы фильмде алғаш рет киноға түсті. 1974 жылы Жаңа Зеландиядағы студенттік жатақханада өтетін «Бак Хаус» комедиялық телесериалын (Кен рөлінде) өзі жазып, түсірілімдерге қатысты. Ол сондай-ақ «Anzacs» мини-сериалының авторларының бірі болды және Мюррей Баллдың комикстері негізінде түсірілген «Footrot Flats: The Dog's Tale» (1986) анимациялық фильмінде Уол Футротқа дауыс берді. 1980-жылдардың соңында ол тағы бірнеше фильмдерде ойнады және саяси сатирамен таныла бастады. 1980-жылдар мен 1990-жылдардың басында Кларк «Never Say Die» (Жаңа Зеландиялық актер Темура Моррисонмен бірге), «Death in Brunswick» (тағы бір Жаңа Зеландиялық актер Сэм Ниллмен бірге) және «Blood Oath» (кейбір елдерде «Күн тұтқындары» деген атпен шығарылды) сияқты бірнеше фильмдерде ойнады. 1997 жылға дейін олар «A Current Affair» бағдарламасы үшін пародиялық сұхбаттар жасап, Пол Китинг, Александр Даунер, Джордж Буш және Алан Бонд сияқты көптеген танымал тұлғаларды сатиралық тұрғыдан бейнеледі. Ұзақ үзілістен кейін, олар ABC телеарнасының «The 7.30 Report» бағдарламасында ұқсас форматта қайта пайда болды. Осы пародиялық сұхбаттар форматын Джон Бёрд пен Джон Фортуна 1999 жылдан бастап британдық «Bremner, Bird and Fortune» телешоуында жалғастырды. Сұхбаттар кітаптар мен CD-дискілерге жинақталды. «Great Interviews of the Twentieth Century» 1991 жылы «Ең жақсы австралиялық комедиялық альбом» номинациясы бойынша ARIA сыйлығын жеңіп алды. «The Annual Report» 1992 жылы осы сыйлықты жеңіп алды, ал «Secret Men's Business» 1997 жылы номинацияланды.

Кейінгі мансап

Кларк 1998 жылы коммерциялық сәттілікке жетті, ол Сидней Олимпиада ойындарын ұйымдастыру комитеті (SOCOG) туралы макеттік фильм "Ойындар" роліне (Росс Стивенсонмен) және (Дэу мен Джина Райлимен) ойнады. 2002 жылы Кларк "Crackerjack" фильмінде жаман рөлде және марапатталған "Roy Hollsdotter Live" телефильмінде комедиялық клуб иесі ретінде пайда болды. Ұзақ үнсіздікке келгеннен кейін, ол 2004 жылы Мельбурн авторы Шейн Малонидің "Мюррей Уилан" сериясын киноға бейімдеп, қайтадан көзге түсті. Нәтижесінде екі фильм түсірілді: "Stiff" және "The Brush Off", екеуіне де Дэвид Вэнэм мен Мик Моллой қатысты. Кларк "Stiff" фильмін өзі режиссерлік етті және оның ескі досы Сэм Нилл режиссерлік еткен "The Brush Off" фильмінде эпизодтық рөлде ойнады. Кларк бірнеше кітаптың авторы болды, оның ішінде екі австралиялық поэзия жинағы және ХХ ғасырдың көптеген философиялық және әдеби тұлғаларын қатыстырған ойдан шығарылған теннис турнирі туралы "The Tournament" кітабы бар. 1980 жылдары Кларк Film Victoria компаниясының ықпалды мүшесі болды. 2004 жылы ол Байрон Кеннеди сыйлығын "үздік шығармалары үшін және ақын, драматург, актер, автор, режиссер және продюсер ретіндегі рөлінде бізге шабыттандырғаны үшін" алды. Кларк 2007 жылдың маусымында іске қосылған Австралия поэзия орталығының меценаты болды, ол ақындар үшін ұлттық бас орган – Австралия поэзиясының алға басушысы болды. 2008 жылы ол Logies атақ-даңқ залына енгізілді. Logie сыйлығын оған ұзақ жылдар бойы серігі және досы Брайан Доу табыс етті. 2017 жылғы ARIA Music Awards-та оның өлімінен кейін шыққан "Clarke's Classics" альбомы сол жылдың қазан айында "Үздік комедиялық шығарылым" сыйлығын жеңіп алды.

Өлім және мұра

2017 жылдың 9 сәуірінде Кларк Виктория штатындағы Грампианс ұлттық паркіндегі Маунт Абрут тауына серуендеп бара жатып жүрек талмасынан қайтыс болды. Кларктың жұмысы 30 жылға жуық уақыт бойы ABC радиосы мен теледидарында көрсетілді. Оған және оның еңбектеріне құрмет ретінде ABC оның өлімінен кейін көптеген туындыларын қайта көрсетті, соның ішінде 2016 жылдың қазан айындағы ABC Classic FM үшін жасаған арнайы бағдарламасын және ABC телеарнасында қайтадан көрсетілген үш бөлімді Sporting Nation деректі фильмін. Сондай-ақ ABC телеарнасы Дейу және басқа да достары, саясаткерлер, әріптестері мен комедия актерлерінен құрмет білдіретін "Джон Кларк: Уақытыңыз үшін рахмет" деген бағдарламаны көрсетті. Комедияшы және отандас жаңа зеландиялық Тони Мартин 2017 жылғы Logie Awards сыйлық беру салтанатында Кларкқа құрмет көрсетті. Кларк және оның шығармалары "Comedy Studies" журналындағы академиялық зерттеу тақырыбы болды. Бұл зерттеуді Жаңа Зеландияның кино продюсері және жазушысы Пол Хоран кино зерттеушісі және архивист Марк Хатчингспен бірлесіп жазды. Кларктың Фред Дагг кейіпкерінің атымен аталған Фред сыйлығы Жаңа Зеландия халықаралық комедия фестивалінің ең бағалы сыйлығы болып саналады және 2006 жылдан бері табыс етіліп келеді. Оның қызы Лорин Кларк 2023 жылы "Бұл күлкілі болар ма?" атты естеліктер жинағын жариялады.