Кіріспе
Бангладеш крикетшісі Мұхаммед Ашрафул (; 1984 жылдың 7 шілдесінде туған) – Бангладеш ерлер құрама командасынан ойнаған крикетші. 2007 және 2009 жылдар аралығында Ашрафул өз елінің 13 Тест матчында және 38 бір күндік халықаралық (ОДИ) ойынында капитаны болды, олардың сегізінде Бангладеш жеңіске жетті. Ашрафул – Бангладеш крикетшілері арасында Тест және ОДИ форматтарындағы ең жылдам 50 ұпай соққан ойыншы. Сондай-ақ Ашрафул Бангладештің ішкі бір күндік және бірінші лига чемпионаттарында Дака дивизиясының крикет командасы үшін ойнады және кейде екі команданың да капитаны болды. 2014 жылы Бангладеш Крикет Басқармасы матчты бұрмалауда кінәлі деп тапқаннан кейін оны сегіз жылға жарықтан тыйым салды. Кейін бұл тыйым 5 жылға дейін қысқартылып, 2 жылы шартты түрде тоқтатылды. Тыйым мерзімі аяқталғаннан кейін Ашрафул отандық крикетке қайта оралды.
Mohammad Ashraful (; born 7 July 1984) is a Bangladeshi cricketer, who has represented the Bangladesh men's national team. Between 2007 and 2009, Ashraful captained his country in 13 Tests, and 38 One Day Internationals (ODIs) of which Bangladesh won eight. Ashraful has scored the fastest fifty in Test and ODI for any Bangladeshi cricketer. Ashraful also played domestic cricket for the Dhaka Division cricket team in Bangladesh's domestic one day and first class competitions, captaining both sides on occasion. In 2014 the Bangladesh Cricket Board banned him for eight years after he was found guilty of match fixing. The ban was later reduced to 5 years with 2 years suspended. At the end of the suspension, Ashraful returned to playing domestic cricket.
Дебюттік маусым 2000-01
Ашрафул 2000 жылғы 22 қарашада «Дхака Метрополис» командасының құрамында дебют жасады. Ол 41 және 6 ұпай жинап, бірінші таймда лег-спин добымен 59 ұпайға бес қақпа алды. Үш күннен кейін Ашрафул A лигасының ойынында дебют жасады, ол тағы да «Дхака Метрополис» үшін ойнады. Ол батсингті ашып, 22 ұпай жинап, екі қақпа алды, нәтижесінде командасы жеңіске жетті. Ашрафул бірінші сыныптағы алғашқы жүзін екінші матчында, «Кхулна» командасына қарсы 101 ұпаймен соқты. 2001 жылғы қаңтарда «Читтагонг» дивизионына қарсы өткен матчта Ашрафул 99 ұпайға жеті қақпа алды, бұл оның ең жақсы боулинг көрсеткіші болды. 2000–01 маусымда ол он бірінші сыныптық матчта ойнап, 30.78 орташа есеппен 585 ұпай жинады, оның ішінде екі жүздік, сондай-ақ 25.48 орташа есеппен 39 қақпа алды, оның ішінде үш бес қақпалық серия. Ол сондай-ақ тоғыз A лигасының матчында 85 ұпай жинап, төрт қақпа алды. 2006 жылғы қарашада ол Бангладештің бірінші сыныптық крикеті бойынша «Читтагонг» дивизионына қарсы 263 ұпаймен лигалық рекордтық көрсеткішті орнатты, бірақ бұл рекордты кейін Рақибұл Хасан бұзды. «Сонаргон Крикеткерс» командасы, 2005–06 маусымдағы Дакка премьер-лигасының командасы, Ашрафул мен Мохаммад Рафикеге келісімшарт жасады. Команда алғашқы бес ойынның төртеуінде жеңіліске ұшырады және нәтижелерін жақсарту үшін жаңа басшылықты іздеді. Кейін ол Англиядағы жергілікті крикет лигасының «Рейнхилл CC» командасы үшін ойнады.
2008-2009 жылғы маусым
2009 жылдың 6 ақпанында Ашрафул 2009 жылғы Үндістан Премьер-лигасының ойыншыларды сату аукционына қатысты. «Мумбай Индианс» командасы оны 75 000 АҚШ долларына сатып алды, бірақ ол тек бір ойын ойнады және бар болғаны 2 реңк (run) ұпай жинады.
2011-12 жылғы маусым
Ол 2011 жылы ішкі крикетке оралды, Ұлттық крикет лигасының ашылу матчында Дакка дивизионы үшін жүз ұпай жинады. Дака бір күндік турнирде жеңіске жетті, ал 331 ұпай жинаған Ашрафул екінші ең көп ұпай жинаған ойыншы болды, сондай-ақ 7 матчта 7 қақпа алды және турнирдің үздік ойыншысы деп танылды. 2011–12 маусымында Бангладеш Ұлттық крикет лигасы алты бірінші сыныпты командадан сегізге дейін кеңейтілді. Дака Метрополисі және Рангпур дивизионы жаңа командалар болды, ал Ашрафул бірінші команданың капитаны болды. Турнир барысында ол бір жылдан астам уақыттан кейін алғашқы бірінші сыныптық жүзін соқты, бірақ желтоқсанда Пакистанға қарсы матчтарға бір күндік құрамаға кіргізілмеді. 2012 жылдың қаңтар айында Дакка премьер лигасының матчының бірінде Ашрафул Тамим Иқбалмен дауға түсті. Бұл оқиға салдарынан Тамим Иқбал бір матчқа қатысудан шеттетіліп, айыппұл төледі.
2017-18 жылғы маусым
Ол 2017-18 жылғы Дака премьер лигасының крикет лигасы турнирінде "Кала Баган Крира Чакра" командасы үшін 13 матчта 665 ұпай жинап, ең көп ұпай жинаған ойыншы атанды. Ол "Бангабанду" Т20 кубогында "Министрлер тобының Раджшахи" командасы үшін ойнау жоспарланған еді.
Дака гладиаторлары
Бангладеш крикет басқармасы 2012 жылы алты командадан тұратын Бангладеш Премьер-лигасын құрды, бұл турнир сол жылдың ақпан айында өтетін күміс тоғыздық форматтағы жарыс болды. БКБ Ашрафулды «Дхака Гладиаторс» командасының «иконалық ойыншысы» етіп тағайындады. Дака турнирді жеңіп алды, ал Ашрафул он екі матчта барлығы 258 ұпай жинады, орташа көрсеткіші 28,66 болды, осылайша ол Бангладеш Премьер-лигасындағы бангладештік ойыншылар арасында екінші орынды иеленді. 2013 жылғы Бангладеш Премьер-лигасында Ашрафул 14 матчта 358 ұпай жинады, орташа есеппен әр матчқа 29,83 ұпайдан келді. Ол сонымен қатар «Кулна Рояль Бенгалз» командасына қарсы 103 ұпайдан (58 доптан) тұратын сенсациялық жеңіс одісті.
Дебют
Ашрафул 2001 жылғы 11 сәуірде Зимбабвеға қарсы бір күндік ойында тұңғыш рет алаңға шықты, онда ол 9 ғана ұпай жинады және Бангладеш матчты 36 ұпаймен ұтырды. Ол сол ойында Энди Флоуэрдің қақпасын түсіріп, алғашқы халықаралық викетін алды. Ашрафул 2001 жылғы 6 қыркүйекте Шри-Ланкаға қарсы тест матчында дебют жасады. Ол екі иннингте де ең көп ұпай жинады, және Бангладеш иннингпен жеңіліске ұшыраса да, Ашрафул 114 ұпай жинап, тест матчында жүздік соққан ең жас ойыншы атанды, бұл Муштак Мохаммадтың рекордын бұзды. Осының нәтижесінде ол матчтың үздік ойыншысы деп танылды. Оның туған күніне қатысты белгісіздіктер бар – кейбір дереккөздер 7 шілде деп көрсетсе, ал басқалары, соның ішінде оның паспорты, 9 қыркүйек деп жазады; екі күнің бірі де оның әлемдік рекордқа ие болуына мүмкіндік береді (бұрынғы рекорд иесі – пакистандық Муштак Мохаммад, 1960-1 ж. 17 жас 82 күндік болған). 2000 жылы Бангладештің алғашқы тест матчында Әминул Ислам Бүлбұлдан кейін дебютте жүздік соққан екінші ойыншы ол болды. Бангладеш ұлттық құрамасының бұрынғы жаттықтырушысы Тревор Чаппелл: «Оның қажырлылығы, адалдығы және егжей-тегжейлілікке назар аударуы ересек және беделді адамды да ұялтады. Оның ойынға шоғырлануы болашақта ұзақ және сәтті карьераға ие болатынына сендірді» деді. Алайда, Ашрафулдың дебюттік жүздігінен кейін, нашар өнер көрсетуінің салдарынан ол ұлттық құрамадан шығарылды.
2003-2005 жж. Бөлшектік нысан
Әшрафул өзінің алғашқы әлем чемпионатында, 2003 жылғы Крикет әлем чемпионатында, 14.20 орташа есеппен 71 ұпай жинады, ал Бангладеш топтық кезеңнен шығарылды. 2004 жылдың ақпан және наурыз айларында Бангладеш Зимбабвеге турне жасады. Ол кезде Зимбабве көптеген тәжірибелі ойыншыларынан айырылған, бірақ жергілікті команда тестілік серияны 1–0 есебімен, ал бір күндік ойындар сериясын 2–1 есебімен жеңді. Бір күндік ойындағы жалғыз жеңіс Бангладештің 1999 жылғы әлем чемпионатында Пәкістанды жеңгеннен бергі алғашқы халықаралық жеңісі болды. Ашрафул матчта 32 доптан 51 ұпай жинап, «матчтың үздік ойыншысы» атанды. Әшрафул 2004 жылдың желтоқсанында Үндістанға қарсы ойнап, 158 ұпайдан тұратын екінші ғасырлық соққысын жасады, бұл Бангладеш ойыншысының тестілік матчтағы ең жоғары жеке нәтижесінің рекорды болды. Үндістан құрамасының капитаны Саурав Гангули осы ойынды өзі көрген ең жақсы тестілік ойындардың бірі деп сипаттады. Ашрафул 100 ұпай жинап, командасын жеңіске жеткізді және «матчтың үздік ойыншысы» атанды. Ол осы серияда тағы екі жартылай ғасырлық соққы жасады.
2006-2007 жж.
2006 жылы Шри-Ланкаға қарсы өткен алғашқы сынақ матчында 136 ұпай жинап, үшінші жүзін соқты. Ашрафул алғашқы Afro Asia Cup-та Азия құрамасына шақырылды. Боулер Машрафе Мортазамен бірге, ол 15 ойыншыдан тұратын құрамадағы екі бангладештік ойыншының бірі болды. Ашрафул екі матчте ойнады, бірақ ешқандай ұпай жинамады. 2006 жылдың ақпан және наурыз айларында Шри-Ланкаға қарсы екі сынақ сериясының бірінші матчы Захур Ахмед Чоудхури стадионында өтті, бұл стадионда өткен алғашқы халықаралық матч болды. Ол бірінші иннингсте 136 ұпай жинады, бұл оның үшінші сынақ жүзі болды; ол матчтың үздік ойыншысы сыйлығын алды, бірақ Шри-Ланка сегіз қақпамен жеңіске жетті. Бангладеш екінші сынақ матчында он қақпамен жеңілді, Ашрафул матчта 37 ұпай жинап, Махела Джаявардененің қақпасын иеленді. Шри-Ланка серияны 2–0 есебімен жеңіске жеткізді. 2007 жылдың наурыз және сәуір айларында Батыс Индия Крікет Әлем Кубогын қабылдады, Ашрафул Хабибул Башар басқарған 15 ойыншыдан тұратын құрамаға енгізілді. Бангладеш турнирдің екінші кезеңіне өтіп, жетінші орынды иеленді. Бұл жолы команда Үндістанды турнирден шығаруға тырысты. Ашрафул Оңтүстік Африкаға қарсы 83 доптан 87 ұпай жинады, нәтижесінде Бангладеш 67 ұпаймен жеңіске жетті. Оның ойыны Әлем Кубогында бангладештік ойыншылардың ең жоғары көрсеткіші болды және ол өнер көрсеткені үшін матчтың үздік ойыншысы деп танылды. 9 матчта 36 орташа ұпаймен 216 ұпай жинаған Ашрафул турнирде Бангладештің ең көп ұпай жинаған ойыншысы болды.
Капитан болғаннан кейінгі кезең (2009 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
Ашрафул 2010 жылдың ақпан және наурыз айларында Англияның Бангладешке жасаған сапарында құрамнан шығарылды. Екі айдан кейін ол Бангладештің Англияға жасаған турына қайта шақырылды. 2010 жылғы маусымдағы Азия кубогында ол күрескендіктен, кейіннен құрамнан шығарылды, бірақ құрамдағы жарақаттарға байланысты Англия турының бір күндік ойындарына қайта шақырылды. 2010 жылдың қазан айында Ашрафул Жаңа Зеландияға қарсы бір күндік сериядан шығарылды. Құрамнан шығарылған болса да, келесі айда BCB келесі жылға арналған орталық келісімшарттарды жариялағанда, Ашрафулға ең жоғары деңгейдегі (A+) келісімшарт берілген алты ойыншының бірі болды. Ашрафул тест командасынан шығарылды. 2010 жылы Азия ойындарында жеңіске жеткеннен кейін, Ашрафул желтоқсан айында Зимбабвеге қарсы бес матчтық бір күндік серияға Бангладеш құрамасына қайта шақырылды. Бірінші матчта жеңілгенімен, Бангладеш келесі үш матчты жеңіп алды, ал біреуі жаңбырдың салдарынан тоқтатылып, Зимбабвені 3:1 есебімен жеңді. Ашрафул бір матчта алты ұпай жинады. Ол 2011 жылғы Крикеттен Әлем чемпионатында Бангладеш құрамасының 15 ойыншысы ретінде таңдалды, бұл чемпионат Бангладеш, Үндістан және Шри-Ланка бірлесіп өткізді. Үш матчта Ашрафул бар болғаны 18 ұпай жинап, Австралияға қарсы үш матчтық бір күндік сериядан шығарылды.
Топтан кіріп-шығу
Сәуір айында ол Оңтүстік Африкаға жасаған турда Бангладеш А командасының капитаны болды. Оның көрсеткен ойыны, соның ішінде бір күндік матчта жүз ұпай жинауы, оны тамыз айында Зимбабвеға қарсы негізгі құрамаға қайта шақыруға мүмкіндік берді. Бір рет өткен тест матчында Бангладеш жеңілгеніне қарамастан, Ашрафул жартылай жүздікпен қоса 112 ұпай жинап, командасы үшін ең көп ұпай алды. Бангладеш Зимбабвеға қарсы өткен келесі бір күндік серияда 3–2 есебімен жеңілді. Серияның басында Бангладештің ойыншылары қиындыққа тап болды, ал Ашрафул үш матчта 23 ұпай жинады. 2012 жылы Пәкістанға қарсы тест командасына қайта шақыртылды, бірақ алғашқы тесттен кейін, онда ол тек бір ұпай ғана алды, құрамнан шығарылды. 2012 жылға арналған BCB-ның орталық келісімшарттары жарияланғанда, Ашрафулдың A+ келісімшарты жаңартылмады. 2018 жылдың қазан айында 2018–19 жылғы Бангладеш Премьер-лигасының таңдауынан кейін ол Читтагонг Викингс командасының құрамына енгізілді.
Даулар
2008 жылдың наурыз айында Ашрафул Дакадағы жабық стадионда жаттығу кезінде оны "қоқыс" деп айтқан жанкүйерін шапалақпен ұрды. Бұл оқиға Ашрафулдың капитан ретінде алаңдағы нашар ойыны мен күмәнді тактикасы үшін бұқаралық ақпарат құралдарында қатты сыналып жатқан кезде болды. BCB оның 2008 жылдың наурыз айына арналған жалақысының 25% мөлшерінде айыппұл салды, себебі ол мінез кодексін бұзған. Кейін ол осы оқиға үшін өтініш білдірді.
Спэт-фиксинг туралы дау
Мұхаммед Ашрафул 2013 жылғы Бангладеш Премьер-лигасында матчты бұрмалауға қатысқанын мойындады. Бангладеш Крикеті Федерациясы (БКФ) оны ICC Сыбайлас жемқорлыққа қарсы және қауіпсіздік бөлімі тергеу қорытындысын ұсынғанша, уақытша шеттетуге жазалады. Бұл бұрмалау 2013 жылдың 2 ақпанында өткен «Дхака Гладиаторз» және «Читтагонг Викингз» командалары арасындағы матчқа қатысты. Жергілікті БАҚ хабарлағандай, сол кездегі 28 жасар Ашрафулға матчта жеңіліп қалу үшін шамамен 12 800 доллар төленген, бірақ оған берілген чек кейін қайтарылып алынған. Сонымен қатар, ол 10 күннен кейін «Барисал Бернерс» командасына қарсы өткен келесі матчты да бұрмалауға қатысқан деп күдіктелді, сол матчта оның командасы жеті қақпамен жеңіліске ұшырады. 2014 жылдың маусым айында БКФ оны кінәлі деп тапты және сегіз жылға жазалады, бірақ бұл мерзім кейін бес жылға қысқартылды (екі жыл шартты жаза). 2016 жылдың тамызында Ашрафулға талған жаза ішінара жеңілді, оған Бангладештің ішкі крикет жарыстарында қатысуға рұқсат берілді. 2018 жылы ол халықаралық матчтарда ойнауға құқылы болды.