Теңіз Әуе Күштерінің Тарихы мен Дамуы

Кіріспе

Теңіз күштерінің бағыныстылығындағы немесе теңіз операцияларын тікелей қолдау үшін жүргізілетін әуе соғысы.

Теңіз авиациясы – теңіз күштерінің әскери әуе күшін қолдануы, ол әскери кемелерден ұшақтарды алып жүру арқылы немесе құрлықтағы базалардан жүзеге асырылады. Теңіз авиациялық бөлімшелері әдетте ұшақ тасымалдаушы арқылы нысанаға жақындатылады. Ұшақ тасымалдаушыдағы ұшақтар талапты операцияларға төтеп беру үшін жеткілікті берік болуы керек. Олар қысқа қашықтықта ұшып көтерілуге және ұшып бара жатқан палубада кенеттен тоқтауға қабілетті, берік және икемді болуы керек; олар көбінесе палуба астындағы ангарларда және ұшып бара жатқан палубадағы кішкентай кеңістіктерде сақтауға мүмкіндік беретін күшті бүктеу механизмдерімен жабдықталған. Бұл ұшақтар әуеден әуеге соғыс, жер бетіне шабуыл, су асты кемелеріне шабуыл, іздеу-құтқару операциялары, материалдық тасымалдау, ауа райын бақылау, барлау және кең аумақты басқару мен бақылау сияқты көптеген мақсаттарға арналған. Теңіз тікұшақтары ұшақ тасымалдаушылар, тікұшақ тасымалдаушылар, эсминецтер мен фрегаттардан жұмыс істей отырып, қанатты ұшақтар сияқты көптеген миссияларды орындай алады.

Құру

Желкендерді теңіз барлауында пайдалану бойынша алғашқы тәжірибелер 1903 жылы Адмиралтейство үшін Вулвич Коммон қаласында өткізілді. Сэмюэл Франклин Коди өзінің 8 футтық қара желкенінің мүмкіндіктерін көрсетті, және оны сымсыз байланыс жүйесі үшін сымдарды ұстап тұру механизмі ретінде немесе көрерменге едәуір биіктік артықшылығын беруге қабілетті, адаммен жабдықталған барлау құрылғысы ретінде қолдану ұсынылды. 1908 жылы премьер-министр Х.Х. Асквит «Империялық қорғаныс комитетінің Әуелік кіші комитетін» құруға келісім берді. 1909 жылы бұл орган капитан Реджинальд Бэконның бірінші теңіз лорды сэр Джон Фишерге жасаған ұсынысын қабылдады, ол Корольдік теңіз флоты үшін барлау мақсатында қатаң корпусты ұшақтар салуды көздеді. Бұл 1909 жылы «Mayfly» құрылысымен аяқталды, ол теңіз флотының алғашқы әуе бөлігі болып саналды және қазіргі заманғы теңіз авиациясының бастауы болды. Корольдік теңіз флоты үшін алғашқы ұшқыштар 1910 жылдың маусымында Корольдік әуе клубынан, жаңа ұшқыштарды оқыту үшін екі ұшақпен бірге ауыстырылды, ал Истчерч әуе алаңы әлемдегі алғашқы әскери-теңіз ұшқыштар мектебіне айналды. Екі жүз өтініш келіп түсті, соның ішінде төрт өтініш қабылданды: лейтенант С.Р. Самсон, лейтенант А.М. Лонгмор, лейтенант А. Грегори және RMLI капитаны Е.Л. Джеррард. Француздар 1910 жылы Service Aeronautique және алғашқы ұшу оқу мектептерін құру арқылы теңіз авиациясының қабілетін қалыптастырды. АҚШ теңіз авиациясы пионер-ұшқыш Гленн Кертисспен басталды, ол АҚШ теңіз флотымен ұшақтардың теңізде ұшып-қонуы және кемелерге қонуы мүмкін екенін көрсету үшін келісімшарт жасады. Оның ұшқыштарының бірі Юджин Элли 1910 жылдың қараша айында Вирджиния жағалауында бекітілген «Бирмингем» крейсерінен ұшып кетті. Екі айдан кейін Элли Сан-Франциско шығанағындағы тағы бір крейсерге, «Пенсильванияға» қонды, кемедегі операциялар тұжырымын дәлелдеді. Алайда, бұл кемелерге орнатылған платформалар уақытша шаралар болды. 1911 жылдың қаңтарында АҚШ теңіз флоты мен Гленн Кертисс екі маңызды жаңалықты жасады. 27 қаңтарда Кертисс Сан-Диего шығанағынан судан алғашқы гидроұшақты ұшырды, ал келесі күні жақын маңдағы Кертисс мектебінің студенті, АҚШ теңіз флотының лейтенанты Теодор Г. Эллисон Кертистің «топырақ кескіш» ұшағымен ұшып, алғашқы теңіз авиаторы атанды. Бюро навигациясына (АҚШ теңіз флоты) үш ұшақ сатып алу үшін 25 000 доллар бөлінді, ал 1911 жылдың көктемінде Райт ағайындылары мен Кертисс ұшқыштар ретінде тағы төрт офицер оқытылды. Мэриленд штатының Аннаполис қаласына жақын, Северн өзенінің бойында Гринбери Пойнтта, кемеге қондыру үшін қарапайым алаң бар лагерь құрылды. Әуе флотының мақсаты барлау болды. Әр ұшақта ұшқыш пен бақылаушы болады. Бақылаушы радиосыз байланыс арқылы жау кемелері туралы хабарлайтын. Жау ұшақтарына қарсы шабуыл жасау үшін «жарылғыш заттар немесе басқа да құралдарды» қолдану туралы да ойлар айтылды. Ол кезде кемелерді бомбалау үшін ұшақтарды пайдалану тиімсіз деп есептелді. Капитан Вашингтон Ирвинг Чемберс ұшақтарға қарсы қорғану миналар мен торпедалардан әлдеқайда оңай деп санайтын. Сымсыз радио ауыр (50 фунттан асатын), бірақ технология жақсарып келе жатқан. Бастапқы ICS (ұшқыштан бақылаушыға байланыс) үшін наушниктерді пайдалану, сондай-ақ бақылаушыны радиоға қосу бойынша тәжірибелер жүргізілді. Теңіз флоты ICS үшін телефондар мен дауыс құбырларын сынады. 1911 жылдың тамызында Италия гидропландарды теңіз қолданысына бейімдеген жалғыз теңіз флоты болды. 1912 жылы топқа 6 авиатор қосылды, ал 1913 жылы - 5 авиатор, олар Теңіз және Жылқы әскерінен алынған. Олар «Миссисипи» линкорынан, теңіз флотының авиациялық кемесі ретінде белгіленген, флотпен маневрлер жасады. Осы арада капитан Генри С. Мастин 1912 жылдың тамызында катапультті ұшыру тұжырымын сәтті сынап көрді, ал 1915 жылы жүріп бара жатқан кемеден алғашқы катапультті ұшыруды жасады. Бірінші тұрақты теңіз әуе станциясы 1914 жылдың қаңтарында Флорида штатының Пенсакола қаласында құрылды, оның командирі Мастин болды. Сол жылдың 24 сәуірінде және одан кейін шамамен 45 күн бойы он авиатор басқаратын бес планер мен ұшақ қайықтары Миссисипи мен крейсерден Веракрус және Мексиканың Тампико қалаларының жанындағы аймақтардағы әскерлерге барлау жүргізді. 1912 жылдың қаңтарында британдық линкор Ширнессте ұшақ эксперименттеріне қатысты. Ол ұшақтарды ұшыру үшін 30 метр төмен қарай еңіспен түсетін 100 футтық ұшу жолағымен жабдықталды, ол алдыңғы палубасына орнатылған, алдыңғы пулемет мұнарасынан мұңын дейін созылды және ұшақты бағыттау үшін рельстермен жабдықталды. Гном қозғалтқышты қысқаша жақсартылған S.27 «S.38» түрткіш су ұшағы, лейтенант Чарльз Самсон басқарды, 1912 жылдың 10 қаңтарында Медуэй өзенінде зәкірленген кемеден ұшып кеткен алғашқы британдық ұшақ болды. Африка өз ұшу жабдықтарын өзінің әпкесіне, ...

Early experiments on the use of kites for naval reconnaissance took place in 1903 at Woolwich Common for the Admiralty. Samuel Franklin Cody demonstrated the capabilities of his 8 foot long black kite and it was proposed for use as either a mechanism to hold up wires for wireless communications or as a manned reconnaissance device that would give the viewer the advantage of considerable height. In 1908 Prime Minister H. H. Asquith approved the formation of an "Aerial Sub Committee of the Committee of Imperial Defence" to investigate the potential for naval aviation. In 1909 this body accepted the proposal of Captain Reginald Bacon made to the First Sea Lord Sir John Fisher that rigid airships should be constructed for the Royal Navy to be used for reconnaissance. This resulted in the construction of Mayfly in 1909, the first air component of the navy to become operational, and the genesis of modern naval aviation. The first pilots for the Royal Navy were transferred from the Royal Aero Club in June 1910 along with two aircraft with which to train new pilots, and an airfield at Eastchurch became the Naval Flying School, the first such facility in the world. Two hundred applications were received, and four were accepted: Lieutenant C R Samson, Lieutenant A M Longmore, Lieutenant A Gregory and Captain E L Gerrard, RMLI. The French also established a naval aviation capability in 1910 with the establishment of the Service Aeronautique and the first flight training schools. U. S. naval aviation began with pioneer aviator Glenn Curtiss who contracted with the United States Navy to demonstrate that airplanes could take off from and land aboard ships at sea. One of his pilots, Eugene Ely, took off from the cruiser Birmingham anchored off the Virginia coast in November 1910. Two months later Ely landed aboard another cruiser, Pennsylvania, in San Francisco Bay, proving the concept of shipboard operations. However, the platforms erected on those vessels were temporary measures. The U. S. Navy and Glenn Curtiss experienced two firsts during January 1911. On 27 January, Curtiss flew the first seaplane from the water at San Diego Bay and the next day U. S. Navy Lt. Theodore G. Ellyson, a student at the nearby Curtiss School, took off in a Curtiss "grass cutter" plane to become the first naval aviator. $25,000 was appropriated for the Bureau of Navigation (United States Navy) to purchase three airplanes and in the spring of 1911 four additional officers were trained as pilots by the Wright brothers and Curtiss. A camp with a primitive landing field was established on the Severn River at Greenbury Point, near Annapolis, Maryland. The vision of the aerial fleet was for scouting. Each aircraft would have a pilot and observer. The observer would use the wireless radio technology to report on enemy ships. Some thoughts were given to deliver counterattacks on hostile aircraft using "explosives or other means". Using airplanes to bomb ships was seen as largely impractical at the time. CAPT Washington Irving Chambers felt it was much easier to defend against airplanes than mines or torpedoes. The wireless radio was cumbersome (greater than 50 pounds), but the technology was improving. Experiments were underway for the first ICS (pilot to observer comms) using headsets, as well as connecting the observer to the radio. The navy tested both telephones and voice tubes for ICS. As of August 1911, Italy was the only other navy known to be adapting hydroplanes for naval use. The group expanded with the addition of six aviators in 1912 and five in 1913, from both the Navy and Marine Corps, and conducted maneuvers with the Fleet from the battleship Mississippi, designated as the Navy's aviation ship. Meanwhile, Captain Henry C. Mustin successfully tested the concept of the catapult launch in August 1912, and in 1915 made the first catapult launching from a ship underway. The first permanent naval air station was established at Pensacola, Florida, in January 1914 with Mustin as its commanding officer. On April 24 of that year, and for a period of approximately 45 days afterward, five floatplanes and flying boats flown by ten aviators operated from Mississippi and the cruiser Birmingham off Veracruz and Tampico, Mexico, respectively, conducting reconnaissance for troops ashore in the wake of the Tampico Affair. In January 1912, the British battleship took part in aircraft experiments at Sheerness. She was fitted for flying off aircraft with a 100 feet (30 m) downward sloping runway which was installed on her foredeck, running over her forward gun turret from her forebridge to her bow and equipped with rails to guide the aircraft. The Gnome engined Short Improved S.27 "S.38", pusher seaplane piloted by Lieutenant Charles Samson become the first British aircraft to take off from a ship while at anchor in the River Medway, on 10 January 1912. Africa then transferred her flight equipment to her sister ship
In May 1912, with Commander Samson again flying the "S.38", the first ever instance of an aircraft to take off from a ship which was under way occurred. Hibernia steamed at at the Royal Fleet Review in Weymouth Bay, England. Hibernia then transferred her aviation equipment to battleship Based on these experiments, the Royal Navy concluded that aircraft were useful aboard ship for spotting and other purposes, but that interference with the firing of guns caused by the runway built over the foredeck and the danger and impracticality of recovering seaplanes that alighted in the water in anything but calm weather more than offset the desirability of having airplanes aboard. In 1912, the nascent naval air detachment in the United Kingdom was amalgamated to form the Royal Flying Corps and in 1913 a seaplane base on the Isle of Grain, an airship base at Kingsnorth and eight new airfields were approved for construction. The first aircraft participation in naval manoeuvres took place in 1913 with the cruiser converted into a seaplane carrier. In 1914, naval aviation was split again, and became the Royal Naval Air Service. However, shipboard naval aviation had begun in the Royal Navy, and would become a major part of fleet operations by 1917. Other early operators of seaplanes were Germany, within its Marine Fliegerabteilung naval aviation units within the Kaiserliche Marine, and Russia. In May 1913 Germany established a naval zeppelin detachment in Berlin Johannisthal and an airplane squadron in Putzig (Puck, Poland). The Japanese established the Imperial Japanese Navy Air Service, modelled on the RNAS, in 1913. On 24 January 1913 came the first wartime naval aviation interservice cooperation mission. Greek pilots on a seaplane observed and drew a diagram of the positions of the Turkish fleet against which they dropped four bombs. This event was widely commented upon in the press, both Greek and international.

Бірінші дүниежүзілік соғыс

Соғыс басталған кезде Корольдік әскери-әуе қызметінің (RNAS) 93 ұшағы, алты дирижаблі, екі шары және 727 қызметкері болды, бұл оны Корольдік ұшу корпусынан (RFC) үлкен етті. RNAS-тің негізгі міндеттері флотты барлау, жау кемелері мен су асты кемелерін іздеу, жаудың жағалау аумағына шабуыл жасау, Ұлыбританияны жаудың әуе шабуылдарынан қорғау және Батыс майданында күш жұмсау болды. 1914 жылы лейтенант (кейіннен әуе бас маршалы сэр) Артур Лонгмор «Short Folder» ұшағында сынақ жүргізу кезінде алғашқы әуе торпедасын тастады. 1915 жылдың тамызында ұшу командирі Чарльз Эдмондс басқарған «Short Type 184» ұшағы Мрамор теңізінде түрік азық-түлік кемесін торпедамен батырды. Суағар кемесінен құрлықтағы және теңіздегі нысаналарға жасалған алғашқы шабуыл 1914 жылдың қыркүйегінде Қытайдағы Цинтао шайқасы барысында Жапон императорлық теңіз күштерінің «Вакамия» суағар кемесі Киаочоу шығанағынан әуе шабуылын жүргізген кезде болды. Төрт «Maurice Farman» су ұшағы 1914 жылдың қыркүйегінен 6 қарашаға дейін Цинтао түбегіндегі неміс нысаналарын (коммуникация орталықтары мен басқару орталықтарын) бомбалады және неміс миналарын зақымдады. Неміс авиаторы Гунтер Плюшховтың «Etrich Taube» ұшағымен жапондық ұшақты атып түсіргеніне куәлік бар, ол үшін тапаншасын қолданды. Батыс майданындағы алғашқы әскери-әуе шабуылы 1914 жылдың 25 желтоқсанында Кюксхавендегі «Цеппелин» базасына шабуыл жасау арқылы жүзеге асты. Шабуыл ауа райының қолайсыздығына байланысты (тігізбе және төменгі бұлттылық) толыққанды сәттілікке жетпеді, бірақ теңіз платформасынан жердегі нысаналарға шабуыл жасаудың мүмкіндігін көрсетті. 1918 жылдың 19 шілдесінде Тендерн базасында екі неміс дирижаблі «Sopwith Camel» ұшақтарынан (карьерден ұшырылған) жойылды. 1914 жылдың тамызында Германия 20 ұшақ пен бір «Цеппелин» дирижаблін пайдаланды, тағы 15 ұшақ тәркіленді. Соғыс кезінде неміс «Marineflieger» 270 жау ұшағын, 6 шарды, 2 дирижабльді, 1 орыс эсминецін, 4 сауда кемесін, 3 су асты кемесін, 4 торпедалық катерді және 12 көлік құралын жойғанын мәлімдеді, ал олар 170 неміс теңіз және құрлық ұшағын және 9 көлік құралын жоғалтты. «Marineflieger» эйстарын атағанда Готтард Саксенберг (31 жеңіс), Александр Зенцес (18 жеңіс), Фридрих Кристиансен (13 жеңіс, 1 дирижабль және 1 су асты кемесі), Карл Майер (8 жеңіс), Карл Шарон (8 жеңіс) және Ханс Гёрт (7 жеңіс) есімдері айтылады.

At the outbreak of war the Royal Naval Air Service had 93 aircraft, six airships, two balloons and 727 personnel, making it larger than the Royal Flying Corps. The main roles of the RNAS were fleet reconnaissance, patrolling coasts for enemy ships and submarines, attacking enemy coastal territory and defending Britain from enemy air raids, along with deployment along the Western Front. In 1914 the first aerial torpedo was dropped in trials performed in a Short "Folder" by Lieutenant (later Air Chief Marshal Sir) Arthur Longmore, and in August 1915, a Short Type 184 piloted by Flight Commander Charles Edmonds from sank a Turkish supply ship in the Sea of Marmara with a , torpedo. The first strike from a seaplane carrier against a land target as well as a sea target took place in September 1914 when the Imperial Japanese Navy carrier Japanese seaplane carrier Wakamiya conducted ship launched air raids from Kiaochow Bay during the Battle of Tsingtao in China. The four Maurice Farman seaplanes bombarded German held land targets (communication centers and command centers) and damaged a German minelayer in the Tsingtao peninsula from September until 6 November 1914, when the Germans surrendered. One Japanese plane was credited being shot down by the German aviator Gunther Plüschow in an Etrich Taube, using his pistol. On the Western front the first naval air raid occurred on 25 December 1914 when twelve seaplanes from , and (cross channel steamers converted into seaplane carriers) attacked the Zeppelin base at Cuxhaven. The raid was not a complete success, owing to sub optimal weather conditions, including fog and low cloud, but the raid was able to conclusively demonstrate the feasibility of air to land strikes from a naval platform. Two German airships were destroyed at the Tøndern base on July 19, 1918, by seven Sopwith Camels launched from the carrier
In August 1914 Germany operated 20 planes and one Zeppelin, another 15 planes were confiscated. During the war the German "Marineflieger" claimed the destruction of 270 enemy planes, 6 balloons, 2 airships, 1 Russian destroyer, 4 merchant ships, 3 submarines, 4 torpedo boats and 12 vehicles, for the loss of 170 German sea and land planes as well as 9 vehicles. Notable Marineflieger aces were Gotthard Sachsenberg (31 victories), Alexander Zenzes (18 victories), Friedrich Christiansen (13 victories, 1 airship and 1 submarine), Karl Meyer (8 victories), Karl Scharon (8 victories), and Hans Goerth (7 victories).

Әуе кемелерін дамыту

Ұшақтарды тасымалдау қажеттілігі қазіргі заманғы әскери-теңіз авиациясының негізін құрады. "Аргус" – бірінші арнайы салынған гидроұшақ тасымалдағыш кемесі және, мүмкін, алғашқы заманауи ұшақ тасымалдағыш кемесі. Ол бастапқыда сауда кемесі ретінде салынған, бірақ құрылыс кезінде гибридтік ұшақ/гидроұшақ тасымалдағышқа айналдырылды, соның ішінде ұшақтарды ұшыру платформасы және төрт дөңгелекті ұшақты сақтау мүмкіндігі болды. 1914 жылдың 5 қыркүйегінде суға түсірілген ол Дарданелл операциясында және Бірінші дүниежүзілік соғыс бойында қызмет етті. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Корольдік теңіз күштері HMS Furious кемесін дөңгелекті ұшақтарды кемеде пайдалану тәжірибесі үшін қолданды. Бұл кеме 1915 және 1925 жылдар аралығында үш рет қайта жаңартылды: біріншісі, құрылысы аяқталмай жатып, алдыңғы палубаға ұшу палубасы қосылды; 1917 жылы суперструктураның алдында және артында жеке ұшу палубаларымен қайта жаңартылды; содан кейін, соғыстан кейін, үштен екі бөлігін құрайтын негізгі ұшу палубасымен және алдыңғы палубада тек ұшыруға арналған төменгі деңгейдегі ұшу палубасымен қайта жаңартылды. 1917 жылдың 2 тамызында Корольдік теңіз күштерінің эскадрилья командирі Э.Х. Даннинг өзінің Sopwith Pup ұшағын Шотландиядағы Оркней аралдарындағы Скапа-Флоу шығанағына қондырды, ол қозғалатын кемеге ұшақ қондырған алғашқы адам болды. Ол мұхиттан жүретін кемеден қайта жаңартылып, қазіргі стандартты ұшақ тасымалдағыш үлгісінің алғашқы нұсқасы болды, толық ұзындығындағы ұшу палубасы дөңгелекті ұшақтардың ұшып көтерілуіне және қонуына мүмкіндік берді. Кеме пайдалануға берілгеннен кейін бірнеше жыл бойы басқа ұшақ тасымалдағыштар үшін оңтайлы конструкцияны әзірлеуге белсенді қатысты. Argus сонымен қатар әртүрлі тоқтату құрылғыларын, бірнеше ұшақтың бірлескен жұмысы үшін қажетті жалпы процедураларды және флот тактикасын бағалады. Тондерн шабуылы – Даниядағы Тондердегі Германия теңіз күштерінің дирижабльдер базасына қарсы британдық бомбалау шабуылы, тарихта ұшақ тасымалдағыш палубасынан ұшырылған ұшақтар жасаған алғашқы шабуыл болды. Бір адамның қазасының орнына британдықтар екі неміс дирижаблін – L.54 және L.60, сондай-ақ тұтқынға алынған шарын жойды.

The need for a more mobile strike capacity led to the development of the aircraft carrier the backbone of modern naval aviation. was the first purpose built seaplane carrier and was also arguably the first modern aircraft carrier. She was originally laid down as a merchant ship, but was converted on the building stocks to be a hybrid airplane/seaplane carrier with a launch platform and the capacity to hold up to four wheeled aircraft. Launched on 5 September 1914, she served in the Dardanelles campaign and throughout World War I. During World War I the Royal Navy also used HMS Furious to experiment with the use of wheeled aircraft on ships. This ship was reconstructed three times between 1915 and 1925: first, while still under construction, it was modified to receive a flight deck on the fore deck; in 1917 it was reconstructed with separate flight decks fore and aft of the superstructure; then finally, after the war, it was heavily reconstructed with a three quarter length main flight deck, and a lower level take off only flight deck on the fore deck. On 2 August 1917, Squadron Commander E. H. Dunning, Royal Navy, landed his Sopwith Pup aircraft on Furious in Scapa Flow, Orkney, becoming the first person to land a plane on a moving ship. was converted from an ocean liner and became the first example of what is now the standard pattern of aircraft carrier, with a full length flight deck that allowed wheeled aircraft to take off and land. After commissioning, the ship was heavily involved for several years in the development of the optimum design for other aircraft carriers. Argus also evaluated various types of arresting gear, general procedures needed to operate a number of aircraft in concert, and fleet tactics. The Tondern raid, a British bombing raid against the Imperial German Navy's airship base at Tønder, Denmark was the first attack in history made by aircraft flying from a carrier flight deck, with seven Sopwith Camels launched from HMS Furious. For the loss of one man, the British destroyed two German zeppelins, L.54 and L.60 and a captive balloon.

Соғыс аралық кезең

1920 жылдардың басына дейін Ұлыбританиядан тыс жерлерде ұшақ тасымалдағыш кемелер пайда болған жоқ. Жапондық авианосец «Хошо» (1921) әлемдегі алғашқы мақсатты түрде салынған авианосец болды, бірақ бастапқы жоспарлар мен құрылысы (1924) одан бұрын басталған еді. «Хошо» мен «Гермес» екі кемесі де қазіргі заманғы ұшақ тасымалдағыштың екі ерекше белгісін: толық ұзындықтағы ұшу палубасын және оң жақтағы басқару мұнарасын мақтан тұтты. Алайда, екеуі де одан әрі тәжірибелер мен алған тәжірибелерге сәйкес өзгертілді: «Хошо» тіпті ұшу палубасын кедерсіз ету және ұшқыштардың көру мүмкіндігін жақсарту үшін аралын толығымен алып тастауды жөн көрді. Оның орнына жапондық авианосецтер ұшу операцияларын ұшу палубасының жанынан созылған платформадан басқарды. АҚШ-та 1919 жылы адмирал Уильям Бенсон Әскери-теңіз күштерінің Әуе шаруашылығы бағдарламасын толығымен таратуға тырысты. Әскери-теңіз күштерінің көмекші хатшысы Франклин Рузвельт және басқалар оны сақтап қалуға қол жеткізді, бірақ ведомство шайқас кемелеріне негізделген доктриналарды қолдауды жалғастырды. Билли Митчеллдің жеке Әуе шаруашылығы департаментін құру науқанына қарсы тұру үшін Әскери-теңіз күштерінің хатшысы Джозеф Даниельс 1920 жылы «Индиана» кемесіне қарсы жасалма сынақ жүргізуге бұйрық берді, ол «барлық тәжірибе заманауи соғыс кемесінің әуе бомбаларымен жойылмауы немесе толығымен істен шығарылмауы мүмкін екенін көрсетті» деген қорытындыға келді. «Нью-Йорк Трибьюн» газетінің жүргізген тергеуі, сынақтың жасалма екенін анықтады, нәтижесінде Конгресс шынайы зерттеулер жүргізуге мәжбүр етті. «Мейро» кемесінің батырылуы Әскери-теңіз күштерінің ережелерін бұзуға әкелді, бірақ Митчеллді халық алдында толық ақтады. Кейбір адамдар, мысалы капитан (жақын арада контр-адмирал) Уильям А. Моффетт, бұл жарнамалық трюкті Әскери-теңіз күштерінің ұшақ тасымалдағыштарын дамыту үшін қаржыландыруды және қолдауды арттыру құралы ретінде қарастырды. Моффет өзінің әуе күштерінің Америка Құрама Штаттарының барлық әуе күштерінің қажеттіліктерін қамтамасыз ететін, ұсынылып отырған Бірлескен Құрлық/Теңіз Әуе күштерінің қолына түсіп қалмауы үшін шешімді әрекет етуі керек екеніне сенді. (Бұл тағдыр 1918 жылы Ұлыбританияның екі әуе қызметіне оқиға болды: Корольдік ұшу корпусы Корольдік Әскери-теңіз Әуе қызметімен біріктіріліп, Корольдік Әуе күштеріне айналды, бұл жағдай 1937 жылға дейін сақталды.) Моффет 1920 жылдар бойы әскери-теңіз әуе тактикасын дамытуды қадағалады. Бірінші ұшақ тасымалдағыш АҚШ флотына USS Jupiter көмір тасымалдағышын қайта жабдықтау және 1922 жылы «Лэнгли» деп қайта атау арқылы енгізілді. Көптеген британдық әскери кемелері барлау және нысананы табу үшін жүзуші ұшақтар, су ұшақтары немесе амфибияларды тасыды: линкорларда немесе крейсерлерде екіден төртке дейін, ал крейсерлерде біреу. Ұшақтар, «Фейри Сифокс» немесе кейінірек «Супермарин Уолрас», катапультадан ұшырылды және кранмен қайтару үшін теңізге қонды. Жапония бірнеше су асты ұшақ тасымалдағыштар салды, олардың әрқайсысы бір жүзуші ұшақты тасыды, бірақ олар соғыста тиімді болған жоқ. Француз теңіз флоты бір үлкен су асты кемесін, француздық «Суркуф» су асты кемесін салды, ол сонымен қатар бір жүзуші ұшақты тасыды және соғыста тиімді болған жоқ.

Genuine aircraft carriers did not emerge beyond Britain until the early 1920s. The Japanese Japanese aircraft carrier Hōshō (1921) was the world's first purpose built aircraft carrier, although the initial plans and laying down for (1924) had begun earlier. Both Hōshō and Hermes initially boasted the two most distinctive features of a modern aircraft carrier: a full length flight deck and a starboard side control tower island. Both continued to be adjusted in the light of further experimentation and experience, however: Hōshō even opted to remove its island entirely in favor of a less obstructed flight deck and improved pilot visibility. Instead, Japanese carriers opted to control their flight operations from a platform extending from the side of the flight deck. In the United States, Admiral William Benson attempted to entirely dissolve the USN's Naval Aeronautics program in 1919. Assistant Secretary of the Navy Franklin Roosevelt and others succeeded in maintaining it, but the service continued to support battleship based doctrines. To counter Billy Mitchell's campaign to establish a separate Department of Aeronautics, Secretary of the Navy Josephus Daniels ordered a rigged test against Indiana in 1920 which reached the conclusion that "the entire experiment pointed to the improbability of a modern battleship being either destroyed or completely put out of action by aerial bombs." Investigation by the New York Tribune that discovered the rigging led to Congressional resolutions compelling more honest studies. The sinking of involved violating the Navy's rules of engagement but completely vindicated Mitchell to the public. Some men, such as Captain (soon Rear Admiral) William A. Moffett, saw the publicity stunt as a means to increase funding and support for the Navy's aircraft carrier projects. Moffett was sure that he had to move decisively in order to avoid having his fleet air arm fall into the hands of a proposed combined Land/Sea Air Force which took care of all the United States's airpower needs. (That very fate had befallen the two air services of the United Kingdom in 1918: the Royal Flying Corps had been combined with the Royal Naval Air Service to become the Royal Air Force, a condition which would remain until 1937.) Moffett supervised the development of naval air tactics throughout the '20s. The first aircraft carrier entered the U. S. fleet with the conversion of the collier USS Jupiter and its recommissioning as Langley in 1922. Many British naval vessels carried float planes, seaplanes or amphibians for reconnaissance and spotting: two to four on battleships or battlecruisers and one on cruisers. The aircraft, a Fairey Seafox or later a Supermarine Walrus, were catapult launched, and landed on the sea alongside for recovery by crane. Several submarine aircraft carriers were built by Japan, each carrying one floatplane, which did not prove effective in war. The French Navy built one large submarine, French submarine Surcouf, which also carried one floatplane, and was also not effective in war.

Соғыстан кейінгі даму

Соғыстан кейін реактивтік ұшақтар авианосецтерде пайдаланыла бастады. 3 желтоқсан 1945 жылы лейтенант-коммандер Эрик "Винкл" Браун арнайы модификацияланған де Хавиллэнд Вампире (тіркеу нөмірі LZ551/G) ұшағымен алғашқы реактивтік қондырды. Бұрышты ұшу палубалары енгізілгеннен кейін, 1950 жылдардың ортасына қарай реактивтік ұшақтар авианосецтерден тұрақты түрде ұшып-қона бастады. Бумен жұмыс істейтін қазіргі заманғы катапультаны, кеме қазандықтарынан немесе реакторларынан алынған бумен жұмыс істейтін, Корольдік Әскери-теңіз резервінің командирі С.С. Митчелл ойлап тапты. 2013 жылы АҚШ Әскери-теңіз күштері алғашқы сәтті катапульттік ұшыруды және ұшқышсыз әуе кемесін (БӘК) авианосецке қондыруды жүзеге асырды. Он жылдық зерттеулер мен жоспарлаудан кейін, АҚШ Әскери-теңіз күштері 2013 жылдан бері тәжірибелік Northrop Grumman X-47B ұшағын пайдалана отырып, БӘК-терді авианосец тобымен интеграциялауды сынап келеді және «Ұшқышсыз авианосецтен ұшырылатын әуе бақылау және шабуыл» (UCLASS) жүйесі деп аталатын авианосецке негіделген БӘК флотын сатып алуға жұмыс істеп жатыр.

Рөлдер

Әскери-теңіз авиациясы негізінен теңізде теңіздік міндеттерді орындайды. Дегенмен, олар мемлекеттер арасында өзгешеліктер болатын басқа да тапсырмалар үшін де қолданылады. Мұндай күштердің жиі кездесетін міндеттері:

Әуе қорғанысы флоты

Кемеде орналасқан теңіз авиациясы елдің теңіз күштеріне құрлықтан ұшуға қол жетімді емес аймақтарда әуе қорғанысын қамтамасыз етеді, бұл оларға негізінен беттік кемелерден тұратын теңіз күштеріне қарағанда маңызды артықшылық береді.

Стратегиялық болжау

Әскери-теңіз авиациясы елдерге құрлықтағы әуе базаларына мұқтаждық болмай, әскери ұшақтарды құрлық және теңізде орналастыру мүмкіндігін ұсынады.

Шахтаға қарсы шаралар

Әуе кемелері теңіз миналарын жоюға пайдаланылуы мүмкін, бұл жағдайда әуе кемесі су арқылы шананы сүйреп әкеледі, бірақ өзі судан қауіпсіз қашықтықта болады, қауіптен сақтану үшін. Мұндай әуе кемелеріне MH-53E және AW101 жатады.

Жер бетін қоршауға қарсы соғыс

Әскери-теңіз күштеріне қарасты ұшақтар, жау кемелері мен басқа да су бетіндегі жауынгерлерге шабуыл жасау мақсатында, су бетіндегі қарсы соғыс (ASUW немесе ASuW) міндетін де орындайды. Мұндай шабуылдар көбінесе әуеден ұшырылатын кемеге қарсы зымырандар арқылы жүзеге асырылады.

Амфибиялық соғыс

Әскери-теңіз авиациясы амфибиялық операциялардың да бір бөлігі ретінде қолданылады. Теңіз кемелеріндегі ұшақтар десанттық әскерлерге және амфибиялық қону жүргізетін басқа күштерге қолдау көрсетеді. Кемедегі ұшақтар амфибиялық күштер құрлыққа ішкері жылжығанда да қолдау үшін пайдаланылуы мүмкін.

Теңізде қарауылдау

Әскери-теңіз ұшақтары түрлі теңіздік патрульдеу міндеттерінде қолданылады, мысалы: барлау, іздеу-құтқару және теңіз құқығын сақтау.

Тік толтыру

Вертикальды толықтыру, немесе VERTREP – теңіздегі әскери кемелерді тікұшақ арқылы жабдықтау әдісі. Бұл жүк пен жабдықты жүк тасымалдау кемелерінен басқа әскери кемелердің ұшу алаңдарына әскери тікұшақтарды пайдалану арқылы жеткізуді білдіреді.

Су асты кемелеріне қарсы соғыс

Салқын соғыс кезінде НАТО-ның теңіз күштері советтік теңіз асты кемелерінен, әсіресе советтік теңіз күштерінің SSN және SSGN күштерінен маңызды қауіп-қатерге тап болды. Бұл Еуропалық НАТО теңіз күштерінің негізгі су астына қарсы күрес (ASW) қабілеттерімен жабдықталған жеңіл ұшақ тасымалдағыштарын жасауға және орналастыруға әкелді. Су асты кемелеріне қарсы ең тиімді қарудың бірі – ASW тікұшағы, және осы жеңіл кемелерде бірнеше тікұшақтар орналастырылуы мүмкін. Бұл тасымалдағыштар әдетте 20 000 тонна суыру қабілетіне ие және ASW тікұшақтарымен және қанатты ұшақтармен жабдықталады. Құрлықтағы теңіздік патрульдік ұшақтар да осы мақсатта пайдалы, себебі олар ұшақ тасымалдағыштарға тәуелсіз жұмыс істей алады.

Апаттан зардап шеккендерге көмек көрсету

Әскери-теңіз ұшақтары табиғи апаттардан кейін көмекші жабдықтарды жеткізу, арнайы мамандырған қызметкерлерді (мысалы, медициналық қызметкерлер, көмек көрсетушілер) жеткізу және қиын жағдайдағы адамдарды эвакуациялау үшін пайдаланылады. Апат салдарынан көмек көрсетуге арналған дәстүрлі инфрақұрылым қираған немесе жүктеме артық болған жағдайларда әскери-теңіз ұшақтары аса маңызды, мысалы, аймақтың әуежайы қираған немесе тым толып кеткен кезде, сондай-ақ аймаққа жолмен немесе тікұшақпен тиімді түрде қол жеткізу мүмкін болмағанда. Кемелердің таза, тұщы суды қамтамасыз ету қабілеті, оны тікұшақпен зардап шеккен аймақтарға тасымалдауға болады, бұл да өте құнды. Әскери-теңіз ұшақтары 2010 жылғы Гаитидегі жер сілкінісі мен «Хайян» тайфунынан кейін көмек көрсетуде маңызды рөл атқарды.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Кинг, Дэн, ред. Соңғы нөлдік жауынгер: Екінші дүниежүзілік соғыстағы жапон теңіз әскери ұшқыштарының естеліктері (2012) үзінді және мәтіндік іздеу
Лундстром, Джон Б. Бірінші топ: Перл-Харбордан Мидуэйге дейінгі Тынық мұхитындағы әуе шайқасы (2005) үзінді және мәтіндік іздеу
Рейнольдс, Кларк Г., Жылдам авиатасымалдаушылар: әуе күштері флотының құрылуы (3-ші басылым, 1992 ж.)
Рейнольдс, Кларк Г. Тынық мұхитындағы соғыс жолында: адмирал Джоко Кларк және жылдам авиатасымалдаушылар (2005) үзінді және мәтіндік іздеу
Симмонс, Крейг Л. Мидуэй шайқасы (2011) үзінді және мәтіндік іздеу
Тиллман, Барретт. Enterprise: Американың ең жауынгер кемесі және Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жетуге көмектескен адамдар (2012) үзінді және мәтіндік іздеу