Иван Хлинка: Чехословакияның хоккей жұлдызы

Кіріспе

Чехиялық мұзды хоккейші және жаттықтырушы Иван Хлинка (26 қаңтар 1950 жыл – 16 тамыз 2004 жыл) – чехиялық кәсіби мұзды хоккейші және жаттықтырушы. Ол чехиялық мұзды хоккей тарихындағы ең маңызды тұлғалардың бірі саналады. Ірі шабуылшы, оның ойын стилі Фил Эспозитоға ұқсас, көбінесе қоршаудан соққы беретін. Ол мансабының көп бөлігін «HC Litvínov» клубында өткізді және Ұлттық хоккей лигасының «Vancouver Canucks» клубында екі маусым ойнады. Халықаралық аренада Хлинка Чехословакияның ұлттық хоккей құрамасы үшін өнер көрсетті және 2002 жылы IIHF Даңқ залына енгізілді. Ойыншылық жолын аяқтағаннан кейін, ол жаттықтырушылыққа көшті, 1998 жылғы Наганодағы қысқы Олимпиадада чехиялық ұлттық құраманы алтын медальға жеткізді және екі маусым «Pittsburgh Penguins» клубымен жұмыс істеді. Оның мұрасы – 18 жасқа дейінгі ұлттық хоккей командалары арасындағы Иван Хлинка еске алу турнирі және Иван Хлинка стадионы.

Ойын мансабы

Хлинка жас кезінде хоккей ойнай бастады. Алты жасында ол «Литвинов» клубының жастар құрамасында ойнады. 16 жасында алғаш рет Чехословакия лигасында өнер көрсетті. 20 жасында «Литвинов» ерлер командасының капитаны болды және алғаш рет Чехословакия ұлттық құрамасының құрамына ілікті. Чехословакия ұлттық құрамасы сапында 256 матч өткізіп, халықаралық жарыстарда 132 гол соқты. Сонымен қатар, Чехословакия лигасында 544 ойын өткізіп, 347 рет мергендік танытты. 1978 жылы Хлинка елдің үздік ойыншысы атанды және «Алтын хоккей таяғы» сыйлығын жеңіп алды. Хлинка Чехословакия құрамасына 1972, 1976 және 1977 жылдары әлем чемпионаттарында жеңіс туын көтеруге көмектесті. 1972 жылы Олимпиада ойындарында қола медаль, ал 1976 жылы күміс медаль жеңіп алды. Хлинка 1976 жылы тұңғыш рет өткен Канада кубогына қатысты. Бұл халықаралық турнирде елдері үшін ең үздік ойыншылар бақ сынасты (әсіресе Ұлттық хоккей лигасының (НХЛ) ойыншылары). Канада Чехословакияны үш матчтың екеуінде 6:0 және 5:4 есебімен жеңді. Келесі жылы ол ұлттық құраманың капитаны болып тағайындалды және 1977 жылдан 1980 жылға дейін бұл лауазымды иеленді. 1981 жылы Хлинка және чехиялық Жири Бубла НХЛ-дің «Ванкувер Кэнукс» клубына қосылды. Бұл чех ойыншыларының НХЛ-ге қоныс аударуының бастауы болды. Олар өз елдері билігінің рұқсатымен НХЛ-де өнер көрсеткен алғашқы чехословакиялық хоккейшілер еді. (Ярослав Жирик 1969-70 маусымында НХЛ-де заңды түрде ойнады, бірақ тек үш ойында ғана.) Өзінің алғашқы НХЛ маусымында Хлинка «Кэнукс» клубының жаңадан келген ойыншы үшін ең көп ұпай (60) жинаған рекордын орнатып, кейін 1991-92 жылдары Павел Буре бұл көрсеткішті қайталады. 1982 жылғы Стэнли кубогы плей-офф кезеңінде «Кэнукс» «Нью-Йорк Айлендерс» клубымен финалда кездесті. Жеңіліске ұшыраған команда (Ванкувер серияны төрт ойында ұтылды), Хлинка Стэнли кубогы финалында ойнаған алғашқы чех болды (Бубла бұл ойындарда қатыспады). Келесі маусымда Хлинка 65 ойында 63 ұпай жинады. НХЛ-де өткізген екі жылында Хлинка 42 гол соқты және 81 голға нәтижелі пас берді (137 матчта). 1983 жылы арқасымен байланысты проблемалар туындағандықтан, Хлинка ойыншылық карьерасын аяқтау үшін Еуропаға оралды. 1985 жылға дейін швейцариялық «EV Цуг» командасында ойнады, содан кейін «Литвинов» клубына оралып, жаттықтырушылық қызметін бастады.

Hlinka began to play ice hockey at a young age. When he was six years old, he was playing HC Litvínov's youth team. He played in Czechoslovak league for the first time when he was 16. At age 20, he became a captain Litvínov's men's team and played in the Czechoslovak national team for the first time. He played 256 games as a member of the Czechoslovak national team and scored 132 goals in international games. He also played in 544 games in Czechoslovak league and scored 347 times. Hlinka was named the Golden Hockey Stick winner as the country's top player in 1978. Hlinka helped the Czechoslovak team to win world titles in 1972, 1976, and 1977. As a member of the Czechoslovak team, he won an Olympic bronze medal in 1972 and a silver medal in 1976. Hlinka played in the inaugural Canada Cup tournament in 1976, the international tournament in which the best available players competed for their countries (most notably, players from the National Hockey League). Canada defeated Czechoslovakia in the best of three final two games to nothing, with scores of 6–0 and 5–4. The following year, he was named the national team's captain, a position he held from 1977 to 1980. In 1981, Hlinka and fellow Czech Jiří Bubla joined the NHL's Vancouver Canucks. This started the Czech migration to the NHL. They were the first Czechoslovak players to compete in the NHL with the permission of their country's authorities. (Jaroslav Jiřík played legally in the NHL in the 1969–70 season, but only in three games.) Playing in his first NHL season, Hlinka set a Canucks record for the most points by a rookie with 60 (later matched by Pavel Bure in 1991–92). During the subsequent 1982 Stanley Cup playoffs, the Canucks advanced to the Finals against the New York Islanders. In a losing effort (Vancouver lost the series in four straight games), Hlinka became the first Czech to ever play in the Stanley Cup Finals (Bubla did not play in them). The following season, Hlinka improved to 63 points over 65 games. In his two years in the NHL, Hlinka totalled 42 goals and assisted on 81 others in 137 games. Hlinka returned to Europe to finish his playing career due to problems with his back in 1983. He played in Swiss team EV Zug until 1985, when he returned to Litvínov where he started his coaching career.

Жаттықтырушылық мансап

Чехословакияға оралғаннан кейін Хлинка «өзінің» ХК Литвинов клубында бапкерлік жұмысты бастады. Кейін ол Германияның Фрайбург қаласында уақытша бапкер болды. Хлинка 1986–87 маусымдағы әрекетімен де кеңінен танылды. Литвинов Чехословакия чемпионатының турнирлік кестесінде соңғы орында тұрды. Ол кезде 37 жастағы Хлинка қайтадан ойынға түсті. Литвинов ойынын бірден жақсартты және Хлинканың басшылығымен өткен алғашқы сегіз ойында (алты жеңіс және екі тең ойын) жеңіліс көрмеді. Барлығы 19 ойын өткізіп, 23 ұпай жинады. 1990 жылдары Хлинка Чехословакия, ал кейін Чехия ұлттық құрамаларының бас бапкері болды. Оның командалары Альбертвилл Олимпиадасында, сондай-ақ 1992 және 1993 жылғы әлем чемпионаттарында қола жүлдегер атанды. 1994 жылғы әлем чемпионатында сәтсіз өнер көрсеткеннен кейін ұлттық құрамадан кетіп қалды. Хлинка 1997 жылы қайта оралды және оның командасы тағы да әлем чемпионатында қола медальді жеңіп алды. Хлинканың командасы Нагано Олимпиадасында алтын медальді жеңіп алғанда ұлттық батыр атанды – НХЛ алғаш рет ойыншыларын Олимпиадаға жіберуге келісім берген кез еді. Бұл жеңіс бүкіл елде тойланды. Чехия хоккей құрамасының әлемдік деңгейдегі үстемдігі 1999 жылдың мамыр айында Хлинканың командасы тағы да әлем чемпионатында жеңіске жеткенде расталды. 2000–01 маусымда Хлинка Питтсбург Пингвинс клубының бас бапкері ретінде НХЛ-ге оралды. Ол және Альпо Сухонен Джонни Готтселигтен кейін НХЛ-де бапкерлік жұмыс істеген екінші және үшінші еуропалық мамандар болды. Оның алғашқы маусымы Марио Лемьедің НХЛ-ге оралуымен бірге өтті, олар бірлесіп Шығыс конференциясының финалына дейін жол ашты. Бұл жолда Вашингтон Капиталз және Буффало Сэйбрс командаларын жеңіп, соңында Нью-Джерси Девилс клубына еңсере қалды. Келесі маусым сәтті болмады, себебі қарсылық көрген, кішкентай нарықтық Пингвинс клубы өзінің жұлдызы Жаромир Ягрды сатты. Лемье Хлинканы ағылшын тілін жақсарту үшін жазғы курстарға қатыспағаны үшін сынады, бұл олардың арасындағы салқын қарым-қатынасқа себеп болды. 2001–02 маусымының алғашқы төрт ойынында жеңіліске ұшырағаннан кейін Хлинка жұмыстан босатылды және Еуропаға оралды. 2001–02 жылдары ол Чехия ұлттық құрамасының бас менеджері болып жұмыс істеді, ал 2002–03 жылдары Ресейдің «Авангард Омск» командасын бір маусым бойы баптайды.

After his return to Czechoslovakia, Hlinka began to coach in "his" HC Litvínov. Later, he coached temporarily in Freiburg, Germany. Hlinka also became very famous for his trick in the 1986–87 season. Litvínov was in last place in the standings of the Czechoslovak league. Hlinka, already 37 years old, began to play again. Litvínov immediately improved its game and went unbeaten in Hlinka's first eight games (six wins and two ties). Altogether, he played 19 games and scored 23 points. In the 1990s, Hlinka was head coach of Czechoslovak and later Czech national teams. His teams won bronze medals at the Albertville Olympics and the World Championships in 1992 and 1993. He left the national team after an unsuccessful World Championship in 1994. Hlinka returned in 1997 and his team won the bronze medal at the World Championship again. Hlinka became a national hero when his team won the gold medal at the Nagano Olympics; the first time that the NHL agreed to release its players for the Games. The triumph was celebrated by the whole nation. The dominance of the Czech hockey team in the world was confirmed in May 1999 when Hlinka's team won the World Championship again. In 2000–01, Hlinka returned to the NHL as head coach of the Pittsburgh Penguins. He and Alpo Suhonen became the second and third Europeans to ever coach in the NHL, following Johnny Gottselig. His first season also coincided with Mario Lemieux's return to the NHL, and together they made a surprising run to the Eastern Conference Finals, knocking off the higher seeded Washington Capitals and Buffalo Sabres along the way before falling to the New Jersey Devils. The next season was not successful, as the struggling small market Penguins had traded their superstar, Jaromír Jágr. Hlinka himself was criticized by Lemieux for not taking classes in the summer to improve his English and that contributed to the frosty relationship between them. After losing the first four games of the 2001–02 season, Hlinka was fired and he returned to Europe. In 2001–02, he worked as general manager of Czech national team and, in 2002–03, he coached Russian team Avangard Omsk for one season.

Өлім

Хлинка 2004–2005 жылдар маусымында Чехия құрамасының бас бапкері қызметін тағы да атқаруға дайын тұрған еді. Бірақ 2004 жылдың 16 тамызында 54 жасында, оның машинасы Чехиядағы Карловы Вары қаласынан 200 метрдей қашықтықта, Е48 тас жолында қарама-қарсы бағытта келе жатқан Daewoo Avia жүк көлігімен соқтығысып, қаза тапты. Ол Карловы Вариге 2004 жылғы Хоккей әлем кубогісіне Жаромир Ягрдың қатысуын қамтамасыз ету үшін барған болатын. Жүк көлігі кенеттен Хлинканың қасындағы қатарға шығып келді. Жүк көлігінің жүргізушісі жануарға шағылысудан қашуға тырысқанын айтты. Көбінесе (сот осы нұсқаға көбірек сенді), ол басты жолдан бұрылып, қиылыста бұрылуға тыйым салынған жерде солға бұрылған болуы мүмкін. Хлинка қауіпсіздік белбеуін тақпаған, бірақ сарапшылардың пікірінше, ол белбеу таққанда да қазадан құтыла алмас еді.