Кіріспе

Екі аяққа бекітілген бір жапырақты жүзу қанаты. Монофин – жүзу спорты, еркін суға түсу және су астында бағытталған жүзу сияқты су спорты түрлерінде қолданылатын жүзу қанатының бір түрі. Ол суға секіргіштің екі аяғына бекітілген жалғыз немесе біріктірілген беттерден тұрады, киттер мен дельфиндер сияқты сүтқоректілердің құйрықтарын имитациялайды. Монофинмен жүзушінің сыртқы түрі жұмбақ немесе су әйелін еске түсірсе де, монофинмен жүзу – бұл жұмбақпен жүзу емес. 1970 жылдардың басында монофин пайда болғаннан кейін, он жылдықтың соңына дейін барлық жүзу спорты бойынша әлемдік рекордтар жаңаланды, себебі екі қарапайым жүзу қанатының орнына қолданғанда жақсартылған нәтижелерге қол жеткізуге болады.

Қолдану

Монофиндерді және дәстүрлі плавниктерді ажырату үшін, соңғыларын кейде стереоплавниктер немесе биплавниктер деп атайды. Монофинмен жүзуші екі қолын алға созып, білезіктерін біріктіреді, басын екі қолдың бицепсі арасына орналастырады – бұл ағымдық поза деп аталады. Толқын тәрізді қозғалыс иықтан басталып, жамбасқа қарай максималды амплитудаға жетеді; қозғалысты монофинге беру үшін аяқтар көбінесе иілмейді. Бұл техника дельфин соққысы деп аталады. Су астында монофиннің бетін біркелкі қозғалту арқылы, суға түсушілер кішкентай немесе баяу қозғалыстармен де үлкен итеру күшін тудыра алады. Бұл энергияны сақтап, тыныс алуды ұзартуға (апнея) көмектеседі. Монофинмен соққының жылдамдығы міндетті түрде баяу болуы керек емес. 100 метрлік беттік жүзуде жылдамдық секундына шамамен 2 соққыға тең. Монофин, жүзу немесе суға түсу кезіндегі функционалдық қолданысынан бөлек, әшекейлік мақсатта, мысалы, русалка костюмі ретінде де қолданылуы мүмкін.

Тарих

1949: Италиядағы соғыс кезінде су асты кинокамерасын ойлап тапқан Курт Шефер үйде жасалған жүзу қанаттарын жасап, оларды белдеулер мен арқандармен біріктіріп, әлемдегі алғашқы монофинді жасады. Бұл артефакт Германияның Дюссельдорф қаласындағы Аквазуо Лёббеке мұражайында сақталуда. 1955: 1955 жылдың 19 қыркүйегінде Курт Ристау мен Ханс Йоахим Берган, 1950 жылдардың басында Германияның Гамбург қаласында су астына түсу жабдықтарын өндіретін Barakuda компаниясын құрған. Олар екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жауынгер-сушылар болып қызмет еткен. Олар екі аяқты қамтитын монофин сияқты құрылғыға патент алды. 1961 жылдың 12 қаңтарында Германия патенті 1085798 тіркелсе де, бұл өнертабыс ешқашан өндіріске енгізілген жоқ. 1962: 15 қазан күні Джеймс С. Кристиансен ұзақ жүзу кезінде шаршау мен бұлшық еттердің құрысуын азайту үшін жүзу қанаттарының жұбын біріктіруге мүмкіндік беретін құрылғыға патент алды. Жеке жүзу қанаттарын монофинге айналдыратын ажыратылатын байланыс 1965 жылдың 19 қаңтарында 3165764А АҚШ патентімен тіркелді, бірақ ол өндіріс сатысына енген жоқ. 1967: Франциядағы қанат түрлерін қарастырған Ж. Ларю, белгілі бір сарапшылардың суда жылдам жүзу үшін екі аяқты қамтитын бір жүзу қанатын сынап жатқанын айтты. Тәжірибе жүзушілер үшін қанағаттанарлық нәтижелер берсе де, Ларю бұл қанаттың суға секірушілер үшін қолайсыз екенін мәлімдеді. 1969: Франко Павоне Италияның Болонья қаласында "Matrimoniale" монофинін жасады. Металлмен нығайтылған резеңке қанаты бар жоғары жылдамдықты монофин дизайнынан кейін Борис Поротов (Қазақ КСР) фибергласпен нығайтылған пластиктен жасалған толық қанатты құрылғыны жасады. 1970: 10 желтоқсан күні испандық су астына түсу жабдықтарын өндіретін Nemrod Metzeler компаниясы екі аяқты қамтитын жүзушілерге арналған монофин сияқты құрылғыға патент алды, бірақ ол өндіріске енгізілген жоқ. 1971: Надежда Турукало (КСРО) Еуропалық жүзу чемпионатында (1970, Барселона, Испания) екі титан бұтағынан және "қанаттан" тұратын монофинмен келді. Ол барлық қарсыластарын жеңді. Сол кезден бері монофин жүзу жарыстарында қолданылып келеді, бұл жүзушілерге 12 км/сағ жылдамдыққа жетуге мүмкіндік береді. Әдеттегі монофинмен 50 метрге апноэ бойынша әлемдік рекорд сағатына 13 км жылдамдыққа жетеді.

Құрылыс

Монофин шыны талшықтан, көміртек талшығынан немесе алюминийден және резеңкеден жасалуы мүмкін. Монофин таңдауда суға түсушінің бұлшық күші, жүзу стилі және су айнымалысының түрі оның мөлшерін, қаттылығын және материалдарын анықтайды. Көптеген монофиндер бір-бірден, кең, шыны немесе көміртек талшығымен күшейтілген композиттік қанаттан тұрады, олар екі резеңкелік аяққап арқылы суға түсушіге бекітіледі. Қанаттың алдыңғы жиегі қалыңдатылып, тегістелуі мүмкін. Қанаттың икемділігі әдетте қанаттың мөлшерін және қалыңдығын азайту арқылы, артқы жиегін жұқа әрі икемді ету арқылы реттеледі.