Кіріспе

Ағылшын футболшысы Смит Лидс сапындағы өнер көрсетуін жалғастырды, клубтың беделі артып келе жатқанда. 2001 жылы ол Лидсті Чемпиондар лигасына қатысуға көмектесіп, өзінің шеберлігін көрсетті, бірақ жартылай финалда алаңнан қуылғандықтан, тәжірибесі көңіл көншітпейтін жағдайда аяқталды. Келесі маусымда Смит орта алаңның оң жағына ауыстырылды, О'Лири оның жан-жақтылығын пайдаланды, өйткені Лидс Юнайтедтің бас жаттықтырушысы жаңа ойыншыларды қабылдауға тырысты. 2001 жылы Смит Англия ұлттық футбол құрамасына шақырылды. Әртүрлі жастағы Англия құрамаларында өнер көрсеткен Смит 2001 жылдың мамыр айында Англияның негізгі құрамасы сапында дебют жасады. 2002 жылғы ФИФА әлем чемпионатының финалына ілікпеген ол, Англияның 21 жасқа дейінгі құрамасына қосылды. 2002 жылдың қараша айында УЕФА кубогында Хапоэль Тель-Авив клубына қарсы өткен ойында төрт гол соқты. 2003 жылдың ақпан айында Лидс клубымен үш жарым жылдық келісімшартқа қол қойды. Лидс Юнайтед жанкүйерлері үшін туған жердің қаһарманы болған Смит 2003 және 2004 жылдары екі рет қатарынан «Жылдың үздік ойыншысы» атағын жеңіп алды – бұл клуб тарихында тұңғыш рет болды. Оның голдары көп болмаса да, алаңда кез келген рөлді атқаруға дайындығы және «Ақтарды» құлдыраудан құтқаруға жасаған тың еңбегі Лидс жанкүйерлері тарапынан жоғары бағаланды. 2004 жылдың мамыр айында Лидстің құлдырауына байланысты Смит футболкасындағы эмблеманы сүйіп, клуб үшін соңғы матчында жылап қалды. Алайда, оның «Манчестер Юнайтедке» ауысуы қырқыс дауға себеп болды. Оның кетуіне сатқындық айыптары тағылды, кейбір Лидс жанкүйерлерінің көзінде ол бір күнінің ішінде қаһарманнан жауға айналды. Бұл клубтың оның жалақысын төлей алмайтынын, ұсыныстарды қабылдауға дайын екенін және басқа клубтардан ешқандай қызығушылық білдірмегенін ашық мәлімдегеніне қарамастан болды. Лидстегі қаржылық қиындықтарға байланысты Смит клубқа тиесілі жеке трансферлік ақыдан бас тартуды жөн көрді. Бұл кейбір Лидс жанкүйерлерін сатқындық сезімінен тоқтатпады, олар келесі ойындарда Смитті Яһудамен салыстыратын баннерлерді көтерді. Пітер Лоримердің мәлімдемесіне сәйкес, Лидс Смиттың «Манчестер Юнайтедке» қосылуына рұқсат берген жалғыз клуб осы клуб болды және Лидс бұл ауысуды ұйымдастырған. «Манчестер Юнайтед» ғана сұралған ақшаны бірден ұсынды (Эвертон мен Ньюкасл Юнайтед ұсынғандай, бөліп төлеу арқылы емес), ал Лидс банкроттыққа бара жатқандықтан, Смит Лидстің банкроттыққа түсуіне немесе Лидстің өміріне жау болған «Манчестер Юнайтедке» қосылуына жол беруге тиіс болды. Алайда, Смит бұрын-соңда «Манчестер Юнайтед» сапында ешқашан ойнамайтынын мәлімдеген еді.

Манчестер Юнайтед

Лидс клубы 2003–04 маусымның соңында бірінші лигадан төмен түскендіктен, Смит 7 миллион фунтқа «Манчестер Юнайтед» клубына қосылды. Оның мансабының екінші тарауы 2004 жылғы 8 тамызда «Арсеналға» қарсы «Коммунити Щилд» матчында басталды. Ол 55-минутта керемет волейболмен гол соқты, бірақ «Манчестер Юнайтед» 3:1 есебімен жеңілді. Алғашқы лигалық голын «Норвич Ситиге» қарсы соқты, 49-минутта керемет волейболмен жеңіс голын енгізді, ал бұрын «Дэвид Беллионға» гол соғуға көмектескен еді. Жарақат оның алғашқы маусымын қиындатты, ол «Лига Кубогының» жартылай финалында «Челсиге» қарсы және «Милениум стадионында» 2005 жылғы «ФА Кубогының» финалында «Арсеналға» қарсы маңызды матчтарды өткіріп алды, онда «Манчестер Юнайтед» пенальтилер сериясында жеңілді. Бірінші маусымда барлығы 10 гол соқты, бірақ «Уэйн Руни» жақсы формада болғандықтан және «Руд ван Нистелрой» жарақаттан кейін командаға оралғандықтан, орындыққа отырды. 2005 жылдың жазында «Манчестер Юнайтедтің» бас бапкері сэр Алекс Фергюсон Смитті «Манчестер Юнайтедтің» жартылай қорғаушысы «Рой Киннің» орнын басатын ойыншы ретінде дайындап жатқаны белгілі болды. Фергюсон: «Рой Аланның жас кезінде өзінде байқаған қасиеттерін көреді, бұл Аланға осы позицияда жақсы ойыншы болуға көмектеседі» деді. Смит 2005–06 маусымының басында «Манчестер Юнайтедтің» капитаны жарақат алғанда, «Киннің» орнын басуға лайықты екенін көрсету мүмкіндігіне ие болды. Смит ұзақ уақыт бойы ортаңғы алаңның «қорғаушы» рөлінде ойнады, бірақ тиімділігі төмен болды. Смит пен оның командаластарына бағытталған сын-есім «Манчестер Юнайтедтің» «Миддлсброға» 4:1 есебімен жеңілгенімен және Чемпиондар лигасында «Лилльге» 1:0 есебімен жеңілгенімен ең жоғары деңгейге жетті. Смит «Манчестер Юнайтедтің» бірнеше жұлдыздарының бірі деп саналды, оны Кин MUTV сұхбатында қатты сынға алды, бұл сұхбат эфирге шығуға тым қауіпті деп саналды және клуб қызметкерлері оны монтаж бөлмесіне жіберді. Смиттің лига жетекшілері «Челсиге» қарсы маңызды үйдегі матчтағы өнері Киннің айтқан сөздеріне байланысты мұқият зерттелетіні көрінді. Смит бұл ойынға нық жауап берді, оның 1:0 жеңісі «The Guardian» газетінің пікірінше, ол матчтың ең үздік ойыншысы атанды. 2005–06 жылдары 33 матчта тек бір гол соқты, ол «Чарльтон Атлетикке» қарсы үйде 3:1 есебімен жеңіске жеткен матчта соқты. 2006 жылдың 18 ақпанында «ФА Кубогында» «Ливерпульге» қарсы «Анфилд» стадионында 1:0 есебімен жеңілген кезде Смит аяғын сындырып, білезігін шығарды, ол «Ливерпульдің» Джон Арне Рииседен алынған бос соққыны тоқтатуға тырысқанда болды. Фергюсон бұл жарақатты «Мен көрген ең ауыр жарақаттардың бірі» деп сипаттады. Сол кездегі хабарлар «Ливерпуль» жанкүйерлері Смиттің жедел жәрдем машинасына «Анфилдтен» кетіп бара жатқанда шабуыл жасады деп мәлімдеді, бірақ Смит бұл мәлімдемелерді жоққа шығарды. Келесі күні оған операция жасалды, содан кейін ол тоғыз айға жақын уақытқа жарыс жолынан шығады деп есептелді. Бір аптадан кейін «Манчестер Юнайтед» «Лига Кубогының» финалында «Виган Атлетикты» 4:0 есебімен жеңді. Ойыннан кейін «Манчестер Юнайтед» футболшылары «For you Smudge» (Смиттің лақап аты) деген жазуы бар футболкалар киіп, Смитке құрмет көрсетті. 2006–07 маусымы алдында Фергюсон Ван Нистелройды «Реал Мадридке» сатты және оны алмастыру үшін Смитті табиғи орталық шабуылшы позициясына қайтаруды жоспарлап отырғанын айтты: «Біз Алан Смитті қайтадан шабуылшыға айналдырамыз. Ол жақын арада жаттығуларға қатысады және тамыз айының соңында немесе қыркүйек айының басында дайын болады». 2006 жылдың тамызында резервтік құрамда үш рет ойнағаннан кейін Смит 2006 жылдың қыркүйегінде «Манчестер Юнайтедтің» бірінші құрамасына оралды, алдымен 13 қыркүйекте Чемпиондар лигасында «Селтикке» қарсы үйде 3:2 есебімен жеңіске жеткенде, екі аптадан кейін «Бенфикаға» қарсы 1:0 есебімен жеңіске жеткенде соңғы бес минутта алаңға шықты. Смит сегіз айдан кейін «Манчестер Юнайтедтің» «Лига Кубогының» төртінші раундында «Крю Александраны» 2:1 есебімен жеңген матчта алғаш рет алаңға шықты. Алайда, ол әлі де толықтай матчқа жарамды емес еді және келесі төрт айда тек бір ғана орынбасарлық кездесуге қатысты. Смит жаттығуларын жалғастыра келе, «Кардифф Сити» де, бұрынғы «Лидс Юнайтед» та Смитпен қарыз бойынша келісімшартқа отыруға қызығушылық танытты, бірақ ол «Манчестер Юнайтед» командасындағы орны үшін күресуге ниетті екенін айтты. Смит 2007 жылдың 7 наурызында «Лилльге» қарсы Чемпиондар лигасының 16-сырағы екінші кездесуінде 75-ші минутта гол соққан «Хенрик Ларссонның» орнына 1:0 есебімен жеңіске жетті. Ол 14 наурызда «Олд Траффордта» «Еуропа XI» құрамасына қарсы жолдастық матчта «Рим шартының» қол қойылғанына 50 жыл толуына арналған алғашқы кездесуін өткізді. Алайда, оның «Олд Траффордтағы» алғашқы жарыс кездесуі 2007 жылдың 19 наурызында «ФА Кубогының» 1/4 финалында «Миддлсброға» қарсы жеңіске жетті. Бірнеше ойыннан кейін ол алмастырушы немесе өзін-өзі алмастырған, Смит 2007 жылдың 10 сәуірінде «Олд Траффордта» «Ромаға» қарсы Чемпиондар лигасының 1/4 финалының екінші ойынында толық 90 минут ойнады, «Манчестер Юнайтед» 7:1 есебімен жеңіске жетті; ол 17-минутта «Манчестер Юнайтедтің» екінші голын соқты, ол 2005 жылдың қарашасынан бері соққан алғашқы голы болды. Ол 2007 жылдың 5 мамырында «Манчестер Ситиге» қарсы бастапқы құрамға қосылды; «Юнайтед» 1:0 есебімен жеңіске жетті және келесі күні «Арсеналдың» «Эмирейтс стадионында» 1:1 есебімен тең ойнауына байланысты лига чемпиондары атанды. Премьер-лига жеңімпазының медалін алуға қажетті 10 ойынға жетпесе де, лига Смитқа маусым соңында медаль беруге рұқсат берді. Ол «Манчестер Юнайтед» сапындағы соңғы жарыс кездесуін бір аптадан кейін «Челсиге» қарсы 2007 жылғы «ФА Кубогының» финалында, жаңа «Уэмбли стадионында» өткізді, қосымша уақыттың екінші минутында «Даррен Флетчердің» орнына алаңға шықты.

Ньюкасл Юнайтед

Смит «Манчестер Юнайтедтің» Алыс Шығыстағы турнесіндегі барлық төрт ойында қатысты, бірақ 2007 жылдың 2 тамызында «Ньюкасл Юнайтед» Смитпен шамамен 6 миллион фунт стерлингке келісімге келгенін растады. Келісім 3 тамызда ресмиланды, Смит бес жылдық келісімшарт бойынша «Ньюкаслға» ауысты. Ол «Сампдорияға» қарсы өткен жолдастық матчта дебюттік голын соғып, 1:0 есебімен жеңіске жеткізді. Дегенмен, шабуылшы алғашқы маусымында «Ньюкасл» құрамында өзін бекемдеуге тырысып, лигада гол соға алмады. Келесі маусымдағы прогресіне маусым алдындағы жаттығуларда алған тобық сүйегінің сынуы кедергі келтірді, нәтижесінде ол 2009 жылдың ақпанына дейін «Эвертонға» қарсы бәсекелестік ойында алаңға шыға алмады. Қайта оралғаннан кейін де Смит карьерасында екінші рет құлдырады, себебі «Ньюкасл» «Астон Виллаға» бір голмен есе жіберді. Ол маусымды голсыз аяқтады. 2009 жылдың жазында Смит бұрынғы клубы «Лидс Юнайтедке» қарсы «Сент-Джеймс Паркте» маусым алдындағы жолдастық кездесуде ойнады. Бұл матчта ол «Лидс» клубын тастап, қарсыласы «Манчестер Юнайтедке» кеткеннен кейін алғаш рет «Лидске» қарсы шықты. Оның әрбір қимылы «Лидс» жанкүйерлері тарапынан ысқырықтармен қарсы алынды және алаңнан шығарылғанда да оған қарсы шу көтерілді. Смит 2009–2010 маусымында капитанның орынбасары тағайындалды, бірақ Крис Хьютонның бірінші капитан Никки Баттқа қарағанда Смитті артық көруіне байланысты көптеген ойындарда команданы қаптағандықтан, команданың дерлік барлық ойындарын басқарды. Смит тұрақты түрде алаңға түсті, бірақ орталық қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде бұрынғыдан да терең позицияда өнер көрсетті. Терең жатқан жартылай қорғаушы ретінде үнемі ойнағанына қарамастан, ол қаңтардағы трансферлік терезеден кейін Уэйн Рутледж бен Дэнни Гатридің орталық жартылай қорғаушыдағы керемет өнеріне байланысты орнын жоғалтты. Питер Лёвенкрандс пен Энди Кэрролл сияқты екі шабуылшыны бірге алаңға шығару үшін Смит құрбандыққа салынды. «Ньюкасл» Премьер-лигаға жолдама алды. Смит «Ньюкаслдың» Премьер-лигадағы алғашқы төрт матчына Дэнни Гатридің жарақаттануына байланысты старттық құрамда шықты. Ол Джои Бартонмен бірге бұрынғы клубы «Манчестер Юнайтедке» 3:0 есебімен жеңіліс, «Астон Виллаға» 6:0 есебімен жеңіліс, «Вулверхэмптон Уондерерспен» 1:1 есебімен тең түсу және «Блэкпулге» 2:0 есебімен жеңіліс кездесулерінде ойнады. Ол жаңа трансфер Шейк Тиоте мен Хатем Бен Арфаның келуіне байланысты орнын жоғалтты. Смит Футбол лигасының кубогында ойнады, онда Крис Хьютон өзі сияқты, Райан Тейлор және Питер Лёвенкрандс сияқты жас және негізгі құрамға кірмейтін ойыншыларға мүмкіндік берді. Тиоте қорғаныс жартылай қорғаушысы ретінде өзін бекемдегеннен кейін, Смит көп уақытты қосалқы құрамда өткізді, бірақ 2011 жылдың 8 қаңтарында «Ньюкаслдың» «Стивенэйджге» 3:1 есебімен жеңілген матчында қайтадан алаңға шықты. Тиоте сол ойында қызыл карточка алғаннан кейін үш ойынға дисквалификацияға ұшырағандықтан, Смит «Ньюкаслдың» «Сандерлендпен» 1:1 есебімен тең түскен дербидегі негізгі құрамда ойнады, бірақ жарты сағаттан кейін тобығына жарақат алып, алаңнан шығарылды. Кейін бұл жарақаттың маусымның қалған бөлігіне оны алаңнан шығаратыны расталды. 2011 жылдың сәуір айында толық жаттығуларға оралғаннан кейін, көмекші жаттықтырушы Джон Карвер Смит «Челсиге» қарсы «Ньюкаслдың» соңғы матчын бастауға үміткер екенін мәлімдеді, себебі клуб үш ойынға дисквалификациядан қорғау үшін Шейк Тиотеге демалыс беруді жоспарлаған. 2011 жылдың 7 маусымында «Ньюкасл» басшылығы Смиттен оның қызметі енді қажет емес екенін хабарлады және ол клубты тастауға еркін болды. 2011 жылдың 8 маусымында «Лидс Юнайтедтің» төрағасы Кен Бейтс Смитпен келісімге келу мүмкіндігін жоққа шығармады, бірақ бұл ойыншының жалақы талаптары мен дене күйіне байланысты болады. Трансферге қол жеткізілгеннен кейін, Смит бұрынғы клубы «Лидс Юнайтедке» ауысуы мүмкін екендігі туралы хабарлар тарады, «Лидс» жаттықтырушысы Саймон Грейсон ойыншыға қызығушылығын растады. Смит 2012 жылдың 1 маусымында «Ньюкасл Юнайтедтен» босатылды.

Милтон Кейнс Дондар

2012 жылдың 29 қаңтарында Смит маусым соңына дейін «Мильтон-Кейнс Донс» клубына жалға алынды. Алғашқы ойыны 2012 жылдың 31 қаңтарында «Лига Бірінші» турнирінде «Шеффилд Уэнсдей» клубына қарсы өткен матчта Адам Чиксеннің орнына 50-ші минутта алаңға түсуі болды. Кездесу 1:1 есебімен тең аяқталды. 2012 жылдың 4 ақпанында ол клуб сапындағы алғашқы ойынын өткізді, «Хаддерсфилд Таун» клубына қарсы 1:1 есебімен аяқталған матчтың 66 минутында ойнады, сосын оны Жабо Ибехре алмастырды. 2012 жылдың 23 ақпанында Смит «Бьюри» клубына қарсы 2:1 есебімен жеңіске жеткен матчта «Донс» сапындағы толық 90 минуттық алғашқы ойынын өткізді. Матчтағы жеңіс голы Смит жартылай уақыттан аз қалғанда «Бьюри» қақпашысы Кэмерон Белфордтан алаңдағы бұзушылық арқасында ұтып алған пенальти нәтижесінде соғылды, ал Дин Боудич бұл мүмкіндікті пайдаланды. 21 сәуірде ол 5 жылдан кейін алғашқы голын «Шеффилд Юнайтед» клубына қарсы 1:0 есебімен жеңіске жеткен матчта соқты. 2012 жылдың 15 мамырында ол «МК Донс» клубының құрамында «Лига Бірінші» плей-офф жартылай финалында «Хаддерсфилд Таун» клубына қарсы ойынға қосымша уақытта секіріп шапқан соққысымен гол соқты. 2012 жылдың 31 мамырында «МК Донс» клубының бас жаттықтырушысы Карл Робинсон Смит өкілдерімен клубқа толық трансфер жасау мүмкіндігін талқылағаны хабарланды. Смит қаңтар айының соңында «Ньюкасл Юнайтед» клубынан келгеннен кейін 18 матчқа қатысып, екі гол соқты. Трансфер 10 шілдеде аяқталды, Смит екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Смит бұрынғы жаттықтырушы Иан Райтпен бірге «Беркс және Бакс» кубогында «МК Донс XI» командасын жаттықтырды, сондай-ақ бір ойында бұрынғыдан бейтаныс орта қорғаушы позициясында да ойнады. 2014 жылдың 16 мамырында Смит тағы үш ойыншымен бірге клубтан босатылды.

Ноттс округі

Смит 2014 жылы ойыншы-жаттықтырушы ретінде «Ноттс Каунти» клубымен бір жылдық келісімшартқа қол қойды. 2015 жылдың мамыр айында ол жаңа бір жылдық келісімге қол қойды. 2017 жылы ол қысқа мерзімге «Ноттс Каунти» клубының басқарушы директоры қызметін атқарды, бірақ Кевин Нолан бас тренер болып тағайындалғаннан кейін ойыншы-жаттықтырушы рөліне қайта оралды. 2017–18 маусымының соңында «Ноттс Каунти» клубы оны босатты.

Халықаралық мансап

Англияның жастар құрамасында бірнеше деңгейде ойнаған Смит 2000 жылдың қараша айында Италияға қарсы жолдастық ойынға Англия құрамасына шақырылды, бірақ кейін демалу үшін шақырудан бас тартты. 2001 жылдың мамырында Мексикаға қарсы жолдастық матчта ол алғаш рет құрама сапындағы ойынын өткізді, бірақ 2002 жылғы ФИФА Әлем Чемпионатына қатыса алмады және 21 жасқа дейінгі құрамада ойнауын жалғастырды. Смит 2002 жылдың қыркүйек айында Португалияға қарсы толыққанды дебютінде гол соқты, нәтижесінде «Лидс Юнайтед» командаласы Ли Боуэр оған голдық пас берді. 2002 жылдың қазан айында Еуро-2004 іріктеу турниріндегі Македонияға қарсы матчта, Александр Васоскиге жасаған қиын қозғалысынан кейін екінші сары карточка алып, алғашқы халықаралық қызыл карточкасын алды. 2005 жылдың тамызында Смит Англия құрамасының Данияға қарсы ойынына (4:1 есебімен жеңіліс) қатысудан бас тартып, «Манчестер Юнайтед» резервтік құрамасы үшін ойнағандықтан сынға ілікті. Ұлттық құрамаға ұзақ үзілістен кейін Смит 2007 жылдың 26 мамырында Албанияға қарсы Англияның B құрамасына шақырылды. Ол ойынның алғашқы голын соқты, нәтижесінде команда 3:1 есебімен жеңіске жетті. Келесі күні ол 2007 жылдың 1 маусымында Бразилияға қарсы өткізілетін негізгі құрамаға қосылды.

Ойын-сауық мансабынан кейін

2020 жылдың желтоқсанынан бастап Смит Флорида штатының Орландо аймағында XL Soccer World Academy-дегі жас жігіттер мен қыздарға бапкерлік жасап жұмыс істейді.