Кіріспе
Еденге ұқсас, бірақ көбінесе сыртта салынатын және ғимаратқа жалғастырылатын бет. Сәулетте палуба – салмақты көтере алатын, еденге ұқсас, бірақ әдетте сыртта, көбінесе жерден биік орналасқан және әдетте ғимаратқа жалғастырылған жазық бет. Бұл термин кеме палубасынан туындаған. Жазық сәулеттік палуба адамдар пайдалануы үшін арналуы мүмкін, мысалы, Ұлыбританияда әдетте «жабдықталған терраса» деп аталады. «Жабын палубасы» – ауа райынан қорғайтын қабаттарға негіз болатын құрылыс материалдарының жазық қабаты. Оны «жабын палубасы» деп те атайды, ол тегіс (жазық шатыр үшін) немесе еңіс болуы мүмкін.
In architecture, a deck is a flat surface capable of supporting weight, similar to a floor, but typically constructed outdoors, often elevated from the ground, and usually connected to a building. The term is a generalization from the deck of a ship. A level architectural deck may be intended for use by people, e. g., what in the UK is usually called a decked patio. "Roof deck" refers to the flat layer of construction materials to which the weather impervious layers are attached to a form a roof. It is known as the "roof deck", and they may be either level (for a "flat" rooftop) or sloped.
Функциялары мен материалдары
Ағаш немесе ағаштан жасалған дектерді әртүрлі жолдармен қолдануға болады: бақты абаттандырудың бөлігі ретінде, үйдің тұрғын кеңістігін кеңейту үшін және тас негізіндегі элементтерге, мысалы, террасаларға балама ретінде. Дектер өңделген ағаштан, композиттік ағаштан, композиттік материалдан және алюминийден жасалады. Ағаш түрлеріне батыс қызыл кедрі, терек, махоган, ипе, қалпына келтірілген және қайта өңделген улин және басқа да қатты ағаштар жатады. Қайта өңделген тақтайлар жоғары тығыздықтағы полиэтиленнен (HDPE), полистиролдан (PS) және ПЭТ пластигінен, сондай-ақ аралас пластиктер мен ағаш талшықтарынан (көбінесе «композиттік» ағаш деп аталады) жасалуы мүмкін. Жасанды дек өнімдері көбінесе «ағаш-пластик композиттері» (WPC) деп аталады. WPC-нің NewTechWood, Azek, Ecornboard сияқты түрлі брендтері бар. Тарихи тұрғыдан алғанда, дектер үшін пайдаланылған жұмсақ ағаштар ежелгі ормандардан кесілген. Оларға Атлантикалық ақ кедрі, қызыл ағаш және батыс қызыл кедрі (redcedar) жатады. Атлантик-Ситиде АҚШ-тағы алғашқы жағалау жолы салынды, ол бастапқыда Атлантикалық ақ кедрінен жасалған. Бірақ бұл ағаштың коммерциялық мақсатта кесілуі және Нью-Джерсидегі кедр батпақтарының жойылуы дек ағашының жетіспеуіне әкелді. Атлантик және Нью-Йорк қалалары Батыс қызыл кедріне көшті. 1960 жылдарға қарай АҚШ-тан алынған батыс қызыл кедрінің көлемі азайды, себебі оның тым көп кесілуіне байланысты. Батыс Канададан (Британ Колумбиясы) қымбат батыс қызыл кедрі қолжетімді болды, бірақ сол кезде қысыммен өңделген қарағай да қолжетімді болды. Дегенмен, химиялық өңдеуге қарамастан (мысалы, хроматты мыс арсенаты немесе CCA), қарағай дек ағашы ашық ауада кедр сияқты берік болмайды. Сондықтан көптеген муниципалитеттер мен үй иелері қатты ағаштарға көшті. Дектер көбінесе қысыммен өңделген ағаштан салынады. Қысыммен өңделген ағаш ұзақ қызмет етеді және ылғалды және мұзды жағдайларға төтеп береді. Қысыммен өңдеуге қолданылатын химиялық заттардың уытты екені белгілі. Жұмсақ және қатты ағаш дектерді орнатудан кейін ауа райының әсерінен, тозудан, көбелектің, балдырлардың және ағашқа зиян келтіретін жәндіктердің алдын алу үшін май немесе лакпен өңдеу қажет. Қоршаған ортаға тигізетін зиян мен беріктік туралы алаңдаушылықтарға байланысты нарықта композиттік дектер пайда болды (әдетте ағаш целлюлозасы және пластикалық бөтелкелер немесе пластикалық қаптар сияқты қайта өңделген материалдардан жасалған екі материалдың қоспасы). Композиттік дектердің жақтастары оны қажетті жаңару деп санайды, өйткені ол жаңа дектер үшін ағаштарды кесуді азайтуға көмектеседі. Алайда, композиттік дектерде зиянды химиялық заттар бар, оларды жаңартуға болмайды және дек компанияларының мәлімдемелеріне қарамастан, кейбір композиттік дектер әлі де көбелекті тартады. Дегенмен, жаңа және заманауи композиттерде көбелектің және боянудың алдын алатын қақпақ немесе қабықша бар. Көп қабатты коммерциялық құрылыста дек (шатыр дегін қоса) құрылысының басым түрі композиттік болат дек болып табылады. Әдетте, дектерге қолданылатын қатты ағаштар тропикалық ормандардан алынады. Бұл ағаштардың, әсіресе терек, махоган және ипе ағаштарының көп бөлігі Greenpeace, Friends of the Earth және Rainforest Relief сияқты экологиялық ұйымдардың көптеген есептерінде көрсетілгендей, заңсыз кесіледі. АҚШ-тың тропикалық ағаш импорты дектерге сұранысқа байланысты артып келеді.
Құрылыс
Үйдің террасасы әдетте жерден жоғары орналасқан, ағаштан жасалған платформа болып табылады және негізгі ғимаратқа жалғастырылады. Ол әдетте қауіпсіздік үшін периламен қоршалған. Террасаға үйден есіктер арқылы, ал жерден баспалдақ арқылы кіруге болады. Тұрғын үй террасаларын тік беткейлерге немесе басқаша пайдаланбасқа болатын тегіс емес жерге орнатуға болады. Күн сәулесін реттеу үшін террасаны шатырмен немесе перголамен жабуға болады. Терраса дизайндарын көптеген кітаптарда, «жасауға арналған» журналдарда, веб-сайттарда және АҚШ Ауыл шаруашылығы департаментінен (USDA) табуға болады. Типтік құрылыс немесе тіреу-арқалық архитектурасы, немесе консольді құрылыс болып табылады. Тіреу-арқалық құрылыс жерге бекітілген тіреулерге сүйенетін тіреулер мен арқалықтарға негізделген. Әдетте, мұндай конструкциялық террасалар инженерлік есептеулерді қажет етеді және конструкциялық террасаларға маманданған тәжірибелі құрылыс компаниясының қызметін талап етеді. Консольді террасалар үй қабырғасынан шығып тұратын еден жолдарына сүйенеді. Бұл құрылыс түрі кең таралған болғамен, террасалар дұрыс гидроизоляцияланбаған және герметикаланбаған жағдайда қауіпсіздік мәселелерін тудырады. Өлім мен ауыр жарақаттарға әкелген террасалардың құлау оқиғалары көбейіп барады. Террасаның маңызды бөлігі – құрылыс нормаларына сәйкес келетін перилалар. Жоғарыдағы террасалардағы перилалар қоршау ретінде қарастырылады. Қоршау перилаларының биіктігі мен конструкциялық беріктігіне қатысты нақты құрылыс нормалары бар. Көптеген АҚШ коммерциялық құрылыс нормалары террасаларда перилаларды талап етеді, ал тұрғын үй нормалары штатқа байланысты. Типтік перилалар конструкциялық беріктік талаптарына сай болуы керек. Қысқасы, террасалар – көбінесе конструкциялық есептеулерді, жоспарларды және рұқсаттарды қажет ететін күрделі жүк көтеретін құрылымдар. Тұрғын үй террасаларында тамақ дайындау және отыруға арналған орындар болуы мүмкін. Тамақ дайындау аймағы идеалды жағдайда патио есігіне жақын, бірақ басты жолдан тыс жерде орналасуы керек. Асханада патио үстелдері орналасады. Әдеттегі алты адамдық патио үстелі үшін 5 м² аумақ идеалды. Егер террасада орын болса, үй иелері отыруға арналған сыртқы дивандар мен орындықтарды қосуға шешім қабылдауы мүмкін. Ірі ғимараттардың жоғарғы қабаттарында да террасалар болуы мүмкін, олар ашыққа шығу немесе жасыл жеңілдіктер ретінде жұртшылыққа ашық болуы мүмкін. Терраса – бұл кедергілі аралдардағы құм үстінде серуендеу жолын салу үшін қолданылатын бет. «Палуба төсеу» немесе «палуба лақтыру» терминдері төбелер мен бетон едендердің астына суық қалыптасқан болатты орналастыру және бекіту процесін білдіреді. Бұл жұмысты көбінесе теміршілер, кейде цементшілер немесе ағаш ұсталары жасайды. Бұл жұмыс темір өңдеу саласындағы ең физикалық қиын жұмыстардың бірі саналады. Ұлыбританияда қоғамдық ғимараттарда темекі шегуге тыйым салулар темекі шегушілер жиналатын ашық кеңістіктерде ағаш террасаларды пайдаланудың артуына әкелуі күтілуде.
Қалалық шатырлар
Шатырлары жоғары коммерциялық және тұрғын үй ғимараттары көбінесе "жасыл кеңістіктер" немесе "аспан бақтарын" құру үшін қалалық ландшафттау техникаларын пайдаланады. Сыртқы кеңістікте өмір сүруге деген осы тенденция күшейіп келе жатқандықтан, көптеген ландшафт архитектурасы фирмалары осы кеңістіктерді жобалау, құрылыс және күтіммен айналысады. Реттелетін гибридтік тіреу жүйесі, барлық биіктіктегі жағдайларға автоматты түрде деңгейлеуге, бір модельді пайдалануға, бұрандалар арқылы және көтеріңкі төбелер үшін ПВХ құбырларын реттеуге мүмкіндік береді.