Кіріспе

Бақтардың орналасуын және гүлдер мен ағаштарды отырғызу жоспарларын жасау

Бақ дизайны – бақтар мен ландшафттардың орналасуын және гүлдер мен ағаштарды отырғызу жоспарларын жасау мен құру өнері және процесі. Бақ дизайнын бақша иесінің өзі немесе тәжірибесі мен біліктілігі әртүрлі мамандар жасай алады. Көптеген кәсіби бақ дизайнерлері еңбек және дизайн негіздері бойынша білім алған. Ал кейбіреулері – ландшафт сәулетшілері, бұл жоғары деңгейдегі формалды білім беру, көбінесе жоғары білімді және мемлекеттік лицензияны талап етеді. Әуесқой бағбандар өз бақтарында көп уақыт жұмыс істеу арқылы, оқу арқылы, «Шебер бағбан» бағдарламаларындағы терең зерттеулер немесе бағбандық клубтарға қосылу арқылы тәжірибелі болуы мүмкін.

Элементтер

Бақтарды кәсіби маман немесе әуесқой жобалағанның өзінде, тиімді бақ дизайнының негізін құрайтын белгілі бір принциптер бар, олар бақтардың пайдаланушылардың немесе иелерінің қажеттіліктеріне, мақсаттарына және тілектеріне сай жасалуын қамтамасыз етеді. Бақ дизайнының элементтеріне жолдар, қабырғалар, су нысандары, демалыс орындары және террасалар сияқты қатты ландшафт элементтерінің орналасуы, сондай-ақ өсімдіктердің өзі – жұмсақ ландшафт кіреді. Оларды таңдауда олардың агротехникалық талаптары, маусымдық көрінісі, өмір сүру ұзақтығы, өсу ерекшеліктері, мөлшері, өсу жылдамдығы және басқа өсімдіктермен және ландшафттық элементтермен үйлесімділігі ескеріледі. Бақтың күтімін қажет ететін шаралар да қарастырылады, оның ішінде тұрақты күтімге жұмсалатын уақыт немесе қаржы, бұл өсімдіктерді таңдауда олардың өсу жылдамдығы, таралуы немесе өздігінен себілуі, бір жылдық немесе көп жылдық екендігі, гүлдеу кезеңі және басқа да сипаттамаларына әсер етеді. Бақ дизайнында бақтың қалай пайдаланылатыны, стильдік бағыты (формальды немесе бейресми, заманауи немесе дәстүрлі және т.б.) және бақ кеңістігінің үйге немесе айналасындағы басқа да құрылымдарға қалай жалғанатыны маңызды мәселелер болып табылады. Бұл барлық факторлар белгіленген бюджет шегінде қарастырылады.

Орналасқан жері

Бақтың орналасуы оның дизайнына маңызды әсер етеді. Топографиялық ландшафт ерекшеліктері, мысалы, тік беткейлер, көріністер, төбелер және тас шығыстар, орналасу сияқты дизайнның кейбір аспектілерін ұсына немесе анықтай алады және нақты бір әсерді тудыру үшін оларды пайдалануға және күшейтуге болады. Жердің топырағы қандай түрдегі өсімдіктер өсіріле алатынына, сондай-ақ бақтың климаттық аймағы мен түрлі микроклиматтарға әсер етеді. Бақтың орналасқан жері оның дизайнына да ықпал етеді. Мысалы, қалалық ортада ауылдық жерге қарағанда мүлдем басқа дизайн стилі қажет болуы мүмкін. Сол сияқты, желді жағалау участағына қорғалған ішкі аймақтан өзгеше қарау қажет.

Топырақ

Бақтың дизайнына және одан кейінгі сәттілігіне топырақтың сапасы зор әсер етеді. Топырақ су мен қоректік заттардың қолжетімділігіне, топырақтағы микроорганизмдердің қызметіне және тамыр аймағындағы температураға ықпал етеді, демек бақта қандай өсімдіктер сәтті өсе алатынына шешуші түрде әсер етуі мүмкін. Дегенмен, топырақтарды жақсартуға немесе оларды тиісті ету үшін алмастыруға болады. Дәстүрлі түрде бау-бақша топырағы түзету арқылы жақсартылады, яғни жер асты және әсіресе жоғарғы топыраққа пайдалы материалдар қосу процесі. Компост, торф, құм, минералды шаң немесе тыңайтқыш сияқты қосылған материалдар топырақпен қажетті тереңдікке дейін араластырылады. Түзету мөлшері мен түрі көптеген факторларға байланысты болуы мүмкін, соның ішінде топырақтағы гумустың мөлшері, топырақтың құрылымы (балшық, саз, құм, құмды топырақ және т.б.), топырақтың қышқылдығы/сілтілігі және өсірілетін өсімдіктердің таңдалуы. Бір деректе айтылғандай, "өсімдіктерді отырғызу алдында топырақты мұқият дайындау олардың тез орнығуына және осылайша жобалауда өз рөлін атқаруына мүмкіндік береді". Алайда, барлық бақтарды осылай түзету қажет емес, себебі көптеген өсімдіктер кедей топырақты жақсы көреді. Мұндай жағдайда, жасанды түрде байытылған топырақтан гөрі кедей топырақ артық.

Шекаралар

Бақтың дизайнына оның сыртқы және ішкі шекараларының сипаты әсер ете алады, ал өз кезегінде дизайн шекараларға, оның ішінде жаңаларын жасау арқылы әсер етуі мүмкін. Егістіктерді пайдалану арқылы шекара сызығын жұмсарту немесе кеңейту арқылы өзгертуге болады. Ішкі шекараларды орнату бақты кішірек бөліктерге бөлуге немесе оны бөліп көрсетуге көмектеседі. Бақтағы негізгі шекара түрлері – қоршаулар, қабырғалар және торлар. Қоршау мәңгі жасыл немесе жапырақты, ресми немесе еркін, төмен немесе биік болуы мүмкін, бұл бақтың стиліне және шекараның мақсатына байланысты. Қабырғаның астында барлық жерде мықты негіз болады және көбінесе – бірақ әрқашан емес – кірпіш, тас немесе бетон блоктардан салынады. Тор қабырғадан өзгешелігі – ол тек белгілі аралықта бекітіледі және әдетте ағаш немесе металлдан (мысалы, темір немесе сым тор) жасалады. Шекаралар бірнеше себеппен орнатылуы мүмкін: мал мен жат адамдарды ұстап тұру, жеке өмірді қамтамасыз ету, қатты желден қорғау және қолайлы микроклимат жасау, көрінісі ұнамайтын құрылыстарды немесе көріністерді жасыру, сондай-ақ күтпеген эффект жасау үшін.

Беттері

Шығыс пен орталық аймақтардың қоңыржай бақтарында, көгалды кеңістік бақтың маңызды бөлігі саналады. Дегенмен, бақ дизайнерлері басқа да жамылғыларды қолдана береді, мысалы, "ұсақ құм, шағыл немесе ағаш кесектерінен" жасалған жамылғылар арқылы ерекше көрініс пен сезім тудыруға болады. Дизайнерлер әртүрлі жамылғылардың текстурасы мен түсі арасындағы айырмашылықты пайдаланып, жалпы дизайн үлгісін құруға мүмкіндік алады. Жолдар мен кіреберістерге арналған жамылғылар практикалық және эстетикалық талаптарға сай таңдалады. Дизайнер қауіпсіздік, күтім және беріктік сияқты мәселелерді ескеруі керек. Көпшілікке ашық бақтар жоғары жүргіншілікке төтеп беруге тиіс, сондықтан жеке бақтарда сирек қолданылатын, мысалы, байланыстырылған шағыл сияқты жамылғылар қолданылуы мүмкін.

Егістіктің құрылымы

Егістік дизайнына дизайнерлік шеберлік пен эстетикалық талғам, сонымен қатар жоғары деңгейдегі бағбандалық, экологиялық және мәдени білім қажет. Ол екі негізгі дәстүрді қамтиды: формалды тікбұрышты егістік дизайны (Персия және Еуропа); және формалды асимметриялық (Азия) және табиғи егістік дизайны.

Тарих

Парсы бақшалары көркемдік пен әртүрлі өсімдіктерді жоспарлау дизайнының бастауы деп есептеледі. Нағыз парсы бағы суару және эстетика үшін өте маңызды болатын төрт секторға бөлінуі керек. Төрт сектор – зороастрийлік аспан, жер, су және өсімдік элементтерін символдайды. Ежелгі және орта ғасырлық Еуропа бақшаларында көбінесе емдік мақсаттағы шөптер, жеуге арналған көкөністер және әдемілеу үшін гүлдер отырғызылған. Таза эстетикалық жоспарлау макеттері орта ғасырдан кейін, Ренессанс дәуірінде пайда болды, бұл кезеңнің суреттері мен жоспарларында көрсетілген. Италиялық Ренессанс бақтарының дизайны геометриялық болды және өсімдіктер кеңістіктер мен үлгілер құру үшін қолданылды. Француз Ренессансы және барокко дәуіріндегі француз бақшалары (jardin à la française) формальды бақшаны жоспарлау эстетикасын жалғастырды. Азияда қытай және жапон бақшаларындағы асимметриялық жоспарлау дәстүрі Қытайдың Цзинь (266–420) әулеті кезінде пайда болды. Бақшалардағы өсімдіктер бақыланатын, бірақ табиғи көрінетін эстетикаға ие. Еуропада өсімдіктерді еркін топтарға орналастыру ағылшын ландшафты бақшасының стилінде дамыды, содан кейін француз ландшафты бақшасында да қолданылды және көркемдік өнер қозғалысының күшті ықпалына түсті.

Қолдану

Егіс жоспары – топырақты қалай дайындау, қандай түрлерді отырғызу, қандай өлшем мен аралық қолдану және келісімшарт бойынша қандай күтім шараларын жүргізу керектігі туралы нақты нұсқаулар береді, көбінесе мердігер үшін. Жеке бақша иелері егіс жоспарларын келісімшарттық мақсаттар үшін емес, дизайнды жоспарлауға көмек ретінде және отырғызылған өсімдіктердің тізімін сақтау үшін пайдалана алады. Егіс стратегиясы – ландшафт немесе бақтағы әртүрлі өсімдіктерді жобалау, орнату және басқарудың ұзақ мерзімді жоспары. Егіс жұмыстарын тікелей бау-бақшашылар мен флористтер немесе ландшафт мердігерлері (ландшафт бау-бақшашылары да дейді) жүзеге асыра алады. Ландшафт мердігерлері бақ дизайнерлері немесе ландшафт архитекторлары дайындаған жобалар мен техникалық талаптар бойынша жұмыс істейді.

Бақша жиһазы

Бақ жиһаздары үстел, төрт немесе алты орындық және күн шамынан тұратын терраса жиынтығынан бастап, орындықтар, серуендейтін орындықтар, түрлі жарықтандыру, тіпті қатал бетоннан немесе тозық еменнен жасалған әдемі бұйымдарға дейін алуан түрлі болуы мүмкін. Түнде немесе суық ауа райында сыртта отыру үшін бутан немесе пропанмен жұмыс істейтін терраса жылытқыштары жиі қолданылады. Пикник үстелі бақта немесе жабық ауада тамақтану үшін пайдаланылады. Қазіргі заманғы терраса жиһаздарын жасау үшін тас, металл, винил, пластик, шыны, қорық және өңделген ағаш сияқты материалдар қолданылады.

Жарықтандыру

Бақ жарықтандыруы бақ дизайнының маңызды аспектісі болуы мүмкін. Көп жағдайда, жарықтандыру техникасының әртүрлі түрлері биіктік бойынша жіктеліп, анықталуы мүмкін: қауіпсіздік жарықтандыруы, жоғарыдан шашу және төменнен шашу. Қауіпсіздік жарықтандыруы – ең практикалық қолданыс. Дегенмен, қажетті әсерді жасау үшін қандай шамдар мен арматуралар қажет екенін анықтау маңыздырақ. Жарық өсімдіктердің үш негізгі процесін реттейді: фотосинтез, фототропизм және фотопериодизм. Фотосинтез өсімдіктердің энергия көзін өндіруге қажетті энергияны қамтамасыз етеді. Фототропизм – жарықтың өсімдік өсуіне тигізетін әсер, ол өсімдікті жарыққа қарай немесе одан алыстатуына себеп болады. Фотопериодизм – өсімдіктің фотопериодқа, яғни тұрақты ұзындықтағы жарық пен қараңғылықтың қайталама циклына жауап беруі немесе оған жауап беру қабілеті.

Күн сәулесі

Күн сәулесін бағбан әрқашан оңай бақылай алмайды, бірақ ол бақтың дизайнының маңызды бір бөлігі болып табылады. Қандай өсімдіктер өсіруге болатынын анықтауда қолда бар жарықтың мөлшері шешуші фактор болып табылады. Сондықтан, күн сәулесі бақтың мінезіне айтарлықтай әсер етеді. Мысалы, раушан гүлзарлары көлеңкеде әдетте жақсы өспейді, ал хоста гүлзарлары ыстық күнде гүлдей бермейді. Тағы бір мысал келтірсек, көкөніс бағын күнге толы жерге орналастыру қажет болуы мүмкін, ал егер бұл орын бақтың жалпы жобалау мақсаттарына сай келмесе, дизайнер бақтың басқа да жақтарын өзгертуге тура келуі мүмкін. Кейбір жағдайларда бағбан қолда бар күн сәулесінің мөлшеріне әсер ете алады. Ағаштардың, басқа көлеңкелі өсімдіктердің, бақ құрылыстарының орналасуы, тіпті бүкіл жерді жобалау кезінде ғимараттардың таңдалуы немесе өзгертілуі, олардың мүліктің әртүрлі аймақтарына берілетін күн сәулесінің мөлшерін арттыру немесе азайту арқылы тигізетін әсеріне байланысты болуы мүмкін. Ал басқа жағдайларда күн сәулесінің мөлшері бағбанның бақылауында болмайды. Жақын жердегі ғимараттар, басқа жерлердегі өсімдіктер немесе жергілікті климат қолда бар күн сәулесін шектеуі мүмкін. Немесе бақтың жарық жағдайын елеулі түрде өзгерту бағбанның мүмкіндігінен тыс болуы мүмкін. Мұндай жағдайда, қазіргі жарық жағдайларына сәйкес келетін бақты жоспарлау маңызды.

Ислам бақтары

Бақ дизайны мен ислам бақ дәстүрі Батыс Азиядағы ежелгі Персияда жұмақ бағын жасаудан бастау алды. Ол ғасырлар бойы дамып, ислам әулеттері Азия, Таяу Шығыс, Солтүстік Африка және Иберия түбегінде билік құрған түрлі мәдениеттерде өзгерістерге ұшырады.

Ағылшын пейзажы және натуралистік бақтар

Ағылшын пейзаждық бақ стилі бұрынғы ағылшын және еуропалық Ренессанс дәуіріндегі формалды бақтардың геометриясын дерлік толығымен жойды. Уильям Кент және Ланселот "Қабілетті" Браун, көптеген дизайнерлердің арасында, осы стильдің негізгі жақтаушылары болды. 1730 жылдардан бастап пайда болған натуралистік ағылшын бақша стилі (француз тілінде: Jardin anglais, итальян тілінде: Giardino all'inglese, неміс тілінде: Englischer Landschaftsgarten) Еуропа бойынша жеке және қоғамдық бақша дизайнын өзгертіп жіберді. Француз пейзаждық бағы кейіннен континентте осы стильдің дамуын жалғастырды.

Үй бақшалары

Коттедж бағы бейресми дизайнды, дәстүрлі материалдарды, тығыз отырғызуды және сәндік және жеуге жарамды өсімдіктердің қосылысын пайдаланады. Коттедж бақтарының тарихы көп ғасырларға жетеді, бірақ олардың танымалдылығы 1870 жылдары Англияда, шектеулі дизайнды және жарқын түсті жылыжайлық бір жылдық гүлдермен толтырылған, көбірек құрылымдалған Виктория дәуірінің ағылшын бақтарына жауап ретінде арта түсті. Олар сән-салтанат пен формальды құрылымға қарағанда, әсемдік пен тартымдылыққа негізделген, көбірек еркін стильде жасалған. Әсерлі британдық бау-бақша авторлары және дизайнерлері – Уильям Робинсон (Сассекстегі Грейвти Манорде) және Гертруда Джекилл (Суррейдегі Мунстед Вудта) Англияда жазып, бау-бақшамен айналысты. Джекиллдің тақырыптық бау-бақша кітаптарының сериясы табиғи отырғызудың маңыздылығын және құндылығын көрсетті, бұл Еуропа мен Америка Құрама Штаттарында ықпал етті. Жарты ғасырдан кейін Марджери Фиш те ықпалды болды, оның Шығыс Ламбрук Манорындағы сақталған бағы, басқа нәрселермен қатар, жергілікті өсімдіктердің өмірі мен өздігінен таралу және өздігінен себу арқылы пайда болатын табиғи үлгілерді көрсетеді. Ең алғашқы коттедж бақтары қазіргі заманғы нұсқаларына қарағанда әлдеқайда практикалық болды – көкөністер мен шөптерге, жеміс ағаштарына, ара отарына және тіпті жерге мүмкіндік болса, малға баса назар аударылды. Гүлдер қалған бос орындарды толтыру үшін қолданылды. Уақыт өте келе гүлдер басымдыққа ие болды. Қазіргі заманғы коттедж бақтары дәстүрлі ағылшын коттедж бағының көптеген аймақтық және жекелеген вариацияларын қамтиды.

Бақша немесе бақша

Дәстүрлі ас үй бақшасы, сондай-ақ бақша деп те аталады, – бұл тұрғын үй бақшасының қалған бөлігінен, яғни сәндік өсімдіктер мен газондық аймақтардан бөлек, маусымдық пайдаланылатын кеңістік. Көптеген көкөніс бақшалары әлі де ескі отбасылық шаруашылықтардың кішкентай нұсқалары болып табылады, олардың төсектері шаршы немесе тіктөртбұрышты, бірақ ас үй бақшасы тарихымен ғана емес, сонымен қатар дизайнымен де ерекшеленеді. Ас үй бақшасы ландшафт дизайнының көрнекті элементі болуы мүмкін, тіпті сәндік, жыл бойына көркейтілген ландшафттың орталық бөлігіне айналуы мүмкін, бірақ ол қарапайым көкөніс учаскесінен де аспауы мүмкін. Бұл шөптердің, көкөністердің, жемістердің және гүлдердің көзі, бірақ бұл сонымен қатар құрылымды бақ кеңістігі, қайталама геометриялық үлгілерге негізделген дизайн. Ас үй бақшасы жыл бойына эстетикалық тартымды болып көрінеді және бір жылдық өсімдіктердің айналасында немесе арасында тұрақты көп жылдық немесе ағаш тәрізді өсімдіктерді қамтуы мүмкін.

Шекспир бақшасы

Шекспир бақшасы – Уильям Шекспирдің туындыларында есімдері кездесетін өсімдіктерді өсіретін тақырыптық бақша. Ағылшын тілді елдерде, әсіресе АҚШ-та, мұндай бақшалар көбінесе саябақтармен, университеттермен және Шекспир фестивальдерімен байланысты қоғамдық бақтар болып табылады. Шекспир бақшалары – мәдени, білім беру және романтикалық қызығушылық тудыратын орындар, сонымен қатар ашық ауада той жасауға да жарамды. Өсімдіктердің жанындағы тақташаларда оларға қатысты цитаталар келтіріледі. Шекспир бақшасында әдетте бірнеше ондаған түрлі өсімдік кездеседі, олар шөптесін түрде немесе қайыңмен бөлінген геометриялық орналасуда болады. Бақшада әдетте жолдар, орындықтар және Шекспирдің ауа райына төзімді бюсті орналасқан. Шекспир бақшаларына Елизавета дәуірінің сәулет үлгілері де қоса берілуі мүмкін. Кейбір Шекспир бақшаларында Шекспирдің пьесаларында не поэзиясында есімдері аталмаған, бірақ Елизавета дәуіріне тән өсімдіктер де өсіріледі.

Тас бақша

Қатты бақ, сондай-ақ тау бақ немесе альпілік бақ деп аталады, бұл тастар мен тастарды кеңінен пайдаланатын, сондай-ақ тасты немесе альпілік ортаға тән өсімдіктерді қамтитын бақ түрі. Қатты бақтағы өсімдіктер көбінесе кішкентай болады, себебі көптеген түрлер табиғи түрде кішкентай, және тастарды жаппау үшін. Оларды ыдыстарда немесе топырақта өсіруге болады. Өсімдіктер әдетте жақсы дренаждалған топырақ пен аз суды жақсы көреді. Қатты бақтың әдеттегі түрі – үлкен және кішкентай тастардан тұратын, эстетикалық тұрғыдан әдемі орналастырылған және араларында өсімдіктердің тамырларына орын қалдырылған үйінді. Кейбір қатты бақтар табиғи тас жартастарға ұқсас етіп жасалады. Тастар төсемелік жазықтықты ұсынатындай етіп орналастырылады, ал өсімдіктер тастар арасындағы тігістерді жасыру үшін қолданылады. Бұл типтегі қатты бақтар Виктория дәуірінде танымал болды, көбінесе оларды кәсіби ландшафт архитекторлары жобалап, салған. Осы тәсіл кейде қазіргі заманғы кампустарда немесе коммерциялық ландшафттарда қолданылады, бірақ оны кішкентай жеке бақтарда да қолдануға болады. Жапондық қатты бақ, батыста көбінесе "Дзен бақ" деп аталады, бұл өсімдіктердің азын қамтитын қатты бақтың ерекше түрі. Кейбір қатты бақтарға бонсайлар да қосылады. Қатты бақтар Тайланд сияқты тропикалық елдерде ландшафт элементтері ретінде кеңінен танымал болды. Жауынды ауа райы мен көлеңкелі ағаштардың үйлесімі, сондай-ақ қажетсіз өсімдіктердің өсуін тоқтату үшін қолданылатын тығыз арамшөпке қарсы маталар, осы типтегі құрылымды тұрғын және коммерциялық бақтар үшін оңай күтімге және дренажға байланысты идеалды етті.

Бақша

Табиғи ландшафтты абаттандыру, сондай-ақ жергілікті бау-бақша шаруашылығы деп те аталады, бұл бақтың географиялық аймағына тән өсімдіктерді – ағаштарды, бұталарды, жер жамылғыш өсімдіктерді және шөптерді пайдалануды білдіреді. Табиғи ландшафт климатқа, географиялық ерекшеліктерге және су режиміне бейімделген, ал жергілікті өсімдіктер мыңдаған жылдар бойы жергілікті жағдайларға бейімделіп, дамығандықтан, күтіміне пестицидтер, тыңайтқыштар және суару қажет болмайды. Дегенмен, бұзылған немесе арамшөптерге толы ландшафттарда ағаштар мен басқа өсімдіктердің алдын алу күтімі үшін мұндай шаралар қажет болуы мүмкін. Жергілікті өсімдіктер аз күтімді бау-бақша шаруашылығына және ландшафттық жобалауға қазіргі замандағы қызығушылыққа сай келеді, көптеген түрлері өте күшті, төзімді және қыс суығына, жаз ыстығына шыдай алады. Бір рет орнатылғаннан кейін, олар суару немесе тыңайтусыз гүлдеп-өсе алады және көптеген зиянкестер мен ауруларға төзімді. Көптеген муниципалитеттер бюджет шектеулері мен азайтуларға байланысты табиғи ландшафттың артықшылықтарын тез мойындады, ал халық суды үнемдеу және жеке уақытты көбірек пайдалану үшін табиғи ландшафтты абаттандыру әдістерін қолданудан пайда көріп отыр. Жергілікті өсімдіктер көбелектердің, құстардың, тозаңдаушылардың және басқа да жануарлардың жергілікті түрлері үшін қолайлы орта жасайды. Олар бау-бақшаларда жиі отырғызылатын әкелген түрлерге, сорттарға және инвазивті түрлерге сансыз баламаларды ұсына отырып, әртүрлілікті арттырады. Жергілікті өсімдіктер жануарлармен, саңырауқұлақтармен және микроорганизмдермен бірге дамып, күрделі қарым-қатынастар желісін құрайды. Олар өздерінің туған ортасы мен экожүйелерінің, немесе табиғи қоғамдастықтарының негізін құрайды. Мұндай бақтар өсімдіктердің жергілікті климатқа, зиянкестерге, шөпқоректі жануарларға және топырақ жағдайларына бейімделгендігінің арқасында топыраққа түзетулер, суару, пестицидтер мен гербицидтердің азаюына ие болады, бұл аз күтімді, тұрақты ландшафтты қамтамасыз етеді.

Қазіргі заманғы бақ

Қазіргі заманғы стильдегі бақшалар соңғы он жылда Ұлыбританияда кең таралды. Бұл, ішінара, кішкентай бақшалары бар жаңа үйлердің көбеюімен, сондай-ақ заманауи дизайнға қатысты мәдени өзгерістермен байланысты. Осы стильдегі бақшалардың ерекшелігі – "таза" сызықтармен жасалған дизайн, оның ішінде тас, қатты ағаш, жабынталған қабырғалар сияқты берік ландшафттық материалдар басым. Өсімдіктерді отырғызу стилі айқын, бірақ қарапайым – дизайн бойына қайталап отырғызылған бір немесе екі түп өсімдіктердің топтары қолданылады. Осы стильдегі дизайн үшін шөптер өте танымал. Бақшаны жарықтандыру қазіргі заманғы бақша дизайнының маңызды бөлігі болып табылады. Төмен вольтты LED шамдарды мұқият орналастыру арқылы тротуарлар мен қабырғаларға енгізіп, әдемі жарық эффектілеріне қол жеткізуге болады. Жарықтандырудың тиімділігіне деген сұраныстың өсуі, экологиялық тұрақты дизайнның дамуы, жарық ластануының алдын алу, эстетикалық және қауіпсіздік талаптары сыртқы жарықтандыру әдістері мен құрал-жабдықтарының жаңаруына ықпал етеді. LED шамдарды, күн энергиясын, төмен вольтты құрылғыларды, энергияны үнемдейтін шамдарды және энергияны сақтайтын жарықтандыру дизайнын қолдану – бұл саланың инновациялық жетістіктерінің мысалдары.

Тұрғын үй бақшалары

Тұрғын үйдің немесе жеке үйдің бағы, мысалы, алдыңғы немесе артқы бақша, бақтың ең көп таралған түрі болып табылады. Алдыңғы бақ ресми және жартылай қоғамдық кеңістік болуы мүмкін, сондықтан ол қағидалар мен жергілікті заңдардың шектеулеріне бағынады. Әдетте тұрғын үйдің ауласында кездесетін бақ, сондай-ақ үйдің шатырында, атриумда немесе аулада, балконда, терезе сандықтарында немесе верандада да орналасуы мүмкін. Тұрғын үй бақтары көбінесе жеке пайдалануға арналғандықтан, адам өлшемдеріне сәйкес жоспарланады. Дегенмен, ірі үйдің немесе кең шаруашылықтың бағы қоғамдық саябақтан гөрі үлкен болуы мүмкін және арнайы бақтарды (мысалы, бір түрлі өсімдіктерді көрсетуге арналған) және назар аударатын элементтерді қамтуы мүмкін. Ерте тұрғын үй бақтарының мысалы – Сономадағы Доннелл бағы. Бұл бақты ландшафт сәулетшісі Томас Черч, Лоуренс Халприн және сәулетші Джордж Т. Рокрайс 1948 жылы жобалаған. Қазіргі уақытта бақ модернизмнің символы ретінде танылып, сол заманның жақсы күтілген бағы үшін мақтауға ие. Бақ өзінің бірегей және табиғи формаларымен ерекшеленеді, бұл Калифорнияның заманауи стилін көрсетеді. Бақ Сан-Франциско шығанағының солтүстік бөлігіне көрініс ашатын төбеде орналасқан.

Шығыс Азия бақтары

Жапондық және корей бақтары, бастапқыда қытай бақтарының ықпалымен пайда болған, жеке үйлерде, аудандық немесе қалалық саябақтарда, сондай-ақ буддалық храмдар сияқты тарихи орындарда кездеседі. Батыс әлемінде және Жапонияда ең танымал жапон бақшаларының бірі – каресансуи дәстүріндегі жапон бақшалары. Рёан-дзи храмының бағы осыған жақсы мысал. Жапон бақшалары әртүрлі стильде болады, көбінесе өсімдіктер wabi sabi қарапайымдылығын еске түсіреді. Жапон мәдениетінде бақша жасау – жоғары өнер саналады және каллиграфия мен сурет өнерімен тығыз байланысты.