Кіріспе

Америкалық ландшафт сәулетшісі (1872–1959)

Беатрикс Кэдваладер Фарранд (туған тегі Джонс; 19 маусым 1872 – 28 ақпан 1959) – американдық ландшафт бағбаны және ландшафт сәулетшісі. Оның мансабы жеке тұрғын үйлер, поместиелер мен ауылдық үйлер, қоғамдық саябақтар, ботаникалық бақтар, университеттердің кампустары және Ақ үй үшін шамамен 110 бақша жобалау тапсырыстарын қамтиды. Оның негізгі жұмыстарының тек бірнешесі сақталған: Вашингтондағы Думбартон Оукс, Мэн штатындағы Маунт-Дезерттегі Эбби Олдрич Рокфеллер бақшасы, Бар-Харбордағы қалпына келтірілген шаруа үйі бақшасы, Нью-Йорк ботаникалық бағындағы Пегги Рокфеллердің раушан бақшасы (Фаррандтың өлімінен кейін оның бастапқы жоспарлары бойынша салынды және 1988 жылы ашылды), сондай-ақ Принстон, Йель және Оксидентал университеттерінің кампустарының элементтері. Фарранд – Америка ландшафт сәулетшілері қоғамының құрылтайшы он бір мүшесінің бірі және жалғыз әйел мүшесі болды. Беатрикс Фарранд – ландшафт сәулетшілігінің алғашқы онжылдықтарында да, ландшафтты бақтарды жобалау өнерінің ғасырлар бойғы жетістіктерінде де танымал болған ең талантты маман.

Бейнелеу өнері

Ол 1895 жылы Нью-Йорктегі Шығыс Он бірінші көшесіндегі анасының қоңыр тас үйінің жоғарғы қабатынан ландшафтты архитектурамен айналыса бастады. Оның тұрғын үй жобаларының ең ерте сақталған мысалы болып табылатын, қазір қайта жаңартылған бұл әсем қабырғалы бақ, сол дәуірдің екі көрнекті суретшісінің – Фарранд пен архитекторлар МакКим, Мид және Уайттың – жұмыстарын бірге кездестіретін сирек мүмкіндіктердің бірі. Олар Ньюболдтардың XVIII ғасырдағы үйін қайта жаңартуға қатысты. Ол МакКим, Мид & Уайт фирмасымен бірге Думбартон Оукс кешеніндегі шаруашылық ғимараттарының құрылысында ынтымақтастық жасады. Ақ үй үшін бірінші ханым Вудро Вильсон, Эллен Луиз Аксон Вильсон, 1913 жылы Беатрикс Фаррандқа Шығыс колониялық бақты (кейін Жакилин Кеннеди бағы ретінде қайта жаңартылды) және Батыс бақты (қазір қайта жаңартылған Ақ үйдің Роза бағы) жобалауды тапсырды. 1914 жылдың тамызында ханым Вильсонның қайтысынан кейін жоба тоқтап, екінші ханым Вильсон, Эдит Боллинг Галт Вильсон, оны қайта бастап, 1916 жылы аяқтады. Ол Дж. Пирпонт Морганнан Нью-Йорктегі Морганның резиденциясының аумағын (кейін Морган кітапханасы мен мұражайының орны) жобалауға тапсырыс алды және трица жыл бойы кеңесші ретінде жұмыс істеді (1913–43). Ол Акадия ұлттық саябағында, Маунт-Дезерт аралындағы Риф-Пойнт үйіне жақын жерде (шамамен 1930 ж.) нәзік атқару жолдары үшін көшеттерді жоспарлауды жасау үшін Фаррандты іздеп тапты және қаржылады. Сондай-ақ Рокфеллерлердің Мейн штатындағы Сил-Харбордағы «Ейри» егістігі үшін де. Генри Джеймс оны «өзінің ең қызықты клиенттерінің бірі» болған Тейодейт Поуп Риддлмен таныстырды, ол 1913 жылы «Хилл Стид» иелігінде болды, қазір Коннектикут штатының Фармингтон қаласындағы Хилл Стид мұражайы ретінде сақталған. Санта-Барбара ботаникалық бағы Калифорнияның жергілікті өсімдіктері үшін оның талантын Санта-Барбарада, Калифорнияда көрсетеді. Англиядағы оның дамып келе жатқан ірі жобасы – Девондағы (1932–37) мұрагер Дороти Пэйн Элмхирстке арналған «Дартингтон-холл». 2014 жылдың күзінде Беверли Уиллис сәулет қоры ұйымдастырған «Әйелдер салған» байқауының жеңімпазы Нью-Йорк ботаникалық бағы болды. Бұл байқау әйелдер жобалаған, құрылысын жүзеге асырған және салған ерекше және әртүрлі нысандар мен кеңістіктерді анықтау мақсатында өткізілді.

Колледж кампустары

Фарранның кампус жобалары үш негізгі қағидаға құрылған: академиялық жыл бойы гүлдейтін өсімдіктер, архитектураны ерекше атап көрсетумен қатар, кемшіліктерді жасыру және тік бойы мен өрмелегіш өсімдіктерді пайдалану арқылы ғимараттар арасындағы кішкентай кеңістіктердің көлемі кішірейіп көрінбеуі. Оның дизайндары практикалықтығымен, қарапайымдығымен және күтіміне жеңілдігімен ерекшеленеді. Қазір Принстон университетінде жаңа ғимараттар салынып жатқанда, архитекторлар көбінесе Фарранның Берклидегі зерттеу материалдарына жүгінеді. Ол Нью-Хейвендегі (Коннектикут штаты) Йель университетінде жиырма үш жыл (1923–45 жж.) ландшафт сәулетшісі болып жұмыс істеді, оның жобаларының ішінде Марш ботаникалық бағы болды. Кейін ол Чикаго университетін (1929–43 жж.), Оңтүстік Калифорниядағы Оксидентал колледжін және Калифорния технология институтын қоса алғанда, оннан астам кампусты жақсартты. Беатрикс Фарранд Пенсильваниядағы әйелдерге арналған бау-бақша шаруашылығы мектебі үшін дизайн жұмыстарын аяқтады (1931–32 жж.). Содан кейін ол Гарвард университетінің Арнольд Арборетумында ландшафт жөніндегі кеңесші болып қызмет етті (1946–50 жж.). Ол 1946–55 жылдары «Реф Пойнт Гарденс бюллетені» жариялады, онда бақтар мен орталықтың дамуы туралы мәліметтер берілді. Аралдағы өрттен кейін және орталықты аяқтауға және оның жұмысын жалғастыруға қаражат жетіспеуіне байланысты, ол 1955 жылы дайындықтарды тоқтату, бақты бөлшектеу, мүлікті сату және түскен қаражатты соңғы жылдары пайдалану туралы шешім қабылдады. Джон Д. Рокфеллер кіші Мейн штатының Солтүстік-Шығыс портындағы Asticou Azalea бағы үшін Reef Point-тің барлық ірі өсімдіктерін сатып алды, олар әлі де гүлдеуде. Шамамен 2000 гербарий үлгісі Калифорния университетінің гербарийіне, Берклидегі Jepson Herbaria-ға тапсырылды, олар оның өсімдіктер мен орналасқан жерлерін таңдауының тұрақты тізілімі ретінде қызмет етеді. Фарранд өмірінің соңғы үш жылын Мэйн штатының Маунт-Дезерт аралындағы Гарланд фермасында, достары Льюис және Эми Магдалена Гарландтардың үйінде өткізді. Осы жерде ол соңғы бағын жасады, ол мүліктің көлеміне сай, жеке кеңістік болды. Қоғамның миссиясы – «Беатрикс Фарранның өмірі мен еңбектеріне ерекше назар аудара отырып, бау-бақша өнері мен ғылымын, ландшафт дизайнын дамыту». Ол Риф Пойнттың бастапқы білім беру миссиясын жалғастыруды, сондай-ақ Гарланд фермасын және Беатрикс Фаррандтың соңғы бағын сақтауды жоспарлап отыр.