Малкольм Муни: Әнші, ақын және суретшінің өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Американдық әнші, ақын және суретші (1944 жылы туған)

Малкольм Муни (1944 жылы туған) – американдық әнші, ақын және суретші, ең бастысы неміс краутрок тобы Can-ның алғашқы вокалисі ретінде белгілі.

Өмірбаян

Муни орта мектепте ән айта бастады және Six Fifths деп аталатын а капелла вокалдық тобының мүшесі болды. Ол Нью-Йоркте мүсінші ретінде белгілі бір деңгейде танымал болды, содан кейін Германияға көшіп барды, онда Irmin Schmidt және Holger Czukayмен дос болып, олармен бірге топ құрды. Муни жетекші вокалист ретінде қосылды. Топ бастапқыда "Inner Space" деп аталды, бірақ Муни "The Can" деген атты ұсынды, кейін ол Can деп қысқартылды. Can-ның екінші альбомы, 1969 жылы шыққан Monster Movie, олардың дебюттік альбомы болды. Ол неміс андеграунд сахнасында сәттілікке жетті. Осы кезеңде Муни бендпен бірге жазған әртүрлі тректер Soundtracks және Unlimited Edition жинақ альбомдарында орын алды. Муни "Monster Movie" жазылғаннан кейін көп ұзамай Америкаға оралды, себебі психиатр оған Can тобының хаотикалық музыкасынан алыс болу психикалық денсаулығына пайдалы болады деп кеңес берді. Альбомның қосымша жазбаларында Мунидің жүйкелік бұзылуға ұшырағаны және "жоғары, төмен" деп қайталап айқайлағаны туралы бұрыс ақпарат келтірілген. 1986 жылы ол Can тобына қайта қосылып, "Rite Time" атты қайта бірігу альбомын жазды. Сонымен қатар, ол Сан-Франциско аймағының Tenth Planet тобымен үш альбом шығарды, олардың біріншісінде Monster Movie альбомынан "Father Cannot Yell" әнінің жаңа нұсқасы бар. 2007 жылы Мэтью Хиггс Муниді Нью-Йорктегі беделді White Columns галереясында өнер туындысын көрсетуге шақырды. 2013 жылы Муни домбырашы, әнші-күйші және продюсер Шон Нунанмен, сондай-ақ Джамаладин Такюма және Арам Баджакианмен бірлесіп Pavees Dance: There's Always the Night альбомын жазды. Топ 2014 жылдың ақпан айында Францияда өткен Sons D'Hiver фестивалінде өнер көрсетті, ал CD және Мунидің суреттері мен ән сөздері жазылған кітап 2014 жылдың маусым айында жарық көрді. 2017 жылдың сәуірінде Муни Лондон қаласындағы Барбикан орталығында The Can Project тобының жетекші вокалисі ретінде өнер танытты. Бұл концертте Ирмин Шмидтпен бірге Sonic Youth тобының Тёрстон Мур және My Bloody Valentine тобының Дебби Гуг қатысты. Can тобының барабаншысы Jaki Liebezeit жақында қайтыс болған еді. Концертке қатысушылар арасында әртүрлі пікірлер болды және дыбыс мәселелері, әсіресе Мунидің вокалымен байланысты қиындықтар туды. 2021 жылы Мунидің туындылары Аспен өнер мұражайында "Winterfest" көрмесінде көрсетілді. 2022 жылы Муни Нью-Йорктегі Ulrik галереясында "Works 1970 1986" атты көрме ұйымдастырды. Муни өзінің алғашқы геометриялық жұмыстарын 1970 жылы "Harlem Angel" атты театрлық қойылымның декорацияларын жасау үшін қолданды. Одан кейін ол Нью-Йорктің Йонкерс қаласындағы әкесінің баспаханасында аттас жібек графикалық сериясымен жұмыс істеді. Ол бұл туындылардың шығу тегін микроскоп астында қараған кент матасының бейнесінен туындағанын айтады. Бұл бейне 1970 және 1980 жылдары оның кескіндемелері мен суреттеріндегі торлардың пішінін қалыптастыруын жалғастырды. Мунидің қызығушылығы 1972 жылы Музейде өткен "Африка тоқымалары мен сәндік өнері" көрмесі, маталар бойынша куратор және дүкен иесі Сара Пеннмен достығы, сондай-ақ мата дизайнының механикалық процестеріндегі өзінің жұмысы арқылы одан әрі дамыды. Пайдалы заттармен тәжірибе жасаудан бастап сахна және жарық дизайнына, графикалық дизайндан бастап тоқыма, киіммен жұмыс істеу және тіпті сән көрсетулеріне дейін, Мунидің жұмысында қолданбалы және "жоғары өнер" арасындағы үздіксіз өзара әсерлесу байқалады, ол оларды әдейі үйлестіреді.

Mooney began singing in high school, and was a member of an a cappella vocal group known as the Six Fifths. He gained some fame as a sculptor in New York City, then moved to Germany where he became a friend of Irmin Schmidt and Holger Czukay, who were forming a band. Mooney joined as lead vocalist. The band was originally known as "Inner Space", but Mooney came up with "The Can", later shortened to Can. Can's second album became their debut, Monster Movie, released in 1969. It was successful in the German underground scene. Various other tracks that Mooney recorded with the band during this period appear on the compilation albums Soundtracks and Unlimited Edition. Mooney quit the band and returned to America soon after the recording of Monster Movie, having been told by a psychiatrist that getting away from the chaotic music of Can would be better for his mental health. The liner notes from the album claim erroneously that Mooney suffered a nervous breakdown, shouting "upstairs, downstairs" repeatedly. He rejoined Can in 1986 to record a one off reunion album, Rite Time. He also has released three albums with the San Francisco Bay Area band Tenth Planet, on the first of which, a new version of the song "Father Cannot Yell" from Monster Movie appears. In 2007, Matthew Higgs invited Mooney to exhibit a piece at New York's venerable White Columns. In 2013, Mooney began to collaborate with drummer, songwriter and producer Sean Noonan, along with Jamaaladeen Tacuma and Aram Bajakian, to record Pavees Dance: There's Always the Night. The group performed in February 2014 at the Sons D'Hiver festival in France in advance of the release of the June 2014 release of the CD and accompanying book featuring lyrics and Mooney's art work. In April 2017, Mooney appeared at the Barbican Centre in the City of London as the lead singer of The Can Project, a reunion concert with Irmin Schmidt joined by Sonic Youth's Thurston Moore and My Bloody Valentine's Debbie Googe. Jaki Liebezeit, Can's drummer, had recently died. The concert received mixed reviews and suffered sound issues, especially with Mooney's vocals. In 2021, Mooney's work was exhibited at Aspen Art Museum in the exhibition Winterfest. In 2022, Mooney had an exhibition at Ulrik in New York titled "Works 1970 1986." Mooney produced his first geometric works in 1970 as set designs for a theater play titled “Harlem Angel.” Shortly after he began work on a series of eponymous silk screens at his father’s print shop in Yonkers, New York. He describes the origin of these pieces as developed from an image of kente cloth viewed under a microscope. This image continued to inform his paintings and drawings of grids throughout the 1970s and 1980s. Mooney’s interest evolved further through his encounter with the 1972 exhibition “African Textiles and Decorative Arts” at the Museum of Modern Art, his friendship with textile curator and shopkeeper Sara Penn as well as his own work in the mechanical processes of textile design. From experiments with utilitarian objects to stage and lighting design, from graphic design to work with textiles, clothing, and even runway shows, there persists an ongoing migration between the applied and “high art” in Mooney’s work which intentionally cross pollinates both.