Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық актриса (1902–1973)
"Беверли Хиллбиллис" телесериалының актрисасы
American actress (1902–1973)
the Beverly Hillbillies actress
Айрин Райан (туған кездегі аты – Айрин Ноблитт, Ноблетт немесе Ноблетте; 17 қазан 1902 – 26 сәуір 1973) – американдық актриса және комедия актрисасы. Ол водевильде, радиода, кинода, телевидениеде және Бродвейде жетістікке жеткен. Ол ең көп танылған рөлі – "Беверли Хиллбиллис" (1962–1971) ұзақ жылдар бойы көрсетілген телесериалында Бадди Эбсеннің кейіпкері Джед Клампеттің анасы Дэйзи Мей "Бабушка" Мозес рөлі. Ол осы рөлі үшін 1963 және 1964 жылдары "Комедиялық сериалдағы үздік басты әйел актер" номинациясы бойынша "Эмми" сыйлығына ұсынылды.
Irene Ryan (born Irene Noblitt, Noblett, or Noblette; October 17, 1902 – April 26, 1973) was an American actress and comedian who found success in vaudeville, radio, film, television, and Broadway. She is most widely known for her portrayal of Daisy May "Granny" Moses, mother in law of Buddy Ebsen's character Jed Clampett on the long running TV series The Beverly Hillbillies (1962–1971). She was nominated for Emmy Awards for Outstanding Lead Actress in a Comedy Series in 1963 and 1964 for the role.
Алғашқы жылдар
Райан 1902 жылғы 17 қазанда Техас штатының Эль-Пасо қаласында Ирен Ноблитт, Ноблетт немесе Ноблетте деген атпен дүниеге келді. Ол Кэтрин Дж. "Кети" (құрметті әкесі МакШарри) және Джеймс Меритт Ноблитттың екінші баласы және кіші қызы болды. Оның әкесі Солтүстік Каролина штатынан келген әскер сержанты, ал анасы Ирландиядан көшіп келген. Ирен әпкесі Аннадан 17 жас кіші еді.
Ryan was born Irene Noblitt, Noblett or Noblette on October 17, 1902, in El Paso, Texas. She was the second child and latter daughter born to Catherine J. "Katie" (née McSharry) and James Merritt Noblitt. Her father was an army sergeant from North Carolina and her mother had emigrated from Ireland. Irene was 17 years younger than her sister, Anna.
Мансап
Райан өнер жолын 11 жасында бастады, ол Сан-Францискодағы Валенсия театрында өткен әуесқойлар сайысында "Pretty Baby" әнін орындағаны үшін 3 доллар (қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең) жеңіп алды. 20 жасында ол жазушы-комедияшы Тим Райанға үйленді. Олар водевильде дуэт ретінде өнер көрсетті, шоу-бизнеске "Ақымақ Дора" ретінде белгілі болды, бұл образ Джордж Бернс пен Грейси Алленмен ұштастырылды. Кәсіби тұрғыда "Тим және Айрин" (немесе ресми түрде Тим Райан және Айрин Ноблетт) деп танылған олар 1935 және 1937 жылдар аралығында Educational Pictures үшін 11 қысқа комедиялық фильмде түсті. Фильмдер көбінесе олардың водевильдік диалогтарын көрсету үшін жасалған, онда Айрин Тимді қынжырландыратын жас әйел рөлін сомдады. Тимнің жиі айтатын сөзі "Тоқташы!" – дегені қанаттанған сөз болып, кейін олардың бір қысқа фильмінің атауына айналды. 1936 жылы Джек Беннидің орнына, олар NBC-нің Red Network арнасындағы The Jell-O Summer Show бағдарламасында ойнады. Ол 1943 жылы RKO студиясының екі қысқаметражды фильмінде Эдгар Кеннедидің әйелі рөлінде ойнады. Сол жылы ол кантри музыкалық "О, менің сүйкімді Клементиным" фильмінде де түсті. 1943 жылға қарай Тим Райан кинодағы өнімді актерге айналды. Monogram Pictures Тим мен Айринды төрт көркем фильмде біріктірді, соңғысы 1944 жылы Дона Дрейкпен бірге түсірілген "Ыстық ырғақ" музыкалық фильмі болды. 1946 жылы Айрин кино өндірісінде жұмыс істейтін Гарольд Ноксқа үйленді (олар 1961 жылы баласыз ажырасты). Ол 1940 жылдардың соңы мен 1950 жылдардың басында кинода жұмыс істеуін жалғастырды, көбінесе қыңыр немесе алаңдаған әйелдердің рөлін ойнады. 1946 жылы ол CBS радиосындағы "Джек Карсон шоуына" қосылып, "бірге кондитерлік дүкен мен кітапхананы басқаратын аудандық дүкенші" рөлін ойнады. 1955 жылдың қаңтарында ол CBS арнасының "Дэнни Томас шоуында" алғашқы телесериалдық комедиялық рөлін ойнады. Ол 1959 жылы "Әже жаңа жұмыс" атты эпизодта Уолтер Бреннанмен бірге ABC арнасының "The Real McCoys" ситкомында пайда болды. 1960-1961 жылдардағы CBS ситкомы "Баддиді тәрбиелеуде" Фрэнк Алеттермен бірге ол үш эпизодта Синтия Бойл рөлінде ойнады, ал 1962 жылы Фред МакМюррей ойнаған "My Three Sons" сериалының "Silver Pines романтикасы" эпизодында Расти Уоллес рөлінде пайда болды. Ол 1962 жылы CBS арнасының "Икабод және Мен" ситкомының "Ескі Стоу жолы" эпизодында Элли МакКейб рөлінде ойнады. 1966 жылы Райан "Password" ойын шоуында қатысушы және танымал қонақ ретінде пайда болды.
Ryan began her performing career at the age of 11, when she won $3 (equal to $3.0 in 1912 is equivalent to about <calculated amount> in recent years today) for singing "Pretty Baby" in an amateur contest at the Valencia Theater in San Francisco. At 20, she married writer comedian Tim Ryan. They performed in vaudeville as a double act, known in show business as a "Dumb Dora" routine, and epitomized by George Burns and Gracie Allen. Known professionally as "Tim and Irene" (and billed formally as Tim Ryan and Irene Noblette), they starred in 11 short comedies for Educational Pictures between 1935 and 1937. The films were usually vehicles for their vaudevillian dialogue, with Irene as the flighty young woman who drives Tim to distraction. Tim's frequent admonition, "Will you stop? ", became a catchphrase and then the title of one of their shorts. Substituting for Jack Benny in 1936, they starred in The Jell o Summer Show on NBC's Red Network. She played Edgar Kennedy's wife in two of his RKO short films in 1943. That same year, she appeared in the country music film O, My Darling Clementine. By 1943, Tim Ryan had become a prolific character actor in movies; Monogram Pictures reunited Tim and Irene for four feature films, the last being the 1944 musical feature Hot Rhythm with Dona Drake. In 1946, Irene married Harold E. Knox, who worked in film production (they divorced in 1961, having had no children). She continued to work in motion pictures into the late 1940s and early 1950s, generally playing fussy or nervous women. In 1946, she joined the cast of The Jack Carson Show on CBS Radio, playing "a neighborhood storekeeper who operates a combination candy shop and lending library." In January 1955, she made her first television sitcom appearance in an episode of the CBS series The Danny Thomas Show. She appeared with Walter Brennan in the 1959 episode "Grandpa's New Job" on the ABC sitcom The Real McCoys. In the 1960 1961 CBS sitcom Bringing Up Buddy, starring Frank Aletter, she was cast in three episodes as Cynthia Boyle, and she appeared as Rusty Wallace in "The Romance of Silver Pines", a 1962 episode of My Three Sons, starring Fred MacMurray. She guest starred as Ellie McCabe in "The Old Stowe Road," a 1962 episode of the CBS sitcom Ichabod and Me. In 1966, Ryan was a contestant/celebrity guest star on the game show Password.
Беверли Хилл биллилері
1962 жылы Райан "Беверли Хиллбиллиз" телесериалында патриарх Джед Клампеттің қайын анасы, Дейзи "Бабай" Мозес рөлінде ең танымал болды (Райан Эбсеннен бес жарым жасқа үлкен болса да). Персонаж өткен жылы 101 жасында қайтыс болған суретші Анна Мэри Робертсон "Бабай" Мозестің құрметіне аталған, ол өмірінің соңғы жылдары ғана кәсіби суретші болып жұмыс істеген. Filmways компаниясының жарнамашысы Тед Свицердің айтуынша, сериалдың авторы және продюсері Пол Хеннинг Бэа Бенадеретті әже рөліне бекітуге ниеттенген, бірақ Райан рөлді оқығанда – шашын түйінге тартқан және өте жайлы болғанда, барлығы оның ойынына тәнті болды. Осы кезде атқарушы продюсер Ал Саймон мен Хеннинг бірден: "Осы – әже!" деді. Кейін Бенадерет Райанның оқуын көрген соң, келісті. Бенадерет Джед Клампеттің туысы Перл Бодин рөлін ойнады. 1966 жылы Айрин Райан Роза Мари мен Мори Амстердаммен бірге "Уайымдама, тақырыпты ойлап табамыз" комедиясында әже рөлін сомдады.
Ryan was cast in what was her best known role in 1962 as Daisy "Granny" Moses, mother in law of patriarch Jed Clampett, in The Beverly Hillbillies (although Ryan was only five and a half years older than Ebsen). The character was named in honor of the artist Anna Mary Robertson "Grandma" Moses, who had died aged 101 the previous year, and only started her professional career as a painter in her later years. According to Filmways publicist Ted Switzer, series creator and producer Paul Henning had decided to cast Bea Benaderet as Granny, but when Ryan read for the role "with her hair tied back in a bun and feisty as all get out," everyone was taken with her performance. Executive producer Al Simon and Henning immediately said, "That's Granny!" Later, when Benaderet saw Ryan's audition, she agreed. Benaderet was cast as Jed Clampett's cousin, Pearl Bodine. In 1966, Irene Ryan played Granny in the comedy Don't Worry, We'll Think of a Title, co starring Rose Marie and Morey Amsterdam.
Сахна
1972 жылы Райан Боб Фосс қойған «Пиппин» Бродвей мюзиклінде Берта рөлінде ойнады, онда ол «No Time at All» әнін орындады. Оның тікелей жазбасы (дыбыс пен тұрақты суреттер) жасалды.
In 1972, Ryan starred as Berthe in the Bob Fosse–directed Broadway musical Pippin, in which she sang the number "No Time at All." A live recording (sound with still photographs) was made.
Клуб
1965 жылы Райан Лас-Вегастағы Невада штатындағы Сахара қонақ үйінде өнер көрсетуге екі жылдық келісімшарт жасасты.
In 1965, Ryan signed a two year contract to perform at the Sahara Hotel in Las Vegas, Nevada.
Тану
1963 және 1964 жылдары Райан "Телевизиялық сериалдағы актрисаның үздік жалғасқан өнері" (басты рөл) номинациясы бойынша "Эмми" сыйлығына ұсынылды. Райан "Пиппин" ролі үшін "Бродвейдің" 1973 жылғы "Тони" сыйлығына "Ең үздік қосалқы немесе көрнекті актриса" (музыкалық) номинациясына ұсынылды. Ол Райанның өлімінен шамамен бір ай бұрын өткен салтанатта Патриция Эллиоттан ("A Little Night Music") жеңілді.
In both 1963 and 1964, Ryan was nominated for an Emmy Award for Outstanding Continued Performance by an Actress in a Series (Lead). Ryan was nominated for Broadway's 1973 Tony Award as Best Supporting or Featured Actress (Musical) for her performance in Pippin. She lost to Patricia Elliott (A Little Night Music) in a ceremony held about a month before Ryan's death.
Өлім
1973 жылы 10 наурызда Райан "Пиппин" қойылымы барысында инсульт алғандай болды, дәрігердің кеңесімен Калифорнияға ұшып келді және ауруханаға жатты. Оған операция жасау мүмкін емес глиобластома (қатерлі ми ісігі) диагнозы қойылды. Райан 1973 жылы 26 сәуірде 70 жасында Санта-Моникадағы (Калифорния штаты) Сент-Джон ауруханасында қайтыс болды. Өлімнің себептері глиобластома және артериосклеротикалық жүрек ауруы деп көрсетілді. Оның денесі Санта-Моникадағы Вудлон еске алу зиратында әпкесі Анна Томпсонның қасына жерленді.
On March 10, 1973, Ryan suffered an apparent stroke during a performance of Pippin, flew home to California on her doctor's orders, and was hospitalized. She was diagnosed with an inoperable glioblastoma (malignant brain tumor). Ryan died at St. John's Hospital, Santa Monica, California, on April 26, 1973, aged 70. The causes of death were given as glioblastoma and arteriosclerotic heart disease. Her body was interred in a mausoleum at the Woodlawn Memorial Cemetery in Santa Monica beside her sister, Anna Thompson.
Мұра және қайырымдылық мақсаттары
Айрин Райан актерлік стипендиясы Кеннеди орталығының американдық колледж театры фестиваліне қатысатын ең дарынды актерлерге стипендия тағайындайды. Бұл стипендия "әрі қарай білім алуды көздейтін ең үздік студент-актерлерге танылу, құрмет және қаржылық қолдау" көрсетеді. Айрин Райан қоры 1972 жылдан бері осы стипендияларды табыстап келеді.
The Irene Ryan Acting Scholarship awards scholarships to outstanding actors who participate in the Kennedy Center American College Theater Festival. The scholarship provides "recognition, honor, and financial assistance to outstanding student performers wishing to pursue further education." These scholarships have been awarded by the Irene Ryan Foundation since 1972.