Кіріспе

Синтетикалық опиоидты анальгетик

Карфентанил немесе карфентанил, Wildnil тауарлық атауымен сатылады, ветеринарияда пілдер және қарақұйрықтар сияқты ірі жануарларды ауыстыру үшін қолданылатын өте қуатты опиоидты анальгетик. Әдетте, оны осы мақсатта транквилизаторлық садақша арқылы енгізеді. Карфентанил синтетикалық опиоидты анальгетик фентанилдің құрылымдық аналогы болып табылады. Ол μ опиоид рецепторының өте қуатты және жоғары таңдамалы агонисті ретінде әрекет етеді. Ветеринарияға 1986 жылы енгізілген. Wildnil өндірісі 2003 жылы тоқтатылды; қазір препарат тек қоспалы түрде ғана қолжетімді. Одан бері эторфин ірі сүтқоректілерді ауыстыруға арналған стандартты құралға айналды, ал дипренорфин әсерін кері қайтаруға арналған басым препарат болып табылады. Дипренорфин бұрын карфентанилдің әсерін жою үшін де қолданылған.

Клиникалық қолдану

Карфентанил адам миындағы μ опиоид рецепторын позитрондық эмиссиялық томография арқылы бейнелеу үшін 7 мкг-дан аз дозаларда радиотрекер ретінде қолданылған. Егеуқұйрық миындағы зерттеулер μ опиоид рецепторы үшін 0,051 нМ, δ опиоид рецепторы үшін 4,7 нМ және κ опиоид рецепторы үшін 13 нМ аффиндік мәндерін (Ki) көрсетті.

Фармакокинетика

Липофильді химиялық зат, карфентанил қан-ми тосқаулын оңай өтеді, оның әсері өте жылдам басталады және фентанилге қарағанда ұзаққа созылады.

Химия

Карфентанил фентанилдің аналогы болып табылады және (4-метоксикарбонил)фентанил деп те аталады. Фентанилдің туыс аналогтарына 4-фенилфентанил, лофентанил (3-метилкарфентанил), N-метилноркарфентанил, R 30490 (4-метоксиметилфентанил), суфентанил және тиафентанил жатады.

Заңсыз пайдаланудың өсуі

2016 жылдың тамыз және қараша айлары аралығында АҚШ-тың бірнеше штатында – Огайо, Батыс Вирджиния, Индиана, Кентукки және Флорида штаттарында фентанил мен фентанил аналогтарына байланысты үш жүзден астам дозадан артық қолдану жағдайлары тіркелді. 2017 жылы Висконсин штатының Милуоки қаласындағы бір ер адам карфентанилдің дозасынан қайтыс болды, оны, мүмкін, героин немесе кокаин сияқты басқа заңсыз есірткімен бірге білмей тұрып қабылдаған. Карфентанил көбінесе героинмен бірге немесе оны қабылдап жатыр деп ойлаған адамдар қолданады. Карфентанил героинге қосылады немесе героин ретінде сатылады, себебі ол героинге қарағанда арзан, алу және өндіру оңай. 2016 жыл шамасында АҚШ және Канада Қытайдың химиялық фирмаларынан Солтүстік Америкадағы тұтынушыларға карфентанил және басқа да күшті опиоидтық препараттердің жеткізілімінің күрт өскенін хабарлады. 2016 жылдың маусым айында Канада Корольдік атты полициясы Қытайдан "принтер керек-жарақтары" деп белгіленген қорапта 1 килограмм карфентанилді ұстап алды. Канаданың шекаралық қызмет агенттігінің мәліметінше, жүк тасымалында HP LaserJet принтерлеріне арналған тонер картридждері ретінде таңбаланған контейнерлерде 50 миллионға жуық қауіпті дозасы бар препарат болған. Карфентанил 2017 жылдың 1 наурызына дейін Қытайда бақыланатын зат ретінде қарастырылмады, сол уақытқа дейін ол заңды түрде өндіріліп, интернет арқылы ашық сатылды және бірнеше қытайлық химиялық компаниялар оны белсенді түрде талқылап саудалаған. Зерттеушілер бұрын қолда бар мәліметтерге сүйене отырып, Мәскеу жедел жәрдем қызметіне препаратты қолдану туралы хабарланбағанын болжаған, оларға оқиға орнына опиоидқа қарсы дәрілерді әкелу туралы нұсқау берілгеніне қарамастан. Жүздеген науқастың күшті опиоидтардың жоғары дозасына ұшырағанын білмей, жедел жәрдем қызметкерлері карфентанил мен ремифентанилдің әсерін күйрету үшін жеткілікті налоксон мен налтрексон мөлшерін әкелмеді. Оқиға кезінде аэрозольге ұшыраған 125 адам тыныс жетіспеуден қайтыс болғаны расталды.

Химиялық қару ретінде қолданылуы мүмкін

Карфентанилдің адамдарға уыттылығы және оның оңай қолжетімді болуы, оның тәлкеулес елдер мен террористік ұйымдар тарапынан жаппай қырып-жоюға арналған химиялық қару ретінде қолданылу мүмкіндігіне қатысты алаңдаушылықты күшейтті. Карфентанилдің уыттылығы аса қауіпті нервтік газдармен салыстырылады.

Германия

Карфентанил және оның стереоизомерлері мен тұздары Betäubungsmittelgesetz заңы бойынша I тізімдегі зат ретінде бақыланады және оны пайдалану үшін мемлекеттік органдардың арнайы рұқсаты қажет.

Америка Құрама Штаттары

Карфентанил АҚШ-та бақыланатын заттар туралы заң бойынша II тізімге жатқызылған, DEA ACSCN нөмірі 9743 және 2016 жылғы жылдық жиынтық өндіріс квотасы 19 граммды (0,7 унциядан кем) құрайды. Карфентанил Wildlife Laboratories Inc. компаниясымен Wildnil тауарлық атауымен өндірілген. Wildlife Laboratories Inc. ветеринариялық қолдану үшін дипренорфин мен эторфин өндірушісі болып табылады.

Ұлыбритания

Карфентанил 1986 жылдан бері А тобының есірткі заты ретінде қатаң бақылауда тұр.