Кіріспе

Тікелей жарыстардағы репешаж ( /ɹ//ə//p//ɛ/'/ʃ//ɑː//ʒ/; , "құтқару, қайтару") – сериялық жарыстардағы қатысушыларға, біліктілік талаптарын аздап орындамаған жағдайда, келесі кезеңге өтуге мүмкіндік беретін тәжірибе. Белгілі бір мысал – шартты түрдегі қатысу құқығы.

Түрлері

Репечтаудың әртүрлі түрлері кездесуі мүмкін. Төмендегі мысалдарды қарастыратын болсақ, 64 қатысушы A, B, C және D деп белгіленген 16 қатысушыдан тұратын төрт топқа бөлінеді. Бастапқы чемпионаттың бірінші үш турында қатысушылардың саны сегізге дейін қысқарып, жартылай финалға өтеді.

Толық қайта өңдеу

Толық репешажда, топ жеңімпазынан жеңілген бәсекелес репешаж тізіміне түседі. Мұның негізгі идеясы – екі лайықты бәсекелес бір-бірімен кездесіп қалған жағдайда, олардың жеребе тартудың нәтижесінен артық жазалануын болдырмау, сонымен қатар кем дегенде үшінші орынға таласу мүмкіндігін беру. Мысалымызда, әр топтан төрт бәсекелес (бірінші, екінші, үшінші және ширек финалда топ жеңімпазынан жеңілгендер) репешаж тізіміне түседі. Топтың көлемі үлкен болған жағдайда, бірінші раундта жеңілгендер репешажға қатысатынын білу үшін ұзақ күтуге түседі.

Төртінші финалда қайтадан

Ширек финалдың қайта өтетін кезеңіне тек ширек финалдың жеңіліске ұшырағандары ғана қатысады. Алдыңғы кезеңдерде жеңілгендер бірден шығарылады. Екі топтан (мысалы, А және В) ширек финалда жеңілгендер қайта өтетін кезеңнің бірінші турындағы бір жаққа қосылады. Қалған екі топтың ширек финалда жеңілгендері екінші жаққа қосылады. Қайта өтетін кезеңде жеңілгендер жетінші орынға ие болады. Осы матчтардың жеңімпаздары жартылай финалда жеңіліске ұшыраған, қарсы топтың қатысушыларымен өтеді. Жеңілгендер бесінші орынға орналасады, ал жеңімпаздар әрқайсысы қола медальмен марапатталады.

Қос жою репечтажы

Екі рет іріктеуде (қос жою жүйесінде) чемпионат тізімінде жеңілген кез келген ойыншы репешэж тізіміне түседі. Әдетте, чемпионат тізімінің бірінші раундындағы жеңілгендер репешэж тізімінің екінші раундында өтетін бәсекеге қатысу құқығы үшін репешэж тізімінің бірінші раундында бір-бірімен жарысады (чемпионат тізімінің екінші раундындағы жеңілгендерге қарсы). Толық қос жою жүйесінде репешэж тізімінің жеңімпазы жалпы жарыстың жеңімпазын анықтау үшін чемпионат тізімінің жеңімпазымен жарысады, бірақ репешэж тізімінің жеңімпазы жарысты жеңу үшін екі матчта жеңіске жетуі керек, ал чемпионат тізімінің жеңімпазы бір матчта жеңіске жетсе жеткілікті. Қысқартылған қос жою жүйесінде тізім жеңімпазы (немесе екі үшінші орын үшін жарысқан жағдайда жеңімпаздар) үшінші орынды иеленеді.

Екі үшінші орынды иеленген репечэйдж тірек

Екі үшінші орын алған жағдайларда толық, ширек финалдық немесе қос жою жүйесімен репешаж өтеді. Чемпионаттың екі тобының (мысалы, А және В) жеңілгендері бір репешаж тобына, ал қалған екі топтың жеңілгендері екінші репешаж тобына қосылады. Әр топтың репешаж тобының жеңімпазы, чемпионаттың жартылай финалында осы репешаж тобының екі тобының бірінен шыққан жеңілгенмен күш сынасады. Балама ретінде, "қарсыластыру" жүйесінде жартылай финалда жеңілген қарсыластың екінші топтан шығуы мүмкін. Бұл кезеңнің жеңімпаздары үшінші орынды иеленеді. Алдыңғы екі репешаж кезеңінің жеңілгендері көбінесе бесінші және жетінші орындарға ие болады.

Жұбаныш краншығы

Жеңілгендердің турнирі – бұл негізгі чемпионат кезеңінен шығарылған ойыншылардың үшінші орын немесе одан төменгі сыйлық үшін күресуі. Сондықтан, толық қос жою қайта жарысудан басқа жағдайларда, қайта жарысу турнирі жеңілгендер турнирі деп аталуы мүмкін.

Бейсбол және софтбол

Басты Лига Бейсболында (MLB) репешаж тізбегі әр лигадағы жоқ командалар арқылы құрылады. Бейсбол мен софтболдың көптеген әуесқой деңгейлерінде, Ұлттық Колледждік Спорт Ассоциациясы (NCAA) сияқты, турнирлер толық қос жою репешаж ретінде ұйымдастырылады. Қазіргі 64 командалық бейсбол және софтбол NCAA турнирі форматтарында, төрт командалық қос жою репешаж форматтары мен үш ойыннан ең жақсы екі ойынды анықтау сериялары қолданылады. Бірінші және үшінші кезеңдер толық қос жою репешаждары, ал екінші және төртінші кезеңдер үш ойыннан ең жақсы екі ойынды анықтау сериялары болып табылады. Оңтүстік-Шығыс Конференциясының (SEC) бейсбол турнирі «айналма тізім» форматында өтеді; бірінші чемпионат тізімінің жеңімпазы екінші репешаж тізімінің жеңімпазымен, ал екінші чемпионат тізімінің жеңімпазы бірінші репешаж тізімінің жеңімпазымен ойнайды. Бұл екі ойын да жеңіліс-жою жүйесі бойынша өтеді, ал жеңімпаздар чемпионат үшін күреседі.

Жағажай волейболы

Кейбір жарыстарда "Олимпиадалық кесіп өту" деп аталатын өзгертілген қос іріктеу форматы қолданылады. Онда жеңімпаз командалар екі команда қалғанша өзара жарысады, ал бір жеңіліс алған командалар екі команда қалғанша іріктеу жүйесі бойынша жарыса береді. Содан кейін жартылай финалда қалған екі жеңімпаз команданың әрқайсысы жеңілгендер тобынан бір командамен ойнайды, ал осы матчтардың жеңімпаздары финалда күш сынасады, ал жартылай финалда жеңілгендер үшінші орынға таласады.

Велоспорт

Тректік велоспортта, репешаж кезеңдері кейрин және матч-спринттерде қолданылады. Бұл кезеңдер алдын ала өтетін жарыстарда ілікпеген спортшыларға жарыстың келесі турында өтуге екінші мүмкіндік береді.

Қалқан

FIE жарыстарында көбінесе қолданылмаса да, кейде жергілікті жарыстар тікелей іріктеуді (репешажбен) пайдаланады. Мұның бір кемшілігі – кейбір қатысушылар күтуге мәжбүр болады. Командалық жарыстарда тікелей іріктеуді (DE) бастапқыда қолдануға (бұйымталма арқылы тізімдеумен) көбірек бейімділік бар, бассейн жүйесінен гөрі. Мысал форматтық парақтар осында. Репешаж бұрын фехтование турнирлерінде кеңінен қолданылған, бірақ көпшілігі оны қазір тоқтатты, АҚШ Фехтование қауымдастығының I дивизионы турнирлерінен басқа.

Жауынгерлік өнерлер

Каратэ, дзюдо, таэквондо және күрес турнирлерінде бірінші және екінші орынды анықтау үшін финалда күш сынасатын екі спортшыны анықтауға біржолғы турнирлік жүйе қолданылады. Репешаж турнирі финалистерге есектеген спортшылардан құралады және үшінші орынды анықтау үшін жақшалар жасалады. Репешаж екі үздік спортшының ерте кезеңде кездесу мүмкіндігін қарастырады, бұл жеңілгенге қола медаль үшін күресуге мүмкіндік береді.

Тестілеу

Университеттік сын-қатерде әр маусымда 28 команда бақталастырады. Бірінші турда жеңіліске ұшыраған он төрт команданың ішінде ең көп ұпай жинаған төрт команда ең жоғары ұпай жинаған жеңілгендердің плей-оффына қатысады, содан кейін екі жеңімпаз екінші турға өтеді.

Қайықтану

Қайықтануда, жарыста көбінесе бірінші бір немесе екі қайық ғана келесі кезеңге автоматты түрде өтеді, ал қалғандары біліктілік алу үшін бір немесе бірнеше репешаж жарысына қатысады. Жел сияқты жағдайлар алдын ала жарыстарда әртүрлі болып келеді, бұл бәсекелестің уақытына айтарлықтай әсер етеді. Репешаж жүйесі алдын ала жарыстардағы өзгермелі жағдайларға қарамастан, "ең жылдам жеңілгендерге" біліктілік алуға мүмкіндік береді.

Регби

Регбиде Регби одағының әлем чемпионаты мен Регби лигасының әлем чемпионатының іріктеу кезеңдерінде қайта іріктеу (репешаж) жүйесі қолданылады. Жаңа Зеландияның ұлттық кәсіби лигасы Air New Zealand Cup 2006 жылғы Air New Zealand Cup турнирінде репешаж жүйесін пайдаланды, бірақ 2007 жылғы Air New Zealand Cup үшін одан бас тартты.

Желкендеу

Желкенді ескесу жарыстарында репешаж кезеңі кейде командалық жарыста топтық кезеңде жеңіліс танытқан, бірақ жоғары деңгейдегі командалардан кейін қалған командаларға ширек финалға өту мүмкіндігін беру үшін қолданылады. Бұл, мысалы, ISAF Желкендесу Әлем Кубогы сияқты Олимпиадалық кластағы жарыстардың стандартты тәртібі.

Жеңіл атлетика

Жеңіл атлетикада келесі кезеңге автоматты түрде өту, белгіленген ең төменгі нәтижені орындауға немесе одан жоғары көрсеткіштерге қол жеткізуге байланысты. Қалған біліктілік орындары (болған жағдайда) ең жақсы нәтижелер тізімі бойынша беріледі. Жолы атлетикасында, әрбір жүрісте үздік көрсеткен спортшылар келесі кезеңге автоматты түрде өтеді. Басқа спортшылардың ең жақсы уақыттары, репешаж нәтижесінде "ең жылдам жеңілгендер" ретінде келесі кезеңге тікелей жолдама ала алады. Егер бір жүріс басқаларынан айтарлықтай жылдам болса, репешажға ілігу орындарының барлығы да сол жүрістен шыққан спортшыларға берілуі мүмкін.

Баламалар

Репечгеудің баламалары: жекелей іріктеу, дөңгелек сызба, шартты қатысу және швейцарлық жүйе.