Уолтер Льюис: Австралияның регби лигасының жұлдызы

Кіріспе

Австралиялық регби лигасының футболшысы және жаттықтырушысы (1959 жылы туған), регби одағының ойыншысы, әнші. Уолтер Джеймс Льюис АМ (1959 жылдың 1 желтоқсанында туған) – 1970-ші, 1980-ші және 1990-шы жылдары ойнаған, ал 1980-ші және 1990-шы жылдары жаттықтырушы болған австралиялық бұрынғы кәсіби регби лигасының футболшысы. Ол спортты теледидардан көрсетуде комментатор болып жұмыс істеді. Австралия ұлттық құрамасының бұрынғы капитаны Льюис регби лигасының ең ұлы ойыншыларының бірі саналады. Ойыншы және жаттықтырушы мансабынан кейін Nine Network телеарнасында спорттық бағдарламалар жүргізушісі болды. "Лаң Парктің Королі" және "Императоры" атымен танымал Льюис 1980 жылдан 1991 жылға дейін Квинсленд штаты атынан өткен тридцать бір "State of Origin" матчында ойнады, олардың отызында капитан болды. Сондай-ақ ол 1981 жылдан 1991 жылға дейін Австралия құрамасы сапында отыз үш халықаралық матчта ойнады және 1984 жылдан 1989 жылға дейін ұлттық құраманың капитаны болды. Льюис ең алдымен "State of Origin" өнер көрсетулерімен танымал, ол 1980-ші жылдары Квинслендтің осы жарыстағы үстемдігіне жетекшілік етті және рекордтық сегіз "матчтың үздік ойыншысы" сыйлығын жеңіп алды. Кейін Льюис Австралия регби лигасының Даңқ залына енгізілді және 1999 жылы "Өлімсіздер" тобының алтыншы мүшесі атанды. 2000 жылы регби лигасы спортында Австралияның халықаралық беделін арттырғаны үшін Австралия спорт медалімен марапатталды. 2008 жылдың ақпан айында Льюис NRL және ARL тапсырысымен жасалған Австралияның 100 ең үздік ойыншысы (1908–2007) тізіміне енді. Бұл тізім Австралияда кодтың жүз жылдық мерейтойын атап өту мақсатында жасалған. Льюис "Кенгурулар" командасының ғасыр командасының құрамына жартылай қорғаушы ретінде енді. 2008 жылдың 17 сәуірінде жарияланған командадағы он үш негізгі позиция және төрт резервтік ойыншыны бағалауда комиссия мүшелерінің көпшілігі келісім білдірді. 2008 жылдың маусым айында ол Квинсленд регби лигасының ғасыр командасына бес номерлі және капитан ретінде шақырылды. 2016 жылдың қазан айында ол Sport Australia Hall of Fame сыйлықтарында Австралия спортының 38-ші аңызы атанды. 2009 жылы Q150 мерекелері аясында Уоли Льюис "спорттық аңыз" рөлі үшін Квинслендтің Q150 иконасы ретінде танылды. 2011 жылы Льюис Квинслендтің Ұлы сыйлығының иегері атанды.

Australian rugby league footballer and coach (born 1959)
the rugby union playerthe singer

Walter James Lewis AM (born 1 December 1959) is an Australian former professional rugby league footballer who played in the 1970s, 1980s and 1990s, and coached in the 1980s and 1990s. He became a commentator for television coverage of the sport. A highly decorated Australian national captain, Lewis is widely regarded as one of the greatest ever players of rugby league. His time as a player and coach was followed by a career as a sports presenter for the Nine Network. Nicknamed The King and also The Emperor of Lang Park, Lewis represented Queensland in thirty one State of Origin games from 1980 to 1991, and was captain for thirty of them. He also represented Australia in thirty three international matches from 1981 to 1991 and was national team captain from 1984 to 1989. Lewis is perhaps best known for his State of Origin performances, spearheading Queensland's dominance in that competition throughout the 1980s and winning a record 8 man of the match awards. Lewis has since been inducted into the Australian Rugby League Hall of Fame and in 1999 he became the sixth member of 'The Immortals'. In 2000, he was awarded the Australian Sports Medal for his contribution to Australia's international standing in the sport of rugby league. In February 2008, Lewis was named in the list of Australia's 100 Greatest
Players (1908–2007) which was commissioned by the NRL and ARL to celebrate the code's centenary year in Australia. Lewis went on to be named in the halves in the Kangaroos' Team of the Century. Announced on 17 April 2008, the team is the panel's majority choice for each of the thirteen starting positions and four interchange players. In June 2008, he was also chosen in the Queensland Rugby League's Team of the Century at five eighth and captain. In October 2016, he became the 38th Legend of Australian Sport at the Sport Australia Hall of Fame awards. In 2009 as part of the Q150 celebrations, Wally Lewis was announced as one of the Q150 Icons of Queensland for his role as a "sports legend". In 2011, Lewis was a recipient of the Queensland Greats Awards.

Ерте өмір

Льюис 1959 жылдың 1 желтоқсанында Квинсленд штатының Хоторн қаласында дүниеге келген. Оның әкесі Джимми Брисбендегі «Уэстс» және «Саутс» клубтарында бірінші лигадағы регби ойнаған, кейін «Виннум Мэнли» клубының бапкері болған. Оның анасы Джун Квинсленд штатының нетбол құрама командасының ойыншысы болған. Алты жасында Льюис «Кэннон Хилл Старс» командасында регби ойнады, көбінесе алға қарай ойнайтын. Ол Квинслендтің жасөсперімдер командаларында ойнады, кейде Сиднейдегі Крикет алаңындағы штаттық немесе тестілік матчтар алдында Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы штатын көрсетті. Льюис 1970-ші жылдары Брисбен мемлекеттік жоғары мектебінде оқыған. 1977 жылы, орта мектепте оқып жүрген кезінде, Льюис регби одағында орталық позициясында ойнады, Еуропа мен Жапонияға Австралия мектеп құрамасымен Тони Мелроуз, Майкл О’Коннор және үш Элла бауыр – Марк, Глен және Гэри сияқтылармен бірге саяхаттады. Олардың барлығы «The Wallabies» құрамасына шақырылды, ал О’Коннор Льюиспен бірге «Кенгурулар» үшін ойнағанда екі елдің құрама командасы үшін ойнады. 1977 жылғы Австралия мектеп құрамасының Ұлыбританияға жасаған сапары Льюис үшін Австралия ұлттық командаларымен Ұлыбританияға жеңіліссіз үш сапардың біріншісі болды. Линкольн Льюис айтуынша, Уоли және оның БЛЛ-де бірге ойнаған інісі Скотт кәсіптері бойынша ет шабатын болып жұмыс істейді.

Фортитуд алқабы

1977 жылы Австралияға оралғаннан кейін Льюис Квинсленд регби одағында регби лигасының бұрынғы тәжірибесіне байланысты кемсітуге ұшырады. Лигада ойнауын жалғастырса, енді ешқандай құрама командаға ілікпейтінін естіген соң, ол өзінің болашағын регби лигасымен байланыстыруға шешім қабылдады. 1978 жылдан бастап Брисбен регби лигасының чемпионатында «Вали Дихардс» командасымен өнер көрсетті. 1978 жылы Льюис (және «Уэстс» командасынан келген жас брисбендік құлыпшы Пол Вотин) Сиднейдің атақты чемпионатында «Норт Сидней Беарс» командасымен ойнау ұсынысынан бас тартты. Льюис 1979 жылы Брисбенде қалса, Вотин 1978 жылғы Сидней чемпионы «Мэнли Уорринга Си Иглз» командасымен келісімшарт жасасты. 1979 жылы Льюис Квинсленд құрамасы сапында бұрынғы Тұру орыны бойынша қабылданған ережелерге сәйкес ойынға қатысып, алаңға қосымша ойыншы ретінде шықты. Сондай-ақ ол Ұлыбританиялық «Лайонз» командасына қарсы Брисбен құрамасының құрамында ойнады. «Дихардс» командасының жаңа бас бапкері Росс Струдвик болды. Льюис командасының жетекшісі ретінде «Ланг Парк» стадионында өткен BRL Grand Final ойынында Уэйн Беннеттің басшылығымен ойнаған «Саутс Мэгпиз» командасын жеңіп, чемпионатта жеңіске жетті. Сол күні «Мэгпиз» командасының орталық шегінде 19 жастағы полицей курсанты ойнады, ол келесі он жылда Льюиске Квинсленд және Австралия құрамаларында серіктес болды – Мал Менинга. Льюис 1980 жылы өткен алғашқы «Түпнұсқа штаты» матчында құлыпшы ретінде алаңға шықты, оның қасында өзінің кумирі Артур Битсон болды, ол 35 жасында тұңғыш рет өзінің туған штаты үшін ойынға қатысты. Баспасөз беттерінде оның құрамаға шақырылуына күмән білдіргендер де болды, олар оның бастапқы құрамда емес, қосымша ойыншылар қатарында болуы керек екенін айтты. Алайда Льюис Керри Бустедтің голы арқасында Квинсленд штатының алғашқы «Түпнұсқа штаты» матчында жеңіске жетті. Келесі жылы екінші «Түпнұсқа штаты» матчы өтті, бірақ капитан-бапкер Артур Битсон жарақат алғандықтан ойынға қатыса алмады. Битсон команданы жаттықтыруды шеберлікпен жүргізіп, 21 жастағы Льюиске капитандық тағайындады, ол құлыпшыдан орталыққа ауысты. Ол Квинсленд құрамасы сапында өткен екі ойында және төрт гол соққан бір «Түпнұсқа штаты» матчында көрсеткен өнері үшін 1981 жылы Австралия құрамасының құрамына шақырылды. Ол «SCG» стадионында Францияға қарсы өткен ойында 43:3 есебімен жеңіске жеткен кезде бесінші шабуылшы ретінде тұңғыш рет Австралия құрамасы сапында өнер көрсетті. Австралия құрамасының алғашқы жаттығу сессиясында (Ланг Паркте) бапкер Фрэнк Стэнтон Льюистің 400 метрлік жүгіруден қалып қойғаннан кейін оның дене бітіміне риза болмады, бірақ Льюис жалғыз емес екені және тек құлыпшы Рэй Прайс ғана жүгіруді қиындықсыз аяқтады. Ойын барысында Льюис өзінің алғашқы сынақ голын соғуға мүмкіндік алды. Линияны бұзғаннан кейін Льюис 15 метр қашықтықта допты қабылдады. Артынан біреудің жақындағанын естіп, ол допты әріптесі Стив Мортимерге пас берді, ол қарсыластарынан бұрын допты ұстап алып, гол соқты. Гол соққаннан кейін Мортимер Льюистен неге пас бергенін сұрады, өйткені француз ойыншысы жанында болмады. Кейін Льюис теледидардан көрсетілген репортажды көрді, онда оның артында матч төрешісінің дауысы естілді. Айырықша жағдай, бұл Мортимердің Австралия құрамасы сапындағы алғашқы голы болды. 1982 жылы «Түпнұсқа штаты» сериясында Льюис екінші голын соқты және «Түпнұсқа штаты» матчында алғаш рет үздік ойыншы атанды. Содан кейін ол сол жылы «Кенгуру» турына қатысты және турдың вице-капитаны болды. 1982 жылғы «Кенгуру» командасы Ұлыбритания мен Францияны жеңіліссіз қалдырған алғашқы команда болды, олар «Жеңілмейтіндер» деген лақап атқа ие болды. Турда құрамаға шақыру туралы дау-дамайлар болды, өйткені турдың алғашқы ойынында Халл Кингстон Роверске қарсы Стэнтон Параматтаның «Уинфилд Кубогы» финалында жеңіске жеткен жартылай қорғаушыларын Брет Кенни мен Питер Стерлингті таңдады (бірақ Льюис шын мәнінде қосымша ойыншы ретінде алаңға шықты), олар алғашқы тестіге өтіп алу үшін күш салды. Льюис Ұлыбританияға қарсы Бутферри Парктегі алғашқы «Эшз» тестісіне қатыспады, ал бапкер Фрэнк Стэнтон оның жаттығуларға деген көзқарасына және алаңнан тыс әдеттеріне риза болмады, бұл оның салмағының артуына әкелді. Содан кейін Стэнтон оны формаға оралып, тестілеу командасына қайта оралуға шақырды, және Льюис солай істеді. Ол салмағын азайту үшін жаттығуды күшейтті, соның ішінде жаттығудан команданың базасына, Лидстегі «Драгонара» қонақ үйіне жүгіріп оралды. Оның формасы жақсарды және ол «Сентрл Парк» және «Хедингли» стадионындағы соңғы екі тестіде алаңға қосымша ойыншы ретінде шығып, маңызды рөл атқарды. Льюистің турдағы ең жарқын сәті Уигандағы екінші тестің екінші жартысында болды. Жарақат алған қанатшы Эрик Гроуттың орнына шыққаннан кейін (ол Брет Кенниді орталыққа, Мал Менинганы қанатқа көшіріп, 5/8 ойынға келді), Льюис 20 метрлік кесу пас берді, содан кейін Менинга бұрышта гол соқты. «Кенгуру» командасы осы серияда Ұлыбританияны жеңіп тұрғанмен, Льюистің пасы «Лайонз» командасына психологиялық әсер етті, олар австралиялықтардың қаншалықты жақсы екенін ойлады, егер олар мұндай пас бере алатын ойыншыны қосымша құрамда қалдыра берсе. Осы ұзақ кесу пас (ол кішкентай кезінде регби лигасынан және бауырларымен ойын ойнағаннан үйренген) Льюистің ойынының ерекшелігіне айналды. Тур барысында Льюис «Кенгуру» командасының Уэльске қарсы өткен халықаралық ойында алғаш рет капитандық етті, онда команда 37:7 есебімен жеңіске жетті. Толық шабуылшы Стив Элла төрт гол соқты. Уолли сондай-ақ төрт гол соқты, ал ойын жаңбырлы ауа райында өтті. Уолли Францияға қарсы өткен алғашқы тестіде бесінші шабуылшы ретінде таңдалды, бірақ тестілер арасында өткен кезде иығы шығып қалғандықтан екінші тестіге қатыса алмады, бұл оның ойыншы ретіндегі турының соңына белгі салды. 1983 жылғы «Түпнұсқа штаты» сериясының бірінші және үшінші ойындарында Льюис үздік ойыншы атанды. 1983 жылы Льюис Жаңа Зеландияға қарсы өткен екі тестіде Брет Кенниден бесінші шабуылшы орнын қайтарып алды, ойындар Оклендтегі Карлау Паркте және Ланг Паркте өтті. Льюис Квинсленд құрамасының капитаны ретінде 1983–84 жылғы Регби лигасы маусымының аясында Папуа Жаңа Гвинея мен Англияға сапар шекті. Ол Халл Кингстон Роверске қарсы 8:6 есебімен жеңіліске ұшырады, содан кейін Уиган RLFC командасын 40:2 есебімен жеңіп, Лидс Риносты 2:58 есебімен ұтты. Льюис 1983–84 жылғы Регби лигасы маусымында қысқа мерзімге Англияның бірінші дивизионындағы «Уэйкфилд Тринити» (Heritage No. 928) командасы үшін өнер көрсетті және ол әлі күнге дейін «Тринити» жанкүйерлерінің сүйіктісі болып табылады, олар өздерінің жанкүйерлік журналын «Уолли Льюис келеді» деп атады. «Тринити» Льюис сапында ойнаған 10 ойынның 5-інде жеңіске жетті, соның ішінде Льюис үш гол соққан Сент-Хеленс командасына қарсы өткен ойында жеңіске жетті. Соңғы матчын 12 ақпанда өткізгеннен кейін «Тринити» енді ешбір ойында жеңіске жете алмады және екінші дивизионға түсіп қалды. Бастапқыда Льюис 1982 жылдың басынан бастап, «Кенгуру» туры мен Квинслендтің Англияға жасаған үш ойындық сапарынан кейін, тоқтаусыз клубтық және құрама футбол ойнағаннан кейін «Уэйкфилдке» келісімшарт жасауға ықыласпады, осы кезде ол «Уэйкфилдтің» назарына ілікті. Клуб одан құнының қанша екенін сұрады, және олар оған шамасы келмейтініне сенген Льюис Англияда ойнағаны үшін 30 000 фунт стерлинг талап етті (орташа жалақының өсуіне байланысты, 2016 жылы бұл шамамен 140 100 фунт стерлинг болар еді). Ол білмеген нәрсе – «Уэйкфилдтің» бай бизнесмені клубты қаржылық жағынан қолдап, Льюистің қолдауын қамтамасыз етуге тырысып жатқандығы еді (1983 жылдың соңына қарай Льюис регби лигасының ең үздік ойыншысы деп танылды). Сөзіне адал болған және шаршаған және демалысқа мұқтаж болған Льюис Англиядағы клубтық футболындағы жалғыз маусымын өткізуге келісім берді және сол кезде Англиядағы ең көп жалақы алатын ойыншыға айналды.

Following his return to Australia from the 1977 Schoolboys tour, Lewis faced discrimination in the Queensland Rugby Union fraternity due to his rugby league background. After being told he would no longer be selected for any representative teams if he continued to play league, he immediately decided his future lay with rugby league, playing in the Brisbane Rugby League premiership with Valleys Diehards from 1978. Also in 1978, Lewis (and another young Brisbane based lock from Wests named Paul Vautin) turned down an offer to play in the famed Sydney premiership with the North Sydney Bears. While Lewis would remain in Brisbane in 1979, Vautin would go on to sign with 1978 Sydney premiers the Manly Warringah Sea Eagles. In 1979 Lewis made his senior début for Queensland from the bench in games played under the old State of Residence rules, and also played for a Brisbane representative side against the touring Great Britain Lions. With former Australian halfback Ross Strudwick now captain coach of the Diehards, Lewis helped Valleys to premiership victory over the Wayne Bennett coached Souths Magpies side in the BRL Grand Final at Lang Park. Playing in the centres for the Magpies that day was a 19 year old cadet policeman who would become a long serving Queensland and Australian teammate of Lewis in the coming decade, Mal Meninga. Lewis made the run on side for Queensland in the inaugural State of Origin match in 1980 at lock forward alongside his hero Arthur Beetson who at the age of 35 was playing in his first ever game for his home state. There were some in the press who questioned his selection, claiming he should have started from the bench with well performed Brisbane Wests lock Norm Carr in the starting side. Lewis however had a hand in Queensland's first ever State of Origin try scored by Kerry Boustead. The following year a second State of Origin match was played, and captain coach Arthur Beetson was a late withdrawal due to injury. In what proved to be a master stroke, Beetson coached the team from the sidelines and handed the captaincy over to 21 year old Lewis who had moved from lock to play
His form for Queensland in both the two games played under the old residence system, and the one Origin game in which he scored one of four Qld tries, saw him selected to make his Test début for Australia in 1981, playing five eighth in a 43–3 win over France at the SCG. At the Australian team's first training session (at Lang Park), coach Frank Stanton wasn't impressed with Lewis' fitness after he lagged behind in a set of 400 metre runs, though it was reported that Lewis wasn't alone and only lock forward Ray Price had completed the runs without too much trouble. During the game Lewis had a chance to score his first test try. Backing up a line break, Lewis received the ball only 15 metres out with a clear path to the line. Hearing someone closing in from behind he passed the ball to his partner Steve Mortimer to score before he could be tackled. After scoring Mortimer questioned Lewis as to why he passed as there was no French player near him. Lewis later saw a television replay which showed it was in fact the match referee who he could hear behind him. Ironically, the try was Mortimer's first test try in what was also his début test for Australia. In the 1982 State of Origin series Lewis got his second Origin try and his first man of the match award in Origin and later that year was a member of the 1982 Kangaroo tour as tour vice captain. The 1982 Kangaroos became the first side to go through Great Britain and France undefeated, earning themselves the nickname The Invincibles. The tour raged with selection controversy as for the opening game of the tour against Hull Kingston Rovers, Stanton chose Parramatta's Winfield Cup Grand Final winning halves Brett Kenny and Peter Sterling (though Lewis actually played from the bench), who went about cementing their selection for the first test. Lewis was left out of the first Ashes test against Great Britain at Boothferry Park in Hull and coach Frank Stanton had been less than impressed with his attitude to training and his off field habits which had seen him actually gain weight. Stanton then challenged him to get back into shape and force his way back into the test team and Lewis did just that. He began training harder to lose the weight, including jogging back from training to the team base, the Dragonara Hotel in Leeds. His form also improved and he became a vital player from the bench in the final two tests at Central Park and Headingley. Lewis' finest moment on the tour came in the second half of the second test in Wigan. After coming on as a replacement for injured winger Eric Grothe (he come on to play 5/8 with Brett Kenny moving to the centres and Mal Meninga to the wing), Lewis fired a bullet like 20 metre cut out pass to Meninga who then scored in the corner. Although the Kangaroos had soundly beaten Great Britain until that point of the series, Lewis' pass had a psychological effect on the Lions who were left wondering just how good the Australian's really were if they could afford to leave someone on the bench who could pass like that. Those long cut out passes (something he learned playing junior rugby union and playing backyard football with his brothers) would become a feature of Lewis' game over the next 10 years. During the tour, Lewis captained his first game for Australia in an international when the Kangaroos defeated Wales in a "non test" at Ninian Park in Cardiff. Playing in the s, Lewis was one of four try scorers in a 37–7 win for the Kangaroos, with fullback Steve Ella leading the way with four. Wally also kicked four goals with the game played in driving rain. Wally was selected at five eighth for the first test against France on the French leg of the tour, but missed the second test after again dislocating his shoulder in a minor game between the tests which ended his tour as a player. In the first and third games of the 1983 State of Origin series, Lewis was named man of the match. In 1983, Lewis also regained his test five eighth spot from Brett Kenny for the two tests against New Zealand at Carlaw Park in Auckland, and at Lang Park. Lewis captained Queensland as they toured Papua New Guinea and England part of the 1983–84 Rugby Football League season. He played in their 8–6 defeat against Hull Kingston Rovers followed up by a 40–2 victory over Wigan RLFC and a 2–58 win over Leeds Rhinos. Lewis played for English First Division side Wakefield Trinity (Heritage No. 928) for a short spell during the 1983–84 Rugby Football League season and he remains a favourite of Trinity fans, who named their fanzine Wally Lewis is Coming. Trinity won 5 of 10 games during Lewis's stay, including a win over St. Helens in which Lewis scored a hat trick. After his last match on 12 February, Trinity did not win another game and were relegated to the second division. Initially, Lewis had been reluctant to sign with Wakefield after having played both club and representative football almost non stop since the start of 1982, including the Kangaroo Tour and Queensland's three game tour of England at the end of 1983, when he came to the attention of Wakefield. The club asked him to name his price and, not believing that they could afford it, Lewis told them it would cost £30,000 for him to play in England (based on increases in average earnings, this would be approximately £140,100 in 2016). What he did not know was that a wealthy Wakefield businessman financially supported the club and was bankrolling their attempt to sign Lewis (who by the end of 1983 had been rated the best player in rugby league). Good to his word and despite being jaded and in need of a break, Lewis signed to play his only season of English club football and became the highest paid player in England at the time.

Уиннум-Манли

Австралияға оралғаннан кейін Льюис «Валлис» клубын тастап, бастапқыда «Past Brothers» клубынан ұсыныс алғаннан кейін «Wynnum Manly Seagulls» клубымен келісім шарт жасасты. 1984 жылы Льюис Океания құрамасының капитаны ретінде Парижде өткен көрмелік матчта Англия-Франция құрамасын 54:4 есебімен жеңіске жеткізді. Матчтан кейін ол Брисбенге оралып, «Wynnum Manly» үшін ойнауын жалғастырды. Ол 1984 жылы Ұлыбританияға қарсы «Аш» сериясында тұңғыш рет ұлттық құраманың капитаны болды, «Parramatta» және Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамасының капитаны Рей Прайспен өткен тартысты жеңіске жетті және Австралия құрамасын басқарған 12-ші квинслендтік болды. Льюис Австралия құрамасының капитаны болып «Аш» турнирінде жеңіске жеткен алғашқы квинслендтік азамат атанды. Уоли сондай-ақ 1984 жылғы Ұлттық «Panasonic Cup» турнирінің финалында Сиднейдің «Eastern Suburbs Roosters» клубына қарсы жеңіске жеткен Брисбен регби лигасының командасының капитаны ретінде көрсеткен еңбегі үшін серияның үздік ойыншысы атанды. Льюис 1984 жылғы «State of Origin» сериясының алғашқы екі ойынында матчтың үздік ойыншысы атанып, үш рет қатарынан «Origin» сериясының үздік ойыншысы атанды. Сол жылы ол Брисбен регби лигасының премьер-лигасының финалында «Souths» клубына қарсы жеңіске жетті. Келесі жылы Льюис 1984 жылғы әлемнің ең үздік халықаралық ойыншысы ретінде алғашқы «Алтын бут» сыйлығын алды. Льюис 1985 жылғы «State of Origin» сериясының екінші ойынында матчтың үздік ойыншысы атанды, бұл марапатты жеңіске жеткен командадан 1982 жылғы 1-ші ойында Маль Менингадан кейін екінші ойыншы алды. Содан кейін ол 1985 жылы «Wynnum Manly» клубының «BRL» турнирінің ірі финалында ойнады. Австралия құрамасы сол жылы Жаңа Зеландияға сапармен барып, тестілік серияны 2:1 есебімен жеңді. Жаңа Зеландияға жасаған сапар сәтті болмады, себебі жаттықтырушы Терри Фэрнли Жаңа Оңтүстік Уэльсті алғашқы рет «State of Origin» сериясында жеңіске жеткізгеннен кейін капитан Льюиспен немесе басқа квинслендтік ойыншылармен келіспеді және Жаңа Оңтүстік Уэльс ойыншыларын, әсіресе тур вице-капитаны Уэйн Пирске жақсы көрінді. Бірінші екі сынақта жеңіске жеткеннен кейін, Фэрнли командадан төрт ойыншыны, барлығы квинслендтіктерді, Квинсленд регби лигасының басшысы сенатор Рон МакАулифф «Футболдық саботаж» деп атаған. Командадағы өзгерістер апатқа ұшырады, өйткені «Кивилер» Австралияны 18:0 есебімен жеңді. Келесі жылы «Seagulls» клубының басқармасымен бас жаттықтырушысы Дес Моррис арасындағы ішкі мәселелер Льюисті «Wynnum Manly» клубының капитаны және жаттықтырушысы етіп тағайындады. Льюис команданы, оның ішінде реп-ойыншылар Колин Скотт, Джин Майлз және Боб Линднерді, Ланг Парктегі 1986 жылғы «BRL Grand Final» матчында «Brothers» клубын 14:6 есебімен жеңді. Ол 1929-30 жылдары Том Горманнан кейін Квинслендтен шыққан алғашқы «Кенгуру» турының капитаны болып тағайындалды. 1986 жылғы «Кенгуру» туры сәтті өткеннен кейін, австралиялықтар жеңілмейтін болып, «Бейілмейтіндер» деген лақап атпен танылды. 1985 жылғы австралиялық жаттықтырушы Терри Фэрнли 1985 жылғы Жаңа Зеландияға жасаған туры кезінде Льюистің капитандық өнері туралы «Rugby League Week» журналында сынға толы мақала жариялады. 1986 жылы Жаңа Зеландияға қарсы маусым ортасындағы тест сериясынан бұрын Австралия құрамасының жаттықтырушысы болып тағайындалған Дон Фурнер кейінірек Фэрнлидің қоғамдық пікірлері мен Льюистің 1982 жылғы «Кенгуру» туры кезінде Франк Стэнтонмен болған тартыстары негізінде Льюиспен жұмыс істеуге шаршағанын айтты. Бірақ ол австралиялық капитанмен ешқандай проблема таппады және екеуі жақсы жеке және жұмыс қарым-қатынасын орнатты. Квинсленд 1986 жылғы «State of Origin» сериясын 3:0 есебімен Жаңа Оңтүстік Уэльс клубына ұтып алды, бұл «Origin» тарихындағы алғашқы толық жеңіс болды. Льюис австралиялықтарды маусым ортасындағы тест сериясында Жаңа Зеландияны толық жеңіске жеткізді, SCG стадионында өткен екінші тест матчында 29:12 есебімен және Ланг Парктегі соңғы ойында 32:12 есебімен жеңіске жетті. Австралия сондай-ақ Оклендтегі Карлоу паркінде өткен серияның алғашқы тестісін 22:8 есебімен жеңіп алды. 1987 жылы Льюис «регби лигасының футболына қызмет еткені үшін» Австралия орденінің мүшесі атанды. Сол жылы Эдриан Макгрегордың Льюис туралы «Кинг Уоли» атты биографиясы жарық көрді. Льюис сондай-ақ 1987 жылы Австралияның спорттық даңқ залына енгізілді. 1987 жылы Льюис Квинслендті «State of Origin» сериясында Жаңа Оңтүстік Уэльске қарсы 2:1 есебімен жеңіске жеткізді, бірақ Жаңа Оңтүстік Уэльс Лос-Анджелестегі Ветерандар мемориалдық стадионында өткен төртінші көрмелік матчта жеңіске жетті. Австралиялықтар 1987 жылы тек бір тестілік матч өткізді, шілде айында Ланг Паркте Жаңа Зеландиядан күтпеген 13:6 есебімен жеңілді. Бұл «Кенгуру» командасының екінші рет жеңіліссіз «Кенгуру» турынан кейін Брисбендегі «Кивилер» клубына қарсы өткен сынақ матчында жеңіліске ұшырауы болды.

Back in Australia, Lewis left Valleys and ultimately signed with the Wynnum Manly Seagulls after initially considering an offer from Past Brothers. In 1984 Lewis captained an Oceania team's 54–4 victory over an Anglo French selection in an exhibition match Paris, returning to Brisbane after the match to continue playing for Wynnum Manly. He gained the national captaincy for the first time in the 1984 Ashes series against Great Britain, winning a well publicised battle with Parramatta and NSW captain Ray Price and becoming the 12th Queenslander to captain Australia. Lewis was the first Queenslander to captain an Australian team to an Ashes victory. Wally was also named player of the series for his performance as captain of the Brisbane Rugby League team that won the 1984 National Panasonic Cup Final against Sydney's Eastern Suburbs Roosters club. Lewis was named man of the match in the first two games of the 1984 State of Origin series, making it three consecutive Origin man of the match awards. That year, he also won the Brisbane Rugby League premiership's grand final against Souths. The following year, Lewis was awarded the inaugural Golden Boot Award as the world's best international player in 1984. Lewis was man of the match for Game II of the 1985 State of Origin series, becoming the second player, after Mal Meninga in Game 1 1982, from the losing team to win the award. He then played in Wynnum Manly's 1985 BRL grand final loss to a Souths Magpies team which included Gary Belcher, Mal Meninga and Peter Jackson. The Australian side toured New Zealand that year, winning the test series 2–1. The New Zealand tour was an unhappy one though, with coach Terry Fearnley, who had just led New South Wales to their first ever State of Origin series win, not getting along with captain Lewis or the other Queensland players and seemingly favoring NSW players, especially tour vice captain Wayne Pearce. After winning the first two tests, Fearnley dropped four players from the team, all Queenslanders, in what Queensland Rugby League boss Senator Ron McAuliffe called a "Football Assassination". The changes to the team proved to be a disaster as the Kiwis defeated a disjointed Australia 18–0. The following year, internal problems between the Seagulls club board and its head coach Des Morris saw Lewis installed as Captain coach of Wynnum Manly. Lewis would lead the team, which included rep players Colin Scott, Gene Miles and Bob Lindner, to a 14–6 win over Brothers in the 1986 BRL Grand Final at Lang Park. He then became the first Queenslander since Tom Gorman in 1929–30 to be named as captain for a Kangaroo tour. Following the successful 1986 Kangaroo tour which the Australians went through undefeated to earn themselves the nickname The Unbeatables, 1985 Australian coach Terry Fearnley wrote an article for Rugby League Week that was highly critical of Lewis' captaincy based on his experiences during the 1985 New Zealand tour. Don Furner, who took over as Australian coach in 1986 before the mid season test series against New Zealand, later told that while initially weary of working with Lewis based on Fearnley's public comments and Lewis' battles with Frank Stanton on the 1982 Kangaroo Tour, he encountered no problems with the Australian captain and the two formed a good personal and working relationship. Although Queensland lost the 1986 State of Origin series 3–0 to NSW, the first clean sweep in Origin history, Lewis led the Australian's to a clean sweep of New Zealand in the mid season test series, scoring a try in the 29 12 second test win at the SCG and the 32–12 win in the final game at Lang Park. Australia also won the opening test of the series 22–8 at Carlaw Park in Auckland. In 1987 Lewis was honoured as a Member of the Order of Australia "for service to rugby league football". Also that year King Wally, a biography of Lewis written by Adrian McGregor was published. Lewis was also inducted into the Sport Australia Hall of Fame in 1987. 1987 saw Lewis lead Queensland to a 2 1 Origin series win over NSW, though NSW won a fourth exhibition game played at the Veterans Memorial Stadium in Los Angeles. The Australians only played one test in 1987, suffering a shock 13–6 loss to New Zealand at Lang Park in July. It was the second time in succession that the Kangaroos, fresh from an unbeaten Kangaroo Tour, had lost a test to the Kiwis in Brisbane.

Брисбен Бронкос клубы

Жаңа Оңтүстік Уэльс регби лигасының бірнеше премьер-лига клубтары 1980-ші жылдары Уолли Льюисті оңтүстікке тартып алуға тырысты, соның ішінде Боб Фултон жаттықтырған «Манли Уорринга», ол 1986 жылы онымен келісімшартқа қол қоюға ең жақын келді. Алайда, QRL Льюисті (өздерінің ең үлкен жұлдызын) және мүмкін оның «Виннум Манли», Квинсленд және Австралия құрамасының ойыншысы Джин Майлсты «Манлиге» жоғалтудан қорқып, «Кенберра Рейдерске» кеткен «Саутс» командасының ойыншылары Гэри Белчер мен Мал Менингадан кейін Сиднейге көшуіне кедері келтірді, нәтижесінде Льюис «Сигалларда» қалды. 1988 жылы Льюис Сидней премьер-лигасында ойнау мүмкіндігіне ие болды, ол «Брисбен Бронкос» командасының құрылған жылы, 1988 жылы алғашқы капитаны болды, жаңа команданы «Ланг Паркте» NSWRL премьер-лигасының чемпионы «Манлиге» қарсы 44–10 есебімен жеңіске жеткізді. Льюис «Бронкос» командасының алғашқы маусымындағы ең көп гол соққан ойыншы болды және кейіннен клубтың алғашқы хет-тригін соққан құрметке де ие болды. Маусым ішінде Льюис 1988 жылғы Ұлыбританияға қарсы «Аш» сериясының Австралияның үздік ойыншысы ретінде Гарри Сандерленд медалін жеңіп алды, ал Сидней футбол стадионындағы (SFS) үшінші, шешуші матчтағы 26–12 есебімен жеңіс 1978 жылдан бергі Австралияның Ұлыбританияға қарсы алғашқы жеңісі болды. Льюис пен оның командаласы Сэм Бакко Кен Ирвинге қосылып, «Аш» сериясының әрбір матчында гол соққан жалғыз австралиялық ойыншылар атанды. 20 шілдеде 1988 жылы Льюис Австралия құрамасы үшін Папуа-Жаңа Гвинеяға қарсы рекордтық 62 ұпаймен жеңіске жеткен матчта ойнап, гол соқты. Маусым соңында ол 1985–1988 жылдарғы Регби лигасының әлем чемпионатының финалында Австралияның Жаңа Зеландияны жеңуіне қатысты. Австралия ойынды 25–12 есебімен, Оклендтегі регби одағының үйі «Эден Паркте» 47 363 жанкүйердің алдында жеңіске жеткізді, бірақ Льюис ойынның 15-ші минутында Жаңа Зеландиялық қанат ойыншысы Тони Ироны жеңіп, оң қолын сындырып алды. Дәрігерлердің көмегінен кейін, ол қорғаныста көзге түсетін мақсат болғанмен, тағы 20 минут бойы батыл ойнады. Бірінші таймның соңында Австралияның 21–0 есебімен жеңіске жеткені анық болған кезде, жаттықтырушы Дон Фурнер Льюисті Терри Лэмбпен ауыстырды. Льюис 1989 жылғы «Штаттар аралық серияның» екінші матчында тағы бір «Үздік ойыншы» сыйлығын жеңіп алды. Льюис SFS стадионында өткен ойынның екінші жартысында әйгілі гол соқты, ол 40 метрлік қашықтықты жүріп, жас Лори Дейлиден озуға қол жеткізіп, соңғы 10 метрде NSW командасының қақпашысы Гарри Джектың қарсыласуын жеңіп, бұрышта гол соқты. Осыдан кейін Льюис Австралия құрамасының маусым ортасында Жаңа Зеландияға жасаған турының капитаны болды. 1990 жылғы маусымның соңында, жалақы төлемақының шектеулеріне байланысты, Льюиске «Бронкос» командасында қалдыру үшін жеткілікті үлкен ұсыныс жасалмады, Беннетт жас таланттарды сақтап қалу қажеттігін айтты.

Several New South Wales Rugby League premiership clubs had attempted to lure Wally Lewis south during the 1980s, including the Bob Fulton coached Manly Warringah which came closest to contracting him in 1986. However, the QRL, fearing they were going to lose Lewis (easily their biggest star) and possibly his Wynnum Manly, Qld and Australian teammate Gene Miles to Manly soon after losing Souths players Gary Belcher and Mal Meninga to the Canberra Raiders, blocked the move to Sydney and Lewis stayed with the Seagulls. In 1988, Lewis finally got to play in the Sydney premiership when he was signed by the Brisbane Broncos as inaugural captain of the side upon their inception in 1988, leading the new club to a 44–10 win over defending NSWRL premiers Manly at Lang Park in their first ever game. Lewis was the Broncos' top try scorer in their first season and also later had the honour of scoring the club's first hat trick. During the season Lewis was awarded the Harry Sunderland Medal as Australia's player of the 1988 Ashes series against Great Britain, whose 26–12 win in the dead rubber third test at the Sydney Football Stadium (SFS) was their first test victory over Australia since 1978. Lewis and teammate Sam Backo also joined Ken Irvine as the only Australian players to score a try in each test of an Ashes series. On 20 July 1988 Lewis played for Australia in their record 62 point win over Papua New Guinea, scoring a try. At the end of the season he captained Australia to victory over New Zealand in the final of the 1985 1988 Rugby League World Cup. Australia won the game 25–12 in front of 47,363 fans at Auckland's home of rugby union Eden Park, though Lewis broke his right forearm in the 15th minute of the game while tackling Kiwi winger Tony Iro. After receiving treatment, he bravely played on for a further 20 minutes, making a number of one armed tackles despite being an obvious target in defense. Late in the first half when it became clear that with a 21–0 lead Australia would win the game, coach Don Furner replaced Lewis with Terry Lamb. Lewis won another man of the match award in the second game of the 1989 State of Origin series. Lewis scored a famous try in the second half of the game played at the SFS, when he went on a 40 metre cross field run to the line where he outpaced a much younger Laurie Daley, and held off NSW fullback Garry Jack's tackle over the last 10 metres to score in the corner. From there Lewis was captain of the Australian team for their mid season tour of New Zealand. At the end of the 1990 season, due to salary cap restrictions, Lewis was not made a large enough offer to keep him at the Broncos, with Bennett citing the need to retain younger talent.

Голд-Кост Сиглс және жаттықтырушылық

Бронкоспен қарым-қатынасы нашарлағаннан кейін, Льюис отбасылық себептермен Сиднейге көшіп барғысы келмеді және 1991 жылы Голд-Кост Сиглс командасына қосылды, ал жаттықтырушы Малкольм Клифт оны капитан етіп тағайындады. Сол жылы State of Origin сериясының бірінші ойынында ол матчтың ең үздік ойыншысы атағын сегізінші және соңғы рет жеңіп алды, содан кейін маусым соңында Квинсленд және Австралия құрамалары үшін соңғы ойындарын ойнады. 1992 жылғы NSWRL маусымында Голд-Кост командасының капитаны және жаттықтырушысы болды, бірақ қайтадан маусымды соңғы орында аяқтады. Льюис бас бапкер ретінде өткізген соңғы матчинде Голд-Кост Пенритті жеңіп, Пантерлердің плей-оффқа қатысуына кедергі келтірді. Келесі жылы ол ойыншылық жолын аяқтады, бірақ Сиглс командасын жаттықтыруын жалғастырды, алайда үшінші рет соңғы орын алғаннан кейін клубтан кетіп қалды. Оның Сиглс клубын жаттықтыру кезеңінде команда 44 матчтың тек 7-сінде жеңіске жетті, ал соңғы 16 матчты қатарынан жеңіліске ұшырады. Уоли Льюис Сиглс сапындағы соңғы ойынын 1992 жылдың 7 қарашасында Аделаидадағы Тебартон Овалда Оңтүстік Австралияның «Select» командасына қарсы өткізді (бұл командаға оның көп жылдық досы Пол Вотин және St George Dragons ойыншылары Рики Уолфорд пен Джефф Харди де кірді). Бұл матч Австралия Формула-1 Гран-присінің алдындағы кеште өтті. Льюис 1993 және 1994 жылдары Квинсленд штатының State of Origin құрамасын да жаттықтырды, бірақ ешбір серияда жеңіске жете алмады.

Дәйексөздер

Льюис бірінші болуы керек, өйткені ол ең жоғары деңгейде, Штаттар арасындағы матчтарда, ұзақ жылдар бойы ойынға үстемдік еткен жалғыз ойыншы. Рей Уоррен, австралиялық спорт комментаторы. "Әрине, ол регби түрлеріндегі ең жақсы ойыншы, мен Рапер мен Гасньер, Кэтчпол мен Хоторн секілділерін көрдім". Питер Мирс, австралиялық спорт комментаторы және жазушы. "Льюис – мен көрген ең ұлы ойыншы, мен көптеген керемет ойыншыларды көрдім, Гас пен Чук карьераларының соңында олардың қасында болдым". Артур Битсон, Австралияның бұрынғы ұлттық құрамасының бапкері. "Барлығы да керемет ойыншылар, бірақ Уолли Льюистен озатынын ешкімді көрген жоқпын. Сіз бірінші нөмірде дұрыс адамды таңдадыңыз". Стив Мортимер, Жаңа Оңтүстік Уэльс құрамасының бұрынғы капитаны. "Құндылығын ескерсек, мен оны көзіммен көрген ең жақсы футболшы деп санаймын". Билл Харриган, жетекші төреші. "Мұны қазір айтайын, Уолли мен көрген ең ұлы футболшы, және барлық керемет ойыншылар Уоллидің ең ұлы екенін білген". Джордж Лавджой, Квинсленд регби лигасының комментаторы.

Жеке өмір

1984 жылдың қарашасында Льюис Брисбендегі Сент-Джонс соборында Жақсылықпен үйленді; алайда олар 2021 жылы ажырасты. Олардың екі ұлы мен бір қызы бар: Митчелл, Линкольн және Джейми Ли. Ол "Home and Away" теледрамасында толық уақытты актер болды және ең жақсы жаңа талант үшін TV Week Logie Award сыйлығын жеңіп алды. Оның тағы бір ұлы Митчелл Брисбендегі Nova FM радиостанциясының, Nova 106.9 спорт жаңалықтарын оқып, Ash, Kip, Luttsy & Susie таңғы бағдарламасының ассистент-продюсері болып жұмыс істейді. Оның қызы Джейми Ли туғаннан-ақ саңырау болып дүниеге келді. Отбасы мұны 1991 жылғы серияның соңғы "Мемлекеттік матч" ойыны күні растады, бұл Уолидің сол ойыннан кейін "Мемлекеттік матч"тан зейнеткерлікке шығуына себеп болды. Джейми Ли су полосымен айналысады, қазіргі таңда Квинсленд спорт академиясының стипендиясын иеленуші және Австралия құрама командасының құрамында өнер көрсеткен, сондай-ақ әлемдегі ең алғашқы саңырау адам, ұлттық естімейтін командасынан өнер көрсеткен. 2010 жылдың мамыр айында Льюис жедел жәрдеммен ауруханаға жеткізіліп, өт қабығы алынды. Уоли Льюис 2009 жылы "Көлеңкеден шығу: Чемпионның қайта оралуы" атты автобиографиясын аяқтады. Льюис "Фантом" комикс сериясының жанкүйері ретінде белгілі. Спорттан зейнеткерлікке шыққаннан кейін Льюис телеарнада спорт жаңалықтарын оқыды, алдымен Seven Nightly News Brisbane арнасында, содан кейін жоғары рейтингілі Nine News Queensland арнасына ауысты, және 2023 жылдың қаңтарында денсаулығына байланысты қызметтен шеттескенше сол арнада жұмыс істеді.

Эпилепсия

2006 жылдың 16 қарашасында кешкі жаңалықтар эфирінде Льюис спорт бөлімін алдын ала көрсетті, бірақ бағдарлама коммерциялық үзілістен кейін қайтқанда ол экранда болмады, оның орнына жаңалықтарды оқыған Брюс Пейдж спорт бөлімін ұсынды. Екі аптадан соң, 30 қарашада, Льюис экранда пайда болып, автопромптерден «Қайырлы кеш» деп оқуға кірісті, бірақ кейін мазасыздық танытты. Содан кейін жоспарланған репортаж көрсетілді, ал Пейдж хабардың қалған бөлігін жеткізді. Осы оқиғалардан кейін Льюиске жыл соңына дейін медициналық демалыс берілді. Келесі күні Льюис эпилепсиямен ауыратынын мәлімдеді. Льюис өзінің кітабында оның эфирдегі бағдарының шатысуы осы аурудың салдарынан болғанын айтты. 2007 жылдың 21 ақпанында Льюис Мельбурн қаласындағы Остин ауруханасында эпилепсиясына емдеу үшін ми операциясын жасады. Операцияның сәтті аяқталғанын нейрохирургия бөлімінің директоры Гэвин Фабини хабарлады. Ол содан бері толыққанды сауығып кетті. Льюис тележурналист ретінде 29 қаңтарда қайта оралуы күтілмеген, бірақ жаңа спорттық жүргізуші Стив Хадданмен бірге өте жақсы репортаж жасады. 2007 жылдың қыркүйегінде Льюис операциядан кейін алғаш рет эфирге шықты, ал 2009 жылға қарай апта күндері кешкі эфирлерді жүргізуге қайта оралды. Льюис: «Адамдар енді маған (оның регби лигасындағы карьерасынан) нәрселер туралы сұрайды, мен оларды мүлдем есімде жоқ – бұл қатты қорқынышты», – деді. Ол қызы Джейми Ли туғаннан естімейтін болғаннан кейін қайырымдылық ұйымының жұмысына қатысты.