Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Цзянсидің тарихы төменгі палеолит кезеңінен қазіргі уақытқа дейін созылады, себебі Цзянсиде адамдар бір миллион жыл бұрын қоныстанған. Соңғы кезде ғана белгілі болған Цзянсидегі ең ерте қыш ыдыстар б.з.д. 11000 жылға дейін саналатын, алайда жақындағы қазбалар ең ерте қыш ыдыстардың шамамен б.з.д. 18000 жылға жататынын, олардың Цзянсидегі Сианьрен үңгірінен табылғанын көрсетті. Бұл қытай провинциясында неолиттік кезеңнің толыққанды дамуы б.з.д. 8000 жылға дейін, яғни 10 000 жылдан астам бұрын егіс күріштің табылуымен байланысты Сианьрендоң мәдениетімен белгіленді. Одан кейін б.з.д. 2000 жыл шамасында Вучэн және Даянчжоу мәдениеттерімен белгіленген қола ғасыры, сосын б.з.д. 500 жылға дейінгі темір ғасыры келді. Цзянсиде алғашқы қоныстанған халық – Байюэ, олардың ықпалы қазіргі Ган қытай диалектілерінде сақталған. Цзянсиді б.з.д. 1-ші мыңжылдықта У, Юэ, Чу мемлекеттері биледі, ал б.з.д. 200 жыл шамасында оны қытайлық Хань әулеті жаулап алды. Гань өзені аңғарында орналасқан Цзянси солтүстік-оңтүстік бағыттағы маңызды көлік арнасын ұсынады. Оның таулармен қоршалған орналасуы Цзянси жерлерінің жеке географиялық аймақ және тәуелсіз мәдени бірлік ретінде дамуына жағдай жасады. Бұл аймақ Солтүстік Қытай жазығынан және Янцзы өзені аңғарынан қазіргі Гуандун аумағына дейінгі байланыс жолдарының бірі болып табылады. Осының нәтижесінде Цзянси тарихының көп бөлігінде стратегиялық маңызға ие болды.
The history of Jiangxi stretches from Lower Paleolithic times to the present, as Jiangxi was already inhabited by humans one million years ago. Until recently, the earliest known Jiangxi pottery was dated to around 11000 BC,; however, recent finds show that the absolutely earliest known pottery, from ca. 18,000 BC, comes from Xianren Cave in Jiangxi. In this Chinese province the full Neolithic period began before 8000 BC, as represented by Xianrendong culture in discovering cultivated rice over 10,000 years ago. This period is followed by the Bronze Age around 2000 BC, represented by Wucheng culture and Dayangzhou culture, and by the Iron Age prior to 500 BC. The first recorded people inhabited in Jiangxi are Baiyue and their influence is still found in modern day Gan Chinese dialects. Jiangxi was then respectively ruled by Wu, Yue, Chu in the 1st millennium BC and firstly conquered by the Chinese dynasty of Han around 200 BC. Centred on the Gan River valley, Jiangxi provides the main north–south transport route. Its encirclement by mountains has allowed the lands of Jiangxi to develop as a separate geographic region and an independent cultural entity. They provide one of the communication routes from the North China Plain and the Yangzi River valley to the territory of modern Guangdong. As a result, Jiangxi has been strategically important throughout much of its history.
Ерте тарих
Цзянси Шан әулеті кезінде (б.з.д. 16-11 ғасырлар) ерте Қытай өркениетінің ықпал аймағынан тыс болды. Бұл дәуір туралы мәліметтер аз, бірақ аймақта Юэ тайпаларының қоныстанғаны мүмкін. Көктем және күз кезеңінде қазіргі Цзянсидің солтүстік бөлігі У мемлекетінің батыс шекарасын құрады. Осы кезде Ай (艾) және По (番, кейін 潘) деген екі елді мекен белгілі болған. 473 жылы У мемлекетін Юэ мемлекеті (қазіргі солтүстік Чжэцзян негізінде құрылған) басып алғаннан кейін, Чу мемлекеті (қазіргі Хубэй негізінде құрылған) солтүстік Цзянсиді иеленді, ал оңтүстікте Юэ тайпаларының ықпалы болған болуы мүмкін. Чу 333 жылы Юэ тайпаларын бағындырды, ал 221 жылы Цинь мемлекеті Чуді бағындырды. Осы жылы Цинь династиясы құрылды, ол бірінші біріккен Қытай мемлекеті болды.
Jiangxi was outside the sphere of influence of early Chinese civilization during the Shang dynasty (16th to 11th centuries). Information about this era is scarce, but it is likely that peoples collectively known as the Yue inhabited the region. During the Spring and Autumn period, the northern part of modern Jiangxi formed the western frontier of the state of Wu. Two settlements are known of at this time: Ai (艾), and Po (番, later 潘). After Wu was conquered by the state of Yue (a power based in modern northern Zhejiang) in 473 BC, the state of Chu (based in modern Hubei) took over northern Jiangxi and there may have been some Yue influence in the south. Chu subjugated Yue in 333 BC, and was in turn subjugated by the state of Qin in 221 BC. Qin established the Qin dynasty in that same year, the first unified Chinese state.
Қазіргі заман
Цинь әулетінің құлдырауынан кейін Цзянси коммунистердің ең алғашқы базаларының біріне айналды және көптеген шаруалар өсіп келе жатқан халық революциясына қосылды. 1927 жылғы 1 тамызда Қытай Азамат соғысы кезінде Цзянсиде Нанчан көтерілісі болды. Кейін коммунистік басшылар Гоминьданның оларды жою әрекеттерінен қашып, Цзянсидің оңтүстік және батыс тауларында жасырынды. 1931 жылы коммунистер Цзянсидің Қытай Республикасынан тәуелсіздігін жариялап, Рүйцзинде (瑞金) «Қытай Кеңес Республикасын» құрды, оны кейде «Ескі Қызыл астана» (红色故都) немесе жай ғана «Қызыл астана» деп атайды. 1935 жылы ұлтшыл күштер толықтай қоршағаннан кейін, коммунистер қоршаудан шығып, Яньаньға ұзақ жорысты бастады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Дулиттл рейсінен кейін Қытайға құлаған B-25 американдық экипаждардың көпшілігі қытай азаматтары мен әскерлерінің көмегімен қауіпсіздікке жетті. Бірақ, америкалықтарды баспанаға алған қытай халқы үшін бұл қымбатқа түсті. Жапон императорлық армиясы қытайлықтарды құлаған американдық ұшқыштарға көмектесуден үркіту үшін Чжэцзян-Цзянси жорығын бастады. Жапондықтар Дулиттлдің адамдарын іздеу кезінде шамамен 250 мың бейбіт тұрғынды өлтірді.
After the fall of the Qing dynasty, Jiangxi became one of the earliest bases for the Communists and many peasants were recruited to join the growing people's revolution. The Nanchang Uprising took place in Jiangxi on August 1, 1927, during the Chinese Civil War. Later the Communist leadership hid in the mountains of southern and western Jiangxi, hiding from the Kuomintang's attempts to eradicate them. In 1931, the Communists declared Jiangxi's independence from the Republic of China as the "Chinese Soviet Republic" which was formed in Ruijin (瑞金), sometimes called the "Former Red Capital" (红色故都), or just the "Red Capital". In 1935, after complete encirclement by the Nationalist forces, the Communists broke through and began the Long March to Yan'an. Following the Doolittle Raid during World War II, most of the B 25 American crews that came down in China eventually made it to safety with the help of Chinese civilians and soldiers. The Chinese people who helped them, however, paid dearly for sheltering the Americans. The Imperial Japanese Army began the Zhejiang Jiangxi Campaign to intimidate the Chinese from helping downed American airmen. The Japanese killed an estimated 250,000 civilians while searching for Doolittle's men.