Кіріспе

Электроникада орталық түйме (CT) – трансформатордың немесе индуктордың орамдарының орта тұсына, немесе резистордың немесе потенциометрдің элементі бойымен жасалған қосылыс. Түймелер кейде сигналдарды байланыстыру үшін индукторларда қолданылады, бірақ міндетті түрде орамның ортасында емес, көбінесе бір жағына жақын орналасады. Мұның кең таралған қолданысы – Хартли осцилляторы. Түймелі индукторлар қуат түрлендіру мақсатында айнымалы ток (AC) кернеулерінің амплитудасын өзгертуге мүмкіндік береді, мұндай жағдайда олар автотрансформаторлар деп аталады, себебі тек бір орамы бар. Автомобильдің тұтану катушкасы – автотрансформатордың мысалы. Потенциометрдегі түймелер құрылғының элементі бойымен бір немесе бірнеше қосылыстарды қамтамасыз етеді, оған қоса элементтің екі ұшындағы стандартты қосылыстар мен жылғыш қосылыс болады. Потенциометрдегі түймелер екі ұштық қосылыс пен бір жылғыш қосылысы бар стандартты құрылымда қол жетімсіз болатын тізбек функцияларын іске асыруға мүмкіндік береді.

Вольт ортасы қосылды

Орталықтан теңделген вольт (VCT) – орталықтан теңделген трансформатордың кернеу шығысын сипаттайды. Мысалы, 24 VCT трансформаторының сыртқы екі ұшқышында (толық орау) 24 В тікелей ток өлшенсе, әрбір сыртқы ұшқыштан орталық ұшқышқа дейін 12 В тікелей ток өлшенетін болады (жартылай орау). Бұл екі 12 В тікелей ток көздері бір-біріне қатысты 180 градусқа қарама-қарсы фазада болады, осылайша олардан оң және теріс 12 вольттік тұрақты ток көздерін жасау оңай.

Қолданылу және тарихы

Вакуумдық лампалы аудио күшейткіштерде орталықтан шығарылған трансформаторлар кейде иілімді-соққы схемасының екі шығыс лампасын басқару үшін фазалық инвертор ретінде қолданылды. Бұл техника электрондық күшейту сияқты көне және жақсы құжатталған, мысалы, 1940 жылғы үшінші басылымдағы «Радиотрондарды жобалау нұсқаулығында» сипатталған. Бұл әдіс транзисторлық жобаларға да ауыстырылды, себебі конденсаторлар үлкен, қымбат және нашар сенімді болды. Алайда, содан бері конденсаторлар әлдеқайда кішкентай, арзан және сенімді болды, ал трансформаторлар әлі де салыстырмалы түрде қымбат. Сонымен қатар, жобалаушылар транзисторлармен тәжірибе жинаған сайын, оларды лампалар сияқты қарастыруын тоқтатты. А класындағы аралық күшейту сатысын АВ класындағы қуат сатысына трансформатор арқылы қосу, тіпті бір кернеумен жабдықталған кішкентай жүйелерде де мағынасыз. Қазіргі заманғы жоғары сапалы жабдықтар екі қосқан қуат көзіне негізделген, бұл байланыстыруды болдырмайды. Күшейткіштің кірісінен динамикке дейін тұрақты токпен байланыстыруға болады, сыйымдылық немесе индуктивтілік болмайды. Дегенмен, бұл қолданыс 21-ғасырда да маңызды, өйткені лампалар мен лампалы күшейткіштер нарықтық сегменттер үшін өндіріледі. Аналогты телекоммуникация жүйелерінде орталықтан шығарылған трансформаторлар сигнал беру мақсатында айнымалы токпен байланыстырылған күшейткіштің айналысында тұрақты ток жолын қамтамасыз ету үшін қолданылуы мүмкін. Үш сымды қуат тарату жүйесін қолдануға болады, мысалы, АҚШ/Канадада екі 120 В айнымалы ток тізбегін қамтамасыз ету үшін 240 ВТ қолданылады. Төмен жиілікті желілік трансформаторларда көбінесе орталық шығарылымдар болады. Тарихи тұрғыдан алғанда, түзету құрылғыларының құны жоғары болды, сондықтан орталықтан шығарылған трансформатор және екі диодты тұрақты ток көзі, екіншілік катушканың жартысын әр жарты циклде пайдалана отырып, мыс орамдары мен темір ламинаттарының қосымша шығындарын ақтады. Кассеталық диктофондар сияқты тұтыну тауарлары көбінесе 1980 жылға дейін 9 В тұрақты токты алу үшін 18 ВТ трансформаторларын қолданды. Төрт диодты пайдаланып, екі жартысын да пайдалануға болады, бұл орталық шығарылымды жалпы жер ретінде пайдалана отырып, симметриялық кернеулерге арналған тиімді жобаларға әкеледі. Мысалы, Atari Asteroids (1979) сияқты аркадалық ойын автоматтарында +/ 15 В тұрақты токты (реттеуден кейін) өндіру үшін төрт диодты конфигурациядағы 36 ВТ трансформаторы қолданылады, ал соның салдарынан алынған қуат көзі екі диодты конфигурациядан реттелмеген 10.3 В тұрақты токты береді. 1970 жылдардың соңында көпірлі түзету құрылғыларын пайдалану тиімдірек және құрастыру оңайырақ болды. Импульстік қуат көздерінде орталықтан шығарылған трансформаторлар көбінесе қолданылады, кейде олардың динамикалық электромагниттік мінез-құлқысын жақсарту үшін бір диодты немесе екі диодты жартылай көпірмен жабдықталады. Конденсаторлық микрофонға фантомдық қуатты орталықтан шығарылған трансформаторлар арқылы беруге болады. «Тікелей орталық шығарылым» деп аталатын бір әдіс екі орталықтан шығарылған трансформаторды пайдаланады, біреуі микрофон корпусында, екіншісі микрофонның алдын ала күшейткішінде орналасқан. Сүзгіленген тұрақты кернеу микрофонның алдын ала күшейткішінің орталық шығарылымына қосылады, ал микрофон корпусының орталық шығарылымы кабельдің экраны арқылы жерге қосылады. Екінші әдіс микрофон корпусындағы бірдей орталықтан шығарылған трансформатор топологиясын пайдаланады, бірақ микрофонның алдын ала күшейткішінде сигналдық сымдарды тізбектей жалғайтын сәйкес келетін резисторлар жұбы «жасанды орталық шығарылымды» құрайды.