Вагит Алекперов: Мұнай магнатының өмір жолы мен санкциялар
Vagit Alekperov
Вагит Алекперов – ресейлік-әзірбайжан бизнесмен, бұрынғы «Лукойл» президенті. 2021 ж. Bloomberg бойынша $19.6 млрд көлеміндегі байлығымен Ресейде 5-орында.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ресейлік кәсіпкер (1950 жылы туған)
Russian businessman (born 1950)
Вагит Юсуфович Алекперов (Вагит Юсуфович Алекперов; 1950 жылдың 1 қыркүйегінде туған) – ресейлік-әзербайжандық кәсіпкер. 1993 жылдан 2022 жылға дейін «Лукойл» мұнай компаниясының президенті болды. 2021 жылдың 16 сәуірінде Bloomberg L.P. компаниясының Bloomberg Billionaires Index көрсеткіші бойынша Алекперовтың шамамен 19,6 миллиард АҚШ доллары көлемінде жеке капиталы бар, бұл оны әлемдегі ең бай адамдардың 94-ші және Ресейде 5-ші орнына қойды. «Спартак» футбол клубының бұрынғы иесі Леонид Федун – Алекперовтың жақын әріптесі. Алекперов 2022 жылға дейін суперяхталар құрастырушы Heesen Yachts компаниясына да иелік еткен. Ресейдің Украинаға басып кіруіне жауап ретінде Ұлыбритания, Канада, Австралия және Жаңа Зеландия Алекперовқа қарсы санкциялар салды.
Vagit Yusufovich Alekperov (, Вагит Юсуфович Алекперов; born 1 September 1950) is a Russian–Azerbaijani businessman. He was the President of the oil company Lukoil from 1993 until 2022. As of 16 April 2021, according to Bloomberg Billionaires Index by Bloomberg L. P., Alekperov has an estimated net worth of US$19.6 billion, making him the ninety fourth wealthiest person in the world and the fifth in Russia. Fellow former Spartak owner Leonid Fedun is Akelperov's close associate. Alekperov also owned superyacht builder Heesen Yachts until 2022. As part of the international governmental responses to the Russian invasion of Ukraine, the United Kingdom, Canada, Australia and New Zealand have imposed sanctions against Alekperov.
Өмірбаян
Алекперов 1950 жылы 1 қыркүйекте халықаралық мұнай өнеркәсібінің ең алғашқы орталықтарының бірі – Әзірбайжан КСР-інің Баку қаласында дүниеге келген. Әкесі, Вагит кішкентай шақта қайтыс болған, өмір бойы мұнай өндірісінде жұмыс істеді және Алекперовты соның жолын қууға шабыстады. Алекперовтің әкесі әзірбайжандық мұсылман, ал анасы – орыс православиесін ұстанатын. Алекперов дінге сенетін адам, бірақ өзін мұсылман немесе православиелік деп есептемейді. 1974 жылы Алекперов Әзірбайжан мұнай және химия институтын бітірді.
Alekperov was born on 1 September 1950, in Baku, Azerbaijan SSR, one of the earliest centers of the international petroleum industry. His father, who died when Vagit was a boy, worked in the oilfields all his life and inspired Alekperov to follow in his footsteps. Alekperov's father was an Azerbaijani Muslim and his mother, Russian Orthodox. Alekperov is religious, but does not define himself as either Muslim or Orthodox. In 1974, Alekperov graduated from the Azerbaijan Oil and Chemistry Institute.
Батыс Сібір
1979 жылы Алекперов Батыс Сібірге көшіп, 1979-1985 жылдары "Сургутнефтегаз" компаниясында жұмыс істеді, осылайша ол өнеркәсіп сарапашысы ретінде танылды. Ол мансап баспалдағын жоғалып, 1985 жылға қарай "Башнефть" өндірістік компаниясының бас директорының бірінші орынбасары болды. 1987 жылы ол жаңадан құрылған "Коголымнефтегаз" өндірістік компаниясының бас директоры тағайындалды. Дәл сол кезде Батыс мұнай компаниялары Ресейде серіктестер іздеуді белсенді түрде бастады. 1990 жылы Ұлыбританиядағы British Petroleum нысандарына барған сапарында Алекперов ресейлік делегацияны жеке басқарды. BP компаниясының басшысы Рондо Фелберг NY Times газетіне берген сұхбатында, Алекперовтың 1990 жылғы сапарында күн тәртібін өз бақылауына алғанын және BP басшыларынан қазіргі заманғы мұнай компаниясын қалай құру керектігін сұрағанын айтты.
Alekperov moved to Western Siberia in 1979 and worked at Surgutneftegaz between 1979 and 1985, earning his reputation as an industry expert. He was ascending positions and by 1985 became first deputy general director of Bashneft production company. In 1987, he became general director of the newly created production company Kogalymneftegaz. Just at this time Western oil companies began to actively look for partners in Russia. During a visit to British Petroleum facilities in the United Kingdom in 1990 Alekperov personally headed the Russian delegation at the negotiations. Rondo Fehlberg, an executive at BP, told NY Times that Alekperov took control of the agenda during that 1990 trip, sternly asking the BP executives to explain how a modern oil company should be set up.
ЛУКойл
1993 жылдың сәуірінде «Лангепас Урай Когалымнефть» акционерлік қоғамы «ЛУКОЙЛ» болып қайта құрылды, ал Алекперов оның президенті және директорлар кеңесінің төрағасы болды. 2002 жылы Алекперов компанияның 10,4%-ына иелік етті. «ЛУКОЙЛ» американдық компанияны сатып алған алғашқы ресейлік компания атанды. 2000 жылдың қараша айында «ЛУКОЙЛ» Getty Petroleum Marketing компаниясын және оның АҚШ-тағы 1300 жанармай құю станциясын сатып алды. Көптеген басқа ресейлік олигархтар сияқты Алекперов та банк және медиа бизнесіне қатысты. 2006 жылдың мамырында Алекперов IFD Kapital Group-тың екі негізгі иесінің бірі болды. 2018 жылы Алекперов алғаш рет сұхбатында өзінің орнын басатын адамды іздеп жүргенін мәлімдеді, оның айтуынша, 2023 жылы компанияда штаттық өзгерістер болуы мүмкін. Алекперов 2017 жылы АҚШ Конгресіне ұсынылған CAATSA есебіндегі ресейлік «олигархтар» тізіміне енді.
In April 1993, Langepas Uray Kogalymneft became the joint stock company LUKOIL, and Alekperov became its president and chairman of the board. By 2002 Alekperov owned 10.4% of the company. LUKoil was the first Russian company to acquire an American company. In November 2000, LUKoil acquired Getty Petroleum Marketing and its 1,300 gas stations in the United States Like many other Russian oligarchs, Alekperov has also moved into banking and media. In May 2006 Alekperov was one of the two main owners of IFD Kapital Group. In 2018, Alekperov first said in an interview that he was looking for a successor to his position, a staff reshuffle, he said, could take place at the company in 2023. Alekperov is on the 2017 list of Russian "oligarchs" named in the CAATSA unclassified report to the U. S. Congress.
Халықаралық санкциялар
2022 жылдың сәуірінде Ресейдің Украинаға басып кіргенінен кейін Алекперов Австралия және Ұлыбритания тарапынан санкцияланды.
In April 2022, following Russia's invasion of Ukraine, Alekperov was sanctioned by Australia and the United Kingdom.
Жеке өмір
Алекперов Лариса Викторovna Алекпероваға үйленген және 1990 жылы туған Юсуф атты ұлы бар. 2023 жылы ол ЛУКОЙЛ ұңғымаларын жөндеумен айналысатын WellTech компаниясын құрды. Алекперовтің хоббиі – нумизматика. Оның коллекциясының нақты құрамы белгісіз, бірақ кейбір мәліметтерге сәйкес, ол Ресейдегі ең ірі үш жеке коллекцияның бірі. Forbes журналының мәліметінше, Алекперовтің жеке нумизматика мұражайында 700-ден астам монета көрсетілген, бұл бүкіл коллекцияның шамамен төрттен бірін құрайды. Ол негізінен ежелгі заманнан қазіргі Ресейге дейінгі алтын монеталардан, сондай-ақ бірқатар күміс монеталардан және Ресей империясының азаусыздардан тұрады.
Alekperov is married to Larisa Victorovna Alekperova and has a son Yusuf born in 1990. In 2023 he founded the WellTech company, which is engaged in the repair of LUKOIL wells. Alekperov's hobby is numismatics. The exact composition of his collection is unknown, but according to some reports, it is one of the three largest private collections in Russia. According to Forbes, Alekperov's private Museum of Numismatics has more than 700 coins on display, which is about a quarter of the entire collection. It consists mainly of gold coins, from antiquity to modern Russia, some silver coins, as well as a few platinum coins of the Russian Empire.
Қайырымдылық
2007 жылы Алекперов Ресейде әлеуметтік кәсіпкерлікті дамыту мақсатында "Біздің болашақ" қорын құрды. Алекперов көп рет ашық түрде мәлімдеді және өсиеті бойынша "Лукойл" компаниясындағы үлесінің (компанияның 20% астам бөлігі) арнайы құрылған қайырымдылық қорына берілетінін растады. 2020 жылғы коронавирус пандемиясы кезінде "Лукойл" Ресейдің 22 өңіріне 652 миллион рубльден астам, ал операциялық қызмет атқаратын шетелдік елдерге шамамен 900 000 доллар көмек көрсетті. Алекперов Коми Республикасында коронавирусқа қарсы күреске жеке қаржысынан 50 миллион рубль бөлді.
In 2007 Alekperov founded The Foundation "Our Future" to promote social entrepreneurship in Russia. Alekperov has repeatedly stated publicly and has confirmed that, according to his will, his stake in Lukoil (over 20% of the company) will be transferred to a specially created charitable foundation. In 2020 coronavirus pandemic, Lukoil has donated more than RUB 652 million in 22 Russian regions and almost $900 000 dollars in its operation countries abroad. Alekperov also donated RUB 50 million of personal finances to fight coronavirus in the Republic of Komi.
Сыйлықтар мен құрметті атақтар
Алекперов Вудро Вильсон сыйлығын алған алғашқы ресейлік азамат болды. Ол 2005 жылы корпоративтік азаматтығы үшін марапатталды. 2020 жылдың 31 тамызында Вагит Алекперовтың 70 жылдық мерейтойына орай Әзірбайжан Президенті Ильхам Әлиев оны Әзірбайжан мен Ресей Федерациясы арасындағы қарым-қатынастарды дамытуға қосқан ерекше үлесі үшін "Достлуг" орденімен марапаттады. 2022 жылдың 4 мамырында Алекперов отын-энергетика кешенін дамытуға зор үлес қосқаны және көп жылғы адал еңбегі үшін бірінші дәрежелі "Отанға қызметі үшін" орденімен марапатталды. Вагит Алекперов Ресей жаратылыстану ғылымдары академиясының толық мүшесі болып табылады.
Alekperov was the first Russian citizen who received the Woodrow Wilson Award. He was honored in 2005 for achievements in corporate citizenship. On 31 August 2020, ahead of Vagit Alekperov's 70th jubilee, Azerbaijani President Ilham Aliyev awarded him with the "Dostlug" Order for his special services rendered to the development of mutual relations between Azerbaijan and the Russian Federation. On 4 May 2022, Alekperov received the Order "For Merit to the Fatherland" of the first degree for "great contribution to the development of the fuel and energy complex and many years of diligent work". Vagit Alekperov is also a full member of the Russian Academy of Natural Sciences.