Кіріспе

Норвегиялық музыка сахнасы

1990 жылдардың басындағы норвегиялық блэк-метал сахнасы қазіргі заманғы блэк-метал жанрын қалыптастырды және экстремалды металдың ең танымал және ықпалды өкілдерін шығарды. Сахна мүшелерінің Норвегияда екі адамды өлтіруге, бір адамның өзіне қол жұмсауына және бірнеше шіркеуді өртеп жіберуге қатысты екені белгілі болғанда, бұл оқиға бұқаралық ақпарат құралдарында кеңінен жарияланды. Сахнаның өзіндік идеологиясы болды, ал негізгі мүшелері өздерін «Қара шеңбер» немесе «Қара металл ішкі шеңбері» деп атады. Олар Ослодағы «Helvete» («Төңкеріс») атты пластинкалар дүкенінде жиналатын ер адамдардан құралды. Сұхбаттарында олар христиандыққа қарсы және адамды жек көретін көзқарастарын білдіріп, террор, жеккөрушілік пен зұлымдықты таратуды көздеген, культ тәрізді шайтандықтар тобы ретінде таныстырды. Олар псевдонимдерді қабылдап, «өлген бет» макияжымен және ортағасырлық қару-жарақтармен суретке түсті. Сахна эксклюзивті болды және өзінің шекараларын қалыптастырды, тек «шынайы» немесе адал деп саналғандарды қабылдады. Музыкалық тұтастық маңызды болды және музыканттар блэк-металдың астыртын және таза күйінде қалуын қалады. 1993 жылдың тамызында сахнаның бірнеше мүшесі тұтқындалды, ал 1994 жылдың мамырында өрт сөндіру, кісі өлтіру, шабуыл жасау және жарылғыш заттарды иелену қылмыстары үшін сотталды. Көбісі сол кезде жасаған істеріне өкінген жоқ. Норвегиялық БАҚ-тың кейбіреулері оларды «шайтандық террористер» деп атады, ал бір норвегиялық телеарнадағы сұхбатта әйел шайтаншылдар оның баласын құрбандыққа шалып, итін өлтіргенін айтты. Норвегиялық блэк-метал сахнасының алғашқы кезеңдері туралы кітаптар мен деректі фильмдер түсірілді.

Музыкалық жаңалықтар

1980 жылдары қара металл – шайтандық мәтіндерді бөлісетін бірнеше ауыр металл топтарының еркін біріккен тобы еді, бірақ «бірінші толқын» топтарының көпшілігі шайтандыққа тек қорқыту үшін сілтеме жасады. 1990–1992 жылдары осы топтардың ықпалымен норвегиялық музыканттар жаңа қара металл музыкасын жариялады. Норвегиялық топтар 1980-ші жылдардағы алдыңғы буын музыканттарының стилін ауыр металл музыкасының ерекше жанры ретінде дамытты. Stigma Diabolicum/Thorns тобының Снорре "Blackthorn" Рух және Mayhem тобының Øystein "Euronymous" Аарсет музыканың жаңа стилін жасады, онда гитаристтер қуатты аккордтардың орнына, екі немесе үш ішекті пайдаланудың орнына, гитараның барлық ішектерін қолданып, толық аккордтар орындады. «TRVE KVLT Black Metal» термині – шайтандыққа бейім қара металл үшін қолданылатын термин. Олардың музыкасының қараңғы тақырыптары мәйіттей бояумен толықтырылды, ол қара металл музыканттарының басқа металл топтарынан өзгешеленуіне мүмкіндік берді.

Өлілердің өз-өзіне қол жұмсауы

1991 жылғы 8 сәуірде Mayhem вокалисі және лирика авторы Пер Ингве Олин ("Dead" сахналық атымен танымал) топпен бірге тұрған үйінде жалғыз қалғанда, оқпен өз-өзіне қол жұмсады. Әріптес музыканттар Dead-ті ерекше, іштен тыйылушыл және депрессияға ұшыраған деп сипаттады. Ол өнер көрсету кезінде өліктідей көрінуге тырысып, өзін-өзі жарақаттаған. Mayhem гитарисі Euronymous оны білегі мен тамағы кесілген, маңдайына оқ тиген күйде тапты. Полицияны шақырғанға дейін Euronymous камера алып, бірнеше заттарды орналастырғаннан кейін денесінің суретін түсірді. Euronymous Dead-тің өзін-өзі өлтіруін Mayhem-нің "жаман" имиджін күшейту үшін пайдаланды және қара металл "көңіл көтеруге" айналып, коммерцияландырылғандықтан Dead өзін-өзі өлтірді деп мәлімдеді. Ол Dead-тің бас сүйегінің бөліктерінен жасалған деген алқалар жасап, лайық деп тапқан музыканттарға сыйлады. Mayhem бассисі Jørn 'Necrobutcher' Stubberud: "Dead өзін-өзі атқаннан кейін адамдар қара металл сахнасы туралы көбірек білді [ ]; Менің ойымша, Dead-тің өзін-өзі өлтіруі осы сахнаны шынымен өзгертіп жіберді" деді. Осы өзін-өзі өлтіру Euronymous пен оның бірнеше достары, әсіресе Necrobutcher арасында араздық тудырды, олар Dead-ке деген оның қатынасынан жиренді. Сондай-ақ, 2001 жылы Strid тобынан келген Эспен "Storm" Андерсен де осы жағдайға наразылық білдірді.

Гельвете, идеология және "Қара шеңбер"

Mayhem гитарисі Euronymous норвегиялық блэк-метал сахнасының қалыптасуына қатысқан орталық тұлға болды және оны дерлік жеке қолымен құрды. 1991 жылдың мамыр-маусым айларында ол Helvete (норвег тілінде "Төңкеріс") деп аталатын пластинка дүкенін ашты. Дүкен Ослодағы Швейгардс шлюзінің 56-шы үйінде орналасқан. Норвегиялық блэк-метал музыканттары көбінесе дүкенде және оның жертөлесінде жиналатын. Олардың ішінде Mayhem, Emperor, Varg "Гришнакх" Викернес және Снорре "Blackthorn" Рух болды. Euronymous сонымен қатар Helvete базасында орналасқан Deathlike Silence Productions деген тәуелсіз пластинка лейблін құрды. Ол норвегиялық Mayhem және Burzum, шведтік Merciless және Abruptum, сондай-ақ жапондық Sigh топтарының альбомдарын шығарды. Euronymous және Varg әр түрлі уақытта дүкенде тұрды. Emperor барабаншысы Bård "Faust" Eithun да сол жерде тұрып жұмыс істеді. Helvete-де жиналғандарды "Қара шеңбер" немесе "Қара металл ішкі шеңбері" деп атады, бұл атау Euronymous-қа тиесілі деп есептеледі. Stian "Occultus" Johansen айтуынша, Euronymous жалға алған орын "өте үлкен болған және жалдау ақысы тым жоғары болған. Сондықтан ол жақсы нәтиже бермеді". Ғимараттың аз бөлігі ғана дүкен үшін пайдаланылды. Euronymous 1993 жылдың басында дүкен полиция мен БАҚ назарына іліге бастағанда Helvete-ді жапты. Кейін дүкен сол жерде, бірақ кішкентай аумақта Neseblod Records деген атпен қайта ашылды. ("Neseblod" норвег тілінде "мұрыннан қан кету" деген мағынаны білдіреді.) Көптеген түпнұсқа заттар сақталған, сонымен қатар дүкен "қара металл мұражайы" ретінде танылады. Норвегиялық блэк-метал сахнасы христиан дініне және дінге қарсы күресті. 1990 жылдардың басында Euronymous және сахнаның басқа мүшелері өздерін жеккөрушілікке, қайғыға және зұлымдыққа табынушылар ретінде көрсетті, олар жеккөрушілік пен зұлымдық таратуды қалады. Олар Шайтан шіркеуін тым "адамгершілік" деп сынады. Олардың жақтаған теистік сатанизмі христиан дініне қарсы болды. Euronymous осы идеологияның негізгі тұлғасы еді. Emperor-дың Ihsahn-ы "Бұл адамдардың арасында қорқыныш тудыру үшін жасалды деп ойлаймын" деді. Ол "қоғамға қарсылық білдіруді" және "нағыз сатанистік философияға ие болудан гөрі, тек 'жамандыққа' көбірек көңіл бөлуге тырысты" деп қосты. Vikernes олардың "жамандыққа" шақыру себебін ашуратқысы келгенін айтты. "Хаос иелері" кітабында Euronymous-ты білетіндердің көпшілігі "оның Шайтанға деген бейнесі шын мәнінде оның нағыз тұлғасына ұқсамайтын көрініс" екенін айтады. Олардың ішінде Necrobutcher, Kjetil Manheim және Metalion (ол Euronymous-ты 1985 жылдан бері білген және оны ең жақсы досы деп есептеген) Euronymous "әрқашан ойын ашық айтқан, өлімге табынған және экстремистік болған" деді. Сахнаның басқа мүшелеріне келетін болсақ, Samuel Fridh олардың Ібіліске табынушылар екенін растайтын ешқандай дәлел жоқ дейді, ал Euronymous-тың өлімінен кейін полиция тергеуін басқарған Leif A. Lier өзінің және адамдарының бірде-бір сатанистпен кездеспегенін айтты. Люциферлік Мизантропиялық Орденнен (шведтік сатанистік орден) Tenebris норвегиялық сахнаның "осы уақытқа дейін маңызды болғанын" жазды. "1991 жылы бәрі қара металл мен идеологиялық сатанизмге қатысты (өте көп емес, бірақ іс жүзінде сатанизм). Ол тез арада қара металл армиясына айналып, Euronymous және оның дүкенімен бірге тұрып құлады. Сондықтан ол 1993 жылы қайтыс болғаннан кейін жоғалып кетті. Өкінішке орай, сол кездегі көптеген адамдар өз идеалдарына опасыздық жасап, жағдай бұзылғанда қызығушылықтарын жоғалтты. Бұл тек уақытша аһәмиетке ие болған құбылыс сияқты". "Блэк-метал" термині туралы Euronymous оның теистік сатанистер болып табылатын және сатанистік әндер жазған кез келген ауыр металл тобына қатысты екенін айтты. Сол кезде норвегиялық блэк-металға ұқсас стильдегі, бірақ сатанистік әндері жоқ топтар өз музыкаларына басқа терминдерді қолданды. Кейбір топтар христиандыққа дейінгі Норвегияға және оның дәстүрлеріне қызығушылық танытты, сонымен қатар сахнада романтикалық ұлтшылдықтың жасырын ағымдары болды. Кейбір сахна мүшелері нацистік бейнелермен де флирт жасады, бірақ бұл негізінен қоздыруға тырысу болды. 1990 жылдардың басында жазылған жеке хатында Euronymous сол кездегі "барлықтай" норвегиялық блэк-металл топтары "көп немесе аз нацистер" болды деп мәлімдеді. Ол тоталитарлық коммунистік мемлекеттерге қызығушылық танытты және адамдардың "коммунистік диктатураның астында шірігенін" көргісі келетінін айтты. Алайда, Varg Vikernes-тен басқа, сахна саяси көзқарастардан алыс болды.

Евронимустың өлтірілуі

1993 жылдың басында Эуронимус пен Викернес арасында антагонизм туды. 1993 жылдың 10 тамызы күні түнде Викернес пен Снорре "Блэкторн" Рух Бергеннен Ослодағы Эуронимустың пәтеріне дейін жүрді. Олар келгенде жанжал болды, және Викернес Эуронимусты өлтірді. Оның денесі пәтер сыртынан табылды, 23 кесік жарасы болған – екеуі басқа, бесеуі мойынға, ал 16-сы арқаға тиген. Бұл кісі өлтірудің себебі билік үшін күрес, "Бурзум" жазбалары бойынша қаржылық дау, немесе Лиллехаммердегі пышақпен жасалған шабуылды "басып өту" әрекеті болуы мүмкін деген болжам бар. Викернес мұны жоққа шығарып, Эуронимусты өзін қорғау үшін өлтіргенін айтады. Ол Эуронимустың оны электрошокпен есінен айнытып, байлап, оқиғаны түсіріп жатқанда азаптап өлтіруді жоспарлағанын, ал оған қол қойылмаған келісімшарт туралы кездесуде тұзақ құрғанын мәлімдеді. Некробачер кейінірек Эуронимустың өліміне өзінің де қатысы болуы мүмкін екенін айтты, себебі Эуронимус Dead-тің өзіне қол жұмсауын ұятсыз пайдаланған. Викернес 1993 жылдың 19 тамызында тұтқындалды, және сол кезде сахнаның көптеген басқа мүшелері де сұраққа алынды. Кейбіреулері қылмыстарын мойындап, басқаларын кінәлады. 1994 жылдың мамыр айында Викернес Эуронимусты өлтіргені, төрт шіркеуді өртеп жібергені және 150 кг жарылғыш затты сақтағаны үшін 21 жылға бас бостандығынан айырылды (Норвегияның ең жоғарғы жазасы). Оған үкім шығарған күні екі шіркеу өртенді, "демек, бұл символдық қолдау білдіру болған". Блэкторн кісі өлтіруге көмектескені үшін сегіз жылға сотталды. Сол айда Mayhem тобының De Mysteriis Dom Sathanas альбомы шықты, онда Эуронимус гитарада, ал Викернес бас гитарада ойнаған.

Басқа музыка сахналарымен қайшылық

Норвегиялық блэк-метал мен шведтік дэт-метал өнерлері арасында қатты бәсекелестік болды. Фенриз бен Чорт норвегиялық блэк-метал музыканттарының "бүкіл дэт-метал көрінісінен жалыққандарын" және "сол кезде Ослода дэт-метал ең жақсы емес" екенін айтты. Фин группасы Black Crucifixion норвегиялық Darkthrone группасын бастапқыда дэт-метал группасы болғандықтан, кейін блэк-метал ойнағандықтан "модаға құмарлар" деп сынады.

Музыкалық релиздер тізімі

Төменде 1987–1993 жылдары шыққан жоғарыда аталған топтардың белгілі қара металл жазбалары мен релиздерінің ішінара тізімі берілген. Қалың әріптермен белгіленгендер альбомдар, ал қалғаны – демо және кеңейтілген ойнату тізімдері.

Күн/ай/жыл Топ Атау Ескертулер
Наурыз 1987 Mayhem Deathcrush Ақпан/Наурыз 1987-де Creative Studios-та жазылған және 1987-нің тамызында шығарылған
Желтоқсан 1989 Stigma Diabolicum Luna De Nocturnus
Наурыз 1990 Stigma Diabolicum Lacus De Luna
Сәуір 1990 Mayhem Freezing Moon and Carnage Бұл әндерде Dead вокалист ретінде қатысқан және 1991 жылғы Projections of a Stained Mind жинағында пайда болған
Қараша 1990 Mayhem Live in Leipzig 1990 жылғы 26 қарашада тікелей жазылған, бірақ 1993 жылғы шілдеге дейін ресми түрде шығарылмаған
1991
Наурыз 1991 Arcturus My Angel 1991 жылғы наурызда Studio S-та жазылған және 1991 жылғы шілдеде шығарылған
Сәуір 1991 Thou Shalt Suffer Open the Mysteries of Your Creation 1991 жылғы сәуірде Notodden Lydstudio-да жазылған және 1991 жылғы шілдеде шығарылған
Маусым 1991 Thorns Grymyrk 1991 жылғы 3 маусымда жазылған
Шілде 1991 Enthrone Black Winds
Шілде 1991 Burzum Burzum Demo I
Тамыз 1991 Darkthrone A Blaze in the Northern Sky 1991 жылғы тамызда Creative Studios-та жазылған, бірақ 1992 жылғы ақпанға дейін шығарылмаған
Қазан 1991 Immortal Immortal
Қазан 1991 Thou Shalt Suffer Into the Woods of Belial 1991 жылғы қазанда Notodden Lydstudio-да жазылған
Қараша 1991 Burzum Burzum Demo II
Желтоқсан 1991 Enslaved Nemare 1991 жылғы 6–7 желтоқсанда Slakten Lydstudio-да жазылған
1991 Malfeitor Malfeitor
1992
Қаңтар 1992 Burzum Burzum 1992 жылғы қаңтарда Grieghallen Studio-да жазылған және 1992 жылғы наурызда шығарылған
Ақпан 1992 Ildjarn Unknown Truths
Сәуір 1992 Beelzebub Apotheosis 1992 жылғы 4–5 сәуірде SIFA Lydstudio-да жазылған
Сәуір 1992 Burzum Det som engang var 1992 жылғы сәуірде Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1993 жылғы тамызға дейін шығарылмаған
Сәуір 1992 Immortal Diabolical Fullmoon Mysticism 1992 жылғы сәуірде Grieghallen Studio-да жазылған және 1992 жылғы шілдеде шығарылған
Май 1992 Emperor Wrath of the Tyrant 1992 жылғы 8–11 мамырда жазылған
Маусым 1992 Satyricon All Evil 1992 жылғы 21–22 маусымда жазылған
Маусым 1992 Enslaved Yggdrasill 1992 жылғы 28–29 маусымда Micro Music-те жазылған
Маусым 1992 Darkthrone Under a Funeral Moon 1992 жылғы маусымда Creative Studios-та жазылған, бірақ 1993 жылғы маусымға дейін шығарылмаған
Тамыз 1992 Burzum Ask 1992 жылғы тамызда Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1993 жылғы наурызға дейін шығарылмаған
Қыркүйек 1992 Carpathian Forest Bloodlust & Perversion 1992 жылғы қыркүйекте Star Studio-да жазылған
Қыркүйек 1992 Burzum Hvis lyset tar oss 1992 жылғы қыркүйекте Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1994 жылғы сәуірге дейін шығарылмаған
Қыркүйек 1992 – кейбір уақытта 1993 Mayhem De Mysteriis Dom Sathanas 1992 жылғы қыркүйекте (1993 жылғы вокалдар) Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1994 жылғы мамырға дейін шығарылмаған
Қазан 1992 Enslaved Hordanes Land 1992 жылғы қыркүйек–қазан айларында Lydloftet-те жазылған және 1993 жылғы мамырда шығарылған
Желтоқсан 1992 Fimbulwinter Rehearsal Demo 1992 жылғы қазан–желтоқсан айларында жазылған, 1994 жылы Servants of Sorcery толық альбомы ретінде қайта шығарылған
Желтоқсан 1992 Emperor Emperor As the Shadows Rise 1992 жылғы желтоқсанда бірге жазылған, бірақ 1993 жылғы мамыр мен 1994 жылғы тамызда жеке-жеке шығарылған
Желтоқсан 1992 Sabazios Wintermass 1992 жылғы желтоқсанда Rolf's Cellar-да жазылған және 1993 жылғы қаңтарда шығарылған
1992 Thorns Trøndertun
1992 Malfeitor Pandemonium
1992 Incarnator Nordic Holocaust
1992 Ice Wind The Call of the Ice Wind
1992 Massemord Efest 1992 жылғы күзде жазылған және 1993 жылғы 1 маусымда шығарылған
1993
Қаңтар 1993 Ildjarn Ildjarn
Қаңтар 1993 Storm Wintermoon 1993 жылғы қаңтарда жазылған
Ақпан 1993 In the Woods Rehearsal / Demo 02.93 1993 жылғы ақпанда жазылған және 1993 жылғы наурызда шығарылған
Наурыз 1993 Burzum Filosofem 1993 жылғы наурызда Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1996 жылғы қаңтарға дейін шығарылмаған
Наурыз 1993 Satyricon The Forest Is My Throne 1993 жылғы 27–28 наурызда жазылған
Наурыз 1993 Ildjarn Nidhogg Norsere 1993 жылғы наурызда жазылған және 1994 жылы шығарылған
Наурыз 1993 Fleurety Black Snow 1993 жылғы наурызда Grim Sweeper Studio-да жазылған
Сәуір 1993 Enslaved Vikingligr Vel 1993 жылғы наурыз–сәуірде Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1994 жылғы ақпанға дейін шығарылмаған
Сәуір 1993 Carpathian Forest Journey Through the Cold Moors of Svarttjern 1993 жылғы сәуірдің ортасында жазылған
Сәуір 1993 Gorgoroth A Sorcery Written in Blood 1993 жылғы 28 сәуірде жазылған
Май 1993 Gehenna Black Seared Heart 1993 жылғы мамырда Soundsuite Studios-та жазылған
Май 1993 Manes Maanens natt 1993 жылғы мамырда жазылған
Маусым 1993 Mysticum Medusa's Tears 1993 жылғы маусымда Rolf's Cellar-да жазылған және 1993 жылғы шілдеде шығарылған
Маусым 1993 Hades Alone Walkyng 1993 жылғы маусымда Grieghallen Studio-да жазылған
Шілде 1993 Forgotten Woods Through the Woods 1993 жылғы 19 шілдеде жазылған
Шілде 1993 Emperor In the Nightside Eclipse 1993 жылғы шілдеде Grieghallen Studio-да жазылған, бірақ 1994 жылғы қыркүйекке дейін шығарылмаған
Тамыз 1993 Ancient Eerily Howling Winds 1993 жылғы тамызда Verftet Lydstudio-да жазылған
Қыркүйек 1993 In the Woods Isle of Men 1993 жылғы маусым–қыркүйекте SL Studio-да жазылған және қарашада шығарылған
Қыркүйек 1993 Satyricon Dark Medieval Times 1993 жылғы тамыз–қыркүйекте жазылған және 1994 жылдың басында шығарылған
Қыркүйек 1993 Immortal Pure Holocaust 1993 жылғы қыркүйекте Grieghallen Studio-да жазылған және 1993 жылғы қарашада шығарылған
Қыркүйек 1993 Grimm Nordisk vinter 1993 жылғы қыркүйекте Star Studio-да жазылған
Қазан 1993 Ulver Vargnatt 1993 жылғы 15–17 қазанда жазылған және 1993 жылғы қарашада шығарылған
Қазан 1993 Fleurety A Darker Shade of Evil 1993 жылғы қазанда Stovner Rockefabrikk-те жазылған, бірақ 1994 жылғы күзде ғана шығарылған
Қараша 1993 Helheim Helheim 1993 жылғы қарашада жазылған
1993 Isvind Nivelheimen 1993 жылғы күзде жазылған
Желтоқсан 1993 Darkthrone Transilvanian Hunger 1993 жылғы қараша–желтоқсанда Necrohell Studio-да жазылған және 1994 жылғы ақпанда шығарылған
Желтоқсан 1993 Forgotten Woods Forgotten Woods 1993 жылғы қысының соңында жазылған
Желтоқсан 1993 Mock Cold Winter 1993 жылғы қысының соңында MC Quake Studio-да жазылған және 1994 жылы шығарылған
1993 Tulus Demo I
1993 Thule Der Vinterstormene Raste
1993 Strid End of Life
1993 Strid Strid 1993 жылы жазылған және 1994 жылы шығарылған

Құжаттамалық фильмдер мен фильмдер

Det svarte alvor (1994), Норвегия телеарнасы (NRK) арқылы көрсетілді. Шайтан медиаға аттанды (ағылшынша: Satan Rides the Media) (1999). Norsk Black Metal (2003), Норвегия телеарнасы (NRK) арқылы көрсетілді. Metal: A Headbanger's Journey (2005) 1990-шы жылдардың басындағы қара металға тоқталады, сондай-ақ DVD нұсқасында 25 минуттық кеңейтілген материал бар. Black Metal: A Documentary (2006), Билл Зебуб өндірген. Murder Music: A History of Black Metal (2007). Once Upon a Time in Norway (2007). Pure Fucking Mayhem (2008). Black Metal: The Norwegian Legacy (2008), Билл Зебуб өндірген. Until the Light Takes Us (2009). Black Metal: The Music of Satan (2010), Билл Зебуб өндірген. Lords of Chaos (2018), Джонас Акерлунд режиссерлік еткен фильм. Helvete – historien om norsk black metal (2020).