Кіріспе
Норвегиялық найза тастаушы Андреас Торкилдсен (1 сәуір 1982 жылы туған) – норвегиялық зейнеткер атлет, найза тастаудан жарысқан. Ол 2004 және 2008 жылғы Олимпиада чемпионы, 2006 және 2010 жылғы Еуропа чемпионы, ал 2009 жылы Әлем чемпионы атанды. Ол тарихта бірден Еуропа, Әлем және Олимпиада чемпионы болған алғашқы ер адам найза тастаушы. Сонымен қатар, ол 2005, 2007 және 2011 жылдары Әлем чемпионаттарында үш рет күміс жүлдегер атанды. 2006 жылы көрсеткен 91,59 метрлік жеке нәтижесі Норвегия рекорды болып табылады.
Andreas Thorkildsen (born 1 April 1982) is a retired Norwegian track and field athlete who competed in the javelin throw. He was the Olympic Champion in 2004 and 2008, European Champion in 2006 and 2010, and World Champion in 2009. He is the first male javelin thrower in history to simultaneously be European, World and Olympic Champion. He was also a three time silver medalist at the World Championships, placing second in 2005, 2007 and 2011. His personal best of 91.59 m, set in 2006, is the Norwegian record.
Мансап
Торкилдсен 11 жасында найза тастаумен айналыса бастады, ал 1999 жылға дейін оның әкесі Томм оны жаттықтырды. 1996 жылы ол 14 жас категориясында (53,82 м), 1998 жылы 16 жас категориясында (61,57 м), 1999 жылы 17 жас категориясында (72,11 м) және 2000 жылы 18 жас категориясында (77,48 м) ұлттық рекордтарды жаңартты. Оның көрсеткіштері Торкилдсенге Норвегияның Еуропа кубогы құрамасына алғаш рет шақырылуға мүмкіндік берді. Қазан айында ол Жастар арасындағы әлем чемпионатына қатысып, Оңтүстік Африкадан келген Герхард Пиенаардан кейін күміс жүлде алды.
2001-2003 жылдар
2001 жылы Торкилдсен Ослоға көшіп, жаттықтырушы Асмунд Мартинсен басшылығымен SK Vidar клубында өнер көрсетуді бастады. Мартинсен – 1994 жылғы Норвегия чемпионатында қола жүлдегер атанған бұрынғы найза тастаушы. Бұл көрсеткіш 2011 жылға дейін жасөспірімдер арасындағы әлемдік рекорд болып сақталды. Екінші Еуропа жасөспірімдер чемпионатында ол Александр Ивановтан кейін күміс медальді жеңіп алды. Екеуі де Эдмонтон қаласында өткен әлем чемпионатына қатысты, бірақ Иванов финалға өте алса, Торкилдсен барлық қатысушылардың арасында соңғы орынды иеленді – 68,41 метр. Өзінің тастау техникасын бағалауды сұрағанда, ол оны «толыққанды сәтсіздік» деп сипаттады. Ұлттық деңгейде Торкилдсен алғаш рет Норвегия чемпионы атанды. Алғашқы Еуропа чемпионатында, тамыз айында Мюнхенде өткен жарыста, ол іріктеу кезеңінен өте алмады. 78,36 метр нәтиже көрсетіп, жалпы есепте 15-орынды иеленді, финалға өткен Ари Пакариненнен 68 сантиметр қалып қойды. Норвегия чемпионатында Пол Арне Фагенеске екінші орынды ғана жеңіп алған Торкилдсен, маусым айында Вентспилсте 85,72 метрлік жеке рекордын жаңарып, Парижге сапар шекті. Ол екінші рет ұлттық титул жеңіп алып, Норвегияның үздік найза тастаушысы екенін нығайтты. 27 шілдеде Торкилдсен IAAF Гран-при кезеңінде тұңғыш рет жеңіске жетті, Стокгольмде өткен DN Galan жарысында Брой Грирді айқын артықшылықпен жеңді. Үш күннен кейін ол Лондон Гран-присінде (Crystal Palace) маусымдық көрсеткішін 84,45 метрге жеткізді. Нильсен сияқты бірнеше тастаушылар әлемдік тізімде Торкилдсеннен жоғары тұрса да, Олимпиадалық найза тастау жарысы «Олимпиада тарихындағы ең тартысты финалдардың бірі» деп есептелді, деп IAAF Олимпиада жарысын баяндады. Торкилдсен іріктеу кезеңінде 81,74 метр тастап, финалға өту үшін қажетті 81 метрлік шекті асып өтті, бірақ оның нәтижесі жарыс есебінде айтарлықтай көзге түспеді. Брой Грир 87,25 метрмен іріктеу кезеңінде жеңіске жетті, бірақ стадионды ақсап шықты. Монте-Карлода өткен Әлем чемпионатының финалында Брой Грирден кейін екінші орынды жеңіп алып, маусымды аяқтады.
2009-2016 жылдар
Ол тарихтағы алғашқы жарыс таяғын лақтырушы болып, Еуропа чемпионы, Әлем чемпионы және Олимпиада чемпионы атақтарын бірдей иеленді. Ол 89,59 метрмен Берлинде өткен IAAF әлем чемпионатында жеңіске жетті. Торкилдсен маусымдағы үздік нәтижені де көрсетті – 28 тамызда Цюрихте 91,28 метр лақтырды. 2010 жылғы маусымын мамыр айында Флоро Track & Field Festival-де 90,37 метрлік тамаша лақтырумен ашты, содан кейін 2010 жылғы IAAF Diamond League аясында Бислетт ойындарында Питкәмәкиге қарсы алғашқы кездесуінде жеңіске жетіп, 86,00 метрлік үздік нәтижемен аяқтады. 31 шілдеде ол 88,37 метр лақтырып, Еуропа чемпионатындағы титулын қорғады, екінші орын алған Маттиас де Зордодан озып кетті. Де Зордо келесі жылы, 3 қыркүйекте Даэгуде өткен Әлем чемпионатында жеңіске жетті, ал Торкилдсен 84,78 метрлік нәтижемен екінші орынға ие болды. 2012 жылы Торкилдсен Хельсинкиде өткен Еуропа чемпионатында төртінші орынды иеленді, жаттығу кезінде жарақат алғаннан кейін үш лақтыру ғана жасады, ең үздік нәтижесі 81,55 метрді құрады. 2012 жылғы Лондон Олимпиадасында ол 82,63 метр лақтырып, алтыншы орынды иеленді, бірақ бірнеше жылдан кейін допингке қатысы болғаны үшін күміс медаль иегері Александр Пятница дисквалификацияланғаннан кейін бесінші орынға көтерілді. Келесі жылы Мәскеуде өткен Әлем чемпионатында Торкилдсен 81,06 метр лақтырып, алтыншы орын алды, бұл оның мансабындағы соңғы ірі жарыс болды. Жарақаттар оны 2014 жылғы маусымын Еуропа чемпионатынан бұрын тоқтатуға мәжбүр етті. Кейін ол 2015 жылғы маусымды өткізіп жіберді, бірақ 2016 жылы қайта оралуды жоспарлады. Алайда, 2016 жылдың мамырында Торкилдсен спорттан кетуін жариялады.
Марапаттар
2004 жылдың соңында Торкилдсен Норвегия спорт журналистерінің таңдауы бойынша «Жылдың норвегиялық спортшысы» атанды. 2008 жылы Еуропалық жеңіл атлетика қауымдастығы оған «Еуропаның жыл спортшысы» жүлдесін табыс етті, бұл жүлде 2 қазан күні жарияланды және 18 қазанда Амстердамдағы Еуропалық жеңіл атлетика марапаттау кешінде салтанатты түрде тапсырылды. Қауымдастық Пекин Олимпиадасындағы Торкилдсеннің жетістіктерін және 90 метрлік шекараны бұзуын марапаттау себебі ретінде атады.
Жыл бойынша маусымдық үздіктер
1998 – 61.57
1999 – 72.11
2000 – 77.48
2001 – 83.87
2002 – 83.43
2003 – 85.72
2004 – 86.50
2005 – 89.60
2006 – 91.59
2007 – 89.51
2008 – 90.57
2009 – 91.28
2010 – 90.37
2011 – 90.61
2012 – 84.72
2013 – 84.64
2014 – 80.52
1 9 9 9 – 7 2 . 1 1
2 0 0 0 – 7 7 . 4 8
2 0 0 1 – 8 3 . 8 7
2 0 0 2 – 8 3 . 4 3
2 0 0 3 – 8 5 . 7 2
2 0 0 4 – 8 6 . 5 0
2 0 0 5 – 8 9 . 6 0
2 0 0 6 – 9 1 . 5 9
2 0 0 7 – 8 9 . 5 1
2 0 0 8 – 9 0 . 5 7
2 0 0 9 – 9 1 . 2 8
2 0 1 0 – 9 0 . 3 7
2 0 1 1 – 9 0 . 6 1
2 0 1 2 – 8 4 . 7 2
2 0 1 3 – 8 4 . 6 4
2 0 1 4 – 8 0 . 5 2