Кіріспе

Ірі ауқымды корпоративтік ұйым

Ірі бизнес – ірі ауқымды корпоративтік бақылаудағы қаржылық немесе бизнес-әрекеттерді білдіреді. Бұл термин "үлкен мәмілелерден" бастап, жалпы "ірі істер жасауға" дейінгі қызметтерді сипаттайды. Корпоративтік жаргон бойынша, бұл ұғым әдетте кәсіпорын немесе кәсіпорын клиенттерімен жұмыс істеу ретінде белгілі. Бұл ұғым алғаш рет 1880 жылдан кейін американдық бизнесте басталған бірігу қозғалысымен байланысты символдық мағынада пайда болды. "Ірі бизнес" санатына кіретін американдық корпорациялардың мысалдары: ExxonMobil, Walmart, Google, Microsoft, Apple, General Electric, General Motors, JPMorgan Chase, Bank of America, Wells Fargo, Citigroup және Goldman Sachs. 2012 жылғы ең ірі неміс корпорациялары Daimler AG, Deutsche Telekom, Siemens және Deutsche Bank болды. SAP – Германияның ең ірі бағдарламалық қамтамасыз ету компаниясы. Ұлыбританиядағы ең ірі компаниялар HSBC, Barclays, WPP plc және BP. 19 ғасырдың екінші жартысында мұнай, машина жасау, химия және электр жабдықтары сияқты қосымша салаларда технологиялық прогресс пен корпоративтік өсім болды (Екінші өнеркәсіптік революцияны қараңыз). Кәсіпорындық бағдарламалық қамтамасыз ету саласында функционалдық деңгейден асып, корпоративтік нұсқа бағдарламалық қамтамасыз ету қауіпсіздігіне, қателерге төзімділікке, географиялық резервтік көшірмелерге, апаттарды қалпына келтіруге, ішкі ішкі бөлімшелері бар жеткілікті әкімшілік командаларымен тарап кеткен операциялық ынтымақтастыққа және әлемдік нарықты қамтитын көп тілділік пен жергіліктілікке баса назар аударады. Кәсіпорын деңгейіндегі ірі жүйелерді сатып алу, тексеру және нормативтік талаптарға сәйкестігін қамтамасыз ету көбінесе көп жылдық жоспарлау циклін қамтиды.

Терминнің шығу тегі

Оксфорд ағылшын сөздігі 1905 жылы Фредерик К. Хоудың «Қала: демократияның үміті» атты еңбегінде бұл терминнің алғаш рет қолданылғанын көрсетеді.

ХХ ғасырдың басында

Автомобиль өнеркәсібі 19 ғасырдың соңында шамалы көлемде басталды, бірақ 20 ғасырдың басында ірі масштабты бензин өндірісі дамығаннан кейін қарқынды өсті.

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі салыстырмалы түрде тұрақты қайта құру кезеңі жаңа технологияларға (соның ішінде соғыс жылдарында дамығандары) және жаңа кәсіпорындарға жол ашты.

Компьютерлер

Соғыстан кейінгі жылдары жаңа компьютер технологиясы бүкіл әлемге тарады. Компьютер технологиясы негізінде құрылған компаниялар: IBM, Microsoft, Apple Inc., Samsung және Intel.

Электроника

Миниатюризация және интегралды тізбектер, радио және теледидар технологияларының дамуымен бірге, кәсіп дамыту үшін ыңғайлы жағдай тудырды. Электроника бизнесіне JVC, Sony (Масару Ибука және Акио Морита), және Texas Instruments (Сесил Х. Грин, Дж. Эрик Йонссон, Юджин МакДермотт және Патрик Е. Чодери) компаниялары кіреді, сондай-ақ жоғарыда аталған компьютер саласындағы компанияларды да электроника ретінде қарастыруға болады.

Энергия

Ядролық энергия қазба отынымен бірге энергияның басты көздері ретінде пайдаланыла бастады.

Үлкен бизнесті сынға алу

Экономикалық биліктің "ірі бизнес" басқаратын адамдардың қолына шоғырлануының әлеуметтік салдары 19-шы ғасырдың соңынан бері экономистер мен саясаткерлерді үздіксіз алаңдатып келеді. Еңбек, тұтынушылар, инвесторлар, сондай-ақ бағалар мен бәсекеге "іріліктің" әсерін зерттеу үшін әртүрлі талпыныстар жасалды. "Ірі бизнес" жұмысшы табын қанаудан бастап, саясаткерлердің жемқорлығына және соғыс тудыруға дейін түрлі жамандықтарға айыпталып келді.

Үкіметке ықпал ету

Корпоративтік шоғырлану лобби арқылы салық саясаты, сауда саясаты, қоршаған ортаны қорғау саясаты, сыртқы саясат және еңбек саясаты сияқты салаларда үкіметке ықпал етуге алып келуі мүмкін. 2005 жылы американдықтардың көпшілігі ірі бизнес Вашингтонда тым көп билікке ие деп ойлады.