Кіріспе

1925 жылғы фильм
1925 жылғы фильм «Үлкен парад» – Кинг Видор режиссерлік еткен, Джон Гилберт, Рене Адоре, Хобарт Босворт, Том О’Брайен және Карл Дейн актерлік ойнаған 1925 жылғы американдық үнсіз соғыс драмасы. Бірінші дүниежүзілік соғыс ардагері Лоренс Сталлингс жазған бұл фильмде, бай жігіт АҚШ армиясының «Радуга» дивизиясына қосылып, Бірінші дүниежүзілік соғысқа Францияға жіберіледі. Ол екі қара жұмысшының досы болып, окоп соғысының қасіретін басынан өткізеді және француз қызына ғашық болады. Фильмнің дыбыстық нұсқасы 1930 жылы шықты. Дыбыстық нұсқада сөйлеу диалогы болмаса да, ол дыбыстық эффекттермен синхронды музыкалық қосымшаны, дисктегі дыбыс және фильмдегі дыбыс процесін пайдалана отырып ұсынады. Фильм соғыстың шынайы бейнесі үшін мақталып, көптеген соғыс фильмдеріне, әсіресе «Батыс майданындағы тыныштық» (1930) фильміне зор әсер етті. «Үлкен парад» Бірінші дүниежүзілік соғыс туралы жасалған ең ұлы фильмдердің бірі саналады.

Сюжет

1917 жылы АҚШ-та Джеймс "Джим" Апперсонның бос жүргені, еңбекқор ағасынан өзгешелігі, оның бай бизнесмен әкесінің наразылығын тудырады. Содан кейін Америка Бірінші дүниежүзілік соғысқа қатысады. Джим алаңдаған анасына әскерге түсуге ниеті жоқ екенін айтады, ал әкесі қатыспаса үйден қуатынын мәлімдейді. Бірақ, ол патриот достарымен қоштасу шеруінде кездескенде, әскерге қатысуға көндіріледі, бұл әкесін қатты қуантады. Оқу кезінде Джим оңтүстік құрылысшысы Слиммен және Бронкстағы бармен Буллмен дос болады. Олардың бөлімі Францияға аттанады, Марнадағы Шампильон ауылындағы фермада орналасады. Үшеуі де ферма иесі Мелисандаға қызығады. Ол олардың барлық ұсыныстарын қабылдамайды, бірақ біртіндеп Джимге жақындасады, бастапқыда шайнау таяқшасы арқылы байланысады. Олар бір-бірінің тілін білмесе де, махаббатқа түседі. Бірақ бір күні Джимге Жюстиннен хат пен сурет келіп түседі, ол олардың никелері туралы хабарлайды. Мелисанда суретті көргенде, жағдайды түсініп, көз жасымен қашып кетеді. Джим не істеу керектігін ойлап үлгермей, оның бөлімі майданға аттануға бұйрық алады. Мелисанда қыжылдағанды естіп, кері жүгіріп келеді, осы сәтте ғашықтар құшақтасып, сүйіседі. Американдықтар майданға қарай жол тартады, жаудың истребителінен оқтар шашырады, кейін ол атып түсіріледі. Бөлім дереу шабуылға жіберіледі, орманды мергендер мен пулеметтерге қарсы, содан кейін ашық жерде пулеметтер, артиллерия және улағыш газға қарсы шабуылдайды. Олар уақытша бекініске орналасады. Джим Слим мен Буллмен бірге снарядтың жасаған шұңқырына тығылады. Түнде, бір адамға қиындық тудыратын минометтық топты жоюға бұйрық келеді; Слим мүмкіндік үшін түкіру сайысында жеңіске жетеді. Ол оны сәтті жояды, бірақ кері қайтып келе жатқанда байқалып, жараланады. Слимнің көмекке шақыруын естіген Джим оны тастап кете алмайды және бұйрыққа қарсы келіп, оны құтқаруға асығады. Булл одан кейін ілеседі, бірақ оққа ұшырап, қаза табады. Джим Слимге жеткенде, ол уже қайтыс болады. Содан кейін Джимнің аяғына оқ тиеді. Неміс оны аяқтау үшін келгенде, Джим оны атып жаралайды. Неміс өзінің қатарына сүйініп қайта бастайды. Джим оны басқа шұңқырда жетеді, бірақ бетпе-бет келгенде, оны байонетімен өлтіре алмайды. Оның орнына, ол бұрынғы жауына темекі ұсынады. Біраз уақыттан кейін неміс қайтыс болады. Бірақ Джим ешкімнің жерінде ұзақ тұрмайды; американдықтар шабуылдайды, оны ауруханаға алып кетеді. Басқа бір науқастан Шампильон төрт рет қолдан-қолға өткенін біледі. Мелисанда туралы алаңдап, Джим ауруханадан жасырын шығып, автостоппен кетеді. Фермаға келгенде, ол зардап шеккенін және бос екенін көреді. Мелисанда мен оның анасы босқындар ағынына қосылған. Джим есінен танып, шегініп келе жатқан сарбаздар жедел жәрдеммен алып кетеді. Соғыс аяқталғаннан кейін Джим Америкаға оралады. Ол келгенге дейін, анасы Жюстин мен Джимнің ағасы Гарридің әңгімесін естіп алады; Джим болмағандықтан, олар махаббатқа түседі. Джим пайда болғанда, оның аяғы ампутацияланғаны белгілі болады. Кейін Джим анасына Мелисанда туралы айтады; ол оған оны іздеп қайтуға кеңес береді. Ол фермаға оралғанда, Мелисанда оның құшағына жүгіріп келеді.

Қабылдау

"The Big Parade" 1920-шы жылдардың ең үлкен хиті болды, ол АҚШ-та 4,990,000 доллар, ал шетелде 1,141,000 доллар табыс әкелді. Алғашқы көрсетілімінде 382,000 долларлық бюджетпен, MGM 3,4 миллион доллар пайда тапты, бұл үнсіз кино дәуіріндегі ең ірі табыс еді. "Желмен бірге кеткендер" (1939) фильмі шыққанға дейін отандық табыс MGM үшін ең үлкен табыс болып саналды. Фильмнің жалпы дүниежүзілік кірісі 18-22 миллион долларды құрады. Кейде ол үнсіз киноның ең табысты фильмі деп жарияланады, бірақ бұл рекорд "Ұлттың тууы" (1915) фильміне тиесілі болуы мүмкін. Фильм 1925 жылы "Photoplay Magazine Medal" сыйлығын, жылдың ең үздік фильмі деп танылды. Бұл медаль "Оскар" сыйлығының құрылуына дейін алғашқы маңызды жылдық кино сыйлығы саналады. Фильмнің продюсерлері Видордың келісімшартында режиссерға таза пайданың 20% құрамын алуға құқық беретін тармақ тапқаннан кейін, студияның заңгерлері онымен кездесу ұйымдастырды. Кездесуде бухгалтерлер фильмнің шығындарын көтерді және оның болашақ табысы туралы болжамды төмендетті. Осылайша Видор өзінің үлесін сатуға көндірілді, осылайша оның үлесінен түсетін пайызын алу мүмкіндігінен айырылды. Алайда, фильмнің үлкен табысы Видорды MGM-нің ең танымал режиссерлерінің бірі ретінде бекітті.

Мұра

"The Big Parade" 1930 жылғы дыбыстық нұсқасының түптемесінде сақталған. Алғашқы үнсіз нұсқасы қазір жоғалып кетті. 1992 жылы Конгресс кітапханасы "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп таныған "Ұлы шеру" Америка Құрама Штаттарының Ұлттық кино реестріне сақтау үшін іріктелді. 1930 жылғы түптемеде Уильям Экстің музыкалық партитурасы болғанмен, көпшілікке ұсынылған нұсқада партитура заманауи музыкамен алмастырылды. Композитор Карл Дэвис 1980 жылдары фильмге жаңа оркестрлік музыка жазды (Экстің түптемесіндегі Мелисанд тақырыбын пайдаланып), ол фильмге қосылып, 1980 жылдардың соңында MGM және британдық Thames Silents телепроексінің аясында бейнежазбада жарық көрді. 1930 жылғы түптеме 35 мм негативі кейіннен толыққанды күйінде табылғаннан кейін, театрлық көрсетілімдерге және DVD мен Blu-ray нұсқаларына (Blu-ray 2013 жылдың 1 қазанында шықты) негіз болды. Уильям Экстің синхронды партитурасы сақталғанына қарамастан, фильм қайтадан түптемеге ешқандай ұқсамайтын заманауи музыкамен шығарылды. 2013 жылғы Warner Home Video DVD және Blu-ray нұсқасы "The Big Parade" фильмінің 151 минуттық толық TCM түптемесін ұсынады. Сондай-ақ, фильм тарихшысы Джеффри Вэнстің аудио түсіндірмесі (Америка Режиссерлер Гильдиясымен Король Видордың ауызша тарихынан алынған үзінділермен бірге) қоса берілген. 2020 жылдың ақпан айында фильм Король Видордың мансабына арналған ретроспективалық көрсетімнің бөлігі ретінде 70-ші Берлин халықаралық кинофестивалінде көрсетілді.