Кіріспе

Шропширдегі қала және приход, Англия. Мач-Уэнлок – Англияның Шропшир округындағы базарлық қала және приход. Ол Шрусбери мен Бриджнорт қалалары арасындағы A458 тас жолында орналасқан. Жақын жерде, солтүстік-шығысқа қарай, Темір көпір шатқалы және Телфорд қаласы бар. Азаматтық приход құрамына Гомер (қаладан 2 км солтүстікке қарай), Уайк (3 км солтүстік-шығысқа қарай), Аттерли (3 км оңтүстік-шығысқа қарай), Стреттон Вествуд (3 км оңтүстік-батысқа қарай) және Буртон (5 км оңтүстік-батысқа қарай) ауылдары кіреді. 2001 жылғы халық санауы бойынша азаматтық приходтың халқы 2605 адамды құрады, ал 2011 жылға қарай 2877 адамға дейін өсті.

Қаланың танымал тарихи көрікті жерлері – Венлок аббаттығы, Венлок үстірті, Киелі Үш Бірлік шіркеуі және Гильдия үйі. Уильям Пенни Брукс 1850 жылы құрған Венлок Олимпиада ойындары осы қалада өткізіледі. Брукс қазіргі Олимпиада ойындарының негізін қалаушылардың бірі саналады және Лондонның 2012 жылғы жазғы Олимпиадасының талисмандарының бірі қаланың атымен Вэнлок деп аталды.

Топоним

Much Wenlock тарихи тұрғыдан көне Wenlock ауданының бас қаласы болып табылады. "Much" (Көп) деген сөз оны жақын орналасқан Little Wenlock-тан (Кіші Венлок) ажырату және екі елді мекеннің ішінде үлкені екенін көрсету үшін қосылған. Wenlock атауы, мүмкін, кельт тіліндегі Wininicas деген аттан шыққан, ол "ақ кеңістік" (Wenlock Edge-тің әктасына сілтеме) деген мағынаны білдіреді, сондай-ақ ескі ағылшын тіліндегі loca, яғни "қоршалған орын" деген сөздермен байланысты. Қала 1086 жылғы "Domesday Book" (Домсдей кітабында) Wenloch деп тіркелген. Wenlock қаласы 680 жыл шамасында Мерсия королі Пенданың ұлы Меревалх құрған аббаттық немесе монастырьдың төңірегінде өскен. 687 жылы король Пенда өзінің қызы Милбурганы аббатица етіп тағайындады. Милбурга Венлокқа көптеген кереметтер жасады деп есептеледі. Аббат 874 жылға дейін гүлденді, содан кейін даниялық викингтердің шабуылы болды деп саналады. "Domesday Book" (Домсдей кітабы) мүлікті "Wenloch" деп жазады және Паттон жүзінің бір бөлігін құрайды. Ол осы кезде 73 шаңыраудан тұратын үлкен елді мекен болған. Аббат кітабында да бөлек жазылған. 11 ғасырда Мерсия графы Леофрик және оның әйелі графиня Годива сол жерде тағы бір діни орын салған. 12 ғасырда бұл Роджер де Монтгомери Нормандық жаулап алудан кейін құрған Клуни приорлығымен ауыстырылды, оның қираған қалдықтары әлі де көрініп тұр және қазір Англия мұражайының қамқорлығында. Арада жылдар өткен соң, округ Wenlock бостандығына қатысты билігін нығайтты. Бостандық жерлеріне ауылдық аймақтар және қаладан шалқап жатқан бірнеше бөліктер кірді, нәтижесінде ерекше, географиялық тұрғыдан шашыраңқы округтер пайда болды. Өркендеген шағында, ол ауданы бойынша Лондоннан басқа Англиядағы ең үлкен округ болды және қазір Телфордты құрайтын бірнеше қалаларды қамтыды. Округтың ерекше шекаралары болды, ол Much Wenlock-тың өзін, сондай-ақ Little Wenlock, Broseley және Ironbridge-ті қамтыды, жалпы ауданы 71 шаршы миль (184 км²) құрады. 1836 жылы округ 1835 жылғы Муниципалдық корпорациялар туралы заңға сәйкес муниципалдық округ ретінде реформаланды және кейбір ауылдық аймақтары мен шалқап жатқан бөліктерінен айырылды. 1889 жылы округтың ауданы одан әрі қысқартылды және 1966 жылы толығымен таратылды.

Кейінгі тарих

Кішкентай Венлоктан 11 жасар Элис Гластон 1546 жылдың 13 сәуірінде Мач Венлокта екі ер адаммен бірге белгісіз қылмыс үшін дарға асылды. Ол Ұлыбританияда заңды түрде өлім жазасына кесілген ең жас қыз, бірақ 1629 жылы 8 немесе 9 жасар Джон Дин өрт қойғаны үшін дарға асылды. Сэр Томас Вольрич, 1-ші баронет (1598–1668) – ағылшын жер иесі және саясаткер, 1621–1625 жылдар аралығында Венлок округінен Парламентке депутат болған. Ол Англия азамат соғысында роялистер армиясында Бриджнорттың әскери губернаторы болып қызмет етті. 1714 жылы Мач Венлок иелігі виконт Гейджге тиесілі болды, ол оны Уильямс Винн отбасына сатты. Мач Венлок 1850 жылы Уильям Пенни Брукс және оның Венлок Олимпиада қоғамы (WOS) құрған Венлок Олимпиада ойындарының туған жері ретінде танымал болды. 1861 жылы ол Шропшир Олимпиада ойындарын, ал 1866 жылы Ұлттық Олимпиада ойындарын ұйымдастыруға белсенді қатысты. Доктор Брукс қазіргі Олимпиада ойындарының негізін қалаушысы ретінде есептеледі. 1890 жылы "Рейвен" қонақ үйі жыл сайынғы Венлок Олимпиада ойындарынан кейінгі кешкі асқа таңдалды, ал Барон Пьер де Кубертен құрметті қонақ ретінде шақырылды. Қонақ үйде WOS архивінің бірнеше суреті, соның ішінде Кубертеннің Брукке жазған хаттары қойылған. Венлок Олимпиада ойындары, Шропширдегі сегіз нысанда тоғыз күнге созылатын іс-шара, әлі де жыл сайын шілде айында WOS ұйымдастыруымен өткізіледі. Мач Венлоктағы орта мектеп доктор Брукске құрмет көрсетіп, Уильям Брукс мектебі деп аталды. 2012 жылғы Лондон жазғы Олимпиадасының талисманы Брукс, WOS және Мач Венлокты құрметтеп Венлок деп аталды. 2012 жылдың 30 мамырында 2012 жылғы жазғы Олимпиаданың Олимпиада алауы Брукстің бастамаларын мойындау үшін Мач Венлок арқылы әкелінді.

Соңғы кездері

1966 жылы қалашық таратылған кезде Венлоктың орталық бөліктері Бриджнорт ауылдық округінің құрамына кірді, ал қалған бөліктері Доули қалалық округіне және Веллингтон ауылдық округіне қарасты. 1974 жылы Мач Венлок Бриджнорт округіне қосылды, ол 2009 жылы таратылғанға дейін сонда болды. Қазір ол Шропшир бірыңғай кеңесінде өкілдік етіледі. 1983 жылы актриса Габриэль Дрейк және оның күйеуі Мач Венлок үйі мен Приорияның тұрғын үйін сатып алып, жаңартты. 2019 жылы Much Wenlock Ұлыбританиядағы тұруға ең жақсы орындардың бірі деп The Sunday Times газеті жариялады. 2023 жылдың мамырында қаланың жанында металл іздеуші Ричард Брок (Сомерсеттен) Англияда табылған ең ірі алтын тұйыршығын – «Хироның тұйыршығын» тапты. Оның құны 30 000 фунт стерлингтен аспайды деп бағаланады.

Шіркеулер

Вилмор көшесіндегі Киелі Үштік шіркеуі - Англикандық приход шіркеуі. Осы жердегі алғашқы шіркеу англосаксон дәуірінде салынған. Қазіргі шіркеу 1150 жылы Венлок аббаттығының клюниандық монахтарымен салынған. Күңгірт нормандық мұнарасы, оның 20-ғасырдың басына дейін шпилі болған, және шіркеу ішіндегі В. П. Бруксқа арналған ескерткіш, сондай-ақ шіркеу ауласындағы жаңартылған отбасылық қабір тастары қызығушылық тудырады. Шіркеу ауласы – үлкен, ашық, жасыл кеңістік, онда биік ағаштар өседі. Шит бұлағы шіркеуге қарай жол бойымен ағып өткен, бірақ кейін құбырға жабылды. Сондай-ақ, Кинг-стритте методист шіркеуі бар.

Басқа ғимараттар

Басқа архитектуралық тартымдылықтарына 16 ғасырда салынған Муч Вэнлок гильдия залы және 19 ғасырдың ортасындағы Муч Вэнлок астық биржасы жатады.

Мәдени бірлестіктер

Киелі Милбурганың құдығы көз ауруларын емдейді деп есептелген, ал қала ортағасырлық қажылар үшін танымал мақсатты жер болды, олар Киелі Милбурганың қасиетті орнына құлшылық ету үшін келді. Виктория дәуірінің романтикалық суретшісі және мүсіншісі Роберт Бейтмен (1842–1922) 16 ғасырлық Бентхолл залында, Мют Вэнлоктың жанында тұрды. Романшы Мэри Уэбб (сол кезде Мэри Мередит) бала кезінде қаланың сыртындағы Гранжда, 1882 жылдан 1896 жылға дейін Черч Стреттон жолында тұрды. Теміржол сапарлары мен уақытын зерттеуге негіздеме жасап, Майкл Кобб 1977 жылы П.Г. Водхаустың шығармаларындағы Шропширдің ойдан шығарылған Маркет Блэндлингс қаласының орналасқан жері Мют Вэнлок болуы мүмкін деген пікірді айтты. Жақын жерде маңызды геологиялық ерекшелік – Венлок тіктеуі орналасқан. Осы тіктеу де, қала да А.Е. Хаусманның «Шропшир жігіті» атты туындысындағы бірнеше өлеңдерінің тақырыбы болған, мысалы: «Венлок тіктеуінде орман қиын жағдайда» және «Венлок қаласының жанында уақыт келді деп ойлаймын». 1909 жылы осы өлеңдердің алтауы Вон Уильямс тарапынан «Венлок тіктеуінде» атты тенор және фортепиано квинтетіне арналған ән циклі ретінде музыкаға қойылды. 2012 жылғы жазғы Олимпиада ойындарының талисманы Венлок, қаланың құрметіне, WP Брукс және оның Венлок Олимпиадалық қоғамының есімімен аталды. Мют Вэнлок жыл сайынғы Поэзия фестивалінің ұйымдастырушысы болды, ол Пасхадан кейінгі демалыс күндері өткізілді. Оның демеушісі – Дэйм Кэрол Энн Даффи. Наурыз айында өткізілетін жылдық Тірі өнер фестивалі Венлок Олимпиадалық ойындарының бір бөлігі болып табылады. 18 жасқа дейінгі жастар арасында музыка, шығармашылық жазу және би бойынша жарыстар өткізіледі.

Фильмдер

1950 жылы қала мен оның айналасындағы аймақ Пауэлл мен Прессбергердің "Жерге кеткендер" фильмінің түсірілім орны болды. 1985 жылы фильм Ұлттық кино мұрағатында толыққанды қайта жаңартылып, зор табысқа ие болған премьерасы көрсетілді. "New Statesman" журналындағы сын авторы қалпына келтірілген фильмді "Ұлыбританияның ең маңызды аймақтық фильмдерінің бірі" және "Англияның ауылдық жерінде түсірілген ең көркем фильмдердің бірі" деп бағалады. Фильм 1917 жылы Шропшир ақын-жазушысы Мэри Уэббтің осы аттас романы негізінде түсірілді, бұл роман Фрэнсис Килверттің күнделігінен шабыттанды. Джон Клиздің "Сағат жүрісімен" фильмінің бір бөлігі Much Wenlock қаласы мен оның төңірегінде түсірілді.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC West Midlands және ITV Central ұсынады. Теледидар сигналдары Wrekin немесе Sutton Coldfield теледидар таратушыларынан қабылданады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Shropshire, Heart West Midlands, Capital North West and Wales, Smooth West Midlands, Free Radio Black Country & Shropshire және Greatest Hits Radio Black Country & Shropshire. Қаланы жергілікті газет, Shropshire Star қамтамасыз етеді.

Автобус

Arriva 436 қызметі Мач Венлокты Шрусберимен және Бриджнортпен сағат сайынғы қызметпен байланыстырады. Қала мен Телфордты сирек қызмет көрсететін рейс байланыстырады. Көктем және жаз айларындағы демалыс күндері мен мемлекеттік мерекелерде 2012 жылы басталған, бірақ 2013 жылы тоқтатылған «Шропшир Хиллз шаттлы» қызметі болды. «Венлок саяхатшысы» деп аталған маршрут қаланы Черч Стреттонмен байланыстырды және негізінен Венлок қабырғасының үстімен өтетін B4371 тас жолымен жүрді, содан кейін Актон Скоттқа бұрылып, Маршбрук және Черч Стреттон қалалық базарына дейін жалғасты.

Темір жол

Көп Венлок Веллингтон мен Крейвен Армз арасындағы пойызбен қызмет көрсететін. 1951 жылы Крейвен Армсқа оңтүстікке қарай тікелей қатынас тоқтатылғанда станция соңғы аялдамаға айналды. Тармақ 1962 жылы, доктор Бичинг есебін жариялағанға дейін жабылды. Ең жақын жұмыс істеп тұрған теміржол станциялары – Шрусбери және Веллингтон, алайда Бриджнортта Киддерминстерге дейінгі тарихи теміржол бар.

Туған қалалар

Much Wenlock Францияның Солтүстік департаментіндегі Cysoing қаласымен бауырласып кеткен.