Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Румын гимнасткасы (туған жылы 1961)
Romanian gymnast (born 1961)
Надя Елена Команэчи Коннер (12 қараша 1961 жылы туған) – румыниялық зейнеткер гимнастка. Жеке жарыстарда бес мәрте Олимпиада алтын медалін жеңіп алған. 1976 жылы, 14 жасында Команэчи Олимпиада ойындарында 10.0-ға толық баға алған алғашқы гимнаст болды. Сол Ойындарда (1976 жылғы Монреальде өткен жазғы Олимпиада ойындарында) үш алтын медаль жеңіп алу жолында ол тағы алты 10 балл алды. 1980 жылғы Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарында тағы екі алтын медаль жеңіп, тағы екі рет 10 балл алды. Спорттық мансабында ол тоғыз Олимпиада медалін және төрт Әлемдік көркем гимнастика чемпионатының медалін жеңіп алды. Әлемдегі ең танымал гимнасттардың бірі Команэчи, Кеңес Одағының Ольга Корбутпен бірге, өнер мен әдемілік көрсетіп, 1970 жылдардың ортасында спортқа бұрын-соңды болмаған әлемдік танымалдылық әкелді. El País газеті оны "XX ғасырдың ең әйгілі гимнасткасы" деп атады.
Nadia Elena Comăneci Conner (born November 12, 1961) is a Romanian retired gymnast. A five time Olympic gold medalist, all in individual events, in 1976, at the age of 14, Comăneci was the first gymnast to be awarded a perfect score of 10.0 at the Olympic Games. At the same Games (1976 Summer Olympics in Montreal), she received six more perfect 10s for events en route to winning three gold medals. At the 1980 Summer Olympics in Moscow, she won two more gold medals and achieved two more perfect 10s. During her career, she won nine Olympic medals and four World Artistic Gymnastics Championship medals. One of the world's best known gymnasts, Comăneci, along with Olga Korbut of the Soviet Union, displayed artistry and grace, which brought unprecedented global popularity to the sport in the mid 1970s. Called "the most iconic gymnast of the 20th century" by El País,
Команэчи 1989 жылдан бері АҚШ-та тұрып келеді, сол жылдың желтоқсан айындағы революцияға дейін коммунистік Румыниядан қашқаннан кейін. Кейін ол американдық Олимпиада алтын медалінің иегері Барт Коннермен бірге жұмыс істеді және оған үйленді. Той Бухарест қаласында, коммунистік режим құлағаннан кейін өтті және Румынияда тікелей эфирде көрсетілді. Барт Коннер жеке мектебін ашты.
Comăneci has lived in the United States since 1989, when she defected from then Communist Romania, before its revolution in December that year. She later worked with and married American Olympic gold medal gymnast Bart Conner — a wedding which was held in Bucharest after the fall of the Communist regime and televised live in Romania — who set up his own school.
Ерте өмір
Надя Елена Команэчи 1961 жылғы 12 қарашада Карпат тауларындағы шағын қала, Бакау округінің Батыс Молдавия тарихи аймағында, Румынияда дүниеге келді. Ол Георге (1936–2012) және Штефания Команэчидің қызы, оның кіші інісі бар. Оның ата-анасы 1970 жылдары ажырасып, әкесі кейіннен Бухарест, ел астанасына көшіп кетті. Ол және оның інісі Адриан Румыния православие шіркеуінде тәрбиеленді. 2011 жылғы сұхбатында анасы Команэчини гимнастика сабақтарына жазғанын айтты, себебі ол бала кезінде өте энергиялы және белсенді болғандықтан, оны бақылау қиын болды. Жылдар бойы жоғары деңгейдегі спорттық жарыстардан кейін Команэчи Бухарест Политехника университетін спорттық білім беру мамандығы бойынша бітіріп, гимнастикадан жаттықтырушы болуға лайықты диплом алды.
Nadia Elena Comăneci was born on November 12, 1961, in Onești, a small town in the Carpathian Mountains, in Bacău County, Romania, in the historical region of Western Moldavia. She was born to Gheorghe (1936–2012) and Ștefania Comăneci, and has a younger brother. Her parents separated in the 1970s and her father later moved to Bucharest, the capital. She and her brother, Adrian, were raised in the Romanian Orthodox Church. In a 2011 interview, her mother said that she enrolled Comăneci into gymnastics classes because as a child, she was so full of energy and active that she was difficult to manage. After years of top level athletic competition, Comăneci graduated from Politehnica University of Bucharest with a degree in sports education, which qualified her to coach gymnastics.
Гимнастиканың алғашқы жылдары
Команэчи гимнастикамен балабақшада "Жалпы" ("Flacăra") деп аталатын жергілікті командада, Дункан мен Мунтеану жаттықтырушыларымен айналыса бастады. 6 жасында оны Бела Каролидің эксперименталды гимнастика мектебіне оқуға таңдады. Кароли жас кезінен-ақ жаттықтыруға болатын гимнасттарды іздеп жүрді. Сабақ бітіскен соң, қыздар тез арада ішке кірді, ал Кароли оларды сыныптарды аралап іздеді; ол ақырында Команэчиді байқады. (Басқа қыз, Виорика Думитру, басқа бағытта дамып, Румынияның ең үздік балериналарының біріне айналды.) 1968 жылы, жеті жасында, Команэчи Каролимен жаттығуларын бастады. Ол Кароли мен оның әйелі Марта құрған Onești қаласындағы гимнастика мектебінің алғашқы оқушыларының бірі болды. Қала тұрғыны болғандықтан, Команэчи көп жыл бойы үйде тұрып оқи алды; ал көптеген басқа оқушылар мектепте жатты. 1970 жылы Команэчи туған қаласының командасының құрамында жарыса бастады және тоғыз жасында Румыния чемпионатында ең жас гимнаст атанды. 1971 жылы ол алғашқы халықаралық жарысына – Румыния мен Югославия арасындағы жасөспірімдердің қос кездесуіне қатысып, алғашқы көп сайыс чемпионы атанып, командалық алтын медальді жеңіп алды. Келесі бірнеше жыл бойы ол Румыниядағы көптеген ұлттық жарыстарда және Венгрия, Италия және Польша сияқты елдермен өткен қос кездесулерде жасөспірім ретінде өнер көрсетті. 11 жасында, 1973 жылы, ол жасөспірімдер арасындағы "Достық турнирінде" (Druzhba) көп сайыста алтын медальді, сондай-ақ, секіру тақтасы мен әртүрлі биіктіктегі таяқшаларда жеңіске жетті. Бұл жарыс жас гимнасттар үшін маңызды халықаралық жарыс болып саналды. Команэчидің алғашқы үлкен халықаралық жетістігі 13 жасында болды, ол 1975 жылы Норвегияның Скиен қаласында өткен әйелдер арасындағы көркем гимнастика чемпионатында жақсы нәтижелер көрсетті. Ол көп сайыста және барлық жарыстарда алтын медаль жеңіп алды, бірақ еден жаттығуында екінші орынды иеленді. Сол жылы ол "Чемпиондардың чемпионатында" көп сайыста жеңіске жетіп, Румыния чемпионатында көп сайыста, секіру тақтасында, тепе-теңдік және таяқшаларда бірінші орын алды. Монреальдегі Олимпиадаға дейінгі сынақ жарысында Команэчи көп сайыста және тепе-теңдік арқасында алтын медальдарды, сондай-ақ секіру тақтасы, еден және таяқшаларда күміс медальдарды жеңіп алды. Осы жарыста Команэчидің бес жыл бойы басты қарсыласы болған талантты совет гимнасткасы Нелли Ким алтын медальдарды жеңіп алды. Осы жарыс барысында Команэчи алғаш рет американдық гимнаст Барт Коннермен кездесті. Ол бұл кездесуді есінде сақтағанмен, Команэчи естеліктерінде оны кейінірек еске түсіруге тура келгенін жазды. Ол 14 жаста, ал Коннер 18 жасқа толуын тойлап отырды. Екеуі де күміс кубок жеңіп, бірге суретке түсті. Бірнеше айдан кейін олар 1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындарына қатысты, онда Команэчи жеңіске жетті, ал Коннер көшбасшы емес еді. Кейінірек Коннер: "Мені ешкім танымады, және [Команэчи] менің жайымда мүлде ойламады", - деді.
Comăneci began gymnastics in kindergarten with a local team called Flacăra ("The Flame"), with coaches Duncan and Munteanu. At age 6, she was chosen to attend Béla Károlyi's experimental gymnastics school, after Károlyi spotted her and a friend turning cartwheels in a schoolyard. Károlyi was looking for gymnasts he could train from a young age. When recess ended, the girls quickly went inside and Károlyi went around the classrooms trying to find them; he eventually spotted Comăneci. (The other girl, Viorica Dumitru, developed in a different direction and became one of Romania's top ballerinas.) By 1968, when she was seven, Comăneci started training with Károlyi. She was one of the first students at the gymnastics school established in Onești by Károlyi and his wife, Márta. As a resident of the town, Comăneci was able to live at home for many years; most of the other students boarded at the school. In 1970, Comăneci began competing as a member of her home town team and, at age nine, became the youngest gymnast ever to win the Romanian Nationals. In 1971 she participated in her first international competition, a dual junior meet between Romania and Yugoslavia, winning her first all around title and contributing to the team gold. For the next few years, she competed as a junior in numerous national contests in Romania and dual meets with countries such as Hungary, Italy and Poland. At the age of 11, in 1973, she won the all around gold, as well as the vault and uneven bars titles, at the Junior Friendship Tournament (Druzhba), an important international meet for junior gymnasts. Comăneci's first major international success came at the age of 13, when she nearly swept the board at the 1975 European Women's Artistic Gymnastics Championships in Skien, Norway. She won the all around and gold medals in every event but the floor exercise, in which she was placed second. She continued to enjoy success that year, winning the all around at the 'Champions All' competition and coming first in the all around, vault, beam and bars at the Romanian National Championships. In the pre Olympic test event in Montreal Comăneci won the all around and the balance beam golds as well as silvers in the vault, floor and bars. Accomplished Soviet gymnast Nellie Kim won the golds in those events and was one of Comăneci's greatest rivals for the next five years. During this competition, Comăneci met American gymnast Bart Conner for the first time. While he remembered this meeting, Comăneci noted in her memoirs that she had to be reminded of it later in life. She was 14 and Conner was celebrating his 18th birthday. They both won a silver cup and were photographed together. A few months later, they participated in the 1976 Summer Olympics that Comăneci dominated, while Conner was a marginal figure. Conner later said, "Nobody knew me, and [Comăneci] certainly didn't pay attention to me."
1976 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Монреальде [Команэси] тең емес таяқшаларда жеті 10-ның төртеуін алды. Бұл құрал энергияны қысқа мерзім ішінде – 23 секундта – күшпен жинауды талап етеді, сондықтан ол көп назар аударады. Бірақ оның шеберлігі ең жақсы түрде тепе-теңдік таяқта көрінеді. Ол тепе-теңдік таяқта жеті 10-нан үш балл алды. Оның денесі де, қолы да онда сөйлейді. Оның қарқыны тепе-теңдігін арттырады. Оның билігі мен қашықтығы көрермендерді үнсіздікке мәжбүр етеді. Олимпиадалық ойындардың ресми баға тақтасын жасаған Omega SA компаниясы, бәсекелестерге толық ондық балл беру мүмкін емес деп сендірді және баға тақтасын осы баллды көрсетуге бағдарламаламады. Сондықтан Команэсидің алғашқы 10-дығы "1.00" деп көрсетілді, бұл төрешілер оған 10 балл бергенін білдірудің жалғыз тәсілі болды. Монреаль ойындарының қалған бөлігінде Команэси тағы алты "10" алды. Ол жеке сайыста, тепе-теңдік таяқта және тең емес таяқшаларда алтын медаль жеңіп алды. Сонымен қатар, еден жаттығуынан қола, ал командалық сайыста күміс медаль иеленді. Монреаль Олимпиадасында оның басты қарсыласы совет гимнасткасы Нелли Ким болды; Ким қақпасындағы өнері үшін толық ондық алған екінші гимнастка болды. Команэси 1972 жылғы Мюнхен ойындарының сүйіктісі болған гимнастка Ольга Корбуттан бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды. Команэси Олимпиаданың көп сайысында жеңіске жеткен алғашқы румын гимнасткасы болды. Ол сонымен қатар 14 жасында Олимпиадалық гимнастикадағы ең жас чемпион атанды. Бұл спорт жасқа қатысты талаптарды көтерді, сондықтан гимнасттар Олимпиаданың сол күнтізбелік жылында кем дегенде 16 жаста болуы керек. 1976 жылы Команэси жарысқа қатысқанда, гимнасттар жарыс басталған күні 14 жаста болу керек еді. Егер жас талабы төмендетілмесе, Команэсидің рекорды бұзылмайды. Ол 1976 жылы BBC-дің шетелдегі жыл спортшысы және Associated Press-тің 1976 жылғы "Жылдың әйел спортшысы" атағына ие болды. Румынияға оралғанда, Команэсиге жетістіктері үшін "Орақ пен Балға" алтын медалі табысталды және ол Социалистік Еңбек Ері атанды. Ол Николае Чаушескудың басшылығымен осындай құрметке ие болған ең жас румын болды. Алайда Команэси "Надяның тақырыбы" әнімен өнер көрсеткен емес. Оның едендегі жаттығуы "Yes Sir, That's My Baby" және "Jump in the Line" әндерінің қосындысынан тұрды, ол фортепианоға бейімделген. 1977 жылғы Еуропа чемпионатыннан кейін Румынияның гимнастика федерациясы Команэсиді ұзақ жылдар бойы жаттықтырған Каролидерден босатып, 23 тамызда Бухарестке спорт кешенінде жаттығуға жіберді. Ол бұл өзгеріске риза болмады және өсіп келе жатқанда денесіндегі өзгерістермен күресіп жатты. Оның гимнастика шеберлігі төмендеді және ол өмірге деген құштарлығын жоғалтты. Өзін-өзі өлтіруге талпынғаннан кейін Команэси 1978 жылы Страсбургте өткен әлем чемпионатына 1976 жылғы Олимпиадаға қарағанда "жеті сантиметр бойы ұсқын және бір жарым тас салмақта" қатысты. 1979 жылы Команэси үшінші рет қатарынан Еуропаның көп сайысында жеңіске жетті, бұл жетістікті алғаш рет ер немесе әйел гимнастқа бұйырды. Сол жылдың желтоқсан айында Форт-Уорт қаласында өткен әлем чемпионатында Команэси міндетті жарыстан кейін көш бастады. Ол командалық жарыстың ерікті бөлігіне дейін қол инфекциясынан ауруханаға жатқызылды, бұл металл тұтқадан жасалған кесуден туындаған. Дәрігерлердің кеңесіне қарамастан, ол ауруханадан шығып, тепе-теңдік таяқта өнер көрсетіп, 9,95 балл алды. Оның өнері румыниялықтарға алғашқы командалық алтын медальді жеңіп алуға көмектесті. Өнер көрсеткеннен кейін Команэси бірнеше күн бойы All Saints ауруханасында жатты. Ол жұққан қолына кішігірім операция жасатуға мәжбүр болды, ол іріңге айналды.
blockquote|At Montreal [Comăneci] received four of her seven 10s on the uneven bars. The apparatus demands such a spectacular burst of energy in such a short time—only 23 seconds—that it attracts the most fanfare. But it is on the beam that her work seems more representative of her considerable skill. She scored three of her seven 10s on the beam. Her hands speak there as much as her body. Her pace magnifies her balance. Her command and distance hush the crowd. |source=Sports Illustrated, 1976 Omega SA, the official Olympics scoreboard manufacturer, had been led to believe that competitors could not receive a perfect ten, and had not programmed the scoreboard to display this score. Comăneci's perfect 10 thus appeared as "1.00," the only means by which the judges could indicate that she had received a 10. During the remainder of the Montreal Games, Comăneci earned six additional "10s". She won gold medals for the individual all around, the balance beam and uneven bars. She also won a bronze for the floor exercise and a silver as part of the team all around. Soviet gymnast Nellie Kim was her main rival during the Montreal Olympics; Kim became the second gymnast to receive a perfect ten, in her case for her performance on the vault. Comăneci took over the media spotlight from gymnast Olga Korbut, who had been the darling of the 1972 Munich Games. Comăneci was the first Romanian gymnast to win the Olympic all around title. She also holds the record as the youngest ever Olympic gymnastics all around champion at age 14. The sport has since raised its age eligibility requirements so that gymnasts must be at least 16 in the same calendar year of the Olympics in order to compete. When Comăneci competed in 1976, gymnasts had only to be 14 by the first day of the competition. Unless the age of eligibility is lowered, Comăneci's record cannot be broken. She was ranked as the BBC Overseas Sports Personality of the Year for 1976 and the Associated Press' 1976 "Female Athlete of the Year". Back home in Romania, Comăneci was awarded the Sickle and Hammer Gold Medal for her success, and she was named a Hero of Socialist Labor. She was the youngest Romanian to receive such recognition during the administration of Nicolae Ceaușescu. Comăneci never performed to "Nadia's Theme", however. Her floor exercise music was a medley of the songs "Yes Sir, That's My Baby" and "Jump in the Line", arranged for piano. Following the 1977 Europeans, the Romanian Gymnastics Federation removed Comăneci from her longtime coaches, the Károlyis, and sent her to Bucharest on August 23 to train at the sports complex. She did not find this change positive and was struggling with bodily changes as she grew older. Her gymnastics skills suffered, and she was unhappy to the point of losing the desire to live. After surviving a suicide attempt, Comăneci competed in the 1978 World Championships in Strasbourg "seven inches taller and a stone and a half [21 pounds] heavier" than she was in the 1976 Olympics. In 1979, Comăneci won her third consecutive European all around title, becoming the first gymnast, male or female, to achieve this feat. At the World Championships in Fort Worth that December, Comăneci led the field after the compulsory competition. She was hospitalized before the optional portion of the team competition for blood poisoning, which had resulted from a cut in her wrist from her metal grip buckle. Against doctors' orders, she left the hospital and competed on the beam, where she scored a 9.95. Her performance helped give the Romanians their first team gold medal. After her performance, Comăneci spent several days recovering in All Saints Hospital. She had to undergo a minor surgical procedure for the infected hand, which had developed an abscess.
1980 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Команэчи 1980 жылы Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарына қатысуға таңдалды. Кеңес Одағының Ауғанстанға басып кіруі салдарынан президент Джимми Картер АҚШ Олимпиада ойындарын бойкоттауды жариялады (бірнеше басқа елдер де бойкотқа қатысты, бірақ олардың себептері әртүрлі болды). Команэчидің айтуынша, Румыния үкіметі "1980 жылғы Олимпиада ойындарын тұңғыш толық коммунистік ойындар деп жариялады". Бірақ ол өз естеліктерінде: "Мәскеуде біз арыстанның аузына кірдік, ол ресейліктердің өз жері еді", - деп жазды. Ол екі алтын медаль жеңіп алды, біреуі тепе-теңдік тақтасы үшін, екіншісі еден жаттығуы үшін (онда ол совет гимнасткасы Нелли Киммен тең түсті, оған қарсы ол 1976 жылғы Монреаль Олимпиадасында және басқа да жарыстарда бақ сынаған еді). Сонымен қатар, ол екі күміс медаль жеңіп алды, біреуі командалық сайыста, екіншісі жеке сайыста. Барлық жақты және едендегі жаттығулар бойынша ұпайларға қатысты даулар туындады. 2020 жылғы жазғы ойындарға дейін ол тепе-теңдік тақтасында Олимпиада алтын медалін қорғаған жалғыз гимнаст болып табылады. Оның жаттықтырушысы Бела Кароли оған әділсіз ұпай қойылғанын айтты. Оның наразылықтары теледидарға түсірілді. Команэчидің естеліктеріне сәйкес, Румыния үкіметі Каролидің ашық мінез-құлқына наразы болды, өйткені ол оларды ұятқа қалдырды деп ойлады. Осыдан кейін Кароли үшін өмір қиын болды.
Comăneci was chosen to participate in the 1980 Summer Olympics in Moscow. As a result of the Soviet invasion of Afghanistan, President Jimmy Carter declared that the United States would boycott the Olympics (several other countries also participated in the boycott, though their reasons varied). According to Comăneci, the Romanian government "touted the 1980 Olympic games as the first all Communist Games." However, she also noted in her memoir, "in Moscow, we walked into the mouth of a lion's den; it was the Russians' home turf." She won two gold medals, one for the balance beam and one for the floor exercise (in which she tied with Soviet gymnast Nellie Kim, against whom she had also competed in the 1976 Montreal Olympics and other events). She also won two silver medals, one for the team all around and one for individual all around. Controversies arose concerning the scoring in the all around and floor exercise competitions. As of the 2020 Summer Games, she is the only gymnast to defend her Olympic gold medal in the balance beam apparatus. Her coach, Bela Károlyi, protested that she was scored unfairly. His protests were captured on television. According to Comăneci's memoir, the Romanian government was upset about Károlyi's public behavior, feeling that he had humiliated them. Life became very difficult for Károlyi from that point on.
"Надия '81"
1981 жылы гимнастика федерациясы Команечимен хабарласып, оны "Надия '81" деп аталған АҚШ-қа ресми турға қатысатынын және оның жаттықтырушылары Бела мен Марта Каролилер бұл топты басқаратынын мәлімдеді. Тур барысында Команечидің командасы американдық гимнасттармен бірге автобуста саяхат жасады; ол Барт Коннермен үшінші рет кездесті. Олар бұрын 1976 жылы танысқан еді. Кейін ол: "Коннер әдемі жігіт еді. Ол автобуста баршамен әңгімелесіп, өте мейірімді және көңілді болды" деп еске алды. Каролилер турдың соңғы күні румыниялық хореограф Геза Пожармен бірге елден шығып кетті. Олар кетпес бұрын Кароли бірнеше рет Команечиге олармен бірге кете алатынын айқын емес түрде сұрады. Ол кезде Команечидің елден кетуге ниеті болмады, ол Румынияға қайтқысы келгенін жеткізді. Каролилердің елден кетуінен кейін Команечидің Румыниядағы өмірі күрт өзгерді, ол мұндай өзгерісті күтпеген еді. Шенеуніктер оның да елден кетуі мүмкін деп қорқып, оның әрекеттерін қатаң бақылауға алып, елден шығуға рұқсат бермеді, оны ұлттық байлық деп санады.
In 1981, the Gymnastics Federation contacted Comăneci and informed her that she would be part of an official tour of the United States named "Nadia '81" and her coaches Béla and Márta Károlyi would lead the group. During this tour, Comăneci's team shared a bus trip with American gymnasts; it was the third time she had encountered Bart Conner. They had earlier met in 1976. She later remembered thinking, "Conner was cute. He bounced around the bus talking to everyone—he was incredibly friendly and fun." The Károlyis defected on the last day of the tour, along with the Romanian team choreographer Géza Pozsár. Prior to defecting, Károlyi hinted a few times to Comăneci that he might attempt to do so and indirectly asked if she wanted to join him. At that time, she had no interest in defecting, and said she wanted to go home to Romania. After the defection of the Károlyis, life changed drastically for Comăneci in Romania, as she could not have predicted. Officials feared that she would also defect. Feeling she was a national asset, they strictly monitored her actions, refusing to allow her to travel outside the country.
1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындары
Үкімет Команэчиге 1984 жылы Лос-Анджелесте өткен жазғы Олимпиада ойындарына румындық делегация құрамында қатысуға рұқсат берді. Көптеген коммунистік елдер АҚШ бастаған Мәскеудегі Олимпиада ойындарын бойкоттауға жауап ретінде 1984 жылғы жазғы Олимпиада ойындарын бойкоттағанмен, Румыния қатысуға шешім қабылдады. Команэчи кейінірек өзінің естеліктерінде көптеген адамдар Румынияның АҚШ-пен дезертирлерді қабылдамау туралы келісімге келгендіктен Олимпиадаға барғанына сенгенін жазды. Бірақ Команэчи Ойындарға румын құрамасының мүшесі ретінде емес, бақылаушы ретінде қатысты. Ол Каролидің жаңа шәкірті, американдық гимнаст Мэри Лу Реттонды көріп, ол бес медаль, соның ішінде бір алтын медаль жеңіп алғанын көрді. Румын делегациясы оған Каролимен сөйлесуге рұқсат бермеді және оны тұрақты түрде қадағалап отырды.
The government did allow Comăneci to participate in the 1984 Summer Olympics in Los Angeles as part of the Romanian delegation. Although a number of Communist nations boycotted the 1984 Summer Olympics in a tit for tat against the U. S. led boycott of the Olympics in Moscow four years before, Romania chose to participate. Comăneci later wrote in her memoir that many believed Romania went to the Olympics because an agreement had been made with the United States not to accept defectors. But Comăneci did not participate in the Games as a member of the Romanian team; she served as an observer. She was able to see Károlyi's new protégé, American gymnast Mary Lou Retton, who won five medals, including one gold. The Romanian delegation did not allow her to talk with Károlyi and closely watched her the entire time.
Зейнеткерлік
Румын үкіметі Коменециге Мәскеу мен Кубаға жасаған бірнеше таңдалған сапарлардан басқа, Румыниядан кетуіне шектеу қоюын жалғастырды. Оның мансабы бойында ол Securitate құпия полициясының тәулік бойы бақылауында болды. Ол бірнеше жыл бұрын зейнетке шығуды ойлаған, бірақ ресми зейнетке шығу рәсімі 1984 жылы Бухарест қаласында өтті. Оған Халықаралық Олимпиада комитетінің төрағасы қатысты.
The Romanian government continued to restrict Comăneci from leaving Romania, aside from a few select trips to Moscow and Cuba. Throughout her career, she had been subjected to round the clock surveillance at the hands of the Securitate secret police. She had started thinking about retiring a few years earlier, but her official retirement ceremony took place in Bucharest in 1984. It was attended by the chairman of the International Olympic Committee.</blockquote>
Құрама Штаттардағы өмір
1989 жылғы 27 қараша күні, Румыния революциясына бірнеше апта қалғанда, Команэчи басқа румындар тобымен бірге Венгрия-Румыния шекарасын Cenad маңынан кесіп өтіп, қашып кетті. Оларды кейіннен Америка азаматы болған румындық Константин Панайт жетекшілік етті. Олардың саяхаты көбінесе жаяу және түнде болды. Олар Венгрия мен Австрия арқылы өтіп, соңында АҚШ-қа ұшақпен бара алды. Команэчи 1991 жылы Оклахомаға, тағы бір Олимпиада алтын медалінің иесі, досы Барт Коннердің гимнастика мектебіне көмектесу үшін көшті. Ол Пол Зирттің отбасымен бірге тұрып, кейіннен оны өзінің менеджері етіп тағайындады. Команэчи мен Коннер бес жыл бірге болғаннан кейін, 1996 жылы үйленді. Олар Бухарестте өткен тойға Румынияға оралды. Бұл оқиға коммунистік режим құлағаннан және капиталистік Румыния құрылғаннан кейін болды; үкімет оны ұлттық батыр ретінде құрметпен қарсы алды. Той Румынияда тікелей эфирде көрсетілді, ал кеш бұрынғы президенттік сарайда өтті. 1994 жылдан бері Надя Команэчи атындағы халықаралық турнир USAG 4-тен 10-ға дейінгі деңгейдегі гимнасттарды қабылдап келеді. Бұл жарыс 2010 жылдардың ортасында халықаралық элиталық бәсекелерге де ұйымдастырылды, 2013 жылы Ребека Андраде де қатысқандардың арасында болды. 1997 жылғы 18 мамырда Команэчи мен Коннер "Ангелге тиген" телесериалының үшінші маусымының финалында "Жұқа тепе-теңдік" атты эпизодта қонақ ретінде ойнады, онда олар монтаж сахнасында қысқа ғана жаттығу орындады. Команэчи 2001 жылы Румыния азаматтығын сақтап, АҚШ азаматы атанды. 2006 жылы олардың ұлы Дилан дүниеге келді. Ол 2012 жылғы 4 шілдеде Монтичеллода өткен 50-ші жылдық Тәуелсіздік күніне арналған натурализация рәсімінде сөз сөйледі, бұл рәсім тарихында алғаш рет шақырылған спортшы болды. 2017 жылғы қазан айында Монреальдегі Олимпиада паркіндегі бір аймақ оның құрметіне "Надя Команэчи алаңы" деп аталды.
On the night of November 27, 1989, a few weeks before the Romanian revolution, Comăneci defected with a group of other Romanians, crossing the Hungary–Romania border around Cenad. They were guided by Constantin Panait, a Romanian who later became an American citizen after defecting. Their journey was mostly on foot and at night. They traveled through Hungary and Austria and finally were able to take a plane to the United States. Comăneci moved to Oklahoma in 1991 to help her friend Bart Conner, another Olympic gold medalist, with his gymnastics school. She lived with the family of Paul Ziert and eventually hired him as her manager. Comăneci and Conner were together for four years before they became engaged, marrying in 1996. She returned to Romania for their wedding, which was held in Bucharest. This was after the fall of the Communist regime and the establishment of a capitalist Romania; the government welcomed her as a national hero. The wedding was televised live in Romania, and the couple's reception was held in the former presidential palace. Since 1994, the Nadia Comăneci International Invitational has welcomed gymnasts ranging from USAG level 4 to level 10. The competition also hosted international elite competition in the mid 2010s, with Rebeca Andrade being a notable attendee in 2013 among others. On May 18, 1997, Comăneci and Conner guest starred on the season 3 finale of Touched by an Angel, entitled "A Delicate Balance", where they performed a brief floor exercise within a montage scene. Comăneci became a naturalized US citizen in 2001, while retaining her Romanian citizenship. In 2006, the couple's son Dylan was born. She was the featured speaker at the 50th annual Independence Day Naturalization Ceremony on July 4, 2012, at Monticello, the first athlete invited to speak in the history of the ceremony. In October 2017, an area in the Olympic Park in Montreal was renamed "Place Nadia Comaneci" in her honor.
Басшылық рөлдері
Команэчи – гимнастика әлемінде кең танылған тұлға; ол Румынияның гимнастика федерациясының құрметті президенті, Румынияның Олимпиада комитетінің құрметті президенті, Румынияның спорт елшісі және Халықаралық гимнастика федерациясының мүшесі болып табылады. Ол және Коннер Барт Коннер гимнастика академиясының, Perfect 10 Production Company және бірнеше спорттық жабдықтар дүкендерінің иелері, сондай-ақ International Gymnast Magazine журналының редакторлары. Ол әлі де Олимпиада ойындарына белсенді қатысып келеді. 2004 жылғы Афинада өткен жазғы Олимпиада кезінде оның 10 ұпайлық Монреальдегі теңдесіз таяқшадағы тамаша өнері Adidas компаниясының жарнамасында көрсетілді. Бұған қоса, Команэчи және оның күйеуі Барт Коннер 2008 жылғы Пекинде өткен жазғы Олимпиада ойындарына телекомментарий берді. Бірнеше жыл өткен соң, 2012 жылдың 21 шілдесінде Команэчи, бұрынғы баскетболшы Джон Амаэчимен бірге 2012 жылғы Лондон жазғы Олимпиадасының эстафетасы аясында О2 Arena төбесіне Олимпиада алауын алып шықты. 2016 жылғы Рио-де-Жанейродағы жазғы Олимпиада алдында Команэчи Симон Байлс және үш дүркін олимпиада чемпионы Доминик Доуэспен бірге TIDE компаниясының "Қуаттың эволюциясы" атты жарнамасында түсті. Ол сонымен қатар Бразилияның SporTV телеарнасында кешкі É Campeão бағдарламасында 2016 жылғы ойындарды күнделікті талдап берді (Марк Спиц, Карл Льюис және Коннер сияқты басқа да олимпиада чемпиондарымен бірге). Сонымен қатар, Команэчи көптеген қайырымдылық қорларына қаржы жинау ісіне белсенді қатысады. Ол жеке қаржысына Бухарест қаласында Румыниялық балаларға төмен бағада және тегін медициналық және әлеуметтік көмек көрсететін Надя Команэчи атындағы балалар клиникасын салған және оның жұмысын ұйымдастырған. Бұған қоса, Команэчи мен Коннер Арнайы Олимпиадаға да қатысады. Қайырымдылыққа ақша жинау мақсатында Команэчи Дональд Трамптың "Жас кәсіпкер" реалити-шоуының атақты қатысушысы болды. Команэчи "The Empresario" тобының мүшесі болды (тек әйелдерден құралған), ол екінші эпизодта "The Hydra" тобына (тек ерлерден құралған) есе жіберді. Трамп бұл жеңіліске жауап ретінде Команэчини жұмыстан босатып, оның ақша жинау жоспарын құлатты. Кейін Команэчи шоуға қатысуы туралы: "Мен өте қызықты уақыт өткердім. Мен оны тек қайырымдылық мақсатында істедім" деді.
Comăneci is a well known figure in the world of gymnastics; she serves as the honorary president of the Romanian Gymnastics Federation, the honorary president of the Romanian Olympic Committee, the sports ambassador of Romania, and as a member of the International Gymnastics Federation Foundation. She and Conner own the Bart Conner Gymnastics Academy, the Perfect 10 Production Company, and several sports equipment shops, and are the editors of International Gymnast Magazine. She is also still involved with the Olympic Games. During the 2004 Summer Olympics in Athens, one of her perfect 10 Montreal uneven bars routines was featured in a commercial for Adidas. In addition, both Comăneci and her husband Bart Conner provided television commentary for the 2008 Summer Olympics in Beijing. A few years later, on July 21, 2012, Comăneci, along with former basketball star John Amaechi, carried the Olympic torch to the roof of the O2 Arena as part of the torch relay for the 2012 Summer Olympics in London. Prior to the 2016 Summer Olympics in Rio de Janeiro, Comăneci appeared in a TIDE advertisement called "The Evolution of Power" with Simone Biles and three time Olympic gymnast Dominique Dawes. She also offered daily analysis of the 2016 games (along with other Olympic champions such as Mark Spitz, Carl Lewis, and Conner), for the late night show É Campeão, broadcast on Brazil's SporTV. In addition, Comăneci is highly involved in fundraising for a number of charities. She personally funded the construction and operation of the Nadia Comăneci Children's Clinic in Bucharest that provides low cost and free medical and social support to Romanian children. In addition, both Comăneci and Conner are involved with the Special Olympics. To raise money for charity, Comăneci participated in the celebrity version of Donald Trump's reality show The Apprentice. Comăneci was a member of "The Empresario" team (all women), which lost to "The Hydra" team (all men) in the second episode. Trump responded to this loss by firing Comăneci, thwarting her plan for raising money. Comăneci later commented on her participation in the show, saying she "had great fun. I only did it because it was all for charity."
Кітаптар мен фильмдер
Команэчидің 2004 жылғы естеліктері, «Жас гимнасткаға хаттар» кітабы, Basic Books баспасының «Менторлық өнері» сериясының бір бөлігі болып табылады. Кейти Холмс 2015 жылы ESPN арнасы үшін Команэчи туралы «Мәңгілік ханшайым» деген қысқа деректі фильмін түсірді, ол Tribeca кинофестивалінде көрсетілді. 2016 жылы Arte France компаниясы Пола Рапапорттың «Надя Команэчи, гимнастка және диктатор» («Nadia Comăneci, la gymnast et le dictateur») атты Команэчи туралы деректі фильмін жасады. 1984 жылы Команэчи «Надя» атты толық метражды телефильмнің сюжеті болды. Фильм оның қатысуынсыз жасалды (дегенмен мазмұны оған басқалар тарапынан айтылды). Кейіннен ол продюсерлер онымен ешқашан байланысқа түспегенін ашық мәлімдеді: «Шын мәнінде, мен оны көргім келмейді; мен осыған байланысты қатты ренжідім. Ол менің өмірімді толығымен бұрмалайды». 2021 жылы Стежарел Олару румын тілінде «Надя және Securitate» («Nadia și Securitatea») атты тарихи кітабын Epica баспасында жариялады.
Comăneci's 2004 memoir, Letters to a Young Gymnast, is part of the Art of Mentoring series by Basic Books. Katie Holmes directed a short 2015 documentary for ESPN about Comăneci entitled Eternal Princess that premiered at the Tribeca Film Festival. In 2016, Arte France produced a Pola Rapaport documentary about Comăneci entitled Nadia Comăneci, la gymnast et le dictateur ("Nadia Comăneci: The Gymnast and the Dictator"). In 1984, Comăneci was the subject of a biopic television film, Nadia. The film was developed without her involvement (although the content was described to her by others). She later stated publicly that the producers never made contact with her: "I sincerely don't even want to see it; I feel so badly about it. It distorts my life so totally." In 2021, Stejărel Olaru published in Romanian a biographical volume, Nadia și Securitatea ("Nadia and the Securitate"), at Epica Publishing House.